Wszystkie boże dzieci tańczą

Mimo że o autorze i samej książce napisano już chyba wszystko, warto dostrzec, jak subtelnie autor gra światłem i cieniem w opowieściach zawartych w „Nokturnach”. Każdy tekst to małe laboratorium nastroju – napięcie buduje się nie przez spektakularne zwroty akcji, lecz przez drobne detale: srebrzyste refleksy księżyca, echa kroków w opustoszałej bibliotece, wskrzeszające wspomnienia fragmenty melodii. Styl, który z pozoru wydaje się oszczędny, w rzeczywistości tka gęstą atmosferę. Autor unika przesady, ale każda fraza ma w sobie ładunek emocji – melancholii, niepokoju, a czasem… delikatnej nadziei. Dzięki temu lektura staje się podróżą przez granice snu i jawy, w której granica między rzeczywistością a wyobraźnią rysuje się na wpół przezroczysta. Choć trudno być w tej recenzji oryginalnym, „Nokturny” zachowują świeżość dzięki precyzji w doborze słów i umiejętności budowania nastroju.

6,5/10 Dla wielbicieli Murakamiego będzie to zdecydowanie ciekawa książka. Jako, że do nich należę, to uważam tę pozycję za wartościową, jeśli chodzi o pogłębianie wiedzy o jego życiu i twórczości. Tylko OSTRZEGAM - warto przeczytać najpierw wszystkie książki H.M., które napisał do 2003 roku (wtedy została wydana książka Rubina), bo inaczej może nie tyle nie będziecie widzieć, o czym mowa (przytaczane są mniej lub bardziej obszerne fragmenty omawianych powieści i opowiadań), co po prostu natkniecie się na mnóstwo SPOJLERÓW. Dlatego uważam, że jest to książka przede wszystkim dla wieloletnich fanów Harukiego Murakamiego. To swego rodzaju opracowanie jego twórczości połączone z elementami biografii. Można tu znaleźć sporo wyjaśnień, które pomagają zrozumieć symbolikę w powieściach i opowiadaniach Murakamiego. Autor zwraca też uwagę na liczne powiązania między różnymi książkami pisarza, na wspólne metafory, imiona, bohaterów, a także wyjaśnia kontekst historyczny i kulturowy. Poza tym cytuje sporo wypowiedzi H.M., pochodzących z wywiadów lub wykładów, które raczej nie są dostępne gdzie indziej dla polskiego czytelnika. Przynajmniej ja się na nie nigdy nie natknęłam w internecie. Można się też dowiedzieć, jaki jest ulubiony pisarz Murakamiego, jakich autorów czytał, jakimi się z inspirował, a także za którym nie przepada. Ostatecznie moja lista książek do przeczytania znacznie się wydłużyła ;) Na końcu każdego rozdziału znajduje się po kilkadziesiąt przypisów z odnośnikami do źródeł - szanuję. Jednak nie ukrywam, że nie zgadzam się z Jayem Rubinem w kwestii krytyki różnych powieści, ale pewnie wynika to z mojego zaślepienia miłością do nich - według mnie książki Murakamiego nie mają żadnych wad i mogłabym uargumentować dlaczego cechy uważane przez Rubina za negatywne są właściwie zaletami ;) Nie pasuje mi też wiele interpretacji (nadinterpretacji?) tu przedstawianych. Choć zawsze to ciekawe poznać inny punkt widzenia. Ale cóż, nie podoba mi się, jak ktoś podważa wspaniałość dzieł mojego ukochanego pisarza, nawet jeśli to jego tłumacz. Nic nie poradzę ;P Wiem, że to moje subiektywne odczucie, ale czy to nie właśnie subiektywne odczucia wpływają zwykle na ocenę książek? W każdym razie polecam tę pozycję - pod warunkiem że jesteście już po lekturze omawianych w niej lektur ;)

„Pejzaż w kolorze sepii” to powieść, która otwiera przed czytelnikiem przestrzeń niezwykłej subtelności — takiej, w której to, co najważniejsze, istnieje przede wszystkim pomiędzy słowami, w zawahaniach, przemilczeniach, niedokończonych gestach i nagłych przesunięciach znaczeń. Jest to książka z rodzaju tych, które nie dają się czytać szybko. Zmusza do zwolnienia, do wsłuchania się w cichy rytm pamięci, do poddania się atmosferze niepewności, gdzie każde zdanie zdaje się zawierać cień czegoś niewypowiedzianego, a każde wspomnienie – echo innego, być może prawdziwszego, lecz starannie zatajonego. Powieść, opowiedziana głosem Etsuko, emigrantki wspominającej powojenne Nagasaki, tworzy rodzaj intymnego palimpsestu, w którym każda warstwa opowieści jest nadpisana na innej. W tym właśnie tkwi wyjątkowość książki: narracja nie jest pojedynczym, klarownym strumieniem, lecz raczej mgłą osiadającą na krajobrazie pamięci. Czytelnik, podobnie jak antropolog w terenie, zmuszony jest uczyć się znaczeń z półsłówek, domniemań, nagłych wycofań. To literatura, która odmawia oczywistości i podsuwa interpretacje tylko po to, by za chwilę je zakwestionować. Jednym z największych atutów tej powieści jest jej niezwykła delikatność w portretowaniu psychiki. Etsuko nie mówi wprost o traumie, o poczuciu winy czy o bólu — a jednak są one wszechobecne, jak gdyby odciskały się na każdym zdaniu niczym niewidzialne piętno. Spotkania z Sachiko i jej córką Mariko, opisane niby zwyczajnie, stopniowo nabierają metaforycznej głębi. To relacje, które czytelnik odbiera z rosnącym niepokojem: znajomość wydaje się zwyczajna tylko na powierzchni, w rzeczywistości zaś pulsuje pęknięciami, niepokojącymi przesunięciami tonu, aluzjami wymykającymi się jednoznaczności. Ta dwoistość — równoczesna prostota i tajemniczość — odsłania mistrzostwo konstrukcji. Każdy dialog, nawet najbardziej codzienny, zdaje się częścią większego, ukrytego układu znaczeń. Wrażenie to potęguje specyficzny styl: ascetyczny, powściągliwy, a jednocześnie nabrzmiały emocją. Powieść minimalizuje język, by zmaksymalizować sugestię. A sugestia ta, subtelna jak półcień, prowadzi czytelnika ku pytaniu: co naprawdę wydarzyło się w życiu narratorki? W jakim stopniu „pamięć” jest jedynie konstrukcją, sposobem łagodzenia winy, narzędziem przetrwania? Książka działa jak psychologiczny sejsmograf — rejestruje drgania, które nie zawsze można nazwać. Napięcie budowane jest nie poprzez wydarzenia, lecz poprzez to, co zostało przemilczane. Powieść przywołuje estetykę japońskiej ciszy, ma, tego, co dzieje się w przestrzeni pomiędzy zdarzeniami. W jej cieniu wyłania się obraz kobiety rozdartej między lojalnością wobec wspomnień a pragnieniem, by je ujarzmić. „Pejzaż w kolorze sepii” to dzieło, które zaskakuje swoją dojrzałością, zwłaszcza jak na powieść debiutancką. Jest w nim coś z melancholii Iwasakiego, coś z europejskiej tradycji psychologicznej, a także nuta niepokojącego oniryzmu, która sprawia, że po zakończeniu lektury czytelnik ma wrażenie, jakby obejrzał film, którego nie potrafi w pełni streścić, ale który pozostawił w nim trwały ślad. To powieść, w której nic nie jest powiedziane wprost — i właśnie dlatego jest tak niezwykle prawdziwa. Literatura najwyższej próby: inteligentna, elegancka, wymagająca. Lektura dla tych, którzy wierzą, że największe historie rozgrywają się nie w czynach, lecz w pamięci.

To moja druga książka Murakamiego po "Norwegian Wood" i muszę przyznać, że ta przypadła mi do gustu bardziej. "Pierwsza osoba liczby pojedynczej" czyta się lekko, szybko, a jednocześnie co jakiś czas zatrzymujesz się na chwilę, żeby pozwolić jakiejś myśli dojrzeć. Opowiadania są ciepłe, zabawne, czasem nieco absurdalne, a potem nagle wpada zdanie, które zostaje z tobą na dłużej. Polecam!

Muszę przyznać, że była to ciężka lektura. Tematyka poruszana przez autorkę, a także opowieść snuta przez głównego bohatera były interesujące. Jednak styl przedstawienia tej historii już niekoniecznie. Wtrącenia w główną opowieść powodowały spory chaos, co przekładało się na jakość czytania. Dopiero gdy mocno się skupiało na głównym wątku styl tak nie raził. Mimo wszystko ważna opowieść, ale nie dla każdego.

Po przeczytaniu „Kafki nad morzem” spodziewałam się czegoś równie szalonego, a tymczasem „Koniec świata…” jest dość zachowawczy w narracji i fabule. Właściwie wszystko jest tu logiczne i spójne w obrębie świata, więc jedynie podróż przez krainę Czarnomroków uznałabym za, co bardziej wymykało się pojmowaniu. Murakami w ciekawy sposób podszedł do wyjaśnienia tego, czym jest, czym może być ludzka świadomość. Dwutorowa narracja, odszukiwanie elementów wspólnych między nimi, to była całkiem ekscytująca podróż. Być może – biorąc pod uwagę finał – wszystko to było od początku do końca nakładaniem się różnych jaźni i wspomnień?

Nie zgadzam się z opiniami, ze książka jest ciężka i ponura. Autorka często obraca się w obszarze tematów trudnych wyjątkowo lekkim stylem pisania. Dla mnie to ciekawa forma oddania ulotności chwil, wielowymiarowości sytuacji. Czasem nie potrzeba wielu słów by zawrzeć dużo tresci. Autorka pozostawia przestrzeń na dopowiedzenie sobie niewypowiedzianego. Mimo wszystko Kuchnia jest lepszą pozycją na zapoznanie się z autorką. Gdyby dało się dawać 0,5 gwiazdki dałabym N.P 6,5

Upadek starego porządku w powojennej Japonii tworzy przestrzeń dla nowych idei. Zdaje się jednak, że bohaterowie Zmierzchu nie są przekonani do podążania żadną z nich. Marksizm i chrześcijaństwo - poza tym, że również wzywają do rewolucji - nie wydają się wystarczająco interesujące. Każdy z głównych bohaterów pogrąża się więc w dekadencji i zatraceniu. Okazja do zmiany staje się spiralą upadku - walką ze starym porządkiem bez planu na przyszłość. Dziś ludziom wychowanym w indywidualistycznym społeczeństwie europejskim trudno zrozumieć szok, jakim był upadek Cesarstwa Japonii oraz decyzje bohaterów próbujących sobie z tym poradzić. Dzięki Zmierzchowi mamy szansę zajrzeć za kulisy tej przemiany, ale czy to wystarcza, by nasycić czytelnika? Mnie osobiście wydaje się, że nie.

Co jest potrzebne do życia i szczęścia? Bez czego możemy się obejść? Okazuje się że jest niepotrzebna masa rzeczy: telefony, filmy, zegarki, ale nie koty - żywe stworzenia są niezbędne . Oprócz kotów potrzebny jest drugi człowiek , bliskość,zrozumienie i miłość. Do takiego wniosku dochodzi umierający młody listonosz, przy pomocy diabła. Poetycka krótka opowieść o tym co w życiu ważne. Skłania do zastanowienia - bez czego ty możesz się obejść, co ma zniknąć??

To było językowo niesamowite przeżycie, ale chyba dość enigmatyczne - każące też zastanowić się, ile ginie w tłumaczeniu i że wielka jest odpowiedzialność tłumacza. Sporo opinii wskazuje na to, że narracja tej książki jest niejasna - bo jest, ale nie wiem na ile to jest wada w takiej onirycznej i jednocześnie bardzo fizycznej literaturze - bo ciała bohaterek i ich przeżywanie wydaje się tu być centralne dla używanego języka.

"Ministerstwo moralnej paniki" to dzieło osobliwe - i to "na dobre i na złe". Trudno jednoznacznie ocenić ten zbiór jako całość, ponieważ znajdujące się w nim opowiadania stanowią oddzielne, autonomiczne i zupełnie ze sobą niepowiązane historie (z wyjątkiem "Na dwa sposoby", które doczekało się tutaj kontynuacji, więc finalnie składa się z 2 części o tym samym tytule). Są to w dodatku teksty, które nierzadko skrajnie się od siebie różnią - i to zarówno pod względem poruszanej w ich obrębie problematyki, stylu, jak i formy wypowiedzi. Ponadto, jak na zbiór opowiadań, które podobno traktują o miłości, osobiście mam wrażenie, że samej "miłości" - tej prawdziwej i spełniej jest tutaj stosunkowo niewiele. W przypadku wielu tytułów jest to raczej próba bezkompromisowego rozprawienia się ze stereotypami, jakie na przestrzeni dziejów narosły wokół tego pojęcia w przestrzeni publicznej na wskutek funkcjonujących norm społecznych czy istniejących uwarunkowań kulturowych. Ot, wielka demaskacja iluzji miłości... albo też zbiór wielu niespełnionych miłości. Początkowe opowiadania czytało mi się bardzo dobrze, ale w połowie dopadł mnie przedłużający się zastój - w pewnym momencie myślałam nawet, żeby całkowicie przerwać i odpuścić już sobie pozostałe tytuły. Tak się jednak nie stało. W końcu powróciłam do czytania i skończyłam całość. I dobrze, bo część z tych znajdujących się bliżej końca opowiadań również przypadła mi do gustu. Ostatecznie, więc "Ministerstwo moralnej paniki" jako całość oceniam raczej średnio, ponieważ niektóre opowiadania podobały mi się bardziej (a nawet bardziej niż bardziej), niektóre mniej (a inne wcale) - dodatkową gwiazdkę dodaję za te historie, które szczególnie zwróciły moją uwagę i zapadły mi w pamięć. Jak na mój gust za dużo było tutaj scen erotycznych i treści z tym związanych lub do tego nawiązujących. Choć z drugiej strony, zapewne można się było tego spodziewać, bo jakby nie patrzeć ta "moralna panika" w tytule to sugeruje. Z resztą, być może problem dla mnie wcale nie stanowi ilość tych scen, a ich jakość - sposób w jaki zostały przedstawione (w moim odczuciu jednak dość bezpośrednio i dosadnie, by nie powiedzieć "obscenicznie"). Było też kilka momentów, w moim odczuciu, cóż, po prostu obrzydliwych (zwłaszcza te związane z postacią wiedźmy z "Na dwa sposoby")... Podobało mi się natomiast ukazanie lokalnego kolorytu, uchwycenie singapurskiej swoistości i różnorodności - pojawia się tutaj bardzo dużo nazw własnych, zwłaszcza związanych z lokalnymi potrawami, których znaczenie i charakterystyka są szczegółowo objaśnione w przypisach. Zbiór ten jest więc nie tylko "osobliwy", ale dla przeciętnego polskiego czytelnika może wydawać się na swój sposób niemal "egzotyczny". Myślę, że warto sięgnąć po ten tytuł i wyrobić sobie własną opinię na jego temat, a że jest to naprawdę różnorodny zbiór opowiadań, to potencjalnie każdy może znaleźć tutaj coś dla siebie. To również dobra okazja, aby dowiedzieć się czegoś nowego o Singapurze czy poznać różnice kulturowe (a może nawet jakieś podobieństwa). Ja osobiście nie żałuję poświęconego tej książce czasu i uważam, że było warto - szczególnie dla tych kilku opowiadań, które naprawdę mi się spodobały. Myślę nawet, że w przyszłości chętnie wrócę jeszcze do "Ministerstwa moralnej paniki", ale tym razem już tylko po to, żeby przeczytać ponownie moje ulubione tytuły z tego zbioru, czyli: "Król Caldecott Hill", "Miłość to żadna wielka prawda" czy "Alice, to ty musisz być środkiem wszechświata". I może jeszcze dwa opowiadania, które wciąż jawią mi się jako dość enigmatyczne i mam poczucie, że potencjalnie mogą skrywać znacznie więcej znaczeń i ukrytych treści niż te, które dotąd udało mi się odkryć: "Karuzela i fort" i "Pralniomat".

O tym, co to znaczy być muzykiem. Książka opowiada o prestiżowym konkursie fortepianowym, odbywającym się w jednym z japońskich miast. Spośród dziewięćdziesięciu uczestników autorka wybiera czterech i koncentruje się na ich perspektywie, towarzysząc im przez trzy etapy eliminacji i finał. Każda z osób ma za sobą inną drogę, prezentuje inne podejście do muzyki i czego innego oczekuje od konkursu. Moim zdaniem to idealna książka na jesienną słotę, stworzona, żeby czytać ją popijając herbatkę, będąc zawiniętym w koc niczym ludzki naleśnik. To książka bardzo spokojna, z niespieszną akcją (choć nie pozbawioną kilku zaskoczeń), taka raczej do kontemplacji i chłonięcia poetyckich opisów muzyki. Bardzo przyjemna, relaksująca lektura.

Wbrew okładce, kolory opowiadań zebranych wewnątrz mają pełną gamę odcieni. To ogród, nie tylko poprzez bogactwo tego, co żyje, ale także historii bohaterów. Opisy, choć jest ich naprawdę wiele, wcale nie męczą, pobudzają wyobraźnię, pomagają czytelnikowi podążać za relacjami, uczuciami, naturą. To nie jest mój ulubiony sposób budowy utworu literackiego, a jednak wciągnął mnie do siebie i zachwycił. Polecam.

Osobiście mi się podobały, bardzo specyficzne, niektóre dziwniejsze od innych. Ale faktycznie uważam, że to książka bardziej skierowana do kobiet, bo często opisywane są sytuacje, które nie każdemu są tak samo znajome. Dużo treści o tym jak mężczyźni postrzegają kobiety, kobiety mężczyzn i kobiety inne kobiety! Do tego dochodzi wątek dorosłości - korporacji, dorastania, odnajdywania się w tym wszystkim, starzenia, dopasowywania do społeczeństwa. Jako osoba, która dopiero co zaczyna wchodzić w ten świat urzekło mnie to, w pewien sposób czułam się mniej osamotniona, bo skoro bezimienne bohaterki tutaj też mają takie myśli i przeżycia, to raczej wiele kobiet w naszym świecie też. Mimo wszystko nie każde opowiadanie mnie interesowało, czy poruszyło, więc pozwolę sobie na ocenę 6, wyżej niż przeciętna, ale nie na poziomie innych tytułów, które mi się podobały.

Nie jestem już pensjonarską nastolatką z otchłaniami rozpaczy i wyżynami ekstazy... a jednak ta książka poruszyła mnie do głębi i to na wielu poziomach. Poziom pierwszy: miłość do dźwięku i do muzyki przy okazji. A że rzecz dotyczy fortepianów i stroicieli, jest mi wyjątkowo bliska. Poziom drugi: jedno trywialne zdarzenie, jedno przypadkowe spotkanie, które zmienia całe życie. Been there, done that, więc trąca czułą strunę w sercu. Poziom trzeci: związek między talentem a pasją. Czy wystarczy jedno z nich? Czy pasja podbudowana pracą może zastąpić talent? Czymże jest talent, jeśli brak chęci do pracy? Jako niespełniona, niedoszła pianistka, która talent miała niewątpliwie, ale pasję odkryła znacznie później - znów gdybam i zerkam tęsknie na klawiaturę. Poziom czwarty: niemal każdy cytat dotyczący fachu stroiciela możnaby z powodzeniem zastosować w opisie innych rzemiosł i pasji. Gdzieś wszystko łączy jedna zasada - cierpliwości, szukania własnej drogi, doskonalenia. Poziom piąty: relacja mistrz-uczeń. Nie od każdego mistrza nie każdy czeladnik nie na każdym poziomie i nie w każdej chwili ma szansę się czegoś nauczyć. Czasami również to, czego uczy mistrz nie ma nic wspólnego z tym, czego faktycznie uczy się terminator. Poziom szósty: będąc rzemieślnikiem trafiamy na różnych klientów. Czy mistrz powinien tworzyć swe dzieło tak, by zawsze spełniać własne wygórowane standardy, czy powinien dostosować efekt końcowy do oczekiwań klienta? A może relacja między klientem a mistrzem jest bardziej złożona i subtelna? Może oboje dają sobie wzajemnie coś, dzięki czemu mogą się wciąż dostosowywać, uczyć, zmieniać? Poziom siódmy: immanentny związek całego piękna we wszechświecie. Obrazy, które widzimy słysząc muzykę, dźwięki kosmosu, słyszalne tylko w naszych głowach, gdy widzimy czy smakujemy piękno. Tu jest oddane tak pięknymi słowy, z taką subtelnością i wrażliwością, że wiele z tych obrazów zostanie ze mną na zawsze. Poziom ósmy: wspaniała lekcja uważności. Czasem szkopuł nie w tym, że czegoś nie ma, tylko w tym, że nie potrafimy tego zauważyć. Cała recenzja tutaj: https://baixiaotai.blogspot.com/2025/11/las-z-weny-i-stali.html

Książka opowiada o Sentaro, chłopaku z trudną przeszłością, który pracuje w sklepiku z dorayaki (są to tradycyjne naleśniki nadziewane słodką pastą z czarwonej fasolj). Niestety interes się kiepsko kręci - mało klientów, jedzenie nie jest wybitne, a długi mężczyzny wciąż niespłacone. Wszystko się zmienia, gdy pewnego dnia próg sklepu przekracza staruszka Tokue. Kobieta zaczyna uczyć Sentaro jak przyrządzić te pyszności. Lecz w świecie wciąż istnieje mrok, który niszczy dopiero rozpoczętą przyjaźń! Czy relacja bohaterów będzie w stanie przetrwać próbę? Jak wspominałam - rzadko kiedy zdarza mi się, by jedno zdanie mogło oddać istotę książki, ją podsumować. Lecz tym razem zdanie rozpocznające opis: "Słodko - gorzka opowieść o życiu i naleśnikach", idealnie pokazuje czym ta historia jest. A jest o trudach życia, uprzedzeniach. O pięknie świata podczas nauki robienia nadzienia, o uroczych momentach, gdy różne pokolenia potrafią się zrozumieć. Ale pokazuje też tę mroczną stronę ludzi pełną uprzedzeń, braku zrozumienia , braku chęci do egzystowania. Nie będę tutaj opisywać wszystkiego, co spotkało bohaterów książki, bo nie o to tu chodzi. Chcę by każdy zainteresowany sam sięgnął po tę opowieść, bo warto. Daje dużo do myślenia nad celem w życiu. Uświadamia, że każdy z nas po coś egzystuje na tym świecie, nic nie jest bez przyczyny. Lecz uczy pokory - możemy wściekać się na los za wszystko, ale to od nas zależy jak będziemy postępować, bo my w pewien sposób kontrolujemy nasze życie i tylko my możemy zaakceptować to, co nam się przytrafiło. Książka wzrusza (kilka razy płakałam), przypomina, że każdy po coś istnieje, zostawia z masą refleksji o życiu, celu, końcu drogi. Jedyne co teraz zostało mi do przekazania - gorąco polecam, bo warto

Dwóch braci z bidula którzy potem dorośleją i ich życie trochę się przeplata i trochę nie, każdy z nich jest z deczka popierdolony i próbuje sobie z tym radzić na swój sposób. Niemal każda z postaci w książce ma krzywo pod deklem, już pierwsze słowa pokazują kaliber i że nie będzie to czytadełko do fotelu i kawki. Mimo festiwalu obrzydliwości wszystko co się dzieje jest niesamowicie ludzkie. Jeśli jest opcja poprowadzenia wydarzeń w kontrowersyjnym kierunku to dokładnie w takim będą poprowadzone, mi to nie przeszkadza ale na pewno pojawią się głosy ze to tani zabieg szokowania czytelnika. Nie mogę powiedzieć że książka ma jakaś odkrywczą wartość czy czegoś uczy, ot lecimy od miejsca do miejsca, coś się dzieje, fabuła leci do przodu, poznajemy kolejne lokacje, są jakieś myślówki ale nie prowadzą do niczego - może trochę do zmiany zachowania braci ale nie spodziewajcie się że ktoś tu zmądrzeje. Autor ma talent do snucia historii i nawet nowe watki siadają dobrze już po kilku zdaniach. Mi się czytało przyjemnie choć przyznam się ze tykałem to w przerwach między innymi pozycjami jako wypełniacz i cos do łechtania ośródka przyjemności.

Niezbyt skomplikowane opowiadania, które w na początku XX wieku mogły budzić zachwyt oryginalnym charakterem, ale obecnie to raczej zapis epoki. Mimo wszystko warto zapoznać się z nimi bo autor w konstruowaniu narracji i zabawą konwencją kryminału jest wyśmienity. Zwłaszcza Siedem wodorostów i Piekło w butelkach mają duszny klimat wzmocniony strukturą tychże opowiadań.

Moja relacja z „Obudzę się na Shibui” była równie skomplikowana, co japońska gramatyka. Początek mnie nudził. Jednak kiedy akcja w końcu postanowiła ruszyć z kopyta, książka wciągnęła mnie bez reszty. I wtedy nadszedł koniec. Zakończenie w takim momencie to dla mnie niemal zbrodnia na czytelniku. Szczerze nienawidzę niedomkniętych wątków, które zostawiają człowieka z głupią miną i stosem pytań. Największy żal mam o relację z Klimą – serio, po tym wszystkim zasługiwaliśmy na coś więcej niż wielokropek. Chciałam wiedzieć, czy i jak to pociągną dalej, a dostałam literackie „domyśl się sama”. Świetna historia, która niestety cierpi na syndrom przedwczesnego finału. Mieszane uczucia to mało powiedziane – czuję się jak po randce, która zapowiadała się genialnie, ale partner wyszedł z restauracji w połowie głównego dania bez słowa wyjaśnienia.

Książka jest komiczna i groteskowa. Sprawnie mi się ją czytało i trochę się pośmiałem. Jednocześnie mizoginia w tej książce jest silna, np. gdy mąż nawiąże do jakiegoś utworu literackiego albo historycznego faktu, a żona go o to spyta, nie tłumaczy jej, bo po co? Kobiecie? Pojawiają się również bardziej bezpośrednie określenia. Trudno takie książki ocenić - pisarz żył głównie w XIX wieku, można od niego wymagać empatii w tej kwestii czy nie można? Powieść jest satyrą, ogólnie to widać. Ale gdy chodzi o kobiety, mam wrażenie (jeśli się mylę to chętnie przeczytam w wiadomości czemu), że było to pisane na poważnie. Zwłaszcza, że pisarzowi nie układało się w małżeństwie, w którym spłodzili sobie liczne potomstwo mimo że nie mieli pieniędzy.