Od Morza Koralowego po Midway

Bardzo dobra książka zawierająca wiele ciekawych informacji i szczegółów dotyczących operacji Weserübung. Faktycznie czyta się ją jak dobrą powieść i nie sposób się od niej oderwać. Jerzy Pertek zna się na rzeczy,jeśli chodzi o II Wojnę Światową. Warto również zapoznać się z inną jego pozycją pt. "Rajdy niemieckich pancerników",gdyż jest równie dobra i wciągająca.

Książka kupiona w 1976 roku i będąca przez wiele lat Biblią w zakresie wojny na morzu w czasie II wojny światowej. Z latami przy dostępności innych książek wojenno-morskich napisanych w oparciu o nowe źródła odrobinę straciła na swojej wartości. Zdarzają się pewne braki (bitwa brytyjskich krążowników z niemieckimi niszczycielami w 1944 roku w Zatoce Biskajskiej, czy braki w załączonym Wykazie flot - niepełna lista brytyjskich krążowników typu Fiji ), ale zawsze pozostanę jej wiernym czytelnikiem .

Kolejny tomik z cyklu II wojna światowa na morzach i oceanach, ukazała się pozycja pt. „Ku morzu Filipińskiemu” autora Zbigniewa Flisowskiego dziś już nieżyjącego, wydana przez Wydawnictwo Poznańskie w 1984 r. Sam autor Zbigniew Flisowski – polski historyk i publicysta, zajmował się przede wszystkim tematyką działań morskich II wojny światowej, zwłaszcza wojny na Pacyfiku. Autora wyróżniało dobre przygotowanie, znajomość języków obcych innych niż rosyjski oraz możliwość podróżowania na Zachód. Dzięki temu mógł przygotowywać relatywnie wartościowe pozycje. Jego książki charakteryzują się wybitnymi walorami literackimi i czyta się, jak powieść. Język wyrazisty, konkretny i coś jeszcze bardziej cenniejszego: Flisowski pisze tak, jakby współczuł obu stronom – walczącym i ginącym – nie ma w nim nienawiści, nie ma też właściwie kultu munduru, ale także ironii i drwiny. Flisowski posiadał relatywnie dobre przygotowanie do podjęcia tematyki działań wojennych na morzach i oceanach. Tę pozycję zaczynamy od epizodów wojen morskich MacArthura i jego królestwa. Jest tu barwny życiorys Generała Douglasa MacArthura na przełomie 1943 i 1944 roku, który miał za sobą 64 lata urozmaiconego i barwnego życia, związanego w ten czy inny sposób ze służbą wojskową. Pozostałe pozycje w tej książce, to: Wyspy Admiralicji, Wielki skok, Biak – wyspa niespodzianek, Mariany, Bitwa na morzu Filipińskim, Finał na Saipanie, Tinian i Guam no koniec na Biaku. Zmagania na morzach i oceanach to kampania bardzo specyficzna. Nie tylko ludzie, ale również morze często bywało najtrudniejszym przeciwnikiem. Moim skromnym zdaniem ten kolejny tomik to kompleksowe opracowanie na temat morskich aspektów historii II wojny światowej – bitwy, kampanie, operacje desantowe, a wszystko to podane precyzyjnie i w przystępny sposób z dobrą narracją, mapami i zdjęciami; przybliża najważniejsze operacje morskie. Intrygująca produkcja, która skupia się na indywidualnych dramatach załóg okrętów wojennych i formacji lądowych, dobrze rozwija postacie i fabułę, pokazując realia wojny z perspektywy zwykłych ludzi. Zawarta jest tu historia działań floty okrętów US Navy w czasie drugiej wojny światowej z Japońską Marynarką Wojenną. To wszystko dzięki temu, że Flisowski miał możliwość wyjazdów na Zachód i Daleki Wschód, podczas których nie tylko zdobywał bezcenną dla jego przyszłych prac anglojęzyczną literaturę przedmiotu, lecz mógł też odwiedzić część spośród miejsc, które następnie opisywał (np. w latach 60-tych, zwiedził wybrzeże Nowej Gwinei zbierając materiał zdjęciowy, który wykorzystywał w tej i innych książkach. Te opisane są dokładnie, choć nie ulega wątpliwości, że przy takim natłoku informacji łatwo nam zgubić wątek. Polecam

Jestem świeżo po przeczytaniu tej fascynującej książki i muszę przyznać, że normalnie jak wehikuł czasu. Zaczyna się od bitwy w delcie Nilu, która miała miejsce około 1178 roku przed naszą erą pomiędzy Egipcjanami a tak zwanymi Ludami Morza. Od tamtych czasów, aż po 1945 rok. Na końcu książki jest informacja, że świat dąży do pokoju, coraz więcej jest podpisywanych paktów o nieagresji, co niestety nie jest prawdą, co pokazał nam XXI wiek. Na całym świecie stosuje się globalne wojny, zegar zagłady przybliża nas do północy (staram się o tym nie myśleć), ale i tak pełnia zadowolenia czytelnikowi jak najbardziej się udziela.

Ostatnio opublikowano interaktywną mapę z zatopionymi okrętami. Oprócz nazw są też nazwy krajów, które tego dokonało. Sporo czerwonych kropek jest wokół Japonii i właśnie tytułowym Archipelagu Bismarcka. Z racji tego zostało ono nieoficjalnie nazwane "żelaznym dnem". I właśnie o tym, jest ta książka.

Dawno temu czytałem już tę pozycję i po ponownej lekturze ze zdumieniem odkryłem, że dawniej była ciekawsza. Autor w fabularnej wersji przedstawia szereg akcji komandosów brytyjskich, których wspólnym mianownikiem jest desant z morza. Czytając, można dojść do przekonania, że desant najczęściej nie udaje się z powodu niekompetencji dowódców, barku w środkach łączności ale nigdy nie zawodzi ten kto ma: wysadzić bramę doku, podpłynąć kajakiem do okrętu i zaminować go itd. Przykłady indywidualnego bohaterstwa w obliczu śmierci, dla kogoś kto na co dzień może się co najwyżej poparzyć kawą mogą być wstrząsające. A trzeba zrozumieć, że bohaterowie przedstawieni w tej publikacji mają tylko okołu 25 lat. Polecam biurowym malkontentom którzy nigdy nie otarli się o prawdziwe życie.

Wspomnienia Bohdana Arcta, znakomitego polskiego pilota myśliwskiego z czasów II wojny światowej. Znakomita książka, ukazująca nie tylko trudy wojny, ale również bohaterstwo polskich lotników (m.in. słynnego cyrku Skalskiego), którzy po klęsce kampanii wrześniowej zrewanżowali się Niemcom, zwyciężając ich w pojedynkach powietrznych na wielu frontach wojny.

Świetna książka antywojenna, polecam wszytskim marzącym o wszekich marszach na Moskwę itp. Przypadkowa, bezsensowna śmierć jest tu motywem przewijającym się od początku do końca. Skondensowana akcja, która w zasadzie zamyka się w kilkudziesięciu godzinach i skupia wokół tytułowego nalotu... Wszystko tu nie idzie tak jak jest zaplanowane: bratobójczy ogień, błędna identyfikacja celu, wypadki, rozstrzeliwanie własnych najlepszych ludzi za "nieprawomyślność" - cały chaos i obłęd działań wojennych jest pokazany jak na dłoni. Może jeszcze długi kombinowany cytat, żeby oddać ducha książki: "...ileż lat mógł mieć ten strażak? Może dwadzieścia kilka? A jednak szedł teraz po ciałach, stawiając kroki bez śladu wahania, podczas gdy członki zwłok pękały jak klocki węgla drzewnego (...) Już nie mogę Bodo. Podniosłem dziecko, a ono rozpadło mi się w rękach na kawałki. Czy mogę odejść i pomóc przy kopaniu? Przyślę tu jednego z chłopców. Rozpadło się na kawałki. (...) Fuchs Ueberall i jego pomocnik znaleźli lotnika RAF zaplątanego na drzewie, zaledwie sto pięćdziesiąt jardów od samolotu. Był tęgiej postury i uśmiechał się nerwowo, gdy go zatrzymano. Dwaj ludzie z TENO zabili go łopatami". Może jeszcze warto dodać, że mamy też kilka wciągających opisów pojedynków powietrznych (Ju-88 w wersji myśliwca nocnego kontra bombowce, głównie Lancastery).

Wspaniała książka, stanowiąca wspomnienia komandora Bolesława Romanowskiego, wybitnego polskiego podwodnika, z okresu II wojny światowej. Jest w niej nie tylko relacja z Jego służby na okrętach podwodnych, ale także wiele wątków osobistych. W tym najbardziej dramatyczne przeżycia, związane z zatopieniem dowodzonego przezeń ORP "Jastrząb". Losy Autora opisane w tej książce przeplatały się z losami innego polskiego podwodnika, kmdra Borysa Karnickiego. Jakże inne były jednak dla nich zdarzenia powojenne. Kmdr Karnicki pozostał w Anglii i tam mieszkał do kresu swego życia. Kmdr Romanowski powrócił do Polski, przyprowadzając tu okręt ORP Błyskawica. W krótkim czasie poddany został szykanom ze strony ówczesnych stalinowskich władz, musiał nawet opuścić Wybrzeże i podjąć pracę zupełnie niezwiązaną ze swoim zawodem. Na szczęście został zrehabilitowany i osiągnął stanowisko dowódcy dywizjonu okrętów podwodnych. Co jednak przeżył? To musiał być dla Niego niesamowity wstrząs. Trudne to były czasy...

Wszelkiego rodzaju biografie a tym bardziej autobiografie dotyczące Japonii podczas II wojny światowej są na wagę złota. Mimo ich naturalnego subiektywizmu. Jednak ta "ludzka cząstka" pozwala wczuć się w klimat. O kamikadze prawie każdy słyszał. Na podstawie dokumentów odtworzono ich szkolenie, a nawet wskazywano, dlaczego zakładali hełm. Tutaj jest student, humanista, który pod koniec wojny zostaje lotnikiem. Na skutek postępów Amerykanów zostaje kamikadze i to nie ze swojego wyboru. Autor opisuje walkę z samym sobą podczas lotu. Ten na skutek warunków atmosferycznych nie dochodzi do skutku. Sama książka jest pisana tak z perspektywy 20 lat od opuszczenia murów uczelni. Całość dopełnia wstawki na podstawie dokumentów czy rozmów z dowódcami i lotnikami.

Książka to typowo naukowa rozprawa na temat SS. Od samego jej powstania po upadek, napisana typowym językiem naukowca, czyli ciężkim. Mnóstwo szczegółowych informacji, na temat struktury tej zbrodniczej formacji. Na pewno, nie jest to lektura dla osoby, która pobieżnie interesuje się tym zagadnieniem. A dla tych którzy głęboko siedzą w temacie III Rzeszy, a szczególności aparatu bezpieczeństwa.

Historia rejsu pewnego u-boota oczami niemieckiego korespondenta wojennego. A więc narracja nietypowa w stosunku do wydawanych u nas książek o II wojnie światowej. Na szczęście nie jest to przygodówka ani pompatyczna historia o bohaterstwie. Powieść w realistyczny, niemal naturalistyczny sposób opisuje życie załogi niemieckie łodzi podwodnej na Atlantyku w 1941 roku. Od wyruszenia z francuskiego brzegu aż do … No właśnie, warto przeczytać do czego. Czytelnik najpierw poznaje środowisko oficerów „freikorpsu Donitza”,czyli elity niemieckiej Kriegsmarine, by potem zagłębić się w odmętach oceanu, ludzkiego potu, smrodu (także maszyn), wody, także w środowisku marynarzy i podoficerów. Wojna odarta jest z bogoojczyźnianego bohaterstwa. Należyte wykonywania obowiązków wymusza na załodze sytuacja. Muszą się starać, aby w ogóle przeżyć. Jedna trzecia okrętów podwodnych nie wracała z pierwszej misji. Życie młodzieży (dowódca był około trzydziestki, rekruci w wieku poborowym) w czasie wolnym od wacht i walki o przeżycie nie polegało na śpiewaniu pieśni patriotycznych tylko na marzeniach i wspomnieniach dotyczących pewnej oczywistej sfery życia. Łatwo się domyślić jakiej. Słownictwo dalekie było od dialogów ludzi wykształconych, tak samo zwyczaje, w tym higieniczne. Autor wskazał na dwie grupy załogantów. Marynarzy i techników-fachowców. Jedni i drudzy wywyższali się, ale tylko wewnątrz łodzi. Wojna to nie zabawa. Taki morał można wysnuć z książki. Bohaterowie mają co wspominać, ale gdy wydarzenia się rozgrywały, dużo by dali, by ich uniknąć. No i nie wszyscy wytrzymywali psychicznie, czemu trudno się dziwić. Znakomita realistyczna książka o wojnie. Jedyna wada, to zbyt mocne (i pewnie nieszczere) podkreślanie sceptycyzmu pozytywnych postaci wobec Hitlera i nazizmu. Nawet, gdyby tak było, to w 1941 roku było za wcześnie, by dawać temu wyraz. Niemcy jeszcze wówczas wygrywali. Znakomita książka (anty)wojenna. Bez lukru, patosu, patyny i hurraoptymizmu. Krew, pot i łzy. Przeczytany w ramach wyzwania marcowego – książka, która została sfilmowana.

Fajnie się czyta. Coś jak Higgins czy MacLean. Fajna historia. Wymyślona, oparta o faktycznie istniejącą jednostkę Luftwaffe. Bardzo dobra powieść sensacyjna z motywem wojennym, okraszona popularnym wątkiem romantycznym i dramatycznym. Dla każdego znajdzie się coś co polubi.

Dobra książka choć nie tyle wojenna co podróżnicza. Nieco Indii, a przede wszystkim Chiny oczyma polskiego pilota. Urbanowicz miał świetne pióro i talent do snucia gawęd. Inteligentny. Krytyczny w stosunku do rzeczywistości i ludzi, a nawet potrafiący się od nich dystansować. Sporo refleksji filozoficznych dotyczących zarówno ludzkiego życia jak i np. społeczeństw z którymi się Witold zetknął podczas swej podróży. Oczywiście autor także walczył (np. zapewniał wsparcie lotnicze armii chińskiej podczas wielkiej bitwy o miasto Changde w 1943)... ale fenomenalnych sukcesów na tym polu w Azji nie osiągnął (2 przyznane mu pewne zestrzelenia). Co wcale nie umniejsza wartości pozycji. Trzeba jedynie mieć świadomość iż nie jest to typowa książka "wojenna" lecz bardziej dzieło podróżnicze. Pełna anegdot, ciekawych postaci, opisów obcej kultury i zwyczajów z niej wynikających. Przeczytałem ją już kiedyś, 20 lat temu. Szukałem właśnie wojny. Dzisiaj spojrzałem na nią z innej perspektywy. Jestem zachwycony opisem "Starych Chin" w dobie przemian kulturowych i w czasie wojny japońsko-chińskiej (1937-1945). W przededniu Rewolucji Kulturowej Mao. Polecam. W niektórych momentach nawet się wzruszyłem.

Rok 1945 – upadek Berlina. „Jest to opowieść o ostatniej bitwie – o szturmie na Berlin i zdobyciu tego miasta. I chociaż są w niej opisy walk, nie jest ona relacją o charakterze militarnym. To opowieść o zwykłych ludziach, żołnierzach i cywilach, targanych rozpaczą, rozgoryczonych i przerażonych (…)” Adolf Hitler w chwili objęcia władzy zapowiadał tysiącletnią Rzeszę. Był rok 1933. Dwanaście lat później ta sama Rzesza chyliła się ku upadkowi. Niemcy od pewnego czasu przegrywali wszystkie bitwy tak na wschodnim jak i na zachodnim froncie. Ostatnią miała być bitwa o Berlin. Jak to się stało, że Berlin został zdobyty przez Armię Czerwoną? Dlaczego alianci zachodni nie dotarli do miasta pierwsi? Czy przesądziły o tym kwestie militarne czy polityczne? Jak wyglądało życie w mieście podczas ostatnich dni istnienia III Rzeszy? Jeśli chcemy poznać odpowiedzi na te i podobne pytania, to możemy sięgnąć po książkę Corneliusa Ryana pod tytułem „Ostatnia bitwa. Historia bitwy o Berlin. Maj 1945”. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Rebis. Oczywiście jest to trzecie wydanie tej książki, napisanej przez autora w drugiej połowie XX wieku. Cornelius Ryan znany jest ze swej głośniej trylogii wojennej „Najdłuższy dzień”, „O jeden most za daleko” i „Ostatnia bitwa”. Dwie pierwsze książki doczekały się głośnych ekranizacji. Sam autor, urodzony w 1920 roku był jednym z najbardziej cenionych korespondentów wojennych. Zmarł w 1974 roku. Na wstępie powiem, że książka nieco mnie zaskoczyła. Dlaczego? Otóż tytuł jasno sugeruje, że będzie to opis bitwy o Berlin. Tymczasem podczas lektury uświadamiamy sobie, że nie jest to w sensie ścisłym rekonstrukcja zdobycia Berlina przez Armię Czerwoną. Autor w żadnym wypadku nie ogranicza się do kwestii militarnych, co więcej czasem świadomie stawia je na drugim planie. Wydaje mi się, że to ważna uwaga. Pasjonat militarnej historii II wojny światowej nie znajdzie tutaj dokładnego rozmieszczenia i ruchu wojsk, poszczególnych dywizji czy kompanii. Ryan w centrum swojej narracji postawił miasto i ludzi. Recenzowana książka została podzielona na pięć głównych części. Pierwsza z nich – co nie może dziwić – charakteryzuje głównego bohatera, a więc Berlin. Dziś nasze skojarzenie z Berlinem jest jasne – stolica Niemiec. Jednak dla nazistów Berlin był miastem kłopotliwym. Ze swoim liberalnym charakterem nie po drodze mu było z nazistowską partią, co znajdowało odzwierciedlenie w wynikach wyborczych. Z drugiej strony Berlin był bardzo ważny dla Adolfa Hitlera. Planował go przebudować i przekształcić w idealnie miast – Germanię. Drugim zaskoczeniem podczas lektury recenzowanej książki był dla mnie fakt, że sporo miejsca autor poświęca aliantom zachodnim. Bardzo szczegółowo (czasami może aż za bardzo) opisuje tarcia między Amerykanami a Brytyjczykami. Pokazuje, jak wielu ludzi podejmowało rozmaite decyzje, efektem których było zarzucenie pomysłu zdobycia miasta przez Amerykanów i Brytyjczyków. Czy było to w ogóle możliwe? Czy alianci zachodni rozumieli znaczenie Berlina jako symbolu III Rzeszy? Czy naprawdę wierzyli w istnienie twierdzy alpejskiej, o której dziś już wiemy, że była tylko wytworem niemieckiej propagandy? Amerykanie i Brytyjczycy zwracali uwagę na ewentualne straty w ludziach i trudności w zdobyciu Berlina. Tymczasem Stalin był wolny od takich ograniczeń. Pragnął tylko jednego – zdobycia miasta. Wezwał do siebie Żukowa i Koniewa i nakazał im zdobycie miasta. Po raz kolejny rozgrywał ich między sobą. Wykorzystywał ich ambicje, aby osiągnąć własny cel. Pragnął zaś nade wszystko zdobycia Berlina, rozumiejąc doskonale rolę symboli. Według mnie mało jest w tej książce Armii Czerwonej i Sowietów w ogóle. Tak jakby autor miał nieproporcjonalny dostęp do źródeł. Oczywiście wiemy, że Sowieci bardzo strzegli swoich tajemnic i niechętnie dzielili się informacjami. Niemniej jednak czy autor nie podchodzi do postaci Żukowa zbyt bezkrytycznie? Czy nie postrzega go jako rzeczywiście wielkiego marszałka Stalina? Dziś wiemy, że prawda była dużo bardziej złożona. „Ostatnia bitwa. Historia bitwy o Berlin. Maj 1945” to bez wątpienia interesująca książka o ostatnich dniach nazistowskiego Berlina. Autor opisuje nie tylko same walki o miasto i samobójstwo Adolfa Hitlera, ale cofa się do przyczyn tych wydarzeń. Pokazuje, jak wyczerpał się militarny potencjał III Rzeszy. Pokazuje, dlaczego Amerykanie i Brytyjczycy pozwolili, by Berlin zdobyła Armia Czerwona. Pokazuje wreszcie codzienne życie mieszkańców miasta w tamtych sądnych dniach. Dla wszystkich zainteresowanych tematyką i tych, którzy chcą przeczytać jak wyglądały ostatnie chwile „tysiącletniej” Rzeszy.

Bardzo przyjemna pozycja pozwalająca rzucić nowe światło na pilotów japońskich. Opisy o dziwo nie są nudne i za ich pomocą łatwo przenosimy się w sam środek wiru walki. Jedyne na co trzeba uważać, to ilości zestrzeleń i ogólne koloryzowanie przez autora niektórych wydarzeń.

Opowieść wojenno-sensacyjna w realiach drugowojennych. Oddziały specjalne, tzw. daleki zwiad (Long Range Desert Group), dostają za zadanie zabić Rommla, który ze względu na swój styl dowodzenia, jest dość łatwym celem. Ta łatwość jest oczywiście względna. Powieść utrzymana w tonie reportażowo-pamiętnikarsko-wspomnieniowym, choć czysto beletrystyczna, jest bardzo mocno osadzona w realiach. Elementy wymyślone i historyczne przenikają się w sposób niezauważalny. Jest to przeprowadzone tak sprawnie, że co jakiś czas musiałem sobie przypominać, że to nie są prawdziwe wspomnienia. Kolejną zaletą jest humanistyczne podejście autora. Owszem, sednem są akcje czysto techniczno-wojskowe, ale ciężar narracji oparty jest na żołnierzu jako człowieku i jego relacjach wewnątrz grupy, z resztą armii, rozmaitymi cywilami, ale też wrogimi żołnierzami, którzy traktowani są jak ludzie, a nie jak punkty na strzelnicy. Na wojennej ścieżce żołnierz spotykał bardzo szeroką paletę sytuacji. Od zimnego bestialstwa po współczucie i rycerskość ze strony przeciwnika. Dość znamienne są przemyślenia głównego bohatera: "Być może czułem się winny, bo zabiłem wrogów, czyli zrobiłem to, co powinienem, i chciałem odkupić tę winę. Tylko jak? Zabijając następnych lub czyniąc coś, co bezpośrednio lub pośrednio doprowadzi do śmierci kolejnych? To jakbym chciał odkupić przestępstwo, popełniając kolejne. Tyle że to nie były przestępstwa, lecz czyny, za które mój kraj mnie nagradzał i z których w przyszłości najprawdopodobniej będę dumny. Czysty paradoks. Bo z jednej strony, skoro tak uważałem, powinienem dalej służyć w wojsku, a z drugiej było niewyobrażalne, bym sobie na to pozwolił. A jakoś nie mogłem przekonać sam siebie, że postąpiłem słusznie, ani przestać o tym myśleć. Równocześnie jednak wiedziałem, że muszę dalej walczyć — dla Rose, dziecka, kolegów i kraju. Tu właśnie tkwiła prawdziwa tragedia wojny — walczyliśmy z ludźmi takimi jak my, którzy mogliby się stać naszymi przyjaciółmi, gdyby nie takie abstrakcje jak państwo, doktryna, rasa czy religia, w imię których mordowaliśmy się nawzajem, a których tak naprawdę nikt z nas nie rozumiał i które nie miały dla nas większego znaczenia. A mimo tej świadomości nadal to robiliśmy i będziemy robić aż do krwawego końca." Wszystko razem napisane jest bardzo sprawnym, rzemieślniczym, ale jednocześnie eleganckim stylem. Jedyny zarzut jaki mam, to lekka monotonia nieustannie przydarzających się przygód, czy to bitewnych czy logistyczno-technicznych. Jest tego mnóstwo i przy kolejnej iteracji, tak mniej więcej po lekturze 2/3 książki, zaczęła mnie atakować lekka nuda. Znów będą przeładowywać bagaże, szukać paliwa, szukać kryjówki, prostować wałki, klepać blachy, przykręcać, odkręcać, bandażować, i tak w kółko. W sumie jednak nic wielkiego. Bardzo przyjemna lektura, która chyba jako główny cel ma obrazowe przedstawienie bezsensu wojny. 8/10

Na książkę składa się sześć opowiadań. Nigdy wcześniej nie publikowane: "Dziwna wojna", "Turyści Sikorskiego", "Alarm w St. Omer" oraz te które ukazały się już w serii Żółty Tygrys, ale jak sam autor twierdzi zostały przez niego poprawione i częściowo uzupełnione: "Wielki dzień dywizjonu 303", "Cyrk Skalskiego" i "W pościgu za V-1". Jak dla mnie, warto sięgnąć po tą książkę już tylko dla tych trzech nowych opowiadań. Za to wszystkie razem tworzą ciekawy przekrój kariery wojskowej autora - od trudnego września do ostatnich dni wojny jako dowódca dywizjonu 316. Jedynie "Alarm w St. Omer" skupia się na innej postaci, a "Wielki dzień dywizjonu 303" na innej jednostce.

"17 mgnień wiosny" to niejako klasyka powieści szpiegowskiej. Bez wątpienia przyczynił się do tego film zrealizowany w ówczesnym ZSRR w 1973 roku. Książka, podobnie jak fabuła filmu, nie porywa jakąś wartką akcją, a tym bardziej wyczynami w stylu Jamesa Bonda. Ale nie o to chodzi - podstawową koncepcją tej opowieści jest realizm działań wywiadowczych pułkownika Isajeva i dialogi. Autor, a w filmie narrator opisuje jego przemyślenia, zamiary, obawy. Świetne są postaci szefa Gestapo Millera i szefa wywiadu Schellenberga. To jest książka dla myślących czytelników, amatorów gatunku. Jeśli ktoś oczekuje powieści przygodowej, to zawiedzie się. Uważam, że naprawdę warto przeczytać tę książkę.