Testując Apokalipsę

Czas płynie wolno i niewiele się dzieje w tym krótkim, nostalgicznym opowiadaniu, które ładnie oddaje atmosferę życia na uboczu i jest również trochę o relacjach. Skromna objętość, więc nie spodziewajcie się wielu niuansów. Jest tu trochę jak z długimi ujęciami pejzażu w filmie: niektórych to nudzi a innym pozwala się wczuć w klimat. Więc jeżeli szukacie nastroju – spodoba się wam. Jeżeli szukacie akcji albo unikatowego pomysłu – niekoniecznie. Świetnie zastosowana gama kolorystyczna i kreska.

Komiks czyta się szybko i przyjemnie. Świetne grafiki i ilustracje. Historie w każdym kolejnym miejscu bardzo luźno ze sobą związane. Nie ma tu jakiegoś głębszego sensu, drugiego dna lub jakieś większej fabuły, która zostaje odkryta na koniec komiksu. 12 rozdziałów o dziewczynie, która szuka swojego miejsca.

Zygmunt Freud był wielkim człowiekiem nauki, który odmienił kurs jaki obrała psychologia. Stworzył on nowa drogę dla tej dziedziny, między innymi publikując prace o zaburzeniach psychoseksualnych swoich pacjentów. jednym z nich był Siergiej Pankiejew, bogaty Rosjanin, który został zapamiętany w środowisku psychologów jako Człowiek-Wilk, co nawiązywało do serii jego koszmarów sennych. Problemy jakie poruszył Freud w swojej pracy poświęconej Pankiejewowi, są po dziś dzień tematem sporów oraz dyskusji w świecie nauki. Jedni go popierają inni potępiają. Jednak duet Appignasei-Harasymowicz postanowili w ciekawy i nieco nietuzinkowy sposób, przedstawić tamte wydarzenia za pomocą obrazu. Do tego celu wybrali komiks co okazało się bardzo dobrym ruchem, gdyż to z czym tekst ma czasem problem, obraz może wyrazić w więcej niż milionie słów. Akcja komiksu rozpoczyna się w 1910 roku we Wiedniu, w domu Zygmunta Freuda, do którego przybywa załamany Sergiej Pankiejew. Mężczyzna jest w naprawdę kiepskim stanie psychicznym. Żyje w dostatku, ma pozycję, jest wykształcony, jednak jego relacje społeczne z kobietami, w tym z matką, to pasmo klęsk. Próbował już wszelkich sposobów, nawet drastycznych jak elektrowstrząsy, jednak nic nie pomogło. Freud postanawia podjąć wyzwanie i powoli sonduje umysł Pankiejewa, wyruszając wraz z nim w przeszłość. Rosjanin opowiada mu swój sen o wilkach, co staje się punktem zwrotnym w terapii. Jednak przeszłość, zwłaszcza ta skryta w głębi duszy oraz umysłu, potrafi być czasem bardzo mroczna. To co przykuwa oko jako pierwsze to forma w jakiej rysownik, Sława Harasymowicz, oddają wspomnienia, sny oraz wyobrażenia, opowiadane przez pacjenta. Rysunki wydają się być płynne, dosłownie poruszać się i przenikać z innymi obrazami, kształtując przytaczaną czytelnikowi historię. w kilku miejscach ma się wręcz złudzenie, że obraz jest bardziej żywy od naszego otoczenia. Dzieje się tak za sprawą podświadomości, która odruchowo dołącza do widzianych rysunków odgłosy z otoczenia. Stukot po płytach chodnika, powiew wiatru, bzyczenie owada czy płacz dziecka. Każdy z tych, oraz wielu innych dźwięków, pasuje do pokazanej tu opowieści wielokrotnie, co nadaje jej przerażającego realizmu. Dlaczego przerażającego? Gdyż im dalej zagłębiamy się w lekturę, tym więcej widzimy tragedii oraz związanych z nią koszmarów, otaczających głównego bohatera. Co więcej, zaczynamy zauważać też to w naszym otoczeniu. Wyimaginowane wymagania rodziny względem naszej przyszłości, skryte pragnienia oraz lęki, strach przed samotnością. Człowiek-Wilk jest zatem dziełem, które samo w sobie skłania do refleksji nad nami. Czy twardy pancerz, który nas osłania nie jest tylko maską skrywającą wątłe, zranione ciało, a my boimy się zaakceptować siebie takimi jakimi jesteśmy, gdyż lękamy się napiętnowania. Lękamy się stereotypów. Oczywiście nie każdy z nas posiada takie problemy, jakie opisuje Freud na przykładzie Pankiejewicza, jednak lektura komiksu daje czytelnikowi do myślenia. Postać naukowca umiejętnie porusza się po tych obrazach wspomnień oraz koszmarów, przybierając ciała różnych postaci, o których opowiada jego pacjent. Dzięki temu ciągle widzimy relację pomiędzy chorym a lekarzem. Umiejętnie zagrano też efektem postrzegania czasu. Czytelnik może mieć wrażenie, że mamy ciąg wydarzeń, rozgrywających się na przestrzeni 2-3 sesji. Tymczasem jest ich ogromna ilość, a cała historia faktycznie trwa kilkadziesiąt lat. Opowiada ona też losy Pankiejewicza po zakończeniu terapii u Freuda, pokazując czytelnikowi jak potoczyły się losy Rosjanina i dlaczego Człowiek-Wilk po dziś dzień jest tematem sporów. Jeśli ktoś jest fanem literatury poświęconej psychologii to po tą pozycję mu sięgnąć obowiązkowo. Co prawda czasem słowa bardzo mi przeszkadzały bo zdawały się "upraszczać" obraz, co jest samo w sobie ironią. Choć w tym wypadku ma to konkretne uzasadnienie. Człowiek-Wilk to dzieło trudne, z pewnością nie skierowane do masowego czytelnika i skłaniające nas do chwili refleksji nad sobą samym. u jednych będzie radosna, bo zobaczą, że maja kogoś komu bezgranicznie ufają, dla innych wręcz odwrotnie. Jednak warto przeczytać ten komiks, aby samemu wyrobić sobie zdanie o wielkim psychologu, słabościach naszego ducha oraz koszmarze jakim są stereotypy. Tylko musimy uważać, aby nie przeholować w drugą stronę.

Jest to komiks - wyzwanie, graficznie przepięknie malowany, chociaż utrzymany w ciemnej, dekadenckiej kolorystyce. Treść nawiązuje głównie do Kafki, ale nie tylko, jest kadr z Van Gogha, zapewne bardziej oczytani znajdą więcej nawiązań. Fabuła oniryczna, niejednoznaczna. Ciekawy.

Wiele wiele dobrego słyszałem o tym komiksie i w końcu udało się zdobyć ten tytuł. Powiem tak ani się nie zawiodłem ani zbytnio nie zaskoczyłem to po prostu dobra historia z fajnymi rysunkami, ale brakowało czegoś mocniejszego? Mniej grzecznego? W każdym bądź razie polecam.

To mój pierwszy komiks, jaki miałam okazję przeczytać tak "na poważnie". Historia trójkąta Staś - Zła noga - Mama jest słodko-gorzka. Słodki jest optymizm niepełnosprawnego dziecka, które tak wielu spraw wokół siebie nie rozumie, na swój dziecięcy sposób radzi sobie ze swoją niepełnosprawnością - oswaja Złą Nogę. Gorzka strona to to, co dostrzegają dorośli, tutaj głównie w osobie Mamy, która musi sobie na co dzień radzić ze Stasiem, Złą Nogą i całym bajzlem, w jaki zmieniło się jej życie. Kreska pasująca do narracji, krótkie "obrazki" z życia rodziny pozwalają na poznanie wielu aspektów funkcjonowania, ale nie przemęczają ani nie "dołują" aż nadto. Polecam, również osobom, które fanami komiksów nie są.

Konwencja historii detyktywistycznych jest tylko przykrywką dla mocno odjechanej fabuły (aptekarz, który zmieniał literaturę w napój, przywracanie postaci kultury zza grobu itp.). Abstrakcja, intertekstualność i poczucie humoru. Minusem jest z pewnością spora liczba niedopowiedzeń, szkoda też, że całość ma tylko dwie części i szans na kontynuację nie widać - był potencjał na stworzenie naprawdę kultowej serii. Francuzi docenili, a to o czymś świadczy.

Mute to wydanie zbiorcze krótkich, konkursowych historyjek Sebastiana Skrobola, polskiego rysownika charakteryzującego się ciekawą kreską. Album ten zawiera szereg jego prac, które dotąd były rozsiane po różnych antologiach. Tworząc je współpracował z takimi scenarzystami jak Dennis Wojda czy Bartosz Sztybor, co zaowocowało naprawdę pięknymi historiami. Wydawnictwo Komiksowe postanowiło przybliżyć czytelnikom tych autorów, wydając wszystko w jednym albumie zbiorczym, całkiem słusznej grubości. Większość prac to nowele graficzne, gdzie dialogi zastąpiono symboliką. Jednak znajdziemy też kilka klasycznych, o ile mogę tutaj użyć takiego określenia, historyjek. To co jednak wyróżnia je na tle konkurencji to mocne zakończenie i dotykanie bardzo poważnych aspektów społecznych. Całość składa się z trzynastu prac, z których tylko trzy zawierają pisane dialogi. Okładka zatem wręcz perfekcyjnie oddaje to co otrzyma czytelnik sięgając po Mute. Ten komiks promuje nie tylko ciszę, ale również wyciszenie się, zatrzymanie w odwiecznym wyścigu narzuconym przez technologię i zastanowieniu się czy na pewno pędzimy w dobrym kierunku. Genialnie pokazuje to pierwsza historia zatytułowana Każdy ma swoją wolność. Autor pokazał nam aż zbyt dosadnie co dla człowieka może być najcenniejsze, co uznaje za wyzwolenie. To jednocześnie przerażające jak i pocieszające, gdyż nie każdy wybiera zaszufladkowanie. Jednak komiks który zapadł mi w pamięć, to jedyna humorystyczna opowieść. Nosi ona tytuł Oby się nie powtórzył i przez niemal cały czas wygląda poważnie. Ukazuje też poniekąd naszą obłudę i to jak łatwo dajemy się sterować innym, "wykształconym" ludziom. Uderza też w obecne problemy społeczne jak religia i orientacja seksualna, co robi w sposób prześmiewczy. jednak to ostatnia klatka tej opowieści sprawia, że czytelnik wybucha gromkim i niepohamowanym śmiechem. Sam wręcz popłakałem się ze śmiechu, rżąc jak głupi przez dobre kilka minut. Z tego powodu nie mogłem skupić się na kolejnych historyjkach, mających bardzo poważny, czasem wręcz smutny, wydźwięk. Najpiękniejszą opowieścią, w mojej opinii, jest Poeta. Ta bardzo krótka nowela graficzna pokazuje jak ludzie pragną odejść z tego świata na starość, w świetle tego czego dokonali za życia. Jeśli naprawdę przeżyli je godnie i uczciwie to będzie im to dane. Zresztą motyw śmierci pojawia się tutaj w większości prac, choć za każdym razem ma inny wydźwięk. Ofiara, poświęcenie uwolnienie czy zwykłe pragnienie odejścia w swoim stylu. Śmierć przybiera w historiach Skroboli różne oblicza. raz jest dosłowna innym razem to reinkarnacja, bądź też tak to można odebrać. Historia która ugrzęzła mi w pamięci jest The Wolf. To alternatywna opowieść tłumacząca jedną z słynnych bajek dla dzieci. Widzimy tutaj rzeczy jakie poprzedziły wszystkie wydarzenia znane w bajce, na zasadzie prequela dziejącego się za kurtyną. Nie będę zdradzał o którą z baśni chodzi, choć tytuł powinien nasunąć czytelnikom odpowiedź. Równie silny wydźwięk miała historyjka zatytułowana Bicie serca. Jest ona wyjątkowo prosta, ale piekielnie mocna w finale, potrafiąc wycisnąć łezkę w oku największego twardziela. Obrazuje nam bowiem istotę człowieczeństwa. nie przez pryzmat społeczny, stanu posiadania czy ambicji, ale naszych czynów. Mute to rewelacyjny zbiór noweli graficznych. Jest różnorodny zarówno pod katem stylu jak i treści. Potrafi wzruszyć, rozbawić do łez, przestraszyć, ale przede wszystkim skłonić nas do chwili refleksji nad sobą samym. Dobrze się stało, że te prace zostały wydane w jednym tomie i przedstawione szerszemu gronu czytelników. Z pewnością są warte każdego grosza, jakie na nie wydano i każdej sekundy jaką autorzy poświęcili aby je stworzyć. Jeśli ktoś dotąd nie miał do czynienia z pracami Sebastiana Skrobola to teraz dostał niepowtarzalną szansę aby się z nimi zapoznać w najlepszy z możliwych sposobów.

Daniel Clowes jest twórcą znanym z takich komiksów jak „Ghost World”, „The Black Hole” czy „Niczym aksamitna rękawica odlana z żelaza”. Omawiany tutaj komiks w 2005 r. został wpisany na listę 10 najlepszych powieści graficznych wszechczasów w magazynie „Time”. Czy rzeczywiście jest to istotny klasyk? Tytułowy bohater jest młodym niespełnionym filmowcem, który szuka kobiety idealnej. Pewnego dnia wydaje mu się, że ją odnalazł. Jednakże sprawy przybierają dziwny obrót. W trakcie lektury odnosiłem wrażenie, że scenarzysta sam nie wie w jaką stronę chce poprowadzić historię. Początkowo jest to opowieść o nieszczęśliwej miłości, by potem wprowadzić wątki postapokaliptyczne, a następnie kryminał. Na dodatek przewijają się tutaj różne wątki poboczne, z których wiele nie ma satysfakcjonującego finału. Być może miało to podkreślać bezsens i chaos ludzkiej egzystencji. Również bardzo znamienne jest nazwisko głównego bohatera, które po polsku znaczy „nudny". Sam nie wie czego chce w życiu, a jego pasje i poszukiwanie idealnej kobiety wydają się tylko fasadą. W trakcie fabuły nie rozwija się i niczego się nie uczy. W tym komiksie po raz pierwszy zauważyłem pewien mankament rysunków Daniela Clowesa. Postacie w jego wykonaniu są zbyt podobne do siebie, więc łatwo można się pogubić w tej i tak już niejasnej historii. Domyślam się, że chaos i pewne dłużyzny były tu celowym zabiegiem. Uważam jednak, że można to było przedstawić bardziej pomysłowy sposób.

Dostajemy tu ciekawe połączanie - komiks humorystyczno-filozoficzny. Muszę przyznać, że momentami jest to bardzo zabawne, a całość trzyma dobry poziom. Są oczywiście słabsze, bardziej nużące momenty, ale humorystyczne podejście do mitów greckich wyszło tu całkiem fajnie. Ilustracje Blaina może nie powalają, ale trzeba przyznać, że autor ma swój rozpoznawalny styl. Potrafi bardzo fajnie uchwycić mowę ciała, mimikę.

Krótkie historie połączone postacią narratora/autora, w których nie rzadko można odnaleźć własne przemyślenia. Dzieje się to głównie za sprawą zapisu myśli w sposób, w jaki pojawiają się w głowie. Czasem natrętne, czasem powtarzalne, nie do końca poukładane, nie zawsze racjonalne a czasem aż nazbyt szukające logicznego wyjaśnienia napotkanych sytuacji i zachowań. Trzeba sie przyzwyczaić do poszukiwań zakończeń wypowiedzi nie tylko w klasycznych dymkach. Kolorowanie przygnębiające, sugerujące, że taki jest właśnie nastrój głównej postaci. Tekst czytelny. Mimo paru dialogów, jest to głównie monolog wewnętrzny, w którym warto wziąć udział. Jedyne, czego mi ciut zabrakło, to poczucie, że rzecz dzieje sie na Śląsku, ale to nie umniejsza wartości tego ciekawego komiksu. Warto sprawdzić, czy miewamy podobnie jak narrator.

Nie jestem fanką biografii. Za średniowieczem nie przepadam. Na sztuce się nie znam. Ale chwyciłam chciwie w łapki komiks o Hieronimie Boschu. Dlaczego? Och, to proste. Lubię jego malarstwo. Zawsze można odnaleźć jakiś nowy szczegół, którego wcześniej się nie zauważyło. Dać się zaskoczyć artyście i ponieść wyobraźni. Komiks świetnie narysowany. Prostą kreską (takie lubię najbardziej), ale przypomina nieco drzeworyty. Kolory są żywe, ale dobrane ze smakiem. Nie przygniatają mnogością, nadają lekko bajkowego charakteru tej graficznej publikacji. Zycie tego niderlandzkiego malarza późnego średniowiecza, właściwie to przełomu gotyku i renesansu opowiedziane zostało w ciekawy i zajmujący sposób. Zostały tu poruszone tematy związane z pracą, rodziną a także inspiracjami. Wszystko jest świetnie osadzone w tle historycznym - brud,bieda, udawana pobożność, egzekucje na każdym kroku... ot epoka mroku. Polecam tą publikację nie tylko fanom komiksów i sztuki. Jest warta poznania.

Bardzo dobra pozycja. Podczas czytania czułem dyskomfort, a jednocześnie lektura bardzo mnie wciągała. Kreacja przedstawionego świata, pomysły na surrealistyczne, w większości złowrogie zwierzęta i fantazyjne rośliny budzą mój podziw i zainteresowanie. Dodatkowo wizyta bohaterów na wzgórzach, gdzie nie odczuwa się czasu linearnie, sugerują, że autor tworząc komiks wspomagał się środkami psychoaktywnymi. Niesamowite, że tak dobra pozycja jest jeszcze dostępna w sprzedaży po 7 latach od wydania. Warto się zapoznać, nim zniknie z rynku. Polecam.

W dobie wszędobylskich wampirów, wilkołaków i duchów, których współczesną wizję ukształtował szeroko pojęty konsumpcjonizm, milo jest spojrzeć na starosłowiańskie, mitologiczne stworzenia. Kościół starał się je zniszczyć za wszelka cenę, ale pamięć po nich pozostała i w kulturze nadal jest żywa, choć nie tak bardzo jakbym tego chciał. Karol Kalinowski przybliża je nam po raz drugi w ciekawej i niegłupiej opowieści, zatytułowanej Kościsko. Jest to bowiem miejsce, gdzie żyją wszelkiej maści skrzaty, zmory, duchy lasu i powietrza, starając się przetrwać w ludzkim świecie przeżartym technologią. Jednak takie miejsce skrywa w sobie również sekret, w tym wypadku bardzo mroczny i zawiły. Zatem gdy przybywa do niego pewien człowiek z swoim młodym synem, w Kościsku zaczynają się dziać bardzo dziwne rzeczy. Fabuła zaczyna się od przebudzenia Leszego - opiekuna lasów i drzew. Przespał on ponad wiek, skryty pod ziemią, po tym jak stoczył zwycięską walkę z potężnym biesem. Przez ten czas ludzie urośli w siłę. Ich miasta się rozrosły, fabryki rozbudowały, gospodarka rozwinęła, zaś ludzkość przetrwała dwie Wojny Światowe, Zimną Wojnę i kilka innych konfliktów. Leszy dziwując się uporowi człowieka w dążeniu do samozagłady, postanawia wrócić do Kościska - jedynego miasta zamieszkiwanego przez mityczne stworzenia. Tam obecnie Kustosz, zarządzający miastem, zatrudnia... człowieka. Ma on zajmować się biblioteką, jednak szybko się okaże, ze w Kościsku nic nie jest zwyczajne. Pierwsze co rzuca się w oczy czytelnika to specyficzny humor. Zderzenie się dwóch światów - słowiańskich stworzeń i ludzi - obfituje w wiele zabawnych anegdot dotyczących wierzeń Słowian. To sprawia, że współczesny człowiek, nie znający tej kultury, jest postawiony w niezręcznej sytuacji i nie wie jak ma się zachować. Szczególnie, że mityczne istoty starają się za wszelką cenę upodobnić do ludzi i nie gardzą nowoczesną technologią. Świetnie w tej roli wypada Kiki, będąca zmorą prowadzącą lokalny bar i lubiąca telewizję, którą ogląda w dziwny sposób. Jej próby panowania nad sobą aby nie dusić ludzi są obłędne, a finalne znalezienie Złotego środka dość zaskakujące. Jednak główna oś fabularna toczy się wokół pary ludzi - Karola, który został zatrudniony w bibliotece, i jego syna Maxa. Ten pierwszy stara się sobie wszystko racjonalnie wytłumaczyć, jak czyni to typowy dorosły człowiek we współczesnym świecie. Jego syn natomiast wierzy w dziwy jakie dzieją się w mieście oraz jego okolicy. Potrafi tym sobie napytać czasem biedy, ale jak to u dziecka, ciężko wytłumaczyć że czegoś co jest fajne nie wolno robić. Ciekawie natomiast jest poprowadzona relacja pomiędzy Karolem a Kustoszem. Jej finał jest bardzo ciekawy i owocuje w sporo niespodzianek dla czytelnika. Podobnie jest w przypadku Leszego, który w całej historii również odgrywa istotną rolę, chociaż nie zawsze od razu jest to zauważalne. Na szczególną uwagę zasługuje oprawa artystyczna komiksu. Kreska, przynajmniej w moim odczuciu, świetnie oddaje klimat mitów z punktu widzenia współczesnego człowieka. To nie są te same, w kółko wałkowane stereotypy o dziwnych stworzeniach z lasów. Tutaj są oni bardzo... ludzcy. Autor oddał ducha tamtych wierzeń, jednocześnie pozostawiając czytelnika w klimacie nowoczesnych seriali animowanych puszczanych na okrągło w telewizji. To pozwoliło mu oddać zderzenie dwóch światów co czyni również sama historia. Kościsko to genialny komiks, obowiązkowy do posiadania w swych domowych zbiorach. Wyróżnia się on na tle konkurencji, głównie za sprawą fabuły oraz tematu. Do tego czyta się go błyskawicznie, potrafi zaskoczyć, miejscami rozbawia do łez i przecudnie wygląda. Zdecydowanie warto po niego sięgnąć, bo tego typu literatura, szczególności polskiego autora, nie trafia się często. Co ważniejsze nie trzeba znać poprzedniej pracy Karola Kalinowskiego, aby móc w pełni rozkoszować się Kościskiem. Dlatego jeśli ktoś jeszcze nie miał przyjemności poznać tego komiksu, to doradzam szybko nadrobić zaległość.

Komiks dla spragnionych eksploracji tabu oraz brutalności. Rozpad i degeneracja społeczeństwa stawia ludzi na a nawet pod poziomem sprzętu gospodarstwa domowego. W wydaniu zbiorczym interesujący rozwój kreski jednak szybko można dostrzec, że na światło dzienne więcej się z kałuży nie wyłowi. Znaczna część wydania jest po prostu nużąca a grafiki rzadko przyciągają uwagę.

Późniejszy komiks Świedzińskiego tzn. Powstanie Film narodowy podobał mi się bardziej. Tutaj zabrakło trochę dyscypliny w pewnych fragmentach scenariusza, które nie są tak zajmujące, jak inne i trochę się ciągną. To dalej niezły scenariusz i sporo pamiętnych momentów, ale w porównaniu do jednego z moich ulubionych komiksów (wcześniej przywołanego Powstania) nie wypada aż tak dobrze.

Komiks Marca-Antoine Mathieu przypomniał mi o słynnym obrazie Williama Blake'a pt. „Urizen stwarzający świat”. Namalowana postać tworzy swoje największe dzieło za pomocą cyrkla, który symbolizować ma doskonałość zrodzonego, a wręcz wyłonionego z mroku świata. Współczesnym efektom tych prac daleko do malarskiej wizji Blake'a, w czym dobitnie utwierdza zawartość pozycji ze zdjęcia. „Bóg we własnej osobie” to świetna satyra społeczeństwa, w której przy pomocy Stwórcy rozwiązano wszelkie wątpliwości co do sprawczej siły człowieka, jego poczucia władzy i nieograniczonej możliwości naginania rzeczywistości dla własnych potrzeb. W komiksie Marca–Antoine Mathieu Boga pozbawiono wszechmocy oraz innych atrybutów, które stawiają go na samym szczycie ludzkiej hierarchii wartości. Ukazany jako chwyt marketingowy, dźwignia handlu, przedmiot prac laboratoryjnych, oskarżony w procesie karnym pod zarzutem wszelkich niegodziwości, jakie spotkały człowieka, Stwórca zepsutego świata potwierdza fakt niezrozumienia przez ludzkość prawdziwej istoty wiary. Uspokajając ewentualnych strażników chrześcijaństwa, dla których pobożność wymaga manifestacji podczas nabożeństw lub bezrefleksyjnego uznawania za niepodważalne słów kościelnych hierarchów, dodam, że autor załączonej pozycji zręcznie omija sferę sacrum. Jakkolwiek tytułowym bohaterem komiksu jest sam Bóg, tak jego postać nie została znieważona albo, co gorsza, sprofanowana, albowiem celem Marca-Antoine Mathieu pozostaje wyjaśnienie boskiej tożsamości oraz jej prawidłowego pojmowania przez ludzkość. Można się nie zgadzać z artystyczną wizją autora, aczkolwiek nie sposób zarzucać mu obrazę cudzych uczuć religijnych, czym zazwyczaj wycierają sobie twarze wszyscy, którzy z imieniem Boga na ustach dopuszczają się czynów całkowicie sprzecznych z biblijnym, a niekiedy moralnym nakazem miłowania bliźniego jak siebie samego.

Pierwsza część wyjątkowo mrocznego komiksu. Ponury świat przedstawiony przesyconym złem. Krew leje się strumieniami, każdy walczy z każdym. Rodzina, znajomi, a także sąsiadujące osady. Ciekawym zabiegiem są wierzchowce - wielkie psy w Mieście Psów, czy też jelenie w Mieście Jeleni. Mokradła są tak dobrze wyrysowane, że wręcz ma się ochotę pozbyć się błota z butów po lekturze. Historia oprócz tego, że jest posępna, to na dodatek zawikłana. Nie jest łatwo ocenić, co jest rzeczywistością a co marzeniem sennym. A najgorszym co czytelnikowi może się przytrafić jest kontynuacja wydarzeń w kolejnym tomie, do którego nie ma dostępu. Gdy już mniej więcej zorientował się w treści. Gdy już doczekać się nie może dalszych wydarzeń. Polecam, lecz z niejaką nieśmiałością. 

„Codzienna walka” komiks, który emocje pokazuje z precyzją snajpera, historia nie imponuje rozmachem, ale boleśnie doświadcza obnażając życie. Historia życiowa, rzeczywista i sprawiająca poczucie, że może dotknąć każdego. Marco tkwiący w kryzysie zawodowym, osaczony problemami, tkwiący w niepewności i nadal poszukujący sensu, jednak to nie to wszystko jest najważniejsze, ponieważ autor skupia się nie na wydarzenia, a bardziej na samej istocie bycia, gdy wszystko niby działa, ale nieustanne napięcie sygnalizuje, że od środka zaczyna się rozpad. Główny bohater jest niesamowicie prawdziwy i jestem niemal pewna, że każdy czytelnik odnajdzie w nim coś z siebie, bo chyba nie ma osoby, która nie zwątpiła w siebie (tylko teściowa niczym działko samobieżne SU152 prze do przodu w dewastacji). Wszystkie emocje Marco są wiarygodne od napadów lęku, nerwicy i kłębowiska i wielka jest w tym siła tej historii. 

Uderzający w tym albumie jest kontrast, ponieważ wizualna lekkość, taka pozytywna prostota i silna ekspresja stoją w opozycji do całej gamy emocji, jaki ta opowieść niesie. Autorowi znakomicie udało się losy Marco opleść klimatem, ponieważ tutaj nawet granie ciszą mają swój wydźwięk, dopieszczona mimika daje do myślenia, a już totalnym majstersztykiem jest to, że gdy na kadrach niby nic się nie dzieje, to właśnie wtedy dzieje się tak wiele. Larcenet nie popadł w tani dramatyzm i patos, tutaj wszystko dzieje się naturalnie i stopniowo i to chyba boli nawet bardziej, niż nagła tragedia, bo nie od dziś wiadomo, że największe dramaty rodzą się stopniowo w ciszy. 
W tej historii jest też jednak nuta nadziei, pod postacią bliskości drugiego człowieka może utrzymać nas na powierzchni nawet wtedy, nadmiar emocji ciągnie nas na dno. „Codzienna walka” faktycznie dotyczy codzienności, od wstania z łóżka, przez proste czynności, które często wymagają znacznie więcej niż ekstremalne zadania. Komiks jest trudny, doświadcza, ale i satysfakcjonuje. Nie załamuje, nie daje nadziei, ale pokazuje, że w całej tej ciszy człowiek nie jest sam.


Co prawda komiks opiera się na naciąganym założeniu, że bohater po przyjęciu danego narkotyku ma zazwyczaj ten sam sen, jednak ma to małe znaczenie. To co ważne, to ukazanie zagubienia uzależnionej osoby, której mieszają się wątki, a odróżnienie rzeczywistości od kreacji świata na dopalaczach nie jest łatwe. Z dużą mocą odczułem stan zagubienia, utraty kontroli i iluzji szczęścia, które jest chwilową ucieczką sprzedawaną na raty. Strona wizualna komiksu jest obłędna - rysunki i kolaże dobrze współgrają z poruszaną tematyką, a dodatkowo bardzo cieszą oko. Nad niektórymi zatrzymywałem się na dłużej, by delektować się detalem. Szkoda, że tak krótka to pozycja. Komiks mi dobrze wszedł, chciałbym więcej. Polecam.