Muminki - Detektywi z Doliny Muminków

Zapytałem dzieci, czy chcą, żebym puścił im bajkę z audiobooka i chociaż były chętne, to okazało się, że to my z żoną wysłuchaliśmy jej z największym zainteresowaniem i ogromnym zadowoleniem. Naprawdę genialnie przedstawiono tutaj kawał naszej rodzimej kultury. Bardzo przystępnie zarówno dla dzieci jak i dorosłych, no chyba, że mają naturę Strzyboga i nie potrafią usiedzieć w miejscu 😉

No i jak zwykle, przeczytałem część ze środka. Ale w tym wypadku to nie jest problem. Książeczkę można czytać jak niezależną. Oczywiście najlepiej jest wcześniej poznać wszystkich bohaterów... No i Kocią Szajkę, bo Precelek pojawia się po raz pierwszy na kartach książki "Kocia Szajka i klątwa starego kina". Jestem miłośnikiem Kociej Szajki, koniecznie chciałem przeczytać dalsze losy Precelka, którego zaadoptowała Pani Wieczorynka. Precelek jest malutkim kotkiem, wiele rzeczy poznaje i doświadcza po raz pierwszy. Pierwszy śnieg w życiu - to jest dopiero wydarzenie! Książeczka jest dla młodszych dzieci, jednak nawet taki stary koń... wróć... taki stary lis jak ja, rozpłynie się nad nią w zachwycie. Więcej ilustracji niż tekstu, prosta historyjka, opowiedziana prostymi (ale nie nazbyt infantylnymi) słowami. W sumie, to czułem jakbym czytał epizod z Kociej Szajki. Idealny balans miedzy tradycją a nowoczesnością, treścią dla małych i dużych. Przeczytałem podczas pracy w księgarni :P

Muminki podbijają serca kolejnych pokoleń czytelników. Chyba nie ma osoby, która nie znałaby Muminków. Kojarzone z serialem animowanym postacie w 1939 roku do życia powołała Tove Jansson. Pierwsze przygody opublikowano w 1945 roku. Dwa lata później ukazał się komiks z tymi małymi trollami. Nietypowi bohaterzy szybko odnieśli sukces. Książki fińskiej pisarki przetłumaczono na trzydzieści języków. Do tego powstawały wersje teatralne, filmowe i radiowe, a nawet muzea i parki rozrywki. Muminki stały się częścią kultury kilku pokoleń. Dziadkowie i rodzice zarażają dzieci miłością do tych istot. I w sumie nawet nie musieliby, bo mają one w sobie coś takiego, że młodzi czytelnicy i widzowie chcą wchodzić w świat ich przygód. W stworzonym przez Tove Jansson świecie spotkamy całe mnóstwo dziwnych istot: Paszczaki, Mimble, Hatifnatowie, Buka i wiele innych. Każdy z nich na swój niepowtarzalny temperament i sposób widzenia świata, każdy ma inne zainteresowania i zdolności. Są tak bardzo różnorodni jak każdy z nas. My sięgamy po kolejne przygody właśnie przez duże zróżnicowanie charakterów postaci. W świecie muminków jest wiele wad, ale najważniejsza jest tu akceptacja innych, przyjmowanie innych z całym barażem ich dziwactw. Nawet tych, którzy czasami czynią nam zło, mają wady. Mamy tu sporą dawkę pozytywnych wzorców i dość spokojną akcję toczącą się wokół zwykłych i niezwykłych rzeczy. Znane dzieciom rzeczy kontrastują z magią i nietypowymi bohaterami. Dolina Muminków to taka ostoja, w której wszystko jest dobrze znane. Rozległe tereny poznawane przez bohaterów tylko czasami zaskakują ich złem, które czasami okazuje się dobre. Życie toczy się tu zgodnie z porami roku, ale w tej przewidywalności jest też miejsce na zaskoczenie i przede wszystkim dobre zakończenie i budowanie dobrych relacji z przyjaciółmi. Historie Muminków zawierają pozytywne przesłania i czasami traumatyczne wydarzenia, konflikty między bohaterami. To sprawia, że stają się świetnymi lekturami do przepracowania problemów naszych pociech, ich rozterek na temat zmian, zawłaszczania rzeczy, kontaktu z osobami złośliwymi, przyjaźni. Niezwykli bohaterzy pozwalają też wejść w świat wyobraźni, rozwijać kreatywność, koncentrację, a czytanie pozwala na rozbudowanie zasobu słów, którymi posługuje się nasza pociecha. Upersonifikowane postacie mające odmienne temperamenty pomagają oswajać się z innymi spojrzeniami na określony problem, uświadamiają, że nie wszyscy musimy chcieć tego samego, że każdy człowiek może mieć inne zdanie i upodobania. Nawet, kiedy oparte są na tej samej bazie wiedzy. Plusem tych opowieści jest to, że wychodzą one poza gender i skupiają się na niesamowitej różnorodności charakterów. Do tego przygody Muminków pozwalają na uczenie dzieci otwartości. I to jest szczególnie widoczne w najnowszych adaptacjach zabierających młodych czytelników w ten baśniowy świat. Dziś zabieram Was na spacer po trzech tomach z serii „Muminek”. Sama seria zawiera już całkiem sporą ilość tomów pozwalających na poruszenie różnorodnych tematów. Pojawia się w nich problem wiary w słowa przyjaciół, poświęcenia dla nich, umiejętności podejmowania ryzyka, odkrywania uroków różnych pór roku, docenianiu małych rzeczy, bo skarby mogą być złudzeniem. Z podobnym podejściem mamy do czynienia w najnowszych tomach: „Muminek i tajemnica lata”, „Muminek i nowy przyjaciel”, „Muminek i pieśń oceanu” oraz „Muminek i urodzinowy guzik”. Głównym bohaterem wszystkich adaptacji jest Muminek. To z jego perspektywy widzimy zadziwiające i czasami bardzo bliskie dzieciom przygody. „Muminek i pieśń oceanu” zabiera nas w świat pamiątek i wspomnień Taty Muminka. To właśnie jego bogata kolekcja stanie się inspirację do wyruszenia w świat i poszukiwania własnych skarbów. Co Muminkowi uda się odkryć na wyspie nawiedzaną przez Hatifnatów? „Muminek i urodzinowy guzik” pokazuje nam dzień urodzin Muminka. Bohater cieszy się z kartki z wierszem od taty oraz pięknego, złotego guzika do kolekcji od mamy. Szczególnie drugi podarek jest dla niego cenny i chce się informacją o nim podzielić z przyjaciółmi. Okazuje się, że niestety nikt nie jest zainteresowany. Każdy robi coś ważnego i nie ma czasu. Co tak bardzo zajmowało przyjaciół w ten niezwykły dzień? Wszystkie książki z serii wprowadzają dzieci w świat dobrych relacji społecznych, miłości, zrozumienia, otwartości, pomocy. Nie ma tu bezsensownego oskarżania się, przemocy, ale współpraca i eksperymentowanie, wspólne odkrywanie świata, pokonywanie trudności. Pojawiają się też takie emocje jak strach, smutek i rozczarowanie, ale każda przygoda kończy się dobrze. Elastyczna, ale usztywniona okładka sprawiają, że książka jest lekka i jest cienka. Publikacje mają piękne ilustracje, niewielką ilość tekstu, średniej wielkości litery, dzięki czemu dziecko chętnie będzie sięgało po nie samo. Całość jest bardzo kolorowa, a poszczególne tomy świetnie wprowadzają w kolejne pory roku i problemy w relacjach z innymi, wyzwania. Zdecydowanie polecam.

Mają w sobie wielkie ciepło te opowieści z Doliny Muminków, i to mimo, że pochodzą z chłodnej i często niegościnnej Skandynawii (autorka jest Szwedką mieszkającą w Finlandii). Ta również jest przepełniona prostotą, empatią i życzliwością. Opowiada o tym jak powstał Dom Muminków. Sam bym tego tak nie wymyślił i trzeba mieć skandynawską wyobraźnie literacką aby stworzyć podobną opowieść. Książka choć jest wydana w miękkiej oprawie to wygląda rewelacyjnie, kolory są żywe i kontrastowe, rysunki duże i wyraźne, tak samo zresztą jak litery więc może posłużyć jak pomoc naukową do nauki czytania. Nasze dzieci ją bardzo lubią, żal będzie zwracać do biblioteki, no chyba, że od razu pożyczymy kilka nowych z tej serii. 

Bardzo fajny prezent sobie sprawiłam. Zawsze byłam fanką Muminków, ale ostatnio fascynacja dość mocno się u mnie rozrosła, 🤭 muminkowe gadżety zalewają moje otoczenie, wkradając się do torebki, do kuchni, na ubrania, przejmując moje finanse 😂 Przede wszystkim jednak wracam do książek i odczytuję je na nowo. Dzięki temu albumowi można odkryć bardzo ciekawe fakty związane z postaciami, wiecznie żywe odniesienia do historii, do życia samej Tove, i to wszystko mocno zachęca mnie do sięgnięcia po biografię autorki, a także po jej powieści dla dorosłych. Piękny album.

Więcej opinii znajdziesz na www.jakeczyta.blogspot.com W zeszłym roku udało mi się z synem przesłuchać całą serię o Kociej Szajce. Było to zdecydowanie jedno z odkryć roku, bo historie o kotach-detektywach z Cieszyna bawiły nie tylko mojego syna, ale i mnie. Kiedy tylko ukazała się kolejna część, bez wahania sięgnąłem po papierowe wydanie. Tym razem Kocia Szajka opuszcza Cieszyn i odpoczywa na plaży w Sopocie. Spokój jednak szybko mija, gdy bracia Piksele oznajmiają, że wybierają się rowerami do Szczecina, a reszta ekipy ma im towarzyszyć. Na miejscu koty wraz ze swoją przyjaciółką, policjantką Walerką Koczy, poznają małego Rysia, którego ciocia również jest policjantką i koleżanką Walerki. Od kilku dni Szczecin ma poważny problem — ozdoba miasta w postaci dźwigozaurów co noc traci żarówki. Ktoś je kradnie, a konstrukcje zaczynają się niebezpiecznie chwiać. Jak pokazuje śledztwo prowadzone przez sympatyczne koty, podejrzanych jest kilku, a każdy z nich ma swoje powody, by dźwigozaury zniknęły z nabrzeża. Świetne są te książki o Kociej Szajce. Od pierwszego tomu polubiliśmy bohaterów: czarną kotkę Bronkę od cieślarów, małego Precelka, leniwego Morfeusza, twardego Komandosa, Lolę czy braci Pikseli. Lekki styl autorki, opisy znanych miejsc i sympatyczne zagadki sprawiają, że lektura daje mnóstwo radości. Będziemy sukcesywnie uzupełniać kolekcję o kolejne papierowe egzemplarze. Świetna lektura!

Zawieruszyła mi się ta opinia we wrześniu, bo książkę przeczytałam w ramach baśniowego wyzwania. No opowieści, jak opowieści. Mądre, z morałem, z japońską egzotyką w tle. Czytane ciągiem trochę mnie znużyły, lepiej byłoby czytać po jednym dziennie. Na przykład dziecku przed snem. Tylko dosyć dużemu dziecku, bo nie podjęłabym się tłumaczyć maluchowi japońskich odmienności, tego co wynika z kulturowych różnic i z mentalności Japończyków.. Książka sympatyczna, choć bez szału. Jako miłośnik azjatyckich klimatów liczyłam na więcej.

"Smrodaśne zadanie. Glutokosmos" Jeleny Pervan i Jeleny Brezovec to zabawna i wciągająca opowieść dla młodszych czytelników. Pełna humoru i kosmicznych przygód historia z pewnością rozbawi i zaciekawi dzieci. Lekka i przyjemna lektura na jeden wieczór.

Wartościowe treści, które mogą oswoić temat zmiany miejsca zamieszkania i przedszkola. Jedno zdanie bardzo mi przeszkadza w książce : "Przedstaw się Stasiu - prosi mama. Krzysiu, ty też się przedstaw - prosi pani. I teraz już chłopcy nie muszą się przedstawiać, bo obie mamy zrobiły to za nich. Jak zawsze." Serio? Wydawca tego nie widzi? Bardzo współczuję Stasiowi, że ma matkę, która ogranicza jego autonomię, nie uczy samodzielności, stawiania granic.

Wartościowe treści, które mogą oswoić temat pieniędzy, oszczędzania. Nie chcę przez dwa zdania przekreślać książki, ale bardzo mi przeszkadzają, mianowicie: "Staś przejmuje myszkę komputera i przewija kolejne ogłoszenia" To tak na serio? I drugie, podczas wizyty w sklepie z zabawkami Staś nie może się zdecydować co wybrać "Babcia się niecierpliwi". Serio? Gdzie edytor? Psycholog? Seria książek o Stasiu bardzo podoba się mojej 5-letniej córce (która jeszcze nie obsługuje myszki komputera).

Ostatnio wypożyczyłam w bibliotece kota Gustawa, który nie może zasnąć. Nowość stała się u nas natychmiast wieczornym hitem dla dzieci sztuk dwie — zarówno dla 3-latka, jak i niespełna 5-latki. Stało się to na pewno za sprawą: A) faktu, że bohaterem jest kot (tak, dzieci są czwartym pokoleniem kociarzy); B) pani Małgorzaty Detner, która świetnie zilustrowała kota. I to chyba tyle z punktu widzenia moich latorośli. Z mojej strony mogę dodać, że zgadzam się z dziećmi. Jednak się zlituję i będę trochę bardziej wylewna: „Kot Gustaw nie może spać” jest świetną książeczką o tytułowym zwierzaku, który — zmęczony po zabawie ze szczeniakiem z cechami ADHD — chce się położyć i uciąć komara, co zresztą robią zazwyczaj przedstawiciele jego gatunku. Niestety nie jest mu to dane. Nie wiem, czy jest to książeczka o złości, czy raczej o niemożności wyciszenia się w przebodźcowanym środowisku. Uznajmy jednak, że skrótowo dla dzieci stan ten został nazwany „złością”. Chociaż ja bym go określiła mianem „zmęczenia”. Kot jest analogią wyczerpanego dziecka, które potrzebuje wyciszenia po silnych wrażeniach. Rozwiązaniem zaproponowanym przez autora jest odpoczynek w ramionach ukochanej osoby — jak wiadomo, docisk wpływa na czucie głębokie, przez co uspokaja rozkołysany układ nerwowy. Chociaż nie wiem, czy akurat prawdziwemu kotu by to odpowiadało. Przechodząc do samego głównego bohatera: Gustaw jest zilustrowany F E N O M E N A L N I E. Dzięki szacie graficznej zwierzak jest nie tylko metaforą dziecka, ale opowiastka zyskała też dodatkową warstwę traktującą o psychice kota. Książka, choć rzekomo o złości, może stać się też polem do rozmowy z dzieckiem o prawidłowym traktowaniu czworonoga i jego potrzebach. Dodatkowo mimika kocura odzwierciedla moje miny, kiedy dzieci żądają przeczytania historyjki po raz szósty jednego wieczoru i/lub wykonują na mnie „mokrego Willego” w trakcie lektury. Czapki z głów. Całość jest przezabawna i dynamiczna. Kolory przyciągają uwagę dzieci, wyrazy dźwiękonaśladowcze sprawiają, że nadstawiają uszu. Dla rodziców znalazł się nawet easter egg: autor nazwał swoim imieniem chomika, który biega jak poparzony na kołowrotku. To się dopiero nazywa poświęcenie! Komu bym poleciła tę książeczkę? Każdemu rodzicowi i ich pociechom do lat pięciu 😉

Dopiero gdy córka dostała w prezencie tę książkę, dowiedziałam się o konkursie, przez który ta książka została wypromowana. Szczerze przyznam, że moje uczucia względem niej zmieniały się w trakcie czytania. Byłam zaskoczona, raczej tak pozytywnie gdy przeczytałam ten fragment z perspektywy żaby, która wcale nie chciała być zamieniona w jakiegoś tam człowieka. I cała ta reszta odwróconych bajek. Sam pomysł wydał się okej, ale później moim zdaniem w realizacji czegoś zabrakło. Zabrakło mi tam głębi, czasem miałam wrażenie, że tekst jest po prostu jak odcięty nożyczkami. Jeden akapit mówi o jednej rzeczy, a drugi już o następnej i to jakoś się nie łączy. Nie lubię takich gigantycznych przeskoków w fabule. Moja czteroipółletnia córka słuchała opowieści, ale sama z siebie nie wiedziała, że te bajki "są odwrócone", nie wyłapała tego. Więc dla niej zabrakło tego elementu zaskoczenia, wydaje mi się też, że nie zżyła się jakoś z bohaterami. Dla mnie samej zabrakło takiej czułości w tej książce i wrażliwości. Główna bohaterka sprawiała wrażenie raczej chłodnej postaci, nie miała w sobie takiego ciepła, za które można by ją polubić. Książka miała przekazać czytelnikom, że każdy może być taki jak chce i tym kim chce i nie musi się zmienić aby dopasować się do czyichś oczekiwań. I owszem sens został zachowany, morał na koniec jest, ale podany jakoś tak na zimno, tak po prostu, tak po łebkach. Tu leci fabuła, rozkręca się, a nagle koniec i już. Sądzę, że ta książka bardziej będzie zrozumiana przez starsze dzieci. Do plusów mogę zaliczyć sam pomysł użycia innych bajek, które faktycznie "odwrócone" mogą pokazywać te wszystkie stereotypy i oczekiwania innych i ładne rysunki, w nich jest więcej uroku niż w samej treści. Mimo moich ambiwalentnych odczuć względem tej książki, bardzo chętnie poznam pozostałe z poprzednich edycji.

Grudzień to doskonała okazja do lektury książek. Ostatnio nakładem Wydawnictwa SQN ukazał się trzeci tom serii „Opowieści z Białej Doliny”, który nosi tytuł „Święta w Białej Dolinie”. To oryginalnie zilustrowana historia, która może się spodobać młodym czytelnikom. Fabuła przenosi nas do tytułowej doliny, gdzie mieszkają wyjątkowi bohaterowie - dziewczynki Mia i Anaszka, które są dla siebie jak siostry, Nadleśniczy Bęben, dziadek Mii i Babcia Bęben, Leśniczy Gałązka, Tata Anaszki, Lisek Pietruszek, Dzik Jarek, Listonoszka Zofia, dwa psiaki. Do Białej Doliny zawitała zima, a do tego zbliżają się święta. Niestety śniegu jest tyle, że ludzie nie wychodzą z domu, odwołano jarmark świąteczny i nie będzie można nawet ozdobić choinki. Niestety dorośli mają inne sprawy na głowie. Więcej na blogu www.ksiazkizabawy.blogspot.com

Myślę, że krótką wieczorną lekturą idealną do wyciszenia dla starszaków lub nas, dorosłych, jest właśnie "Ciszka. Opowieść o uważności" autorstwa Magdaleny Subocz. Poznajemy mieszkającą w małej, ale uroczej miejscowości w Belgii rodzinę Papillon. W jednym domu mieszkają rodzice, dwójka dzieci - Sophie i Bruno oraz ich futrzasty przyjaciel, czyli pies husky imieniem Grand. Rodzina wiedzie spokojne i poukładane niemalże idealne życie. Rodzeństwo się dogaduje, a starszy brat bardzo troszczy się o swoją małą siostrzyczkę. Pewnego dnia Sophie znalazła w swoim pokoju tajemnicze skrzydełko. W ten sposób po wielkich poszukiwaniach pewnej nocy Sophie wraz z bratem spotykają ciszki. Czy rodzice wiedzą coś na ich temat? Czym są te małe stworzenia? Skąd się wzięły? No i czym jest Izdebka Ciszy? Opowieść urzekła mnie rodzinnym ciepłem, niemalże magią wiszącą gdzieś między literami, a także uważnością na najbliższych oraz otoczenie. Przyznam szczerze, że jestem tą książką prawdziwie oczarowana. Jest to naprawdę wyciszająca propozycja, po którą sięgniemy z L. jeszcze raz jak będzie trochę starszy. Polecam zdecydowanie dla dzieci wczesnoszkolnych i rodziców.

Fabuła wstrząsnęła moim kobiecym serduszkiem. Kisiel mnie nie zawiodła! Sięgnęłam po opowiadanie z antologii słowiańskiej, ale nie ocenię go po walorze odukacyjnym, bo autorka splotła mit słowiański z nordyckim. Słowianie też mają nicie losu, ale przędą je Rodzanice przy urodzinach dziecka.

Bardzo fajny wstęp do mitologii słowiańskiej, szczególnie dla młodszego czytelnika. Żałuję, że tak mało, że tak krótko, proszę o więcej :) Zaniżam lekko ocenę ze względu właśnie na to, że jako dojrzały odbiorca wolałabym coś bardziej rozbudowanego, jednak wiedziałam po co sięgam. Do odhaczenia obowiązkowo, aby kłaść sobie fundament do kolejnych słowiańskich pozycji.

"Kawiarenka pod Ptasim Ogonem" stanowi jeden z kilkunastu tomów serii o zabawnych przygodach pewnego Lisa i Prosiaczka z niezakręconym ogonkiem. Sama opowieść jest niezwykle humorystyczna, a do tego zawiera świetne, niecukierkowe ilustracje (proste, ale urocze bazgrołki). Książka opowiada o pomyśle Lisa i Prosiaczka na otworzenie własnego biznesu - "Kawiarenki pod Ptasim Ogonem" oraz o tym jak im ten pomysł wyszedł w realizacji. Można się zastanawiać jaką to walutą bedą płaciły ptaki za oferowane smakołyki... cóż odpowiedź może was zaskoczyć... Lis jak zwykle ma świetne pomysły, przy których realizacji pomaga mu przyjaciel. Prosiaczek natomiast odkrywa, że obsługa klientów w lokalu gastronomicznym to niełatwe zadanie. Podczas tej lektury zarówno dorośli jak i dzieci mają niezły ubaw. Oby więcej takich pozycji.

Pomijając to, że książka jest bardzo piękna i mądra, okazała się niesamowicie przydatna dla nas, rodziców. Jej kupno pokryło się z bardzo przykrym dla naszej rodziny momentem żegnania kota Wacławka, który żył z nami siedemnaście lat. To pierwsze takie doświadczenie w życiu naszej córki. Ma dwa lata z małym haczykiem i akurat weszła w wiek, w którym mocno zżyła się z Wacławkiem. To spore wyzwanie, pierwszy raz trzeba przedstawić dziecku kwestię śmierci i rozłąki z bliskim stworzeniem. Pomijając konsultacje z psychologiem z pomocą przyszła właśnie ta książka, której treści mocno pokrywa się z fachowymi wytycznymi, co do opowiadania małym dzieciom o śmierci. Listek sam opowiada o swoim cyklu życia, o tym jak na koniec spada na ziemię, dając schronienie zwierzętom, a ostatecznie użyźniając glebę i pozwalając rosnąć kolejnym roślinom. Mowa jest tu o "cyklu natury", o "powrocie do natury", dokładnie tak jak radziła pani psycholog. Może i Państwu kiedyś przyda się taka pomoc w tej kwestii, choć oczywiście tego nie życzę.

„Maliny na śniegu” z antologii „Kwiat paproci” to drugie chronologicznie opowiadanie wprowadzające w uniwersum Wilczej Doliny i jednocześnie jeden z najmocniejszych tekstów Marty Krajewskiej, jeśli chodzi o kobiecą przemianę, relację z naturą i cenę wolności. Autorka zabiera nas do chaty smolarzy, położonej na uboczu, z dala od wsi. Poznajemy Gorazda i Nieradkę, małżeństwo żyjące „w lesie i z lasem”. Opis fachu smolarzy jest sugestywny i realistyczny: z jednej strony pokazany jako zajęcie potrzebne i cenione, z drugiej trudne do zaakceptowania dla kogoś, kto kocha las i widzi jego ranienie. Ten dysonans bardzo dobrze buduje tło całej opowieści. Jednak „Maliny na śniegu” nie są historią o Gorazdzie. To opowieść o Nieradce, kobiecie zahukanej, przepraszającej, funkcjonującej w cieniu męża i jego ocen. Pod wpływem wydarzeń w zimowym lesie oraz spotkania z Leszym przechodzi ona głęboką, nieodwracalną przemianę. Z „leśnej baby” staje się kimś silnym, bezkompromisowym, świadomym swojej wartości i swojej więzi z naturą. Bardzo poruszyło mnie, jak Marta Krajewska prowadzi ten proces: bez pośpiechu, bez moralizowania, z ogromną uważnością na emocje bohaterki. Symbolika malin na śniegu — czerwonych, kontrastujących z bielą — jest przejmująca i zostaje w głowie na długo. To opowiadanie ma w sobie coś z baśni, coś z mitu i coś bardzo boleśnie ludzkiego. „Maliny na śniegu” pogłębiają świat Wilczej Doliny, zostawiają wiele pytań o przeszłość bohaterów i sprawiają, że chce się iść dalej tą ścieżką. To piękna, mroczna i poruszająca historia. Jedna z tych, które czyta się powoli, ale pamięta długo.