Wielka Wojna 1914-1918

Dzień D - szósty czerwca 1944 roku, zwany "najdłuższym dniem". Jeden z najważniejszych w całej II wojnie światowej. Desant na Normandię, otwarcie frontu zachodniego i przynajmniej w świadomości wielu mniej obeznanych początek aktywności aliantów w Europie (aliantów = Amerykanów). Oczywiście, wcześniej była operacja "Torch" (choć to Afryka), a potem "Husky", oczywiście były też akcje komandosów i desant pod Dieppe, aczkolwiek to właśnie od desantu w Normandii zaczęło się ostateczne wyzwalanie Europy Zachodniej. Znamy to z różnych książek i filmów, aczkolwiek znamy z pozycji wygranych, bo to oni piszą historię. Nie zawsze. Przegrani też mogą ją pisać. I taki punkt widzenia prezentuje książka "Front w Normandii". Opisuje działania niemieckiej Dywizji Piechoty w dniu szóstego czerwca aż do lipca i zdobycia przez Amerykanów St. Lo. Już choćby z tego punktu widzenia jest to książka bardzo ciekawa. 352 Dywizja Piechoty była jedynym oddziałem, który szóstego czerwca znajdował się w pełnej gotowości bojowej. To właśnie oni narobili kłopotu Amerykanom na plaży Omaha i później utrudniali utworzenie przyczółków i dalszy pochód w "krainę żywopłotów". Aż do St. Lo, gdzie podjęli desperacką obronę w terenie miejskim. Ogłoszona gotowość bojowa była wynikiem dość odważnego jak na niemieckie standardy postępowania dowódców, którzy częściowo ignorowali rozkazy OKW, a częściowo kreatywnie je interpretowali. To zresztą powtarzało się w trakcie dalszych działań. Książka przedstawia też przygotowania do odparcia desantu, szkolenie i stan wyposażenia niemieckich żołnierzy (zwłaszcza jeśli chodzi o artylerię i amunicję, było ono mizerne), ale główną zaletą jest oparcie relacji o wspomnienia weteranów - tych szczęśliwców, którzy przetrwali Normandię i mieli więcej szczęścia, bo dostali się do amerykańskiej niewoli (ci na Wschodzie mieli gorzej). Drugi plus to ogromna ilość zdjęć - głównie prywatnych i osobistych, ale także zdjęć oficjalnych dokumentów (rozkazów, biuletynów, dokumentów wojskowych, itd.). Oprócz tego ciekawy aneks przedstawia wyposażenie żołnierzy niemieckich i amerykańskich (mundury, oprzyrządowanie, broń, plecaki, itd). Oczywiście nie jest to pozycja dla każdego. Ogromna liczba nazw, nazwisk, a także dość suchy język w opisie działań, sprawia, że nie jest to wyjątkowo lekka lektura. W zasadzie tutaj mogę wskazać jedyny minus, czyli brak map, które pokazywałyby działania oddziałów w kolejnych dniach po desancie. Niemniej jednak polecam wszystkim pasjonatom II wojny, i historykom w ogólności również. Warto spojrzeć z drugiej strony i dostrzec, że tam również byli młodzi ludzie, a nie potwory i "znani z filmów hitlerowcy".

Przyjemna pozycja, jednak przeznaczona według mnie bardziej dla zapaleńców lotnictwa IIwś. Autorzy zrobili Kawał dobrej roboty dokumentując prawie każde zestrzelenie (dużą część nawet z dokładnymi godzinami) lotnika i generalnie jego życia. Dla laików i prostych ludzi jeszcze nie zagłębionych w wojnę i lotnictwo może być nudnawa i przytłaczająca.

100 nieznanych epizodów II wojny: najbardziej brawurowe operacje i akcje sabotażowe. Najbardziej śmiałe wyczyny szpiegów, członków ruchu oporu, żołnierzy jednostek specjalnych, komandosów i cywilów obu stron konfliktu. Tajne epizody II wojny światowej, niewyjaśnione tajemnice II wojny światowej) napisanych żywo i z rozmachem dociera zawsze do niepublikowanych informacji i przedstawia je w tempie najlepszej powieści sensacyjno-przygodowej.

Właściciele tych dwóch nazwisk stali za sukcesami Hitlera na polu militarnym, przemysłowym i architektonicznym. Fritz Todt i Albert Speer to również bohaterowie popularnej książki autorstwa Blaine’a Taylora pt. „Inżynierowie Hitlera. Todt, Speer i inni”, której szóste już wydanie ukazało się w mojej ulubionej i wielokrotnie Wam polecanej serii Sekrety Historii od Wydawnictwa RM. Książka Taylora to propozycja dla czytelników zainteresowanych mechanizmami funkcjonowania III Rzeszy od strony zaplecza technicznego i organizacyjnego. Autor zagląda za kulisy państwa totalitarnego, pokazując, jak wielką rolę odegrali inżynierowie, architekci i menedżerowie przemysłu w służbie nazizmu. To właśnie oni przekuwali ideologię w beton, stal i logistykę, bez których światowy konflikt na taką skalę nie byłby możliwy. Centralne postaci tej narracji: Todt i Speer to ludzie wybitni w swoim fachu, ale uwikłani w system zbrodni. Autor demaskuje ich zafałszowane przez propagandę wizerunki, obala mity, które sami wokół siebie tworzyli i udowadnia, że z pełną premedytacją działali na rzecz niemieckiej machiny wojennej. Nie umniejsza jednak ich dokonaniom pokazując, jak rozwój autostrad, monumentalnych projektów architektonicznych i przemysłu zbrojeniowego stały się synonimem społecznej kontroli, niewolniczej pracy więźniów, gigantycznych kosztów ludzkich oraz chaosu organizacyjnego, który z czasem coraz bardziej trawił III Rzeszę. Mimo dużej liczby nazwisk i faktów, książkę czyta się sprawnie. Nie jest to publikacja stricte naukowa: momentami upraszcza się tu złożone procesy lub formułuje tezy w sposób nad wyraz subiektywny. Dla jednych będzie to wada, dla innych zaleta, zwłaszcza jeśli traktują te książkę jako wprowadzenie do wymagającego głębszej refleksji tematu. „Inżynierowie Hitlera” to lektura, która uświadamia, że za militarną potęgą III Rzeszy stali nie tylko fanatyczni ideolodzy, ale również wykształceni specjaliści, gotowi podporządkować swój talent zbrodniczemu systemowi. Polecam, bo to gorzka, ale potrzebna lekcja historii.

Nazwisko Heinza Guderiana jest znane nie tylko każdemu historykowi wojskowości, ale też pasjonatom broni pancernej oraz taktyki ich użycia. Nie ma się czemu dziwić, gdyż jest to na swój sposób książka-legenda, która wytyczyła drogę dla całej dziedziny teorii wykorzystania tej broni. „Achtung Panzer” to pozycja o tyle interesująca, że stanowi wielopoziomową analizę kondycji nowatorskiego rodzaju broni w okresie Dwudziestolecia poruszającą bogatą problematykę, a przy tym stawiającą tezy pozwalające zrozumieć sposób funkcjonowania czołgów na polu bitwy. Ze względu na całościowe podejście do tematu, książka stanowi dużą wartość i ważny przyczynek w temacie militariów. Główne poruszane aspekty: 1. Aspekt historyczny – opis rozwoju broni pancernej od rachitycznych początków (bitwy w ostatnich dwóch latach Pierwszej Wojny) po stosunkowo sprawnie działające dywizje pancerne Wehrmachtu pod koniec lat 30-tych. Guderian opisuje to dosyć szczegółowo, skupiając się na kilku ważniejszych z punktu widzenia taktyki starciach. 2. Aspekt organizacyjny – sposób uformowania wojsk, ich skład i struktura poszczególnych pododdziałów. Poza kilkoma fragmentami, charakterystyka jest dosyć ogólna i pobieżna dzięki czemu nawet laikowi łatwo zrozumieć wątpliwości jakie mieli twórcy Panzerwaffe. 3. Aspekt polityczny – jeden z ciekawszych wątków powracający właściwie w każdym z rozdziałów. Nie jest tajemnicą, że tworzenie i uniezależnianie wojsk pancernych od innych rodzajów broni nie przebiegało gładko. Guderian – raz bezpośrednio, a innym razem w sposób zawoalowany – daje do zrozumienia, że dochodziło do (nieraz ostrych) różnic poglądowych między decydentami i to zarówno ze strony wojska, jak i polityki. Autor dobrze opisuje tarcia z niektórymi urzędami, napotykane problemy administracyjne, lecz również wsparcie jakie otrzymywał od starszych oficerów (przynajmniej tych podzielających jego wizję). 4. Aspekt wojskowy – taktyka użycia czołgów została przedstawiona przez Guderiana jako mozolny i długotrwały proces rozłożony na lata, który – gdyby nie jego osobiste poświęcenie – nie osiągnąłby poziomu, jaki sobie zamarzył. Świetnie opisano ideę współdziałania wozów opancerzonych ze sobą oraz innymi rodzajami broni, problem wsparcia ze strony wojsk inżynieryjnych („pionierów”) i artylerii, a także opis techniczny samych czołgów. Następstwem tego jest wyłożenie przez autora swoich poglądów na większy problem jakim jest cała, wówczas bardzo nowatorska, koncepcja wojny powietrzno-lądowej, z której w krótkim czasie narodził się Blitzkrieg. To najbardziej wartościowa część „Achtung Panzer” i choćby dla tych kilkudziesięciu stron warto sięgnąć po książkę. Warty odnotowania jest także bardzo dobry wstęp w wykonaniu Krzysztofa Fudaleja, który nie tylko dokonał zgrabnego streszczenia książki, ale przede wszystkim przedstawił sylwetkę samego Guderiana i skonfrontował przemyślenia generała ze stanem faktycznym. Jest to o tyle interesujące i potrzebne, że autorowi „Achtung Panzer” zdarza się koloryzować, uwypuklać własną rolę kosztem pozostałych (wszak byli też inni teoretycy wojskowości forsujący pomysł mechanizacji armii niemieckiej w tamtym okresie) tudzież wyolbrzymiać pewne trudności tak, aby przekonać docelową grupę czytelników do swoich racji. Dobrze współgra to z charakterem generała Wehrmachtu, który uchodził za osobę krewką, dosyć żywiołową i energiczną, a miejscami może nawet agresywną w wyrażaniu swoich – nie zawsze popularnych – opinii. Mając na uwadze powyższe braki, nie można umniejszać roli Heinza Guderiana jako wizjonera, pioniera oraz – co może najważniejsze – praktycznego organizatora oddziałów pancernych i zmechanizowanych/zmotoryzowanych. Rozsądna konceptualizacja przyszłej wojny połączona z możliwościami intelektualnymi oraz pracowitością, a przy tym dalekosiężne myślenie pozwalające stworzyć nowoczesną koncepcję operacyjną słusznie stawia autora na piedestale. Współcześnie przemyślenia Guderiana są „oczywistą oczywistością”, lecz z perspektywy 80 lat wnioski Guderiana były iście rewolucyjne.

Podziemia III Rzeszy to trzecia książka Jerzego Rostkowskiego wydana nakładem Domu Wydawniczego REBIS, a druga poznana przeze mnie. Wcześniej doskonały biograficzny rys kobiet niezwykłych, kobiet nietuzinkowych, kobiet, które stawiając na szali własne życie, a wcześniej niejednokrotnie brutalne śledztwo prowadzone przez Gestapo, docierały do najbardziej tajnych z tajnych projektów, rozkazów, działań wroga. Myślę o książce Piękne i niebezpieczne. Arystokratki polskiego wywiadu. Na półmetku lektury nie pozostaję obojętnym na mnogość informacji, którymi dzieli się z czytelnikiem autor. Zadziwiające tajemnice zamku, a może raczej zamków w Książu, Wałbrzych, który zawieruchę wojenną przetrwał praktycznie nienaruszony, na który nie spadała nawet jedna przez pomyłkę zrzucona bomba i wreszcie Szczawno-Zdrój, którego tajemnice zaczynam poznawać. Czekając na dodruk Muszkieterów wracam do lektury licząc, że będzie okazja, aby wrócić jeszcze nie raz do tej książki. https://www.facebook.com/943dni https://www.instagram.com/943dni

„Żołnierze Einsatzkommando Waffen SS również są bardzo zajęci. Do południa 25 września wszyscy Żydzi bez wyjątku mają się ujawnić. Jasne, stawi się połowa z nich. Ale nikt nam nie ucieknie, bo obrzeża miasta obsadzono ciasno posterunkami. Rozpoczyna się dzień odwetu za naszych kolegów, którzy stracili życie rozerwani minami. W tej chwili, 24 godziny później, już 2000 Hebrajczyków trafiło do Jahwe!”. To będzie bardzo osobista opinia. Dawno już tak emocjonalnie nie podchodziłam do żadnego tekstu. Czytałam i nie mogłam uwierzyć. W fanatyzm. W nienawiść. W okrucieństwo wojny. W wiarę w wyższość rasy i narodowy socjalizm. Autor dzienników, feldfebel Hans Roth, nieustanie mnie irytował. Nic nie mogłam na to poradzić. Doprawdy, jego hipokryzja mnie po prostu powaliła. Hans wciąż powoływał się na Boga, używał jego imienia, ale ja w tej książce dostrzegłam tylko działania samego Lucyfera i wszystkich jego zastępów. Mimo tego nie potrafiłam oderwać się od tej lektury. Odkładałam i znów brałam do ręki. Każda strona kusiła swoją zawartością. Przyciągała. Ciekawość nie dawała zasnąć. Musiałam po prostu dojść do końca tej historii. To było niezwykłe doznanie, czytać te zapiski. Zajrzeć w umysł człowieka przesiąkniętego na wskroś ideologią narodowego socjalizmu, oddanego Führerowi. Od buty i pychy niemieckiego niezwyciężonego żołnierza do strachu i nieustannej obawy o życie przegrywających… Mimo trudnych tematów warto przeczytać te dzienniki. Żeby wiedzieć, żeby nigdy nie chcieć uczestniczyć w czymś tak wstrętnym jak wojna. Żeby nie dać się zmanipulować żadnej ideologii.

Dużo surowych, momentami szokujących opisów wojny, czyta się płynie jakby dostać relacje ,,z pierwszej ręki”, fajnie obrazuje bezsens wojny zamiast naciąganego heroizmu. Jeżeli ktoś oczekuje fabuły jak w powieści myślę, że będzie rozczarowany, są to subiektywne wspomnienia żołnierza, który był częścią armii agresora.

Z wielu względów Bitwa o Moskwę była jedną z największych bitew w dziejach ludzkości, dziś trochę zapomniana w cieniu innych wydarzeń i działań II wojny światowej. To bitwa której walki toczyły się na obszarze wielkości Francji a ogrom poległych przewyższał dotychczasowe "rekordy" wojen. Łącznie po obu stronach walczyło około 7 milionów ludzi z czego 2,5 miliona zginęło, trafiło do niewoli lub odniosło rany -co w tamtych warunkach biorąc pod uwagę los, jaki czekał ich z rąk wroga, jeńcy wojenni skazani byli na śmierć. Utajnione albo przemilczane dotychczas fakty czy okoliczności ujrzały w tej książce światło dzienne. Autor umiejętnie wykorzystuje nowe źródła wiedzy jakimi były odtajnione archiwa radzieckie(dziś, znowu zamknięte na głucho) Co ważne jest w tej książce ,to umiejętność połączenia wielkiej historii z losami zwykłych ludzi, bogactwo osobistych przeżyć które odkrywamy w listach, pamiętnikach czy też relacjach żołnierzy obu walczących stron. To też obraz tego co działo się w Moskwie, paniki graniczącej z buntem, to także błędy Hitlera i Stalina i ich wpływu jakie ta bitwa miała na dalszy przebieg wojny.

Książka stanowi dobre źródło informacji dla osób zainteresowanych zrozumieniem złożoności tego kluczowego teatru konfliktu. Ponadto kontekst historyczny przedstawiony w książce jest nadal aktualny w zrozumieniu bieżących napięć i konfliktów geopolitycznych z udziałem Rosji i Europy.

„6 czerwca 1944 roku – dzień, w którym alianckie wojska przekroczyły kanał La Manche i zaczęły torować sobie drogę do okupowanej przez nazistów północno-zachodniej Europy. Zapomniane głosy, oparte na ogromnej liczbie niepublikowanych dotąd materiałów, to doniosłe i przejmujące świadectwo kluczowego momentu współczesnej historii”. Literatura dotycząca wydarzeń drugiej wojny światowej jest tak ogromna i rozbudowana iż obejmuje swoim zasięgiem niemal jej wszystkie, militarne, polityczne i społeczne aspekty. Dotyczy to zarówno pozycji popularnonaukowych, przez typowo historyczne aż po pełne i drobiazgowe opracowania technologiczne. Moim jednak zdaniem, elementem który wnosi do naszej wiedzy najwięcej i najbardziej poszerza nasze spojrzenie na ten (innym formom, oczywiście, nic nie ujmując) straszny i krwawy XX –wieczny konflikt są bezpośrednie relacje świadków i uczestników omawianych wydarzeń. To ważne bo w naturalny sposób pozbawione są pojawiających się z biegiem czasu różnych ideologicznych, światopoglądowych i wymuszonych aktualna sytuacją polityczna przekłamań i naleciałości, owocujących, niekiedy wybielaniem, jednych a kolorowaniu innych faktów. Jedną z takich właśnie książek opartych na bardzo osobistym materiale porównawczym i badawczym jest książka Baileya Rodericka zatytułowana „D-Day Lądowanie w Normandii” ukazująca się w ramach znakomitej serii Wydawnictwa RM „Świadkowie”. D-day”był to bez wątpienia był jednym z najważniejszych wydarzeń drugiej wojny światowej i przełomowym moment w historii Europy i Świata, które na zawsze zmienił losy tego konfliktu i całą geopolitykę ówczesnego układu sił. Okupiony ogromną daniną krwi był największa desantowa (powietrzną i morską) operacja w dziejach. Raz na zawsze odwrócił losy wojny i stając się początkiem końca hitlerowskiej hegemoni w Europie i samego nazistowskiego państwa. Dlatego też tak cenne jest zarówno z historycznego jaki i poznawczego punktu widzenia tak bardzo osobiste i indywidualne spojrzenie na ten ważny dziejowy moment. Tym bardziej iż widzimy go z tak szerokiej perspektywy dotyczącej zarówno dowódców różnych szczebli jak i zwykłych szeregowych żołnierzy: pilotów, marynarzy, spadochroniarzy, załóg łodzi desantowych, komandosów, sanitariuszy, personelu pomocniczego i innych uczestników tego wydarzenie, co pozwala pojąć nam cały ogrom i tragizm toczących się wydarzeń To poruszające i niekiedy bardzo emocjonalne opisy najpierw przygotowań a później już samych niezwykle trudnych i krwawych walk ( pokazanych w różnych odsłonach), oddające w sposób porażający całą okrutną dramaturgię i rozlewająca się śmiertelną grozę tamtych dni, w których na zesłanych ciałami rannych i poległych plażach Normandii rozgrywały się losy drugiego frontu i nasza europejska przyszłość. Książka Baileya Rodericka ” „D-Day Lądowanie w Normandii” to świetnie napisana historyczna pozycja dla wszystkich interesujących się obliczem II wojny światowej, tym cenniejsza iż dokonana w oparciu o bezpośrednie relacje ludzi. którzy brali w niej udział.

Trzymające w napięciu wspomnienia niemieckiego podwodniaka. Autor przez większość służby na okrętach podwodnych był zastępcą kapitana, dopiero w 1944 sam objął dowództwo U-Boota, już na etapie wojny, kiedy niemieckie podwodne 'wilki' zamieniły się z myśliwych w zwierzyny. Jako kapitan autor nie odniósł większych zwycięstw - oprócz jednego - udało mu się jakimś cudem przeżyć. Cała historia jego służby to szereg niesamowitych zdarzeń, kiedy jemu i jego towarzyszom udawało się oszukać przeznaczenie. Przeznaczeniem było pójście na dno w swojej tytułowej 'żelaznej trumnie'. Książka nie pozwala się od siebie oderwać nawet na etapie powojennych losów autora - jego 'przygód' w obozach jenieckich. Jeśli ktoś nie czytał - lektura obowiązkowa!

O oblężeniu Wrocka napisano do tej pory 11 książek, 8 przeczytałem. Moje opinie: * Hargreaves: dla tych, którzy chcą w miarę syntetycznego spojrzenia, przyzwoitego warsztatu i wartkiej lektury * Ahlfen/Niehoff: dla tych, którzy chcą poznać punkt widzenia niemieckich dowódców * Jonca/Konieczny: dla tych, którzy chcą zobaczyć jak to pisało się historię w średnim Peerelu * Gil-Martinez: dla tych, którzy chcą poznać historię ze zdjęć * Głowiński (red): dla tych, których interesują wybrane szczegółowe zagadnienia * Głowiński: dla tych, których interesuje wszystko w szczegółach * Majewski (obie książki): dla tych, którzy chcą żeby było jednocześnie lekko i patriotycznie Nie czytałem obu książek Wasilczenki ani książki Bresslera/Bernage

Fenomen! Największa wada tej książki polega na tym, iż autor nie popełnił większej ilości stron! Czyta się wybitnie przyjemnie, nawet jak na publikację popularnonaukową. Lekkie pióro autora, oraz wyczuwalny momentami angielski dowcip, wraz z rzetelnymi faktami wprowadzają nas w świat Panzervaffe zupełnie bezboleśnie, wręcz z polotem. Duże brawa należą się również polskiemu tłumaczowi, za nieocenione przypisy no i całokształt. Ciężko skrócić książkę, która sama po przeczytaniu działa jak magnes w kwestii tematu, który porusza: po prostu chcesz więcej! Dlatego nie streszczam a odsyłam do lektury!

„Na dno szybu. Od Oberschlesien do Górnego Śląska” to zbiór siedemnastu reportaży historycznych poświęconych wydarzeniom, które niezbyt często poruszają w swoich opracowaniach badacze historii II wojny światowej. Podobnie jak w innej książce Leszka Adamczewskiego, którą nie tak dawno miałem okazję przeczytać i zrecenzować „Skarby w cieniu swastyki”[1] znajdziemy tu kilka opowieści o zaginionych w czasie wojennej i powojennej zawieruchy dobrach polskiej kultury narodowej. Dużo miejsca Autor poświęcił także dziejom Górnego Śląska w tym tragicznym okresie. Leszek Adamczewski odbrązowił historię obrony wieży spadochronowej w Katowicach oraz przedstawił swoje spojrzenie na niemiecką prowokację i napad na radiostację w Gliwicach w 1939 r. Kilka reportaży dotyczy rabowania i wywożenia ze śląskich zakładów przemysłowych wszystkiego co tylko miało jakąkolwiek wartość. Tu oczywiście prym wiedli czerwonoarmiści, choć również i hitlerowcy wywozili co się dało, aby tylko nie wpadło w ręce wrogiej armii. To co ocalało zostało zniszczone podczas bombardowań Śląska przez samoloty aliantów. Więcej na: http://ksiazkiprzygodowe.blogspot.com/2014/04/na-dno-szybu.html

„Rozdarty Naród” autorstwa Cholewczyńskiego to wnikliwe spojrzenie na złożoną historię i tożsamość polskiego społeczeństwa w trudnych momentach dziejowych. Autor umiejętnie łączy perspektywę historyczną z analizą społeczno-polityczną, ukazując, jak głębokie podziały – zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne – wpływały na losy kraju. Książka wyróżnia się starannym opracowaniem źródeł oraz przystępnym, choć rzeczowym stylem narracji. Dzięki temu czytelnik może nie tylko poszerzyć swoją wiedzę o kluczowych wydarzeniach i postaciach, ale także zyskać szersze zrozumienie przemian, które kształtowały polską tożsamość. Choć niektóre fragmenty mogą wydać się mocno szczegółowe, całość pozostaje ważnym głosem w dyskusji nad dziedzictwem i współczesnym znaczeniem historii Polski.

Świetna książka, napisana przystępnym językiem ale gęsto nafaszerowana faktami. Autor porusza w niej nie tylko aspekt militarny, ale również społeczny i polityczny (zarówno po polskiej, jak i rosyjskiej stronie). Z licznie przywoływanych źródeł dowiadujemy się o ponurych szczegółach codzienności żołnierzy polskich i litewskich na Kremlu. Pan Tomasz Bohun podaje informacje w sposób rzetelny, z naukowego dystansu, bez niepotrzebnego wartościowania, oceniania czy uderzania w patetyczne tony dawnej wielkości. Z pewnością sięgnę po inne książki tego autora.

"Rabunek niemieckiego Reichsbanku - Państwowego Banku Trzeciej Rzeszy - który miał miejsce w 1945 roku, nie tylko był największy w historii, ale przez wiele lat stanowił również nierozwiązaną zagadkę." Historia interesującego śledztwa dziennikarskiego, badającego sprawę ukrycia, ujawnienia oraz...ponownego zaginięcia części zasobu złota i dewiz niemieckiego Reichsbanku, który za czasów okupacji hitlerowskiej zbierał m.in. zagrabione zasoby banków centralnych Czech, Belgii, Węgier, Albanii, Wolnego Miasta Gdańska i innych krajów okupowanej Europy. O wartości około 378 mln $ (wartość: 2,5 bilionów $ dzisiaj). Autorzy śledzą losy wywiezionych z Berlina pod koniec kwietnia 1945 roku sztab złota i worków dewiz, a także dołączonych do nich po drodze zasobów z banku w Monachium i w Austrii, będących w gestii ministerstwa spraw zagranicznych (Ribbentropa) oraz SS, które ukryte zostały w pobliżu jeziora Walchensee. Jezioro znajduje się w regionie Garmisch-Partenkirchen - jednym z centrów zarządzania amerykańską strefą okupacyjną. Najlepsze jest to, że mimo iż większość ukrytych przed aliantami zasobów została przez niemieckich oficerów ujawniona i przekazana władzom amerykańskim, ale te, zamiast je przekazać do skarbca we Frankfurcie/M, z którego miały być zwrócone państwom, w których zostały zagrabione, nigdy tam nie dotarły, bo...zostały rozgrabione przez amerykańskich urzędników do spółki z nazistami. Z nazistami, którzy powinni byli być sądzeni, lecz bezzasadnie i a priori oczyszczono ich od zarzutów i zwolniono od odpowiedzialności. Wspólnie natomiast jedni i drudzy handlowali narkotykami, samochodami, złotem, przejmowali przedsiębiorstwa i gromadzili kapitały, wywożąc je do Szwajcarii i do Ameryki Południowej. A przy tym żadnemu włos z głowy nie spadł, utrącono wszelkie śledztwa i do dziś armia USA zamiata tę sprawę pod dywan. Do książki, napisanej i wydanej w 1983, dołączono epilog z 1998 roku, w którym opisane są dalsze losy przeprowadzonego przez autorów śledztwa: ciekawe, że nikt się nim nie zainteresował, a dopiero ok. 15 lat później zaangażowanie Kongresu Żydów Amerykańskich doprowadziło do tego, że Szwajcaria poczuła się zmuszona, by ujawnić tzw. martwe konta (należące do wymordowanych przez Niemców żydowskich właścicieli) oraz sprawę transferu pieniędzy i kosztowności przez niemieckich nazistów do Szwajcarii. Za szwajcarskie pieniądze przeprowadzono wtedy dochodzenie, które ujawniło współpracę w zakresie przyjmowania i przechowywania kosztowności od nazistów i dla nazistów. Ale wcześniej nieznane służby bądź ludzie zawiadamiali policję w Wielkiej Brytanii i innych miejscach (np. informując, że jest wplątany w sprawy kryminalne), żeby utrudnić autorowi śledztwo w tej sprawie, podobnie jak dzisiaj publicystom utrudnia się poprzez podobne fałszywe informacje, by utrudnić im wjazd. Dla książki autor założył stronę: http://www.nazi-gold.com/

Bez wad. Englund ma dobre pióro, fajny styl i tworzy bardzo przyjemne książki popularnonaukowe. W tej mamy nieco tła, powód konfliktu, skrócony przebieg do 1709 i wreszcie samą bitwę. O starciu pod Połtawą mamy ponad 250 stron. Od oblężenia Połtawy (obrzucanie się zdechłymi kotami). Tworzenie umocnień, kontrumocnień rosyjskich (słynne "T" z redut cara Piotra I). Powód wydania bitwy (niemożność odwrotu), plan. Wreszcie jej przebieg z podziałem na skrzydło prawe Szwedów (generał Ross, szturmowanie redut zakończone odwrotem i kapitulacją) oraz lewe, królewskie toczące ważniejszą część bitwy. Na końcu odwrót, ucieczkę i wreszcie kapitulację nad Dnieprem. Nie ma jedynie o tym co było potem. Autor skupia się przede wszystkim na relacjach Szwedów. Z jednej strony to minus bo chciałoby się poznać rosyjski punkt widzenia. Bądź kozacki. Z drugiej strony Englund schodzi aż do poziomu szwedzkich szeregowych i stara się ukazać starcie z różnych perspektyw. Książka została tak napisana aby nawet laik nie czuł się zagubiony. Opis epoki, mentalności, sposobów walki, umundurowanie, dokładne plany bitwy podzielone na etapy. Wszystko - w rozsądnej ilości. Polecam zatem jako lekturę dla tych, którzy są ciekawi tego w jaki sposób Rosja stała się mocarstwem na skalę kontynentalną, a Szwecja zeszła ze sceny wielkiej historii Europy.

Książka bardzo dobra natomiast czasem denerwujący jest brak wiedzy żołnierzy o sprzecię który używają więc ciężko stwierdzić nawet jakimi Panterami jeżdzą po samym opisie. Opisuje realia. Logiczne, że cywile chcieli by niemieccy żołnierze ich bronili ponieważ wydarzenia dzieją się na terenach należącyh dawneij do Niemiec czyli prusy wschodnie i zachodnie. To nie jest żadne wybielanie się tak jak piszą niektórzy.