Tamten utracony świat

Śląski „Brutalista”- gliwicka trylogia Aliny Staneczek

Autorka musiała zmówić się chyba z reżyserem Oskarowego filmu „Brutalista”, Brady Corbetem, bo jej trylogia opowiada o pochłonięciu przez żarłoczny kapitalizm polskiego „Brutala”, cudu architektury brutalistycznej, słynnego dworca w Katowicach.

„Brutalistyczny gmach według projektu legendarnych Tygrysów, czyli Kłyszewskiego, Mokrzyńskiego i Wierzbickiego, wzniesiono na początku lat siedemdziesiątych. Konstruktorem monumentalnych kielichów podtrzymujących sklepienie jest sam Wacław Zalewski, a dworzec uznano za jeden z najważniejszych przykładów polskiego brutalizmu.”

„Gdy Schabik usłyszał propozycję nikomu wówczas nieznanego architekta Ericha Mendelsohna, by wśród neogotyckich kamienic postawić awangardowy budynek, nie okazał zachwytu. Jednak ostatecznie się zgodził, niejako wbrew sobie.
-I po latach okazało się to jednym z najważniejszych osiągnięć architektonicznych naszego miasta.”

Na 80 rocznicę zakończenia wojny i przekształcenia się Gleiwitz w Gliwice mogą stać się błaganiem „Nigdy więcej wojny.” : „Inna gliwiczanka tak zapamiętała widok, który ujrzała po opuszczeniu schronu w piwnicy: „wszystko wokół stało w ogniu, a naokoło leżały ciała. Tuż przed wejściem do kamienicy leżała moja sąsiadka z klatki schodowej, wraz z matką. Obydwie były na poły zwęglone. Ocalał ratusz, dom tekstylny „Getex”. Nasz dom i kamienice po tej stronie Wilhelmstraße niewiele ucierpiały. Zniszczone były natomiast znajdująca się niedaleko siedziba dyrekcji zakładów Schaffgotscha i cukiernia Schnapki. Spalono również większość kamienic na rynku. Gdy weszliśmy do naszego mieszkania, ujrzeliśmy straszny widok.(…)”(Bogusław Tracz Rosjanie utopili miasto w morzu bestialstwa. W rocznicę wydarzeń stycznia 1945 roku w Gliwicach - Nowiny Gliwickie) Autorka snuje opowieść miłosną wokół Domu tekstylnego Weichmanna, kultowej wizytówki Gliwic, przekształconej przez komunistów na Dom Przyjaźni Polsko Radzieckiej, a potem na bank.
Zbiegi okoliczności jak z „Gry w klasy” Cortazara, rozpętujący lawinę zdarzeń wypadek, jak z filmu „Efekt motyla”, skarby światowej kultury UNESCO ukryte w niewielkim, czarnym, „opuszczanym przez poetów”, zakopconym mieście, wszystko to znajdziemy w nowej sadze o Gliwicach (i nie tylko) „Tamten utracony świat” i „Nasze odzyskane miejsca”. Okładka jest przewrotna, nie jest to romansidło, lecz romans, który jest najgłębszą rzeczą w życiu, głębszą nawet niż rzeczywistość.” Analityczka systemów informatycznych, Alina Staneczek (nie wiem jak zdołała napisać książkę mając rodzinę i pracując na pełny etat w świetnej firmie), zainspirowana historią architektury modernistycznej i polską szkołą matematyczną, która rozszyfrowała Enigmę w czasie II wojny światowej oraz historią państwowego przedsiębiorstwa Mody Polskiej, tka, zaskakującą i nieoczekiwaną sagę (lub anty sagę) rodzinną usytuowaną na krwawych ziemiach, czyli na Ukrainie i na Śląsku.
Inspirowały ją też „piękne umysły”, matematycy polskiej szkoły matematycznej, którzy po wojnie przyjechali w bydlęcych wagonach ze Lwowa do Gliwic. Wzruszająco widzi piękno wokół:

„Silne niemieckie kamienice, które oparły się sowieckim czołgom i bestialskim sołdatom. Drewniana wieża zwiastująca kierunek powrotu z dalekiej czy bliskiej podróży. Kwitnące na każdym rogu lipy, zasłaniające rany budynków, lwy czuwające na placach. Dzwonki tramwajów i zapach miasta po burzy. Oraz wszechobecne kwiaty jaśminu, których aromat zawsze będzie przywoływał tamto lato w Gliwicach.”

Książki Staneczek mogą stać się wizytówką Gliwic. Przedwojenna architektura Gleiwitz, inaczej niż w Gdańsku czy Wrocławiu, w dużej mierze ocalała, i to ona opowiada tu historie. Jej książki powstały z miłości do bliskich, Lwowa, Gliwic, Warszawy i innych miejsc. Miejsce jest tu „zemstą ręki śmiertelnej”.

Śląski „Brutalista”- gliwicka trylogia Aliny Staneczek

Autorka musiała zmówić się chyba z reżyserem Oskarowego filmu „Brutalista”, Brady Corbetem, bo jej trylogia opowiada o pochłonięciu przez żarłoczny kapitalizm polskiego „Brutala”, cudu architektury brutalistycznej, słynnego dworca w Katowicach.

„Brutalistyczny gmach według projektu legendarnych Tygrysów, czyli...