Sztuka wojenna krzyżowców 1097-1193

Na wstępie zaznaczyć należy, iż tytuł książki odpowiada jej treści, Autor opisuje dzieje militarne państw łacińskich, nie ograniczając się do aspektów taktycznych, jednak czyni to w szerszym ujęciu, uwzględniając wszelkie postulaty szkoły Annales. W związku z tym oprócz zagadnień dotyczących stricte pola bitwy, Autor porusza również zagadnienia związane ze strukturami społecznymi oraz związaną z nimi specyfiką sprawowania władzy feudalnej, bazą rekrutacyjną zarówno armii frankijskich, jak i muzułmańskich, a także sytuacją prawną, wpływającą na ówcześnie podejmowane decyzje polityczne. Metodologia pracy jest bez zarzutu, Autor korzystał z szerokiego wachlarza źródeł pierwotnych (w tym arabskich), jak i opracowań historiograficznych, oceniając każde przez ugruntowany aparat krytyczny. Co ważne, w przypadku zastrzeżeń do tez badawczych innych autorów, Smail wyczerpująco przedstawia swoje argumenty, nie pozostawiając żadnego zarzutu bez jego szerszego omówienia.

Nie jest to jednak praca idealna. Część wad wynikać będzie z pracy tłumacza i wydawnictwa, część pochodzi od samego Autora. Przede wszystkim w tekście jest przytoczonych wiele często bardzo długich cytatów, w znamienitej większości podanych w językach pierwotnych bez jakiegokolwiek tłumaczenia. Z tej przyczyny czytelnik rzucony jest na pastwę mieszanki tekstów łacińskich, niemieckich oraz francuskich, bez jakiegokolwiek tłumaczenia. To dobrze, że te cytaty są zachowane w oryginale (dla porównania), jednak powinno być zamieszczone jakieś ich tłumaczenie, chociażby w przypisach z zaznaczeniem, iż nie jest to tłumaczenie Autora samej książki. Natomiast gdy Smail przełożył jeden (dosyć kluczowy fragment) na angielski z łaciny, polskie tłumaczenie jest tutaj niedbałe, mylnie oddające to, co autor opisał (chodzi o kwestie spójników - autor łaciński używał słów "również (quoque)", natomiast w naszym przekładzie zostało to przełożone na "albo", co ma duże znaczenie w zakresie opisywanego uzbrojenia.

Autor nie porusza ponadto sztuki oblężniczej Franków, co jest dziwne, bo w opisywanym okresie oblężeń było sporo, z czego część zakończonych spektakularnymi sukcesami (Antiochia, Akka). Temat jest okazyjnie poruszany, jednak brakuje mu osobnej dedykowanej sekcji. Ostatni rozdział poświęcony jest wprawdzie sztuce fortyfikacyjnej, jednak dotyczy on raczej kwestii planów architektonicznych i dyfuzji metod fortyfikacyjnych Bizantyjczyków oraz Franków, a nie metod zdobywania ufortyfikowanych miejsc.

Reasumując, jest to pozycja szalenie wartościowa, lecz trudna w odbiorze, głównie ze względu na nieprzetłumaczone cytaty. Dla zainteresowanych sztuką wojenną średniowiecza pozycja ta będzie nad wyraz interesująca, a zaznajomienie się z jej treścią absolutnie nie będzie czasem stracony.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż tytuł książki odpowiada jej treści, Autor opisuje dzieje militarne państw łacińskich, nie ograniczając się do aspektów taktycznych, jednak czyni to w szerszym ujęciu, uwzględniając wszelkie postulaty szkoły Annales. W związku z tym oprócz zagadnień dotyczących stricte pola bitwy, Autor porusza również zagadnienia związane ze strukturami...