Demokracji potrzebna jest kontrola społeczna. Nie wystarczy ograniczyć demokracji do wyborów, które przypominają casting do firmy „Rząd", a który często wygrywają nie ci, którzy mają rację. Potrzebna jest nieustanna kontrola działań rządu, ponieważ w demokracji przedstawicielskiej posłani przez obywateli szybko przestają ich reprezentować. Reprezentują swoją partię, jakieś jej stronnictwo, własną rodzinę albo swoje prywatne interesy. Dlatego tak bardzo ważne są organizacje pozarządowe, fundacje, stowarzyszenia obywateli.

Nie jest wolnym człowiek ten, kto nie potrafi przyznać się do winy. Podobnie jak nie jest wolnym naród, który nie potrafi uczynić wyznania własnych win i go wysłuchać.

Jak pisał (Tischner) „Najczęstszy sposób samooszukiwania polega na rozgrzeszeniu siebie, a obwinianiu innych. [...] Gdyby Polacy byli naprawdę religijni, nie próbowaliby na siłę przekonywać innych i siebie, że są nieskalani".

Polska jest krajem, w którym mamy najwięcej osiedli strzeżonych w Europie, podczas gdy w krajach skandynawskich jeszcze do niedawna nie zamykano domów. To doświadczenie świadczy o naszym polskim poziomie społecznego zaufania.

Większość obywateli redukuje swoją wolność do wolności konsumpcji i dopóki nic jej nie podważa, nie obchodzi ich naruszanie praworządności, wolności mediów, niszczenie podstaw demokracji.

Czasami słowo jest ostatnią bronią, która nam pozostaje. Nie wolno milczeć, gdy dzieje się zło, gdyż to na ludziach myślących ciąży szczególna odpowiedzialność. Trzeba nazywać rzeczy po imieniu. Bliskie jest mi jedenaste przykazanie sformułowane przez pana Mariana Turskiego: „Nie bądź obojętny”. Warto je przypomnieć, gdyż żyjemy w kraju, który uważa się za katolicki, a większość z dziesięciu przykazań jest w nim publicznie permanentnie łamana.

Prawda, dobro i piękno są ze sobą tożsame tylko w świecie idealnym. W naszym ludzkim świecie często musimy dokonywać dramatycznych wyborów. Dlatego dobro potrzebuje rozważnego myślenia.

Współczesna cywilizacja techniczna, która jest cywilizacją ułatwień, przyczynia się także do intelektualnego lenistwa. W świecie techniki wszystko jest skuteczne. Wystarczy szybko poruszać prawym kciukiem. Naciskamy i działa. W sferze ducha nic tak nie działa. Przeczytanie książek, przemyślenie ich treści, refleksja - wymagają dużego wysiłku i nakładu pracy. Przeciętności nie chodzi o dobro, tylko o rozpoznawalność i „,klikalność".

Prawo bezprawne, naruszające naturalne uprawnienia człowieka, na przykład ograniczające prawa kobiet czy osób nieheteronormatywnych, nie jest sprawiedliwe. „Podstawą prawa jest humanizm" - stwierdził Schweitzer.

W polityce nie powinny panować stosunki rodzinne, tylko obywatelskie.

Wolności nie można nikomu odebrać, można ją tylko utracić. A jej utrata jest następstwem istniejącego już wcześniejszego zniewolenia. Zniewalający jest tym, który przyjmując oddawaną mu wolność, pozwala uświadomić zniewalanemu jego własne wewnętrzne zniewolenia. Swoją duchową wolność tracą wszyscy uzależnieni od chorych ambicji, kariery, władzy czy chciwości.

(...) zagrożeniem wolność jest niezdolności do samodzielnego krytycznego myślenia, a przede to nieumiejętność podejmowania samodzielnych decyzji.

Leszek Kołakowski stwierdził: „Solidarność wobec bliźnich każe nam nie zatajać przed nimi wiadomości, które mogą być ważne w ich życiu". Dlatego trudno uznać za solidarnego polityka, który mając wiedzę na temat nadchodzącej wysokiej inflacji zabezpieczył swoje oszczędności w wysoko oprocentowanych obligacjach, a jednocześnie zataił tę wiedzę przed obywatelami.

Tyrania ma skłonność do legitymizowania nieprawości i bezprawia także religią. O tyranie Arystoteles pisał, że „Powinien stwarzać wrażenie, że mu kult bogów szczególnie leży na sercu. Bo obywatele ze strony takich mniej się obawiają bezprawia, jeśli nabiorą przekonania, że władca jest bogobojny i pobożny".

Postprawda nie jest kłamstwem w klasycznym sensie, lecz strategią nadającą prawdzie drugorzędne znaczenie.

Wolność polityczna jest tożsama z działaniem. Nie jest tym, co się posiada, ale tym, co się czyni. Ludzie są wolni tak długo, jak długo działają. Być wolnym i działać to jedno i to samo. Wolność wyraża się zatem w pracy, twórczościści, zaangażowaniu. Nie wspiera zatem wolności rozdawnictwo środków, które czyni biernym. Rozdawnictwo zabija wolność, ponieważ nie stwarza możliwości działania i do niego nie skłania. Taki system, w którym odbiera się wolność przez rozdawnictwo, a właściwie kupuje wyborcze poparcie, nazwałbym miękkim totalitaryzmem.

To czytanie jest drogą do myślenia, gdyż myślenie rodzi się z czytania. Czytanie rozwija i uszlachetnia język. A język to okulary, poprzez które widzimy świat. Kiedy nasz język jest zbyt ubogi, świat staje się dla nas płaski i jednowymiarowy. W takim świecie trudno o porozumienie.

Imponowanie innym to jedna z naszych narodowych wad. Natomiast odwaga wymaga rozwagi, czyli myślenia.