Rozmowy o Konradzie Swinarskim i Hamlecie

Robię teatr od kilku dobrych lat i mogę śmiało powiedzieć, że książka zawiera wszystkie najważniejsze pojęcia związane z teatrem. Przeznaczona jest dla amatorów jak i samych zawodowców. Większość pojęć było mi znanych już od dawna, ale także dowiedziałam się kilku ciekawych rzeczy, o których wcześniej nie miałam pojęcia. Polecam wszystkim przyszłym lub teraźniejszym aktorom :)

Nie wiem dokładnie czy przeczytałam akurat tą wersję książki. Jest to ciekawe kompendium wiedzy o teatrze w przeciągu wieków od starożytności do lat powojennych. Wszystko opisane z kilku stron: scena, aktorstwo oraz wyszczególnienie w ostatniej części sytuacji w Polsce, jak się rozwijał teatr na naszych ziemiach. Niektóre fragmenty zawierały cenne dla mnie informacje, niektóre były mniej ciekawe i trudne do zapamiętania. Dobry wybór na zapoznanie się z teatrem. Choć jest dosyć przestarzała, 1985 rok. Sposób pisania autora czasem wydawał się niezrozumiały. Ogólnie polecam.

Książka dla wszystkich kochających teatr. Bardzo dobre kompendium wiedzy na temat tak zwanych "młodszych, zdolniejszych" czyli nowego pokolenia w polskim teatrze. Pomimo, że dziś pokolenie to już dobrze znamy, a twórców można nazwać w pewnym sensie klasykami, to warto przeczytać tą pozycję choćby ze względu na wspaniałe i wyczerpujące recenzje poszczególnych spektakli.

Książka jest świetnym wstępem do studiów nad różnymi formami performansu. Autor w bardzo prosty sposób mówi o tym czym jest performatyka, rytuał, rytualizacja. Jak bada się performanse i co ich badanie daje. Przydatna zarówno badaczom teatru, religioznawcom, antropologom jak i przedstawicielom wielu innych nauk, ale nie tylko im.

Doskonałe opracowanie, po prostu doskonałe choćby z tego względu, że to naprawdę potężne kompendium wiedzy zostało podane tak przystępnie, tak barwnie, takim pięknym językiem. To opracowanie na wskroś naukowe, a przecież za sprawą lekkiego pióra aż tchnie atmosferą "tamtych czasów". Są zatem opisane początki kabaretu we Francji z osławionym Czarnym Kotem na czele, jest zaprezentowany kabaret niemiecki w okresie jego najbujniejszego rozkwitu, a także jego wojenne dzieje i powojenni spadkobiercy. Do tego wybór zdjęć (również kolorowych) i teksty piosenek, w jakiejś części lustrujące i dające wyobrażenie o kabaretowym repertuarze.

Teatr to przekaz trwały myślą i pięknem dla wielu miłośników. Pokazuje słowa i mówi emocje. Dlatego warto doceniać jego działalność. Tak zrobił Zbigniew Raszewski, znany wśród teatralnych zwolenników. Udało mu się zebrać wiele fragmentów historii w całość od narodzin do ówczesnych dni. Choć z tytułu "Krótka historia teatru polskiego" nie jest, jakby mogło się wydawać, taka krótka, to chłonąłem ją pełen podziwu. Teksty zostały zredagowane wspólnie z innymi teatrologami. Czytamy nie tylko od rozwoju teatru, ale możemy to również zobaczyć na wielu szkicach, afiszach, planach i kreacjach w książce. Zdobyć jeden z egzemplarzy, tym bardziej na własność, w tych czasach nie jest łatwe. Cudem znalazłem go na portalu aukcyjnym i to za zadowalającą mnie cenę u okolicznej mieszkanki. Odebrałem go osobiście. Dała mi do zrozumienia, że ma go od dawna, coś czytała, ale już nie potrzebuje, dlatego się go pozbywa. Bardzo jej podziękowałem za to, że spadła mi jak z nieba. Była to moja pierwsza książka, od kiedy zacząłem interesować się teatrem na poważnie. Okazała się, być idealna! Każdy termin, który odnalazłem, mam w dalszym ciągu zanotowany i przy nieprostych zmaganiach wyjaśniony. Nie znajdziemy w niej niestety wskazówek reżyserskich - twórczych i aktorskich. Dużo chronologii premier spektaklów. Krótko o wybitnych artystach. Niemniej jednak warto po nią sięgnąć!

"Życie sztuki zaczyna się i kończy wraz z czasem trwania przedstawienia. Autor, aktorzy i reżyserzy wyrażają w nim wszystko to, co chcą przekazać widzom. (...) Żadna forma ani interpretacja nie jest na zawsze. Form trzeba utrwalić na pewien krótki czas, a potem uwolnić. W miarę jak świat będzie się zmieniał, będą powstawały nowe zupełnie nieprzewidywalne Sny - i tak właśnie ma być". Autor wspomina, iż w jego pracy nie mogło się obyć bez wnikliwego odczytywania tekstów stratfordczyka. Analizowania każdego wersu - jego dźwięku i znaczenia w kontekście gry aktorskiej. Tłumaczy jak emocje, intonacja, tempo wyrastają z poezji, dlatego moc słów, myśl i uczuć stanowią jedność. Liczy się tylko znaczenie, czyli cała istota poezji. "Wolność i łaska.." Petera Brooka tworzy barwną mozaikę przemyśleń artysty. Jego pasji z jaką wydobywał na powierzchnię to, co ukryte, a co ciągle aktualne. Z jaką dawał energię sztuce teatralnej. Jego fascynacji z jaką ukazywał bogactwo świata zewnętrznego, politycznego, świata psychicznego i duchowego. Bo tylko teatr uczy słuchać. Widzieć to, co niewidoczne, to coś, co wykracza poza rozumowe interpretacje i nie daje się "uwięzić" w dyskursie. Eseje są barwną lekturą dla wszystkich czytających, analizujących, oglądających twórczość Szekspira. Dla tych, którzy kochają teatr, też teatr Petera Brooka :) Więcej o książce na blogu: http://magdallenamagazine.blogspot.com/2015/03/rozwazania-o-szekspirze.html

Z aktorstwem wiąże się cała masa spraw, które czynią ten zawód naprawdę wymagającym. Niewielu zdaje sobie z tego sprawę, dlatego na egzaminy do Szkół Teatralnych zgłasza się co roku tyle osób. Myślę, że lektura tej książki rozjaśni horyzonty wszystkich tych, którzy idealizują zawód aktora. Jest tu wszystko, co najważniejsze, więc na początek to dobra lektura. Zapewne każdy, kto stara się o miejsce w PWST zna ten podręcznik, bo to prawdziwa skarbnica wiedzy, ale także niezły motywator do działania - w końcu każdy ma swoje wzloty i upadki...

Twórczość Kane, to pisarstwo dramatyczne do wystawiania na scenie, w tej książce autor dokonuje zestawienia tekstów o samej Kane. Szalenie mało w Polsce jest dyskusji na temat autorki, bardzo kontrowersyjnej i jednak nowatorskiej w sztuce scenicznej. Jej dramaty, to oszczędne w słowach, można by nazwać "potworności", do których jeszcze nie przywykliśmy jako odbiorcy. Sceny aktów seksualnych, ekskrementów, gwałtów, generalnie psychicznych i fizycznych przemocy, to obraz jakim posługuje się Kane, by dotrzeć do widza.

Pomyślałem że napiszę trochę o swoich własnych początkowych wątpliwościach dotyczących tej książki, na wypadek gdyby ktoś miał podobne. Niepokoiła mnie początkowo obecność jako drugiego autora zakonnika i wyjście z tezą o aktualności epoki chrześcijańskiej w opisie, bo bałem się że dzieło tego - co najmniej agnostycznego - pisarza będzie komentowane z perspektywy chrześcijańskiej i z misją aby czytelnika do perspektywy chrześcijańskiej przekonać. Ja szukałem możliwie obiektywnej analizy. Na szczęście książka jest zasadniczo wolna od zapędów których się obawiałem. Antoni Libera czuwa nad tym, aby swoistość spojrzenia Becketta została zachowana. Janusz Pyda czasami protestuje przeciwko wizji Becketta jako niezgodnej z chrześcijaństwem, ale zasadniczo nie zauważyłem prób aby pisarstwo Becketta chrześcijaństwu podporządkować, czy czytelnika do chrześcijaństwa przekonywać. Co więcej, Pyda okazał się być również interesującym komentatorem Becketta, który przedstawia też wiele ciekawych faktów na jego temat. Chrześcijaństwo pojawia się tam, gdzie Beckett faktycznie z jego spuścizny korzystał - czy może raczej też z nim polemizował. (czyli w sumie pojawia się często, ale raczej jako kontekst do którego sam Beckett się odwoływał, nie coś narzuconego z góry) Chyba faktycznie w większości jest tak że Pyda zadaje pytania, a Libera na nie odpowiada, podejmuje się interpretacji. Czy raczej, Libera jest głównym interpretatorem, Pyda podaje dodatkowe informacje o Beckecie, zadaje pytania, ale gdy Pyda podejmuje się interpretacji, również robi to bardzo ciekawie. I muszę przyznać że interpretacja faktycznie okazała się ciekawa, przekonała mnie do sięgnięcia do Becketta (znowu) w przyszłości. Na początku nie byłem pewny jak dogłębna może być interpretacja w formie dialogów, ale zasadniczo jestem usatysfakcjonowany, czuję że poznałem dramaty Becketta lepiej niż wcześniej. (autorzy podejmują się interpretacji chyba kilkunastu dramatów Becketta) Co więcej, niektóre motywy, wątki u Becketta powtarzają się, więc im poświęcona dodatkowa uwaga. Czyni to interpretację bardziej dogłębną. Zaciekawiło mnie to że Beckett rozpisuje poszczególne cechy człowieka na różne postacie, czy też opowiada o człowieku nie wprost. Zastanowiła mnie też, zdaniem Libery, wiara Becketta w determinizm i pod tym względem zbieżność jego poglądów z poglądami tragików greckich. Interesujące również jest to jak dużo uwagi poświęca wyrzutkom społecznym. Z dialogów wysnułem wniosek że jego dramaty poświęcone są głównie jego pesymistycznej myśli na temat kondycji współczesnego człowieka. Widzimy człowieka uczynionego nieszczęśliwym przez rozum, czasami nawet szukającego ukojenia czy współczucia. Z drugiej strony człowiek ten nie jest w stanie zrezygnować z rozumu. Nie może też powrócić już do epoki chrześcijańskiej i jej sensów. Z drugiej strony zmaga się też z kondycją ludzką, samotnością czy starzeniem się, integralnością. W sumie mógłbym się nawet przychylić do opinii że poprzez analizę Becketta autorzy dokonują analizy kondycji współczesnego człowieka. Ciekawe jak ta kondycja będzie się zmieniać przez najbliższy wiek.

Jest to dość już stara (I wyd. 1970) książka wprowadzająca w problematykę tragedii greckiej, ale wciąż może całkiem dobrze pełnić zamierzoną przez francuską Autorkę funkcję. Czytamy w tej pracy o najważniejszych problemach gatunku oraz o jego trzech głównych przedstawicielach: Ajschylosie, Sofoklesie i Eurypidesie. De Romilly zwraca uwagę na pewne ogólne prawidłowości, porównuje tragików między sobą oraz z dramatem francuskim (publikacja powstała przecież oryginalnie dla francuskiego odbiorcy),miejscami bardzo trafnie wskazując na pewne cechy charakterystyczne tragedii attyckiej V w. p.n.e. Polska redakcja naukowa była bardzo czujna i wychwyciła wiele drobnych pomyłek wynikających - jak sądzę - z niedbalstwa i braku precyzji autorki. Aż dziwne, że tych błędów nie skorygowano przy okazji kilku kolejnych wznowień książki w wersji francuskiej.

Na zbiór składają się trzy dramaty. Wszystkie dzieją się z osadzie Wierszalin, na wschodzie Polski, gdzie pośród swoich wyznawców żyje prorok Ilja, słynący również z uzdrowicielskich mocy. Poszczególne historie osadzone są w początkach XX wieku, najpóźniejsze wydarzenia obejmują rok 1949. Car Mikołaj to przewrotna opowieść o oszuście i hochsztaplerze, podającym się za ocalałego imperatora. Przekonuje swoją manierą, postawą, opowiastką okolicznych chłopów. Ile będą znaczyć dla nich gorące obietnice składane przez fałszywego cara? Prorok Ilja zaś, to rzecz o zbiorowej histerii, której tematem stało się zmartwychwstanie i mocno z nim powiązane odkupienie win okolicznych grzeszników. Śmierć proroka, to już wojenne doświadczenia mieszkańców, przeplatane proroczymi, alegorycznymi snami Ilji. Sportretowana przez autora osada to skupisko prostych, biednych, często naiwnych ludzi, żyjących w swoim bezpiecznym, samowystarczalnym świecie, gdzie każde pojawienie się napływowego, obcego człowieka musi mieć jasne uzasadnienie, często powiązane z lokalnymi potrzebami. Mechanizmy działania, sterowanie zachowaniami pokazane na jaskrawym przykładzie.

Dla ludzi młodych większość anegdot może być niezrozumiała, a przynajmniej mało śmieszna. By pojąć pełnię anegdoty, warto wiedzieć coś o jej bohaterze. Nie mówiąc już o samy autorze zbiorku. A opowieści Śmiałowskiego dotyczą ludzi, których już od dawna nie ma śród nas, dotyczą teatru, który wydaje się już bezpowrotnie minąć. Czytałem dawno temu, teraz odsłuchałem w audio. Autor jako lektor to duża wartość dodana.

„Piwnica pod Baranami” Joanny Olczak-Ronikier to książka niezwykle bogata w treść – pełna wspomnień, faktów, anegdot i kontekstów, które składają się na wielowymiarowy obraz legendarnego miejsca i ludzi je tworzących. Ogrom materiału sprawia, że jest to lektura, do której można wracać wielokrotnie, za każdym razem odkrywając coś nowego. Dodatkowym atutem jest piękne, albumowe wydanie – staranna szata graficzna, fotografie i dokumenty nadają książce wyjątkowy charakter i czynią ją nie tylko lekturą, ale także przedmiotem do oglądania i kolekcjonowania.