Mariusz Karpowicz

Znakomita, z cytatami z epoki, listami i innymi tekstami Rafaela. Warto czytać tę książkę z nowszymi pozycjami, dziś wiemy więcej. Jeden obraz jako przykład. "Złożenie do grobu", malowane przez dwa lata i ukończone w 1507 roku, u Karpowicza jest wspomniane z cytatem z ówczesnej kroniki, której próżno szukać w innych pozycjach <3 Jednocześnie autor pisze, że jest to obraz średnio udany, bo słodki, subtelny styl Rafaela, przejawiający się m.in. wyidealizowanych rysach twarzy nie pasuje do tematów tego typu, burząc decorum. Dziś wiadomo, że piękny młodzieniec na pierwszym planie dźwigający ciało Chrystusa za nogi, to syn Atalanty, fundatorki obrazu. Federico "Grifonetto" Baglioni, który zginął zabity przez ocalałego z rzezi patriarchę rodu. Grifonetto (= mały gryf) brał udział w spisku, który z miał wywrócić dotychczasowy porządek władzy w Perugii, rządzonej przez ród Baglionich. Dlatego spiskowcy, w tym bardzo młody Federico, wspomagani siłami konkurującego z Perugią księcia Camerino, planowali wymordować wszystkich członków rodziny Baglioni, którzy byli u władzy. To prawdziwie wielka, bardzo włoska, renesansowa tragedia. Obraz ma ewidentnie charakter portretowy, upamiętniający i przebłagalny. Marię Magdalenę, która na obrazie trzyma dłoń martwego Jezusa i jest namalowana tuż obok pięknego młodzieńca, utożsamia się dziś z Zenobią Sforzą, młodą wdową po Grifonetcie. Nb. to równie piękna blondynka, jak nasza Bona. Omdlała Matka Boska to zapewne sama Atalanta, jej profil jest podobny do Federica. Nieszczęsna Atalanta, która została przedwcześnie równie młodą wdową, jak jej synowa. Atalanta, która poświęciła życie na wychowanie jedynego syna, który wyrósł na rozpieszczonego, lekkomyślnego i żądnego władzy młodzieńca. Federico mógł być ocalony przez swoją matkę, która po nieudanym zamachu odmówiła mu schronienia, a kiedy zmieniła zdanie, było już za późno. Znalazła syna dokładnie w momencie jego śmierci z rąk krewnych, którzy uszli cało z wcześniejszego zamachu. To nie jest obraz niejasny i zagmatwany, jak pisze Karpowicz. Są w nim dwa konteksty jednocześnie, przy czym czas rozpaczy po śmierci Jezusa, przed jego Zmartwychwstaniem jest bardzo starannie dobrany do okoliczności śmierci zbrodniczego i uwielbianego przez matkę Grifonetta. To alegoryczny obraz czyśćca, zamówiony do kaplicy, jaką Atalanta ufundowała, żeby upamiętnić młodego, krnąbrnego i tragicznie utraconego syna. Jeszcze raz - to bardzo dobra książka, ale wyszła w 1978 roku. Warto ją przeczytać, a potem czytać dalej, i wracać, żeby znaleźć to, czego nie ma w nowszych publikacjach.