Cesarz Meiji (1852-1912). Wizerunek władcy w modernizowanej Japonii w setną rocznicę śmierci cesarza

Zdaję sobie sprawę, że jest to pozycja nad wyraz kompleksowa, próbująca ująć całość historii Japonii (choćby jedynie delikatnie muskając niektóre wątki),jednak sposób opowiadania jest wyjątkowo niewdzięczny. Z każdą kolejną stroną stawałam się coraz bardziej ociężała, a powieki zamykały się, choć zegar wybijał południe - przebrnęłam jednak przez całość celem przygotowania się do egzaminu, a w języku polskim [nadal] nie znajdziemy bardziej merytorycznej pozycji. Gdybym czytała czysto hobbystycznie - myślę, że bym poległa.

Skrócona historia państwa kwitnącej wiśni, krainy cesarzów, samurajów, katan, sepuku i banzai. Przybliżenie początków krainy Yamato i stolicy w Edo. Opis odmienności kulturalnej i cywilizacyjnej szogunatów. Kasty społeczeństwa japońskiego i rozwój rolnictwa i manufaktur. Ciekawy opis otwarcia Japonii przez "czarne okręty" i związanym z tym postęp techniczny.

Książka interesująca dla laika, jakim jestem w sprawie Japonii. Ująłem 2 punkty za: - 0,5 punktu nadęte używania słowa ethos zamiast etos - 1,5 punktu za brak rozdziału o rodzinie, włączając w to małżeństwa i adopcje jako narzędzia władzy, i ogólnie rzecz biorąc relacjach męsko-damskich, przy dodaniu rozdziału o relacjach homoseksualnych, który aż tak bardzo nie pasuje do reszty książki

Tak sobie wyobrażam ideał książki, która jest wprowadzeniem do historii jakiegoś kraju (i w pewnej małej części - do jego kultury): prosto, zwięźle, konkretnie, bez uciekania się do ciekawostek (patrzę na ciebie, Normanie Davisie). Oczywiście, nie mam pojęcia, czy nie ma tu błędów czy nieortodoksyjnych interpretacji. Ale naprawdę mam poczucie, że wyrobiłem sobie pewną orientację w tym temacie. Mogę ją utrwalać i pogłębiać dzięki 40 cytatom, które sobie zapisałem w Joplin.

Całkiem przyjemna książka, momentami autor trochę za skrótowa (książka liczy niecałe 200 stron formatu A5) opisuje wydarzenia, ale jak dla mnie była to pierwsza pozycja o historii Tybetu i w tym kontekście jest to wartościowa pozycja. Mam wrażenie, że Autor opisał najważniejsze wydarzenia ludów tybetańskich, do tego opis historii uzupełniony jest o sferę gospodarczą, społeczną i duchową, która oddziaływała nie tylko na ludy wyż. Tybetańskiej. Bardzo ciekawe są opisy relacji ludów tybetańskich z ludami stepów Mongolskich, a także z imperium Chińskim, zwłaszcza ostatnie 100 lat.

Zbiór tekstów dotyczących różnych aspektów kultury dworskiej okresu Heian - zjawiska niezwykle ciekawego i bez odpowiednika w naszym kręgu cywilizacyjnym. Bardzo dobra rzecz, choć niektóre z esejów pozostawiają uczucie pewnego niedosytu i nie udzielają odpowiedzi na szereg nasuwających się pytań. Generalnie jednak poziom tekstów jest dość wyrównany (co w pracy zbiorowej tego rodzaju nie jest wcale rzeczą oczywistą),a dobór omawianych kwestii różnorodny i wszechstronny. Walorem jest także komunikatywny, klarowny język, dzięki któremu książką mogą cieszyć się także osoby spoza wąskiego kręgu specjalistów.

Część historyczna naprawdę fajna. W momencie, gdy autor dochodzi do XX wieku za bardzo szczegółowo zaczyna opisywać sytuację ekonomiczną w poszczególnych latach. Pod pojęciem szczegółowo mam na myśli masę przeliczników cen i danych statystycznych. Na szczęście można je pominąć i skupić się na "fabule":).

Autorki przedstawiają w skrócie najnowszą historię Japonii. Nazwa książek z tej serii wskazuje, że dotyczą XX wieku, ale jak zaznacza autorka wydarzenia z wieku XIX miały kluczowy wpływ na to jak funkcjonowała Japonia w wieku XX, więc również są uwzględnione. Książka zawiera bardzo krótkie streszczenie całej historii Japonii, a bardziej szczegółowo opisane zostały przemiany z XIX wieku, które otworzyły Japonię na świat i które pozwoliły na wprowadzenie kapitalistycznego systemu zarządzania gospodarką i zachodniego systemu politycznego. Autorka omawia jak się rozwijały relacje Japonii z krajami zachodnimi, Chinami, Rosją, jak stała się mocarstwem, a w końcu zaczęła także odnosić sukcesy zbrojne, aż do upadku w 2 wojnie światowej. Poznając historię sprzed wojny Japonii z Chinami można być zdziwionym jak ten tak szybko rozwijający się i budzący sympatię kraj, ze społeczeństwem tak dobrze przyjmującym zachodnie wartości i kulturę, mógł stać się tak szybko tak skrajnym i fanatycznym kolonialnym mocarstwem, chcącym podbijać świat. Parę lat po wojnie to bardzo przyjemny do śledzenia okres, w którym okupant amerykański prowadzi Japonię za rączkę i z gruzów powstaje mocarstwo, a wystarczyło, żeby się komuniści w to nie mieszali. Aż do lat 90. wiele się nie dzieje, Japonia rośnie w siłę z potencjałem na światowego hegemona i stara się budować zdrowe relacje z innymi krajami na dalekim wschodzie, ale zgrzytać też zaczyna w relacji z USA. Dopiero ostatnia dekada XX wieku jest ciekawsza. Wstrząsa ona Japonią, kryzysy gospodarcze, trzęsienie ziemi, zamach w Tokio i afery korupcyjne sprawiły, że Japonia weszła w nowe millenium poturbowana. Ciekawa, solidna książka pozwalająca laikowi zapoznać się z najnowszą historią Japonii i trochę zrozumieć czym dziś jest ten kraj.

Chiny to ogromy kraj który ma bardzo długą historię. Ta książka zawiera okres historyczny począwszy od czasów kształtowania się cywilizacji chińskiej aż po czasy współczesne. Informacje tu zawarte opisane są w zwięzły sposób bez szczegółowych opisów. Dlatego, też jest to dobra pozycja dla wszystkich którzy chcą poznać historię Chin, ale nie wiedzą od czego zacząć.

OCENA - 8/10 REWELACJA „CHINY KULTURA I TRADYCJA” Jacques Pimpaneau to swoista encyklopedia. Znajdziemy w niej cały szereg ciekawych zagadnień począwszy od życia codziennego i społecznego po religię i kulturę. Z racji faktu, że Chiny są różnorodnym państwem, nacechowanym silnym wpływem wiekowych tradycji rozwijanych i pielęgnowanych przez tysiąclecia, sięgając po tę pozycję, czeka Was naprawdę interesująca lektura. Książka ma ciekawą konstrukcję, więc nie musimy czytać rozdziałów w zaproponowanej przez autora kolejności, tylko dowolnie i przeskakiwać to tematów które nas interesują i nie ma to wpływu na odbiór książki jako całości. W książce znajdziemy sporo ilustracji, które pochodzą ze starej encyklopedii chińskiej lub z czasopisma z końca XIX wieku. Ten zabieg wzbogaca treść czytanej lektury i łatwiej pewne skomplikowane aspekty dotyczące wydarzeń czy obyczajów Państwa Środka zrozumieć. Chiny od zawsze mnie fascynowały, więc ta garść informacji zawartych w książce pozwala w przystępny sposób je usystematyzować oraz zrozumieć. Książka ma charakter poznawczy i jest doskonałą lekturą dla wszystkich którzy interesują się Chinami, pokuszę się nawet o stwierdzenie, że jest to pozycja obowiązkowa, bo wiele dowiemy się o tym niezwykłym kraju. To co mnie od dawna fascynowało w Chinach to zwyczaje i przesądy, niektóre z nich są dla nas Europejczyków zagadką i trudno je zrozumieć, ta książka łamie tabu i odkrywa tajemnice, tłumacząc wszystko co wydawać by się mogło nie do ogarnięcia. Reasumując zdecydowanie polecam tę encyklopedyczną opowieść. Pozdrawiam. Jack_

Bezpieka z katanami Przez ostatnie wieki Europę nawiedzały rewolucje, reformacje i inne ruchy polityczne. W tym samym czasie w Japonii po zdobyciu przez ród Tokugawa szogunatu kraj zamknął się na świat. Wszystko zmieniło się wraz z przybyciem statu parowego z USA w połowie XIX wieku, wymusił ponowne otwarcie Japonii. Uznano to za taką hańbę, że postanowiono ją zmazać. Powstały różne ruchy samurajskie, które przysięgały wierność cesarzowi (czasami wbrew jego woli) ewentualnie szogunowi i opowiadały się za wygnaniem barbarzyńców. W tym zamieszaniu potrzebna była siła, która zaprowadziła by porządek w stolicy Kioto. Zorganizowano wiele takich grup w tym Shinsengumi - którzy charakteryzowali się tym, że byli roninami a ich przywódcy chłopami. Za to perfekcyjnie posługiwali się mieczem, byli bezwzględni dla wrogów i posiadali ogromne pragnienie władzy. W czasie kiedy etos samurajski przez lata izolacji uległ stępieniu, niczym nieużywana katana, ci wojownicy byli symbolem odrodzenia się ducha bushido. Tropili nocami samurajów zakłócających porządek publiczny, spiskujących przeciw szogunowi i bez litości się z nimi rozprawiali. Książka jest pełna pojedynków, grupowych walk w ciasnych pomieszczeniach czy nocnych napadów. Fascynujący obraz ostatnich lat feudalnej Japonii, twardej polityki i zanikania dawnych zwyczajów.

Dawno nie czytałam tak ciekawej książki naukowej, a dokładniej: tak ciekawie napisanej, bo temat szoguna, który w swoim życiu nie zrobił nic sensownego nie wydaje się na pierwszy rzut oka fascynujący. Keene w obszerny sposób rysuje jednak charakterystykę epoki, w której przyszło Yoshimasie żyć, a także rozległe dziedziny kultury i sztuki, na które szogun ten wywarł ogromny wpływ. Po prostu pochłonęłam w kilka dni jak zbiór esejów, a nie publikację naukową. Duże wrażenie robi erudycja autora i wszechstronne podejście do tematu. Minusy dla mnie są dwa: po pierwsze, nie znoszę przypisów końcowych, przez które muszę wciąż wertować książkę albo czytać ją w dwóch miejscach równolegle. Po drugie, jest to jedyna książka w fenomenalnej serii Ex Oriente (a w każdym razie jedyna, jaką mam),która ma tak mały format. Na półce wygląda jak ułamany ząb.

Niestety jest to typowy polski podręcznik do historii - nadmiar szczegółów całkowicie zaburza ogólny ogląd sytuacji. Nie dość, że koreańskie imiona są bardzo do siebie podobne, nazwiska często się powtarzają, a nazwy większości miast czy punktów geograficznych są egzotyczne i niewiele mówią przeciętnemu czytelnikowi, to jeszcze autorka w żaden sposób nie stara się na chwilę zwolnić potoku słów, żeby po przeczytaniu książki w pamięci uchowało się chociaż kilka najważniejszych postaci i ich osiągnięć. Autorka na samym wstępie zaznacza, że skupi się na najwcześniejszych etapach rozwoju państw koreańskich - w porządku, niech i tak będzie, ale drugie tysiąclecie zostało potraktowane tak po macoszemu, że właściwie mogła sobie zupełnie odpuścić pisanie o tym. Brakuje szerszego spojrzenia na sytuację i wyciągnięcia wniosków - fakt goni fakt, ale ten nadmiar informacji nie pozwala na przykład na zrozumienie, co tak właściwie doprowadziło, na przykład, do podziału Korei i dlaczego ta niby bardziej demokratyczna część również dążyła do rządów autorytarnych. Książka jest napisana topornie, czyta się ją powoli, bo każde przyspieszenie sprawia, że nagle można znaleźć się w zupełnie innym wieku, w otoczeniu zupełnie innych postaci historycznych. Wiele z przytaczanych przez autorkę faktów nie ma znaczenia. I nie przekonuje mnie, że książka jest pomyślana jako podręcznik dla studentów - ci również nie skorzystają z tego przepełnionego informacjami chaosu. Uwzględnienie tylu faktów, które chciała zawrzeć autorka, wymaga kilku tomów, a nie raptem 400 gęsto zapisanych stron. Sięgnęłam po tę książkę z myślą, że nakreśli mi chociaż ogólny obraz sytuacji i historii Korei. Mam jednak wrażenie, że od Zjednoczonego Silla nagle przeskoczyłam do okupacji japońskiej i zaraz potem wojny domowej. Książka zdecydowanie pozostawia więcej pytań, niż daje odpowiedzi, a przystępnej historii Korei lepiej jednak szukać gdzie indziej.

Ta książka to znakomita analiza sposobu myślenia samurajów od końca okresu Heian (Czyli od końca XII wieku ) aż do obalenia władzy szogunatu Tokugawa w roku 1868. Jak się okazuje zasadniczą cezurą w stosunku władz do kwestii honoru samurajskiego było ustanowienie władzy Tokugawów nad całą Japonią od początku XVII wieku. O ile średniowieczni samurajowie mogli hołdować etosowi wojownika w sposób dość swobodny to szogunat Tokugawów poddał samurajów dość ścisłej kontroli, nie wspominając o długim okresie pokoju który to pokój nastał na rządów Tokugawów, co spowodowało w dużej mierze zanik umiejętności bojowych samurajów i przekształcenie się całej klasy japońskich wojowników w statecznych biurokratów, którzy przez pokolenia nie widzieli wojny. Paradoksem jest że wiele cech kultury samurajów (Które to cechy dziś potocznie są kojarzone z japońskimi wojownikami ) ukształtowało się właśnie w tamtym pokojowym okresie. Paradoks polega też na tym że nawet w pokojowej dobie Tokugawów samuraj był karany jeśli (Zgodnie ze swoim honorem, tak jak ów honor pojmował) dopuścił się zemsty ale mógł też być ukarany jeżeli puścił zniewagę płazem, jako ktoś kto powinien jednak postąpić zgodnie z honorem.

Ogromna książka, a paradoksalnie jakby za mała, aby opowiedzieć historię cywilizacji i narodu, który trwał tysiąclecia. Ostatecznie urwana tam, gdzie zaczyna się najciekawsze, czyli na początku XX wieku, a przynajmniej tak było w wydaniu, do którego się dobrałem. Z tego co się orientuję także dobór transkrypcji jest co najmniej kontrowersyjny, a jest to spora przeszkoda, aby odnaleźć się w gąszczu tych obcych kulturowo nam nazwiskach i miejscach. Chronologia pozornie zachowana, ale to ten typ historycznych rozważań, gdzie wykonuje się dwa kroki naprzód, aby potem wykonać jeden w tył. Ten taniec ciężko się tańczy. Doceniam jednak ogromną wiedzę autora i przyznać muszę, że niezłe przedstawienie mentalności chińskiej, która tkwi gdzieś głęboko w historii ich cywilizacji. To fascynujący obraz wielkiego, starego imperium, którego podstawą z czasem stało się trzymanie skostniałej doktryny i poczucie wyższości. Mało kto żył dobrze w tym świecie wyzysku i korupcji. Z jednej strony kolejne najazdy kończyły się wchłanianiem obcego elementu dzięki tej kulturowej podstawie, ale z drugiej gdy raz udało się temu oprzeć (mandżurowie) chiny zostały zdominowane przez dynastię, która na wiele lat pogrążyła kraj w stagnacji. Tajne stowarzyszenia, rewolucje, niby tyle tu szlachetnych kart w tej historii, ale ostatecznie zawsze pod przykrywką konserwatywnych wartości tkwiła korupcja, a imperializm europejczyków zwyciężył nad zupełnie nieprzygotowanymi chinami. Uczynił to w sposób, który Witold Rodziński przedstawia tak dosadnie, że żal mi skorumpowanych chińczyków i rozumiem ich niechęć do bezczelnego najeźdźcy. Europa to pasmo nieszczęść dla tego kraju, a inspiracja dopiero na drugim miejscu. Ich schemat myślenia oraz ostateczne przyjęcie komunizmu wydają mi się teraz zaskakująco racjonalną konsekwencją dziejów. To duże osiągniecie autora, że to tak przedstawił. Można dlatego wybaczyć, że trochę prześlizgnął się przez wcześniejsze okresy ich historii. On byłby na pewno w stanie zrelacjonować je szczegółowo, ale nie sądzę, by miało to sens dla osób, które nie zajmują się tematem naukowo lub zawodowo. Jestem ciekaw nowszego wydania, które zahacza o współczesność, w tym także zawiera losy rewolucji kulturalnej, przy której fantazje Orwella są łagodną mrzonką. Na szczęście ten okres liznąłem w innej książkowej pozycji.

Autor posiada głęboką wiedzę na temat dziejów Japonii i stanowi to główną zaletę książki. Sposób przedstawienia tej wiedzy jest jednak mało atrakcyjny, niemal zniechęcający. Tok wykładu zachowuje charakter typowo akademicki, pozostaje niezwykle suchy. Historia Japonii pełna jest wydarzeń dramatycznych, często przedstawianych przez rodzime źródła w sposób niezwykle barwny. J.W. Hall przyjął chyba za punkt honoru, że wszystkie te tradycyjne „ozdobniki” usunie do gruntu i wspomniane elementy barwne czy dramatyczne pomija, a gdy już w żaden sposób nie da się tego uczynić, poświęca im jedno czy dwa zdawkowe zdania. W zamian koncentruje uwagę na ogólnych procesach przemian społecznych, gospodarczych, politycznych, prawnych, religijnych i kulturowych (które w Japonii często wiązały się ze sobą). Tego rodzaju analizy i syntezy przeważają w treści książki, czyniąc lekturę trudną i wymagającą skupienia uwagi. Wiele dowiadujemy się o ogólnych procesach, stosunkowo mało o konkretnych ludziach. Doprawdy, pewne ustępstwa wobec wspomnianej „barwnej tradycji” z pewnością tokowi wykładu by nie zaszkodziły, czyniąc w zamian lekturę znacznie bardziej wciągającą. Kolejna uwaga to wyraźne zachwianie chronologiczne. Autor zdecydowanie poszerza zakres wykładu poczynając od epoki szogunatu Tokugawa (XVII-XIX w.),poprzez obszerne omówienie reform Meiji (XIX w.),aż po koleje przemian wewnętrznego życia politycznego kraju w XX w. i trudną drogę do ustanowienia demokracji. W tego rodzaju syntezach dziejów państwa czy narodu skupienie uwagi na historii nowszej i najnowszej nie jest niczym niezwykłym, w pracy J.W. Halla występuje jednak jeszcze wyraźniej niż zwykle i wynika zapewne z własnych preferencji badawczych Autora. Jak już wspomniałem, można to zrozumieć, ale pomijanie lub kwitowanie jednym czy dwoma zdaniami wydarzeń równie ważnych, czy wręcz przełomowych musi już wywołać krytykę. Pomijane wydarzenia mają głównie charakter militarny i bogate dzieje japońskich wojen wewnętrznych oraz zewnętrznych Autor traktuje gorzej niż po macoszemu. Dotyczy to zarówno wojen dawniejszych (inwazja mongolska w XIII w.),nowożytnych (kampanie przełomu XVI/XVII w., zakończone bitwą pod Seikigaharą w 1600 r. oraz oblężeniem Osaki w latach 1614-1615, które doprowadziły do ustanowienia szogunatu Tokugawa),jak i najnowszych (przebieg działań wojennych na Dalekim Wschodzie podczas II wojny światowej i klęska Japonii zamknięte na niecałej stronie). W rezultacie otrzymujemy pozycję wartościową i zawierającą duży ładunek solidnej wiedzy, trudną jednak w lekturze, a przy tym bynajmniej nie wyczerpującą tematu. Plusem są natomiast zapewnione przez Wydawnictwo PIW staranna szata graficzna oraz obfity materiał ilustracyjny.

To z pewnością jeden z najbardziej intrygujących ceramów jakie czytałem. Ivan Thomas na podstawie japońskich dzieł literackich, ale przede wszystkim powieści "Opowieść o księciu Genji" autorstwa Murasaki Shikibu odmalowuje panoramę X i XI-wiecznej Japonii. Siłą rzeczy jest to więc pozycja z pogranicza historii, ale też literaturoznawstwa, gdzie poznamy losy arystokratycznego społeczeństwa. Książka jest trochę nierówna, pierwsze rozdziały dotyczące religii czy polityki niestety były trochę zamulające, za to dalej było już kapitalnie. Bardzo mi się podobały dotyczące życia codziennego, stosunków damsko męskich, kulcie piękna w Japonii. Świetnie się to wszystko komponowało z cytatami z japońskich dzieł, które przedstawił Morris. Czytelnik dowie się jak wyglądały japońskie gry i zabawy, jak obchodzono święta, jak ze sobą flirtowano, w jaki sposób wysyłano listy i jakie kwiaty do nich dołączano, jak się ubierano, jak powinien się zachowywać kochanek, jaką rolę miał dla Japończyków charakter pisma etc. Autor oczywiście przedstawia nam też podstawowe informacje o samej powieści, jej autorce, dyskusji wobec tej książki i pytaniach jakie od lat zadają sobie naukowcy. Przyznam, że była to cudowna podróż przez świat japońskiej arystokracji, niezwykle barwna, niezwykle interesująca, otwierająca w głowie pewne nowe szufladki. Nie jest to łatwa lektura, bo nie czarujmy się, chyba można rzec, że dla wielu ludzi epoka Heian będzie totalną egzotyką, jednak jeśli ktoś chce wyjść ze swojej bańki czy to literackiej czy to historycznej, to jak najbardziej mogę polecić tę pozycję, zwłaszcza, że można ją kupić za śmieszne pieniądze.

Bez dwóch zdań jest to bardzo naukowa książka, akademicka. Przeczytałem ją ale na ten moment mogę śmiało powiedzieć, że na razie jestem na nią za głupi. Książka ta jest bardzo wnikliwa w podejmowanych tematach teatru, muzyki czy pierwszych ceramicznych wyrobów rytualnych i uważam że trzeba mieć już solidną wiedzę w tych tematach aby móc czerpać z tej książki jeszcze więcej.

Autorem tej znakomitej publikacji jest brytyjski historyk, ekspert w dziedzinie historii Japonii i Orientu, a przy tym entuzjasta kultury Kraju Kwitnącej Wiśni. Książka wydana jest w postaci albumu, o niezwykle okazałej szacie graficznej. Znakomite fotografie, reprodukcje historycznych obrazów, czytelne plansze i schematy. Ogromna ilość faktów, obejmujących okres od zarania państwowości Japończyków, aż po rok 1868, rok końca Ery Samurajów. Oprócz bogatej faktografii, na uwagę zasługuje znakomity język tej publikacji, przesycony dystansem i typowo brytyjskim poczuciem humoru. Pozycja Turnbulla to fundament wiedzy o historii Japonii, na nim wznosić możemy„gmach” naszego mini-kompedium wiedzy o kulturze Samurajów.

Najbardziej z historii Japonii interesuje mnie jej historia najstarsza, a konkretnie wszystko, co było przed okresem Heian. To chyba jedyna polskojęzyczna książka, która omawia początki historii tego kraju w tak dokładny i ciekawy sposób. Poleciłbym jej lekturę razem z książkami prof. Kotańskiego: "Japońskie opowieści o bogach", "Opowieści o pierwszych władcach japońskich" i "W kręgu shintoizmu". Książka ta świetnie uzupełnia wymienione książki.