Dom letni z basenem

Nie jest źle, ale "Kolacja" tego autora podobała mi się znacznie bardziej, wciągnęła mnie głębiej.

Nie jest źle, ale "Kolacja" tego autora podobała mi się znacznie bardziej, wciągnęła mnie głębiej.

Herman Koch, niderlandzki Houellebecq (albo, po prostu, Herman Koch),pozwala nam spoglądać na nas jego oczyma. To on ukazuje wszelkie zboczenia tam, gdzie rządzi „normalność”. Nie grzmi, raczej prowokuje. Pod pozornym cynizmem jego powieści kryje się głęboka troska o nas samych. W swojej drugiej – po Kolacji – powieści opublikowanej w Polsce pierwsze skrzypce gra Marc Schlosser. Pod wpływem znajomości z pewnym bardzo znanym aktorem (oraz pod wpływem zaproszenia Marca wraz z rodziną do jego letniej rezydencji) dochodzi do wydarzeń tragicznych. Oraz do bolesnej sekcji zwłok. Naszego świata.

Główny bohater Domu letniego z basenem – lekarz pierwszego kontaktu, „lekarz wyższych sfer” – Marc Schlosser wykonuje swoją pracę rzetelnie. Poświęca każdemu ze swoich pacjentów po dwadzieścia minut, wszystkim przedstawia dokładnie taką diagnozę, jaką chcą usłyszeć. Zjawiający się u niego nowobogaccy nie oczekują prawdziwej pomocy lekarskiej, ale cudotwórcy, który na wszystko znajdzie receptę, a na pewno – tabletki. Schlosser stoi najbliżej ciała ludzkiego, wydawałoby się zatem, że musi godzić profesjonalizm z empatią. Nic podobnego. Tak naprawdę to pozbawiony wrażliwości cynik. Bo ciało jest brzydkie; wydala; poci się; drży na zimnie; marszczy się pod wpływem wody; blednie i czerwienieje. „Ludzkie ciała i w ubraniu są wystarczająco odpychające. Nie chcę ich oglądać, zwłaszcza tych części ciała, do których nigdy nie dociera światło słoneczne. Fałdów skóry, pomiędzy którymi zawsze jest zbyt ciepło, a bakterie mają pełne pole do popisu; grzybic i miejsc zapalnych między palcami u nóg i pod paznokciami; palców, które coś rozdrapują, palców, które trą aż do krwi…”. Podobnie podwójnie wygląda kwestia jego stosunku do własnej rodziny, do żony – jej obecność nie przeszkadza w planowaniu zdrad i wymyślaniu scenariuszy zdrady. Najprawdopodobniej Koch chciał pokazać zblazowanie i znudzenie świata nim samym. „Świat jest mną znużony, podobnie jak ja nim”, zacytuje Houellebecq na pierwszych kartach Mapy i terytorium. Istotnie, współczesny świat zaproponował aż tyle, że nie wiadomo do końca co wybrać, co jest dobre i właściwe dla człowieka. Zakwestionowaliśmy wszystko, nawet samych siebie – i teraz już tylko straszna nuda.

„Znudzeni i zblazowani” podważają także wszelkie towarzyskie konwenanse. Sztuka jest nieciekawa, ale przecież trzeba obejrzeć ją do końca. Wcale nie po to, by wyrobić sobie zdanie, tylko żeby inni nie gadali. Z filmu nic nie rozumiemy, ale można dyskretnie przysnąć, przecież nikt nie zauważy, a zawsze można posnobować znajomością „dzieła”. Przykłady można mnożyć i mnożyć, dochodząc do spraw kluczowych, dotyczących poprawności politycznej czy modelu życia. Koch wskazuje na kolejne dwa wrzody współczesności – formę i banał. Forma, w rozumieniu Gombrowicza, oznacza udawanie, przed sobą i przed pozostałymi. Gra, którą każdy człowiek toczy przede wszystkim z samym sobą, skacze z jednej wysepki na drugą, nie mogąc przy tym odnaleźć siebie. W końcu staje się trywialny i płytki – a otaczająca rzeczywistość wyłącznie mu w tym pomaga, podsuwając kolejne możliwości. Chcesz być sławny, proszę bardzo, musisz tylko zrobić to i to. Chcesz gotować, proszę bardzo. Wszędzie gotowe produkty, przygotowane z chirurgiczną precyzją recepty na egzystencję. Masz depresję? Weź tabletki. Mało jesz? Idź i kup. Masz tysiące ubrań w szafie? Nie szkodzi, kup większą i leć po następne. Nadmiar wyprodukował formę (lub odwrotnie, szukanie źródła nie ma sensu) i kolejny składnik, banał. Człowiek zniknął z pola widzenia, przygnieciony możliwościami. Paradoks wyboru: zakup soku w sklepie. Skazani jesteśmy na poznawanie wszystkiego po łebkach, czytanie coraz to nowych książek (bo o starych po tygodniu nikt nie pamięta, a lektury dziadków czy pradziadków to epoka kamienia łupanego),oglądanie coraz większej ilości filmów. Nie ma czasu na refleksję, w pewnym momencie nie ma już czasu nawet na życie. Od razu zaznaczam – nie traktuję powieści Kocha jako źródła prawd objawionych. Prawdę powiedziawszy, trudno jest powiedzieć w tej materii coś nowego. Jednakże lekkość fabuły i fakt, że „dobrze się to czyta”, pozwala Kochowi na przeniesienie poważnych traktatów socjologicznych w formę wygodniejszą, z fabułą i dialogami.

Współczesny świat przyrównuje Koch do dzisiejszego awangardowego teatru – aby zaskakiwać, musi szokować coraz mocniej, oddziaływać na widza skrajnymi środkami. Kicz i przesada przenikają do kolejnych aspektów egzystencji, zatruwając sprawy fundamentalne, jak śmierć. „Podobnie jest z pogrzebami. Te też muszą być przede wszystkim przyjemne. Trzeba na nich móc śmiać się, pić i przeklinać. W innym wypadku to małomiasteczkowe. (…) Wydaje mi się, że radosne pogrzeby weszły w modę jakieś piętnaście lat temu. Różowe trumny, trumny z naturalnego drewna, z wymalowanymi na nich smokami i zębami rekina, trumny z Ikei, trumny plastikowe albo owinięte w worki na śmieci”. Dziwny pęd, maniera do bycia dostrzeżonym, zapamiętanym, ale w oderwany od rzeczywistości sposób. Możliwe, że taka śmierć ma coś rekompensować – może samo upokorzenie zgonu? Ciało wszak zaczyna gnić, śmierdzieć, trzeba więc je przyozdobić, w jakikolwiek sposób śmierć przegonić. Możliwe, że takie traktowanie zwłok ma oswoić zgon i przykryć pewien niepokój: czy ładne opakowanie kryje w sobie smacznego cukierka, czy może w cukierku żyje obrzydliwy robak?

Fabuła Kocha przypomina pełny (pełny – bez znanego z filmu zakończenia) reality show z Trumanem Burbankiem – życie jest od początku do końca wyreżyserowane, ustawione, nieprawdziwe. Znany nam świat niderlandzki autor odbija w krzywym zwierciadle; w wyniku tej operacji, wszyscy bohaterowie powieści coś udają, w coś grają. Przypomnę pierwszy z brzegu przykład – główny bohater odgrywa przed sobą i przed światem podwójną rolę, przykładnego ojca i męża oraz dandysa, podrywającego coraz to nowe kobiety. A jego córka? Z zewnątrz poukładana, grzeczna, nieśmiało chwytająca za rękę swojego pierwszego chłopaka (może pierwszego, oprócz ojca). Pod grzeczną fasadą ukrywa się jednak kobieta, która zaczyna mieć swoje potrzeby i u której ciekawość przerasta rozsądek. Ich nieprawdziwość podważa jednocześnie realność świata powieściowego oraz – naszego. Może właśnie w taki sposób odpowiada Koch na jedno z podstawowych pytań dotyczących faktycznego istnienia wszystkiego dookoła. Może to wszystko, tak naprawdę, już umarło, a człowiek pluska się na powierzchni basenu przy letnim domu, nie dostrzegając, że pod nogami nie ma już dna.

Herman Koch, niderlandzki Houellebecq (albo, po prostu, Herman Koch),pozwala nam spoglądać na nas jego oczyma. To on ukazuje wszelkie zboczenia tam, gdzie rządzi „normalność”. Nie grzmi, raczej prowokuje. Pod pozornym cynizmem jego powieści kryje się głęboka troska o nas samych. W swojej drugiej – po Kolacji – powieści opublikowanej w Polsce pierwsze skrzypce gra Marc...

Rozśmieszały mnie przemyślenia głównego bohatera i jego czarny humor postrzegania rzeczywistości.
Jeszcze bardziej bawią mnie opinie które tu czytam, jaki to zły człowiek, bo my przecież w naszych codziennych życiach jesteśmy tacy idealni i dobrzy zawsze dla drugiego człowieka?

Rozśmieszały mnie przemyślenia głównego bohatera i jego czarny humor postrzegania rzeczywistości.
Jeszcze bardziej bawią mnie opinie które tu czytam, jaki to zły człowiek, bo my przecież w naszych codziennych życiach jesteśmy tacy idealni i dobrzy zawsze dla drugiego człowieka?

Świetna powieść! Wypatruję kolejnego tytułu tego autora, ale coś nie widzę...

Świetna powieść! Wypatruję kolejnego tytułu tego autora, ale coś nie widzę...

Dawno tak nie wsiąkłem! Przeczytana już dawno temu, ale nadal pamiętam, że czytałem z wypiekami na twarzy. Znakomita, pełna pełzającego napięcia, a wszystko pod płaszczykiem niepozornej powieści obyczajowej. "Kolacja" też pyszna, ale jednak "Dom..." o kilka pięter lepszy! Panie Koch, napisz Pan coś jeszcze!

Dawno tak nie wsiąkłem! Przeczytana już dawno temu, ale nadal pamiętam, że czytałem z wypiekami na twarzy. Znakomita, pełna pełzającego napięcia, a wszystko pod płaszczykiem niepozornej powieści obyczajowej. "Kolacja" też pyszna, ale jednak "Dom..." o kilka pięter lepszy! Panie Koch, napisz Pan coś jeszcze!

Niezła chociaż chwilami boleśnie trudna w odbiorze.

Niezła chociaż chwilami boleśnie trudna w odbiorze.

Początek był intrygujący a potem takie rozczarowanie...nuda,bałagan i niesmak

Początek był intrygujący a potem takie rozczarowanie...nuda,bałagan i niesmak

Czy wszyscy lekarze i ludzie związani z medycyną są takimi cynikami i patrzą na człowieka przez pryzmat biologii? Coś chyba w tym jest, bo znam biologa, który myśli dość podobnie. Z całym szacunkiem dla nauki, której kwestionować nie zamierzam – człowiek to jednak coś więcej niż stworzenie napędzane biologią, pędem do przetrwania. W odróżnieniu od zwierząt mamy rozum i uczucia. Nasze zachowania są więc bardziej skomplikowane.

Marc, główny bohater powieści i zarazem narrator, drażnił mnie od samego początku. Już na pierwszych stronach poznajemy jego styl bycia oraz myśli, co pozwala wyrobić sobie opinię – uprzejmy i kulturalny na zewnątrz, w głębi duszy odpychający, zarozumiały, pogardliwy, cyniczny. A później lista jego występków znacząco się wydłuża (nie będę spoilerować). Mimo wszystko, mimo oburzenia i odrazy, jakie wzbudzały we mnie działania Marca, pod koniec książki byłam niejako po jego stronie, w sensie że chciałam, aby uszło mu na sucho – być może dlatego że inni bohaterowie są równie paskudni lub jeszcze gorsi...

Książka bardzo wciągająca, dość bolesna, niektóre sceny mogą lekko zniesmaczyć kogoś nadwrażliwego, mnie raczej zasmuciła – nie tyle ze względu na wiele zła, które się wydarzyło, co ze względu na prezentowany przez postacie sposób myślenia.

Czy wszyscy lekarze i ludzie związani z medycyną są takimi cynikami i patrzą na człowieka przez pryzmat biologii? Coś chyba w tym jest, bo znam biologa, który myśli dość podobnie. Z całym szacunkiem dla nauki, której kwestionować nie zamierzam – człowiek to jednak coś więcej niż stworzenie napędzane biologią, pędem do przetrwania. W odróżnieniu od zwierząt mamy rozum i...

Świetna. Szkoda, że Koch ma na swoim koncie tak mało napisanych książek :/

Świetna. Szkoda, że Koch ma na swoim koncie tak mało napisanych książek :/

Ciekawa, ale taka jakaś brudna, obleśna. Dopóki czytałam, była ciekawa, ale jak odłożyłam, nie chciało mi się do niej wracać ze względu na klimat. Nie dokończyłam.

Ciekawa, ale taka jakaś brudna, obleśna. Dopóki czytałam, była ciekawa, ale jak odłożyłam, nie chciało mi się do niej wracać ze względu na klimat. Nie dokończyłam.