Europejskie korzenie przemocy nazistowskiej

Książka niewątpliwie wymagająca skupienia i uwagi, jednak dobrze mi się ją czytało. Nie jest to typowa historia doktryn politycznych XX wieku, lecz raczej analiza idei, które miały wpływ na wydarzenia polityczne w tym okresie. Wiele osób, nawet interesujących się polityką na co dzień, nie do końca zdaje sobie sprawę, że mówiąc o poglądach, programie czy strategii politycznej, poruszamy się w kręgu ograniczonej ilości używanych idei. Niektóre są wciąż aktualne i budzące emocje, inne mniej lub bardziej zapomniane, co jakiś czas odkurzane i przywracane do życia. Książka może być też ostrzeżeniem, choć Muller stara się ograniczać do prezentacji, analizy i wyjaśniania, a nie do oceny. Demokracja nie jawi się tu bynajmniej jako cel sam w sobie, lecz ukazane są też zagrożenia wynikające z braku wbudowanych w nią mechanizmów kontrolnych. Stąd de facto różne rodzaje demokracji. Ta przedwojenna przekształciła się w nazizm, stalinizm, frankizm i inne autorytarne reżimy, które korzystając z niej w sposób instrumentalny, doprowadziły w końcu do kolejnej wojny światowej. Ta powojenna została obarczona niedemokratycznymi instytucjami kontrolnymi, takimi jak np sądy czy trybunały konstytucyjne. Oddaliśmy część wolności w zamian za bezpieczeństwo. Trochę kontrowersyjne może być tak ścisłe powiązanie idei z realnym życiem polityczno - ekonomicznym, czasami ma się wrażenie, że teoria wyprzedzała praktykę, choć na pewno nie brakowało takich sytuacji. Książę zdecydowanie warto polecić.

Zachęcony pozytywną recenzją znajomego postanowiłem sprawdzić o czym pisze Ludwik Stomma w "A jeśli było inaczej... Antropologia historii". Spodziewałem się odważnych tez, burzących ład i sprzeciwiających się obowiązującej wersji historii, tymczasem autor na różne sposoby i podając kilka przykładów (owszem, ciekawych) magluje pojęcie relatywizmu historycznego. Stomma dowodzi, że niektóre wartości, wierzenia, czy inne aspekty kultury niematerialnej są zdecydowanie bardziej zmienne, niż nam się wydaje - zmieniają się nie tylko pod wpływem kryterium geograficznego czy w obrębie różnych kultur, ale na przestrzeni kilku pokoleń, czy wręcz kilku dekad na tym samym obszarze. Z drugiej strony obala teorie, że wywodzą się one z ludzkiej natury, wskazując, że w ogromnym mierze zależą one od czynników losowych, później zaś bywają tak skutecznie konserwowane, że nikt nie pamięta ich genezy, przez co przyjmowane są za oczywiste. Dobrze napisana i w większości interesująca książka, ukazująca ciekawą perspektywę badań historycznych.

Książka zawiera szczegółową analizę antropologiczną, etnograficzną i historyczną mitu o rzekomym porywaniu chrześcijan w celu pozyskania krwi do wyrobu macy. Ponadto od końca XIII wieku w chrześcijaństwie kształtuje się pogląd, że ciało Chrystusa w eucharystii jest stale zagrożone przez wroga zewnętrznego (Żydów) i wewnętrznego — źli chrześcijanie. Oba te aspekty stawały się przyczyną wielu pogromów ludności żydowskiej w Europie. Omówiony jest także pogrom kielecki z 1946 roku, którego przyczyną było zaginięcie 8-letniego chłopca, a plotka głosiła, że został właśnie porwany, aby wytoczyć z niego krew na macę. Przytoczone opisy zawierają olbrzymi materiał źródłowy i ikonograficzny. Po lekturze narzuca się refleksja, że chrześcijaństwo jest swego rodzaju religią bajkową, a to za sprawą interpretacji Biblii przez osoby duchowne, najczęściej niepiśmiennym wiernym. Lektura godna uwagi.

"Ach ta dzisiejsza młodzież! Taka nieogarnięta, bez zdolności kredytowej. Przeklęci millenialsi odkryli mydło i wynaleźli szampon w kostce, tylko by robotę co chwila zmieniali" rzekł "Janusz, przedsiębiorca", który w swoim "januszeksie" zatrudnia wszystkich pracowników na śmieciówkach, cały w nerwach, że trzeba im coś płacić. Książka dobra i potrzebna, nareszcie nazwała fachowo to co obserwuję od lat, a mianowicie, że przemiany społeczno-kulturowo-światopoglądowe wyrażone przez nagłe zrywy narodowe, narastającą fundamentalizację społeczeństw i radykalizację poglądów mają źródło między innymi w przemianach gospodarczych, klasowych i wszechogarniającej nas globalizacji.

Pomimo trafnej diagnozy współczesności książeczka nie rzuciła mnie na kolana. Być może, dlatego, że osobiście preferuję bardziej analityczne podejście do problemu, a tutaj objętość porównywalna z "Latarnikiem" Henryka Sienkiewicza., czyli jest to bardziej stanowisko autora, czy wręcz apel. Wydana prawie 15 lat temu, ale niewiele traci na aktualności. Szczególnie, że spora jej część ( raptem 4 strony)poświęcona sprawie Palestyny, dzisiaj obecnej w publicznym dyskursie pod pojęciem Strefy Gazy. Ciekawe, że jej autor - bojownik francuskiego Ruchu Oporu - urodził się w żydowskiej rodzinie. Przy tej okazji przywołuje Sartre'a, który napisał; "Nie można usprawiedliwić terrorystów którzy rzucają bomby, lecz można ich zrozumieć". Książeczka kończy się apelem o pokojową rewoltę, który przybiera postać: Tworzyć to stawiać opór Stawiać opór to tworzyć... ...chociaż autor wie, że trudno zracjonalizować postawę wobec dziejącego się zła, kiedy walczących motywuje do oporu bezsilna wściekłość. Świadectwo epoki.

W 2004 roku miałem zupełnie inne tematy, które mnie zajmowały: zarabiałem pieniądze, robiłem karierę, urządzaliśmy mieszkanie, kupowałem samochód, oczekiwałem narodzin syna a wszyscy razem właśnie wchodziliśmy do Unii Europejskiej. Generalnie było bardzo miło i optymistycznie. Tak to pamiętam. Już 5-6 lat później przeczuwałem, że coś jednak z naszym Światem jest jednak nie tak jak trzeba i nawet napisałem to gdzieś dla siebie (jak się ktoś uprze to znajdzie moje wypociny w Internecie). Dziś już wiem na pewno, że nie będzie dobrze jeśli czegoś nie zmienimy (czyli nieodwołalnie będzie niedobrze). A Jacek Kuroń wiedział to już o dziesięć lat wcześniej i próbował pokazać jak można ten Świat uratować. Właśnie Świat a nie Polskę bo tytuł książki może wprowadzać w błąd. Widział jasno, że rewolucja informatyczna doprowadziła do globalizacji, której skali nikt nie mógł ogarnąć a która doprowadziła do rozregulowania się kapitalizmu i demokracji. Wiedział, że trzeba zacząć myśleć i działać globalnie. Co ciekawe, proponował światowe inwestowanie w edukację ale w tym celu, żeby... ludzie nauczyli się realizować w inny sposób niż pracując zawodowo (bo w sposób nieunikniony już wkrótce większość ludzi nie będzie miała stałej pracy). Jak to on - kiedy przechodził do rozważań teoretycznych jego język staje się niezwykle trudny, ale myśl główna mimo to jest do przyswojenia. Książki nie zdążył skończyć. No i nie zobaczył tego, jak Świat wygląda 15 lat później. Niestety, to na co on stawiał, jak solidarność krajów bogatych z biednymi, dziś wygląda na o wiele mniej możliwe niż wówczas. Dlatego ta książka czytana w 2004 roku mogła być optymistyczna, dziś jest pesymistyczna...

Ważna pozycja. To materiał z gatunku, który 'dobrze się starzeje'. Wywody Deborda z lat 60-tych obecnie dotykają chyba jeszcze bardziej, bo spektakl opanował nasz już zewsząd. Najbardziej przemówiły do mnie pierwsze trzy rozdziały z niesamowitą precyzją opisujące kulturę konsumpcjonizmu, powierzchowności, kreacji. Gdyby tylko Guy zobaczył jak spektakl 'rozwinął się' za sprawą social media... Kolejne dwa rozdziały traktują o totalitaryzmie również są ważne i jest w nich uniwersalny przekaz, jednak także dużo analizy wydarzeń XX wieku, które w tym wypadku okazały się mniej interesujące. Zakończenie to kolejny zbiór wnikliwych obserwacji oraz tez dotyczących pojęcia czasu, pracy, konsumpcji, kapitalizmu, urbanistyki, społeczeństwa, izolacji, komunikacji i innowacji. Bardzo spodobała mi się forma przekazu, raczej krótkie, luźne rozważania zebrane w tematyczne rozdziały. Obowiązkowa pozycja dla wszystkich zainteresowanych filozofią, socjologią, psychologią i transformacją.

Książka jest wyśmienita .Sięgnięcie do pism Lenina może wydawać się szokujące. Jednak po przeczytaniu książki człowiek nie jest w stanie nie pochylić się nad istniejącym systemem Zachodniej Cywilizacji. Zazwyczaj krytycy dzisiejszego systemu podważają jedynie złe jej elementy .Zizek stara się podważyć cały istniejący system .Dla mnie było to nowatorskie .Książkę można polecić każdemu ,włączając w to nawet skrajnych przeciwników Systemu Sowieckiego .Przecież nie chodzi o to aby z autorem się zgadzać ale żeby poszerzać horyzonty. A książka niewątpliwie spełnia tą rolę .

Bardzo szeroki wachlarz poruszanych tematów (od wychowania dzieci, po ewolucję ubioru czy narcyzm) powoduje, że jest to wartościowa pozycja, jednak miejscami nużąca. Autor trzyma się wyznaczonego tematu, jednak ilość zagadnień jest przytłaczająca i czytało się to ciężko, mimo naprawdę ciekawych fragmentów. Każdy znajdzie coś dla siebie...jeśli przebrnie przez części zupełnie dla niego obojętne.

Taka lama jak ja zrozumiała tę książkę, więc nie rozumiem, jak ktoś inny mógł czegoś z niej nie zrozumieć :V Poważniej mówiąc, jako wprowadzenie do Marksa (i jednocześnie jego apologia) pozycja ta wydaje się być idealna. Co tu więcej pisać, przecież i tak sięgną/sięgnęli po nią tylko ci, którym z marksizmem może być (lub myślą, że może być) po drodze.

Lektura książki to lata minione i może dzisiaj już publikacje o tej tematyce mnie nie ekscytują to jednak rozumiem, że autor miał powody aby zająć się tytułowym problemem. Owszem, niektórzy mogą tytułowe uczucie tłumaczyć epoką kolonializmu i mogą mieć w tym momencie nieco racji, ale autor przekonywająco argumentuje, że to jest spore uproszczenie. Epoka kolonializmu poszła w zapomnienie, ale nienawiść jednak pozostała. Tylko, że teraz powody są bardziej wielowątkowe. Właściwie niby każdy chce krajom Trzeciego Świata pomagać, ale w zasadzie wszystko sprowadza się do pustych deklaracji. Czy są to konkretne państwa które ewidentnie rżną głupa, czy międzynarodowe instytucje jak Bank Światowy, który pożycza kasę jedynie tym (tak jak Nigerii), którzy dają szanse wzbogacenia się zachodnim korporacjom na eksploatacji bogactw naturalnych, czy też stare poczciwe ONZ, które widząc co się dzieje w tych krajach używa idiotycznej urzędniczej nowomowy. Przykładem mogą być slumsy rozciągające się wokół wielkich metropolii, a które ONZ w swoich dokumentach nazywa "dzielnicami mieszkań nieoficjalnych". Może w trakcie lektury da się czasami odczuć lewicowy przechył, ale kiedy jego obecność determinuje nędza i poniżenie milionów ludzi to czytający chyba rozumie taką postawę autora.

Profesor Grabowski przystawia nam swoją książką lustro, abyśmy mogli się w nim przejrzeć. Kim jesteśmy jako naród , społeczeństwo, kim są nasi przodkowie, co robili, jak się zachowywali w czasie wojny nasi rodzice, dziadkowie, pradziadkowie. Czy nie przekazali nam w genach czyjegoś cierpienia, bólu, strachu i śmierci? Czy moim dziadkiem nie jest ten chłop duszący gołymi rękami trzy Żydówki, czy moją babką nie jest ta kobieta, która namawiała go do morderstwa i ogołociła dosłownie do naga ich zwłoki? Nie jesteśmy wyłącznie narodem dzielnych rycerzy bez skazy. Mamy swoje czarne plamy i ,jeśli o nich nie będziemy mówić, będziemy wypierać je ze świadomości i naszej historii, trupy będą ciągle wypadać z szaf. Ziemia nie przykryje milczeniem krwi niewinnie przelanej , zadanego bólu wyrządzonej krzywdy- Biblia, Księga Koheleta i niech katolicy nie myślą, że jakakolwiek spowiedź zmaże winy, wyczyści sumienia. Dla potomnych minuta ciszy i zastanowienia, współczucie i żal dla ofiar i rachunek sumienia, może to mój dziadek, moja babka.

To nie jest historia dyskursu o polskiej lewicy radykalnej, tylko jej krytyka, bez obrony. Ale trzeba przyznać, że to zrobił dobrze. Przedstawił również pochodzenie samego pojęcia oraz w nowym kontekście przedstawił obecnych krytyków lewicy, którzy używają do tego pojęcia lewactwo (tak im blisko do Stalina?). Zabrakło jednak drugiej strony. A samej książce bardzo pomogłaby fachowa korekta edytorska.

Bardzo ciekawa, ale raczej publicystyczna, niż stricte naukowa, analiza genezy powstawania prekariatu i obecnej sytuacji, w jakiej się on znajduje. Poprzedzona dość obszernym, ale absolutnie nie nudnym, tłem historycznym i elementami teorii klas społecznych i kapitalizmu. Niestety wyziewa z niej dość przygnębiający obraz naszej współczesności. Szczególnie szokujące są rozdziały poświęcone Chinom i Bangladeszowi, gdzie siłowe tłumienie protestów ludzi walczących o podstawową godność pracy, są prawie że na porządku dziennym. Oczywiście jest też bardzo wiele wątków polskich. Trochę brakuje w tej książce zakończenia, konkluzji, czy też wyraźnego głosu, sugestii, wezwania do działania. Jednak może to po prostu zbyt wiele, tego od niej oczekiwać. (Szczególnie że książka ta ma zacięcie naukowe, co według mnie jest dużym plusem.) Bo któż z nas przecież wie, jak efektywnie zmienić ten świat na lepsze.

W jednej z najistotniejszych powojennych publikacji o kondycji społeczeństwa, Daniel Bell nakreślił przyczyny i podał remedia na kryzys jednostki i zbiorowości ludzkich w dobie modernizmu. "Kulturowe sprzeczności kapitalizmu" to monografia z pogranicza socjologii i antropologii kultury. Do opisu kondycji człowieka, autor posiłkuje się ekonomią, szeroko rozumianymi wytworami kultury i polityką. W swych dociekaniach odwołuje się do koncepcji tuzów przedmiotu. Przytacza Maxa Webera, Karola Marksa, Williama James, Susan Sontag, Emilie Durkheima, Hannah Arendt czy Alexisa Tocqueville'a. Choć publikacja ma już 40 lat, kilka kwestii wydaje się niepokojąco aktualna. Dla ustalenia uwagi, Bell już na wstępie deklaruje swoje postawy wobec zjawisk opisanych w książce (str. 10): "(...) jestem socjalistą w ekonomii, liberałem w polityce i konserwatystą w kulturze." Jednak nie polecam wiązać zacytowanych etykietek, z własnym rozumieniem tych pojęć. Bell dość szeroko i obiektywnie opisuje kondycję człowieka, bolączki gospodarki i meandrujące w różnych kierunkach wytwory kultury. Przytoczone deklaracje autora są, subtelnymi i mocno osadzonymi w przemyślanej argumentacji, postawami. Przykładowo, własny socjalizm ekonomiczny opiera na bardzo mocnej konstatacji (str. 12): "...bogactwo nie powinno być wymienialne na niezasłużone przywileje w dziedzinach, w których jest ono nieważne" Główną tezą książki jest ostrzeżenie i zachęta do namysły nad kondycją świata zachodniego. Fundamentalny problem cywilizacyjny upatruje Bell we wzajemnie sprzecznych zasadach - wydajności w ekonomii, równości w polityce i samorealizacji jednostek w kulturze. Własne diagnozy, zawarte głównie w drugiej cześć, poprzedza zreferowaniem aktualnego (na lata 70-te XX wieku) stanu społeczeństwa Pierwszego Świata. W przykładach, posiłkuje się głownie amerykańskimi realiami. Dla mnie były to bardzo odkrywcze i nieszablonowe dywagacje. Przemiany stylu życia, to przede wszystkim opisy ciekawej degradacji etosu protestanckiego (stylu życia nastawionego na społeczność) i purytańskiego (samoograniczenia własnych potrzeb) w kierunku hedonizmu i szczęścia doczesnego (str. 110-115). W szczegółach atrofię pożądanych zasad, wzmacnia przykładami w przemianach kulturowych. Sztuki wizualne, wygodne życie w dobie powojennej prosperity i dostęp do łatwo formatowanej pod własne potrzeby konsumpcji dóbr, sprawiły zanik relacji, infantylizację i degradację głęboko odczuwanej dotychczas transcendencji do roli wstydliwego i niepożądanego wstecznictwa. Samospełnienie i samorealizacja stały się promowanymi potrzebami. Taką zmianę ludzkiej perspektywy, autor podsumował dobitnie słowami (str. 129): "Na klasyczne pytanie o tożsamość: 'Kim jesteś?' tradycjonalista odpowiedziałby: 'Jestem synem swego ojca'. Dziś odpowiada się : 'Ja jestem ja, pochodzę od siebie, wyborem i działaniem kształtuję siebie.'" Ten cytat wydaje mi się osią zarysowanego problemu współczesnej egzystencji w zagubieniu (str. 210-214). Bell poświęcił sporo miejsca, na pokazanie głęboko ludzkiej potrzeby odwołania się do absolutu, lub co najmniej do obiektywnej zasady moralnej w stylu Kanta. Niestety zabrakło mi niuansów i podania szerszego spektrum możliwych źródeł moralności. Jednak sama diagnoza o potrzebie namysłu nad ulotnością własnego jestestwa jest trafna. Do osłabienia wagi pryncypiów protestancko-purytańskich, konstytuujących klasyczny kapitalizm liberalny, przyczyniły się zarówno ruchy kontrkultur jak i prądy ideowe w sztuce. Bell dowodzi, że XX-wieczne przemiany w malarstwie, literaturze i sztuce, to z jednej strony wynik osiągnięć nauki i techniki, z drugiej ludzka potrzeba specyficznej ekspresji w modernistycznym przebraniu. Wytwory kultury zaczęły schlebiać mniej wyszukanym odbiorcom-konsumentom, dając ofertę na każdą kieszeń i pod każdy gust. W efekcie sztuka się strywializowała, przyczyniając się do zaniku więzi społecznych i ogólnie do niekorzystnych zmian stylu życia; pogłębiła frustracje w coraz większym natłoku informacji dostępnej masom (str. 130-160). Sztuka utraciła swój tajemniczy charakter, granica między profanum i sacrum uległa deformacji. Człowiek stał się konsumentem kultury. W drugiej części Bell przeprowadził kilka istotnych i chyba najtrudniejszych, z punktu widzenia realnej polityki gospodarczej, dyskusji nad znaczeniem państwa, jako źródle redystrybucji dóbr budżetowych. Krótko zreferował ustawodawczą, opiniotwórczą i zabezpieczającą podstawowe potrzeby obywateli, rolę państwa. Do głównych bolączek współczesnej gospodarki rynkowej, zaliczył zmianę celu gromadzenia dóbr. Kiedyś dominowała motywacja oparta na POTRZEBACH, współcześnie napędza do kumulacji PRAGNIENIE (str. 271) . Ta jakościowa zmiana, to według autora, wynik hedonizmu, atomizacji potrzeb, braku moralnych fundamentów, przewartościowanie społecznych i kulturalnych pryncypiów. We fragmencie związanym z ekonomia polityczną, autor przedyskutował fundamentalny problem wzajemnych relacji i znaczenia 'wolności' i 'równości' (str. 312-314). Te subtelne i rozpalające polityków pojęcia, stanowią centralny tandem demokracji obywatelskiej. Bell nie daje jednoznacznych rad, jak należy rozumieć i realizować równość podatkową. Za najważniejszy element układanki uznał równość szans, jako zdrowy czynnik startu w liberalną gospodarkę. Dokonał subtelnej i krytycznej analizy bezrefleksyjnego pojmowania egalitaryzmu, prowadzącego czasem do absurdu. Jednoznacznie, jako socjalista ekonomiczny, optuje za jak najszerszym dostępem do opieki zdrowotnej, nawet kosztem innych celów budżetowych. Posiłkując się głębokimi wizjami Huntingtona, Bell przedstawił bardzo trafne prognozy społeczno-gospodarczo-polityczne na ostatnie ćwierć wieku XX (str. 251-257) . Dobrze zdiagnozował upadek hegemonii geopolitycznej USA, problemy ZSRR i odśrodkowe siły w Jugosławii. Zreferował konsekwencje rosnącej roli korporacji globalnych, wzrost znaczenia informacji i nieuchronnych zmian społecznych z tym związanych. Celnie opisał wagę kryzysu energetycznego i walkę o zasoby naturalne. Niebywały poziom trafności prognoz sugeruje, że ogólna wizja Bella, co do kierunku potrzebnych zmian, zostaje dodatkowo wzmocniona. Końcowy postulat będący ogólnym wnioskiem z pracy, wart jest namysłu (str. 329): "Odrzucić możemy pozbawioną moralnego uzasadnienia pogoń za burżuazyjnymi zachciankami i dawać priorytet dobru publicznemu. Potrzebujemy jednak politycznego liberalizmu, który chroniłby jednostkę przed przymusem i zapewniał jej we właściwych granicach rekompensatę wysiłków i zasług." Książkę "Kulturowe sprzeczności kapitalizmu" należy przeczytać. Nie tylko studentom socjologii i ekonomii może dać syntetyczną podstawę do lepszego odczytywania procesów społecznych i gospodarczych. Pewne treści są tu oczywiście niedostępne. Właściwie nie istniało, cztery dekady temu, społeczeństwo informacyjne. Społeczności internetowe, które nas oplatają trywializmem i post-prawdą, wprawiłyby zapewne Bella w nie najlepszy nastrój, a jego diagnozy formułowane dziś, byłyby niestety jeszcze mniej optymistyczne. Tym bardziej warto poczytać z namysłem o kondycji człowieka i w efekcie spróbować poprawić higienę własnego życia społecznego. Niewątpliwie nie jest to monografia do lektury 'w biegu'. Pewne sformułowania odesłały mnie do słownika, niektóre zwroty przesadnie ukwiecone filozoficzno-socjologicznym żargonem mogą męczyć. Czasem galopada wyszukanych powiązań dotknęła absurdu (na przykład słownictwo i analogie społeczne wzięte z teorii względności - str. 152) . Jednak te nieliczne drażniące mnie detale, nie powodują obniżenia, mojej ogólnej wysokiej, oceny wartości pracy Bella. Polecam gorąco.

Mniej więcej do połowy czyta się bardzo dobrze. Gdy autor zaczyna wchodzić na wątki zbiorowej psychoanalizy książka staje się bardzo trudna w odbiorze. Autor ma tendencje do popisywania się swoją wiedzą, tworząc trudne do zrozumienia konstrukty, powołując się na licznych autorów i źródła, przez co niektóre fragmenty są trudne w odbiorze. Moim zdaniem zmarnowany potencjał ciekawej pracy. Niemniej warto się zapoznać chociażby do pewnego momentu.

Chomsky w swej książce, stara się przedstawić nam amerykańskich władców jako ludzi w sposób świadomy i konsekwentny dążących do ustanowienia hegemonii USA na błękitnej planecie. Twierdzi iż amerykański przemysł propagandowy wyszlifował idee dr. Goebbelsa do perfekcji i karmi cały świat reklamą demokratycznego idealizmu... a świat dławiąc się i pokasłując, łyka tę papkę bez popitki... Bazując na zgromadzonych przez siebie materiałach, autor stwierdza iż owo dążenie do dominacji nie jest niczym nowym. Dzieje się tak przynajmniej od zakończenia pierwszej wojny światowej, czyli od czasów prezydentury Woodrowa Wilsona. Jednakże "wprawki" z Realpolitik - Stany Zjednoczone miały już w XIX stuleciu, eksterminując rdzennych mieszkańców kontynentu i anektując połowę terytorium sąsiedniego Meksyku. Później było już tylko ciekawiej... napaść na Haiti, aneksja Hawajów, Kuba, Portoryko, Guam, Filipiny... A wszystko to w ramach bratniej pomocy i szerzenia demokracji!? Ale jankesi, tak naprawdę rozkręcili się dopiero w trakcie i po drugiej wojnie światowej, oj działo się i dzieje się nadal... Autor nie bajdurzy, często powołuje się na wypowiedzi prominentnych polityków amerykańskich i przyznać trzeba iż jest w ich dosłownym cytowaniu wręcz bezwzględny. I byłoby więcej gwiazd gdyby Noam Chomsky nie skupiał się tak bardzo na czasach ówczesnych, czyli prezydenturze George'a W. Busha, gdyż dziś pewne przykłady i przemyślenia nieco trącą myszką. Ale ogólnie jest na plus :) Książkę tę polecam szczególnie osobom zafascynowanym amerykańską "demokracją" jako swego rodzaju otwieracz do oczu.

Dobra pozycja dla lewicowców, by poukładać sobie poglądy, uniknąć przeczenia samemu sobie, wyciągnąć wnioski do wyrobienia sobie zdania na nowe zjawiska. Z racji roku wydania jest już trochę nieaktualna, tj. omija kwestie, które obecnie aż krzyczą o komentarz, niemniej jednak jest to lewicowe kompendium ideologii wraz ze źródłami, faktami i przydatnymi argumentami. Wydaje się, że mogłaby to być dobra książka dla ludzi uprzedzonych do "lewactwa", którzy sądzą, że to wszystko co mówią feministki, związkowcy czy alterglobaliści to jeden wielki stek bzdur. Nawet jeśli niekoniecznie zgadzają się z lewicową retoryką, mogliby się przekonać, że na czymś to się jednak opiera. Niestety wątpię, że ktokolwiek taki sięgnąłby po krwistoczerwoną książeczkę z odstraszającą lewicową symboliką i wielkim podpisem środowiska "największych lewackich oszołomów w Polsce". Nie do takich osób jest to skierowane, a szkoda. Ogólnie polecam, treść jest na pewno wartościowa. Można by się przyczepić do jakości wydania, bo widać wyraźnie że rozmachu nie było i wszystko było robione hobbystycznie na eko-papierze.

Interpretacja dziejów oraz próba poszukiwań recept na przyszłość z lewicowego punktu widzenia w zwięzłym publicystycznym opakowaniu. Ciekawe, nawet jeśli ideowo to nie moja działka. Krytyka systemu polityczno-gospodarczego Rzeczpospolitej Obojga Narodów interesująca i dość celna. Na temat komunizmu i Solidarności autor też pisze ciekawie, nawet jeśli z wieloma rzeczami fundamentalnie się nie zgadzam. Gorzej z tytułowymi wizjami przyszłości tutaj mam typowe dla dzisiejszej lewicy mętne, przeintelektualizowane teorie, które niespecjalnie tworzą spójną koncepcję...

bardzo ciekawa analiza przyczyn "powrotu" religijnych mitów na przykładzie trzech największych systemów monoteistycznych... i to przed islamskim casusem...można by popracować trochę więcej nad redakcją, ale mimo to ok - polecam, szczególnie zastanawiającym się nad "kryzysem wartości oświecenia"