Piotr Setkiewicz

Ostrzeżenie-testament więźniów Auschwitz: „Nie budźcie bestii w człowieku, raz obudzona nie cofnie się przed niczym!” „Nie poczuwam się do żadnej winy…” – twardo i stanowczo podkreślała większość esesmanów z załogi KL Auschwitz, którzy w 1947 roku stanęli w procesie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie. Był to największy w Polsce proces niemieckich zbrodniarzy, w którym zapadło 21 wykonanych później wyroków śmierci. Tylko niektórzy ze zbrodniarzy oświęcimskich przyznali się do przybierającego różne formy nieludzkiego maltretowania więźniów. Oskarżeni usiłowali zrzucić odpowiedzialność za popełnione czyny na nieobecnych przełożonych, a w szczególności na Rudolfa Hoessa, twórcę i pierwszego komendanta obozu, zasłaniając się otrzymywanymi rozkazami. Często w sposób butny udzielali kłamliwych wyjaśnień. Uporczywie zaprzeczali udowodnionym faktom, dążyli do podważenia zeznań świadków, a równocześnie płaszczyli się przed Trybunałem, chcąc uzyskać łagodny wyrok… Autor, Piotr Setkiewicz, zebrał zeznania oskarżonych w tzw. pierwszym procesie oświęcimskim, których linia obrony opierała się przede wszystkim na powoływaniu się na działanie na rozkaz, pomniejszaniu swej roli w hierarchii służbowej KL Auschwitz oraz zaprzeczaniu osobistej odpowiedzialności za popełnione czyny, zwłaszcza, gdy brakowało naocznych świadków lub obciążających dokumentów. Świeżo po jej lekturze, próbuję zebrać myśli… jest ich wiele. Nie wystarczy żyć w przekonaniu, że wojna to zło, że nigdy więcej… Wojny przecież są nadal, tuż obok… Testament Auschwitz i jego więźniów będzie miał sens tylko wtedy, gdy będzie poprawnie odczytywany i realizowany na co dzień – nie na froncie, nie przed kamerami na posiedzeniu ogólnym ONZ, nie w poszczególnych parlamentach i ważnych instytucjach. Tu i teraz, tzn. u mnie i u Ciebie na podwórku. Testament Auschwitz-Birkenau i jego ofiar to wyzbycie się wszystkich (wszystkich!) uprzedzeń do drugiego człowieka: rasizmu, antysemityzmu, ksenofobii czy homofobii już teraz w nas samych… Od dłuższego czasu zadaję sobie pytanie, jak ludzie – Niemcy, mogli być zdolni do takiego postępowania względem drugiego człowieka. Warto jednak zwrócić uwagę, że większość z nich to byli ludzie prości, bez wykształcenia. Służba w SS była dla nich trampoliną do awansu, zaszczytów, odznaczeń i oczywiście pieniędzy. Przed chwilą byli zwykłymi rolnikami, piekarzami i robotnikami, a za chwilę już w schludnym mundurze byli już panami życia i śmierci – wreszcie byli „kimś”. By to wszystko zrozumieć, trzeba też głęboko zapoznać się z wojennymi realiami tamtych czasów. Ci ludzie naprawdę uwierzyli, że Hitler, że partia mają rację, że Niemcy są wielkie, że ich kraj zasługuje na więcej niż inne państwa i narody. Żyjąc w takim przekonaniu nie jest już trudno w drugim człowieku, tej „sztuce”, widzieć wyłącznie zagrożenie dla niemieckiego ładu, bezpieczeństwa i dostatku. Nie jest trudno pozbawić takich ludzi prawa do życia, godności. Co więcej, wszyscy widzieli, jak działają inni. Weszli w tryby obozowej rutyny. Nikt nie chciał okazywać słabości, nie chcieli, by uznano ich za miękkich. Prześcigali się więc w swoich działaniach i krzywdzie wyrządzanej więźniom… Stąd taka butna postawa większości oskarżonych w procesie oświęcimskim. Przecież oni wcale nie chcieli być w Auschwitz, byli tam za karę, z więźniami nie mieli styczności. Oni naprawdę traktowali to jak pracę, a znany jest pogląd o niemieckiej skrupulatności i dokładności, więc chcieli ją wykonywać jak najlepiej… i niestety wykonywali… Panicznie bali się też reakcji przełożonych. Nikt zatem nie chciał się wybić i powiedzieć stop. Prawdziwym „hitem” są zeznania Paula Szczurka, który dosłownie nic nie widział w obozie, nikomu krzywdy nie zrobił, nikogo nie zna, nic nie zapamiętał. Szczurek oświadczył, że wszystko, co zeznali świadkowie na jego temat, jest nieprawdą. Prawdą jest natomiast, że organizował mordercze apele, bił więźniów bez powodu, brał udział w egzekucjach, szczuł więźniów psem, brał udział w selekcji na rampie… Jednak jego kłamstwa nie pomogły mu uniknąć sprawiedliwości. 22 grudnia 1947 roku Najwyższy Trybunał Narodowy w Krakowie skazał Szczurka na karę śmierci przez powieszenie. Kiedy 24 stycznia 1948 r. został stracony, miał 39 lat. Przykre jest również to, że tak wiele Niemców, katów, zbrodniarzy nigdy nie poniosło żadnej odpowiedzialności za wyrządzone w trakcie II wojny światowej zło. W sprawach technicznych. Zgadzam się z opinią innych czytelników. Przed zeznaniami poszczególnych esesmanów, powinny znaleźć się treści z aktów oskarżenia, a na koniec zapadły wyrok. Jest wprawdzie lista zapadłych wyroków na końcu książki, ale każdą z postaci trzeba przez chwilkę na niej szukać. O poszczególnych postaciach, część z nich była mi już znana, szukałem również informacji w Internecie. Książkę oczywiście warto przeczytać!