Benjamin Ferencz

Słowa na pożegnanie. Dziewięć lekcji wyjątkowego życia – Benjamin Ferencz Benjamin Ferencz zmarł w wieku 103 lat, w roku 2023. Jako bardzo młody prawnik, niespełna 27-letni, został włączony do grupy amerykańskich prokuratorów, którzy oskarżali niemieckich zbrodniarzy podczas Procesów Norymberskich w latach 1945–1949. Wybitny prawnik, uczestnik II wojny światowej, pacyfista, który poświęcił życie dokumentowaniu niemieckich zbrodni wojennych. Tuż po wojnie odwiedził kilka niemieckich obozów śmierci. W 1988 roku tak o tym napisał: „Nigdy nie zapomnę widoku pieców krematoryjnych, stosów zwłok spiętrzonych jak drewno opałowe; tych bezbronnych, wychudzonych szkieletów z oznakami chorób.” Ta książka to nie tylko obraz życia żydowskiej rodziny z Transylwanii, która na początku lat 20. XX wieku wyemigrowała do Ameryki. To przede wszystkim głośny manifest przeciwko wojnie i zbiór moralnych drogowskazów. Lektura tej książki przypominała mi poruszające świadectwo Eddie’ego Jaku — „Najszczęśliwszy człowiek na Ziemi”. Obydwie uważam za lektury obowiązkowe. Szczególnie dziś, gdy wciąż znajdują się ludzie, którzy śmią poddawać w wątpliwość nazistowskie zbrodnie… To książka, do której można wracać w chwilach zwątpienia, niepewności i poszukiwań własnej drogi. Wypisałam mnóstwo cytatów, ale przytoczę tylko kilka: Kiedy autorka rozmów z Benjaminem Ferenczem zapytała go, już 101-letniego, jakie trzy rady dałby młodym ludziom, bez wahania odpowiedział: „To proste. Po pierwsze: nigdy się nie poddawaj. Po drugie: nigdy się nie poddawaj. Po trzecie: nigdy się nie poddawaj.” ,,Przyjaciele są ważni, ale dobrze jest mieć w sobie zgodę na własne towarzystwo.” ,,Największą przeszkodą w osiągnięciu spełnienia jest porównywanie się z innymi.”