Korzenie kultury europejskiej zawsze sięgały Południa, bez ich Europa nie istnieje także dzisiaj. Obecny kryzys nie ma tylko charakteru ekonomicznego i politycznego, ale ma także wymiar kulturowy i to w znaczeniu europejskiej geopolityki. Dlatego jego roztrzygnięcie będzie miało fundamentalne znaczenie dla miejsca Polski. Nie twierdzę przecież, że nie mamy prowadzić aktywnej geopolityki wobec Niemiec, ale orientacja na Berlin odtwarza fatalny dla nas podział na Wschód i Zachód, w którym jesteśmy skazani a drugorzędność bez miejsca na kulturową i polityczną podmiotowość.