„Intermezzo” Sally Rooney, czyli co się dzieje w zawieszeniu

Już nie tylko milenialsi

Sally Rooney to dzisiaj autorka czterech powieści: „Normalnych ludzi” (2018), „Rozmów z przyjaciółmi”, które ukazały się w języku angielskim rok przed „Normalnymi ludźmi”, w roku 2017, a w Polsce już po sukcesie drugiej chronologicznie powieści, a także „Gdzie jesteś, piękny świecie” (2021) i najnowszej, czyli „Intermezzo” (2024, w Polsce powieść właśnie się ukazuje).

Wspomniany sukces „Normalnych ludzi” przyniósł irlandzkiej pisarce m.in. nominację do Booker Prize oraz nagród: Costa Book Award, Irish Book Award i Waterstones Book of the Year. „Normalni ludzie” zostali także zekranizowani (a konkretniej: powstał na ich podstawie serial), a ich autorkę nazywano „wieszczką milenialsów” czy „królową powieści pokolenia milenialsów”.

W „Normalnych ludziach” bohaterami są studenci, prawie absolwenci, w późniejszym o 6 lat „Intermezzo” – już trzydziestokilkulatkowie. Sama Rooney to dziś 34-latka, więc jej postaci dorastają (żeby nie powiedzieć: starzeją się) razem z nią. Choć niemało do powiedzenia ma w najnowszej powieści i młodsze pokolenie, bo dwoje bohaterów jest tuż po dwudziestce. Zmienił się też – choć częściowo, bo nadal u Rooney ważna jest przyjaźń – środek ciężkości. „Intermezzo” to opowieść przede wszystkim o miłości: o relacji dwóch braci, których poznajemy w trudnym dla nich czasie zawieszenia, żałoby po ukochanym ojcu. I o relacjach tych braci z kobietami. A są to relacje wymagające wiele wysiłku i dbałości o to, by najpierw się rozwinęły, a potem – szczęśliwie trwały.

Niejednoznaczni bohaterowie

Tym, co się w „Intermezzo” – w porównaniu z poprzednimi trzema książkami Rooney – nie zmienia, jest zdolność autorki do tworzenia zwyczajnych, prostych zdań, które w precyzyjny, niemęczący sposób potrafią wywołać w czytelniku czy czytelniczce całkowite skupienie na uczuciach, emocjach bohaterów i bohaterek. Przykład?

O tym myśli Margaret, 36-letnia pracownica domu kultury w jednej z mniejszych miejscowości. Żona-nieżona męża alkoholika, którego w teorii ma, a w praktyce porzuciła. Pewnego dnia Margaret spotyka 23-letniego Ivana, jednego z dwóch braci – głównych bohaterów książki. Dawniej dobrze zapowiadającego się szachistę, dzisiaj człowieka, który, przytłoczony śmiercią ojca, zawodowo stoi w miejscu, utrzymując się m.in. z rozgrywania turniejów na prowincji. Tych dwoje spotyka się właśnie podczas jednego z takich wydarzeń. Ivan wydaje się zupełnym przeciwieństwem swojego brata – 32-letniego prawnika, odnoszącego sukcesy w pracy i w życiu osobistym. Peter nazywa Ivana „incelem” i „przegrywem”, Ivan Petera – „egoistą”, zazdrości mu jednocześnie swobody w relacjach z kobietami. 

Jak się jednak okazuje – jak to u Rooney bywa – nic nie jest tak oczywiste, jak się na pierwszy rzut oka wydaje. O czym przekonają się sami czytelnicy i czytelniczki oraz Peter i Ivan – będą zaskoczeni nie tylko tym, co odkryją o tym drugim, ale i o sobie samym.

Zaspokoić pragnienia

W „Intermezzo” nie brakuje też seksu, który dla bohaterek i bohaterów Rooney stanowi ważną, choć niekoniecznie nieodłączną część relacji. I to „niekoniecznie” zaskakująco objawia się nie w relacji Ivana z Margaret, a w tej, którą tworzy Peter z Sylvią, swoją dawną miłością. Para rozstała się po poważnym wypadku kobiety, wskutek którego cierpi ona na ból uniemożliwiający jej współżycie. I tak okazuje się, że mężczyzna, nie do końca jednak stanowiący archetyp tradycyjnej męskości, uważa, że jest w stanie zrezygnować z fizyczności na rzecz bycia z kobietą, którą cały czas kocha. 

Ale jest i kolejna osoba, którą darzy uczuciem – młoda, seksowna i chętnie uległa w łóżku 23-letnia Naomi. Ale czy tak właściwie to ona jest tą „poddaną” w tej relacji? Czy ktokolwiek w niej rządzi? No i czy można jednocześnie kochać dwie osoby? Czy wyrzucanie 23-letniemu bratu związku z 36-latką, gdy jednocześnie samemu jest się po trzydziestce i ma się kochankę równolatkę wspomnianego brata, to czasem nie hipokryzja? Czy Margaret i Ivan odważą się żyć inaczej niż do tej pory? Nie tak, jak ktoś od nich oczekuje? A może to Ivan okaże się tym, który – wbrew przekonaniom swoim i swojego brata – będzie potrafił nie tylko wejść w związek, ale i zainicjować niejedną ważną sytuację? Może w praktyce bardziej feministyczny okaże się ten nazywany „incelem” i „przegrywem”, a nie zadeklarowany obrońca praw kobiet, który kobietą by być zdecydowanie nie chciał, bo: „kto by chciał? Nie obraź się, ale nie mógłbym znieść takiego poziomu nieposzanowania”. 

Czy bohaterowie będą potrafili zaspokoić swoje i innych pragnienia: miłości, bliskości, poczucia bezpieczeństwa, bycia zaopiekowanym? Czy śmierć ojca zainicjuje zmianę w ich relacjach i dotychczasowym życiu? Do czego można dostosować życie, ile jest w stanie pomieścić jedno życie, nie rozpadając się na kawałki?

W „Intermezzo” nie znajdziecie (i zapewne, skoro po nie sięgnęliście, w ogóle tego nie szukacie) ani zagadki kryminalnej, ani wartkiej akcji, ani nadprzyrodzonych mocy czy historycznych opowieści. W „Intermezzo” znajdziecie życie – śmierć, żałobę, seks, rodzące się uczucie, pokonywanie własnych słabości i trwanie przy nich, kłótnie, namiętności i, na koniec, jakżeby inaczej, zakończenie. Czy pozytywne, jak to zazwyczaj u Sally Rooney bywa? Przekonajcie się sami.

Przeczytaj fragment powieści „Intermezzo”:

Powieść „Intermezzo” jest już dostępna w sprzedaży online. 

Artykuł sponsorowany