Bellum Sociale. Przyczyny, przebieg i skutki wojny ze sprzymierzeńcami (91–88 r. p.n.e.)

Intrygujący tytuł, bo rzeczywiście trochę jest tak, że jak słyszymy nazwę Kartagina, to raczej myślimy o wojnach punickich, natomiast Grzegorz Lach przedstawia w swojej książce kilkuwiekową rywalizację grecko-kartagińską na Sycylii, której ostatnim akordem była wyprawa Pyrrusa na tę wyspę. Jest tu sporo naprawdę interesujących, militarnych wątków, do tego autor co jakiś czas pokazuje nam zmiany następujące w sztuce wojennej tamtego okresu. Jeśli dodać do tego wyraziste postacie jak Agatokles, Dionizjos Starszy, Timoleon czy Pyrrus to w zasadzie mamy przepis na dobrą książkę. Oczywiście, siłą rzeczy autor zahacza też o inne regiony opisując stosunki między poszczególnymi ludami czy działania wojenne na Półwyspie Apenińskim czy w Afryce Północnej. Styl autora jest dobry, przejrzysty, Lach prowadzi klarowne wywody, argumentuje swoje zdanie w czytelny sposób. Nie jest to najgorsza książka wydana przez Infort, ale jednak jak zwykle, korekty tu za bardzo nie było. Mamy więc "mur zasypany pieskiem", Dionizjosa i Dionisjosa, a także literówki i cyfrówki. Ponadto książka zawiera piętnaście map oraz ilustracje prezentujące opisywane uzbrojenie.

Doskonała książka opisująca mało znany w polskiej literaturze konflikt grecko - turecki z lat 1919 - 1922. Autor skupia się na ukazaniu genezy konfliktu oraz sytuacji geopolitycznej po upadku Imperium Osmańskiego. Działania dyplomatyczne i zbrojne są opisane z dużą szczegółowością. Na ten moment ten HBek podobał mi się najbardziej.

Niezwykle solidne opracowanie pobocznego frontu I wojny światowej i walk, z których tytułowa kampania była tylko jedną z odsłon wielkiego militarnego zamieszania na obrzeżach ogarniętej rewolucyjnym chaosem Rosji. Autor świetnie opisuje te wydarzenia, rozpoczynając od krótkiego przedstawienia przebiegu wojny na Zakaukaziu, następnie ofensywy osmańskiej armii na Armenię, wreszcie walki w niezwykłym kotle, w którym mieszały się działania w ramach Wielkiej Wojny, w ramach walk rewolucyjnych Rosji, ruchów wyzwoleńczych, interwencji brytyjskiej i niemieckiej, a wszystko znalazło swój finał w oblężeniu Baku. I co ważne całość jest bardzo przejrzysta, dobrze opracowana, mętlik stron konfliktu, oddziałów i wydarzeń autor przedstawił jasno, dokładnie, w sposób interesujący. Tak, że ta orientalna odsłona zmagań pierwszowojennych, która była dla mnie całkiem nieznana okazała się fascynującą historią. Skorzystał przy tym ze źródeł różnych stron, nie tylko opracowań anglojęzycznych czy niemieckojęzycznych, ale także dokumentów i opracowań tureckich, publikacji strony muzułmańskiej, literatury rosyjskiej, a nawet ormiańskiej. W ogóle bibliografia robi wrażenie, a w tekście widać, że autor korzystał z tak szerokiej bazy źródeł opracowań. Świetna książka historyczna.

Rewelacyjna książka, pokazała mi zupełnie inną wersję bitwy pod Lenino. Dorastałem w czasach słusznie minonych i moje wyobrażenie było spaczone. W sumie takie być musiało, bo skoro ta bitwa została symbolem, za dużo złego nie wolno było o niej mówić. Książkę, mimo naukowego stylu, czyta się bardzo dobrze. Język jest przystępny, nie traci się wątku, mimo natłoku danych. Kwerenda świetnej jakości, nieliczne momenty bez odpowiedniej informacji w żródłach są podkreślone i wyjaśnione. Kawał dobrej książki historycznej. Polecam.

To mogłaby być ciekawa książka. Bo i temat interesujący, i Autor dryg do pisania ma. Ale... No właśnie, w Historycznych Bitwach Bellony ta fraza powtarzać się będzie jak mantra - NATYCHMIAST zatrudnić Redatora. Pan Romanowski ma w ogóle jakąś skłonność do tworzenia baboli, bo jego "Massalia 49 p.n.e." się od nich roi i była to (moim zdaniem) najgorsza książka z serii HB. A w "Bibracte" jest i ordynarny błąd ortograficzny ("chartują"), i błędy wynikające z niestaranności (antyczny pisarz raz nazywany jest Azyniuszem Pollionem, raz Asinusem Pollio, raz jeszcze inaczej), z niedbałości ("doszło do zawarcia sojuszu pomiędzy Trewerami a Cezarami" - to ilu tych Cezarów tam było?). Autor trzy razy powtarza cytat o próbach uwolnienia od pilum przebitych tarcz Galów przez potrząsanie ramionami, cały początek powtórzony jest w zakończeniu itd itp. O literówkach nawet mówił nie będę, bo jest ich bez liku. To mogłaby być dobra książka. Po porządnej redakcji!

Książka opowiada o czasach, w których, u szczytu swej potęgi Republika Rzymska, mogła upaść, pod ciężarem swych własnych sukcesów. Pierwszy rozdział pracy, opisuje stosunki wewnętrzne i politykę Rzymu, podczas natężenia walk frakcyjnych, napięcia prowadziły do starć ulicznych i zamieszek, a także zamachów na życie polityków. W drugim rozdziale, czytelniki, otrzymuje opis Wojny ze Sprzymierzeńcami, kiedy to, inne ludy Italii, zależne od Rzymu, podniosły przeciw niemu bunt, gdyż, chciały mieć przyznane rzymskie obywatelstwo. Dalsze rozdziały, opisują już wojnę Rzymu z Pontem, agresywnym państwem położonym w Anatolii, które podbiło Krym, zwasalizowało kaukaskich górali, i rzuciło wzywanie Rzymianom, w Grecji. Zmagania zostały przedstawione, dosyć dokładnie, na tyle, na ile pozwoliły na to starożytne źródła pisane, brak odwołań do archeologii, typowych dla monografii, o tak odległych czasach. Praca zawiera dużą ilość mapek, które pomagają w śledzeniu, opisów tego zapomnianego konfliktu zbrojnego. Podczas lektury, spędziłem miło czas.

Bardzo przyzwoity HaBek, któremu niewiele brakuje do oceny 8/10. Dodatkowo ocenę taką uniemożliwia spora ilość literówek i błędów gramatycznych która uszła uwadze wydawnictwa. Poza tym jest dobrze. Autor koncentruje się na latach 1975-1985, czyli mamy po kolei opisane: wypchnięcie Palestynczykow z Jordanii do Libanu (300-400 tys.), destabilizację tego państwa, gdzie zgoda między chrześcijańskimi maronitamu, a muzułmanami była bardzo krucha, operację izraelską "Litani" i zajęcie części Libanu w 1978, operacje "Pokój dla Galilei" w 1982 z 9-tygodniowym oblężeniem Bejrutu i kapitulacją OWP. Autor opisał ten konflikt czytelnie, tłumacząc jego przyczyny, zawiłość, grę interesów Syrii, Izraela, OWP, maronickich falang, Iranu (który zainstalował wówczas w Libanie Hezbollah). Bardzo ciekawa lektura pokazująca jak nie zerojedynkowe są wojny toczone w tym tyglu. Ciężko czyta się opis rzezi dokonanej przez maronitów na bezbronnych palestynczykach w obozach Sabra i Szatila. Również brutalne ataki palestynczykow na niewinnych cywili ukazują nam, że nie ma w tej wojnie dobrych i złych, a jego zakończenie wydaje się jak to pisze Autor "political fiction". Interesująco pokazany jest też wpływ Ariela Szarona na zasięg tego konfliktu, co nie do końca było uzgadniane z premierem Beginem, czy Amerykanami. Operacja mająca sięgnąć 40km w głąb Libanu dotarła aż do Bejrutu, a na wschodzie przerodziła się w konflikt syryjsko-izraelski. Na końcu zostają tysiące zabitych cywili i zrujnowany Liban z Bejrutem, który był kiedyś "Paryżem Bliskiego Wschodu". Ciekawa lektura.

Interesują mnie wojny indiańskie, szczególnie te wcześniejsze niż konflikty z drugiej połowy XIX wieku. Dlatego ten tytuł podszedł mi wyjątkowo. Autor przedstawia bowiem walki z czasów powstania Pontiaca, powiązane z północnoamerykańską odsłoną wojny siedmioletniej, w której starły się kolonialne wojska francuskie i brytyjskie. Książka jest bardzo szczegółowa, ale konkretna, przedstawia tytułowe bitwy, podając wprawdzie szeroko tło polityczne, wydarzenia im towarzyszące, ówczesną wojskowość, dyplomatyczne zabiegi stron, ale autor nie rozciąga historii na długie lata, tylko skupia się na okresie, którego publikacja dotyczy. A sam konflikt i walki są ciekawe także z powodu udziału w nich bohaterów późniejszych wydarzeń związanych z powstaniem Stanów Zjednoczonych, w szczególności samego Jerzego Waszyngtona, odgrywającego ważną rolę, także kontrowersyjną, po stronie brytyjskiej. Autor bardzo dokładnie opisuje walki, w sposób pozwalający zrozumień ich specyfikę, przebieg, ale także dokładnie rozeznać się w wydarzeniach, miejscu ich rozgrywania, w czym pomagają także bardzo dobre mapy. Od strony edytorskiej właśnie w zakresie map i ilustracji książka wypada bardzo dobrze. Będę oczekiwał na kolejne prace Marcina Pejasza i mam nadzieję, że sięgnie po inne wojny plemion rdzennych Amerykanów.

Książkę czytałem z kilku powodów. Pierwszy to uran, który pochodził z kopalń z Katangi. Drugi powód to film "Oblężenie Jadotville". Trzeci to Jan Zumbach i Dag Hammarskjöld. To wszystko w kraju afrykańskim, który stracił na znaczeniu dla ówczesnej opinii publicznej z powodu kryzysu kubańskiego. Powodów recesji i dlaczego mnogość krajów ONZ (nawet Iran był) skupiła się na tak małym skrawku ziemi, autor tłumaczy zaczynając od Leopolda I i II. Ilość zamachów stanu i główne postaci są liczne, ale dobrze wytłumaczone. Podobnie jak przełożenie całościowe tego, co się działo w Kongu na ludobójstwo w Rwandzie. Trochę zabrakło mi wątku o Che Guevara czy Irlandczykach, ale jednak to nie należało do głównego wątku.

Niby dobrze znana historia, przedstawiana przez Jamesa Hollanda w sposób przykuwający uwagę. Dba o przedstawienie wydarzeń uwzględniając aspekty zwykle pomijane przez historyków. Holland płynnie potrafi przejść od problemów i dylematów targających wielkich strategów na etapie planowania operacji, poprzez operacyjne przygody mniejszych oddziałów, aż do przeżyć pojedynczego żołnierza. Wszystko potrafi zgrabnie powiązać, tworząc omalże powieściową narrację.

Salus populi suprema lex esto. Choć Rzymianie tak bardzo szanowali prawa obywatelskie to jednak zapomnieli o swych pobratymcach z Italii, oj nie godzi się Panowie, nie godzi... Niewiarygodnie długi wstęp a także zakończenie nie pozostawiają zbyt wiele na tytułowy temat. Nie jest to jednak wada. Autorka bardzo rzetelnie podeszła do "wojny sprzymierzeńców" a przy okazji jej styl pisarski jest bardzo przyjemny co powoduje, że książkę czyta się z ciekawością. Jaki więc morał, ano - Clara pacta claros faciunt amicos.

Długo się namordowałem z tą książką, moim zdaniem na dobre rozkręciła dopiero przy wielkich odkryciach (rozdział bodaj 14). Autor postawił sobie ambitne zadanie, ale książka jest nierówna. Chciał też przybrać bardziej globalną perspektywę, ale mnie akurat rozdziały o Chinach, Indiach czy świecie muzułmańskim umiarkowanie podeszły.

Książka poświęcona dwóm "Wielkim Rajdom" brytyjskich komandosów z drugiej wojny światowej. Czyta się całkiem dobrze. Jak na książkę popularnonaukową całkiem przyzwoita, aczkolwiek nie bez błędów. Poniżej kilka uwag. 1. Palce autora uderzały w klawiaturę o wiele szybciej niż myślała głowa, co skutkowało sporą liczbą literówek oraz "skrótów myślowych", np. pod Dieppe okręty alianckie zostały ostrzelane przez klify, a nie przez rozmieszczone na tychże klifach działa. 2. Są problemy z tłumaczeniem, szczególnie stopni wojskowych. I tak "captain" został przetłumaczony jako kapitan, co byłoby poprawne dla oficera wojsk lądowych, jednak w tym przypadku chodziło o oficera marynarki wojennej, czyli o komandora. 3. Rajd na St. Nazaire zostało potraktowane po macoszemu. Nie tylko poświęcono mu blisko 2 razy mniej miejsca, to podobne proporcje widać w bibliografii. Dodatkowo opis tego rajdu jest dość chaotyczny. Za to opis rajdu na Dieppe stoi na dobrym poziomie. 4. Jeżeli ktoś chce dowiedzieć się coś więcej o brytyjskich komandosach, to sugeruję inną lekturę. Tutaj jest za dużo mniejszych lub większych błędów odnośnie dziejów tejże formacji. Na zakończenie dam jednak jeden plus - o ile na polskim rynku wydawniczym pojawiła się wcześniej doskonała praca o rajdzie na St. Nazaire, tak rajd na Dieppe nie został do tej pory dobrze opisany.

Kopalnia wiedzy o wojnach włoskich, z perspektywy francuskiej. W książce opisane są dokładnie losy kolejnych wojen. Od ich polityczno- militarnych przyczyn, poprzez przebieg i końcowy efekt danego etapu. Mimo przyjętej perspektywy francuskiej autor nie pomija kluczowych wydarzeń w państwach biorących udział w wojnie. Wartościowe jest również wprowadzenie do tematu w tym przede wszystkim opis czym była condotta i jaki miała wpływ na politykę poszczególnych państw i państewek. Według mnie na lekki minus jest podawanie dokładnych danych o liczbie wojsk poszczególnych formacji w konkretnych bitwach (raczej to już smaczki dla ekspertów w temacie). Przydałoby się trochę więcej o sytuacji w Hiszpanii i relacjach w rodzinie Habsburgów oraz o reformacji dla pełnego kontekstu. Tak czy inaczej świetna pozycja. Dla mnie to 7,5 /10.

Odczuwam dotkliwy brak wiedzy na temat działań militarnych w czasie II wojny światowej. Aby to przykre uczucie choć nieco zmniejszyć sięgnęłam po „Tam, gdzie rosną żelazne krzyże. Krym 1941-1944” Roberta Forczyka. Autora znałam już z innej publikacji, „Fall Weiss. Najazd na Polskę 1939”, widziałam więc, czego się spodziewać. Książka jest bardzo dobra, ale poniosłam porażkę, niestety. Najbardziej skorzystałam z rozdziałów na temat dziejów Krymu w XX wieku oraz okupacji niemiecko-rumuńskiej. Co do samych działań wojennych, to temat mnie przerósł. Nie jest to absolutnie zarzut wobec autora. Pisze tak, jak powinien. Ponieważ tematem są działania wojenne, więc je dokładnie omawia, a to że brnęłam z trudem przez takie jak ten opisy: „Objął on dowództwo improwizowanej brygady złożonej z 22. zmotoryzowanego batalionu rozpoznawczego, 1. batalionu 391. pułku piechoty, 560. batalionu przeciwpancernego, 154. dywizjonu artylerii ciężkiej (12 s. FH 37(t) kalibru 149 mm), 6. baterii 818. pułku artylerii (4 s.K 18 kalibru 100 mm)” itd., to już mój problem. No dobrze, może jednak trochę skorzystałam. 12 s. FH 37(t) nic mi nie mówi, ale co nieco zrozumiałam z samej natury działań na Krymie. Najbardziej uderzające jest to, jak wielkie straty poniosły obie strony w walce o w sumie drugorzędny obszar frontu, nawet jeśli potraktować Krym jako zabezpieczenie od zachodu dla niemieckiego uderzenia na Kaukaz. Forczyk, chyba słusznie, podkreśla nonsensowny opór Hitlera wobec pomysłu ewakuacji Krymu na samym początku radzieckiej ofensywy 1943-1944. Nie docierały do niego argumenty, że jeśli w porę ewakuuje się 17. Armię, to może ona zostać wykorzystana na innych odcinkach frontu. Rzuca się także w oczy kompletnie inne morale w wojskach radzieckich i niemieckich. O ile u tych drugich dbano o zachowanie Kameradschaft, poczucie lojalności i zaufania wobec oraz pośród oficerów i podoficerów, o tyle u sowietów „oficerowie polityczni dbali o to, by lojalność zachowano wyłącznie wobec Stalina, partii lub ojczyzny, nie zaś wobec dowódców czy oddziałów”. Omawiając przebieg holokaustu na Krymie, Forczyk wskazuje na współpracę pomiędzy Wehrmachtem a Einsatzgruppe D SS (dow. Otto Ohlendorf), czyli o czymś, co Niemcy chcieliby wymazać z historii (bo SS owszem złe, ale Wehrmacht „porządny”). Tymczasem „Einsatzgruppe D była dołączona bezpośrednio do 11. Armii i należała do niej pod względem logistycznym.” Co więcej, sam generał Erich von Manstein, niemiecki geniusz wojskowy, wydał dyrektywę nakazującą żołnierzom współpracę z SS w zakresie likwidowania Żydów i spotykał się z Ohlendorfem w celu koordynacji działań. Nie potrafię się odnieść do oceny kompetencji poszczególnych dowódców (Iwan Pietrow, Filipp Oktiabrski i wielu innych) przedstawianych przez Forczyka, bo nie mam o tym bladego pojęcia. Na pewno rację miał gen. Erwin Jaenecke domagając się od Hitlera szybkiej ewakuacji wojsk z Krymu, a przynajmniej swobody podejmowania decyzji w tej kwestii. Nawet czytając o tak drugorzędnym teatrze działań wojennych, jak te na Krymie w latach 1941-1944, w pełni widać kompletny, obłąkany absurd niemieckich wizji podboju świata w czasie II ww. Jakieś kretynizmy o odbudowie osadnictwa Gotów czy niemieckiej riwierze nad Morzem Czarnym… Trzeba przy tym zrozumieć, że nie można winić tylko Hitlera i paru jego współpracowników. Naród niemiecki chętnie tę wizję wspierał i ją realizował, szczególnie „zwykli Niemcy” w Wehrmachcie. Otrzeźwienie przyszło za późno i tylko w wyniku doznawanych klęsk, a nie moralnego przebudzenia.

Na początku trzeba docenić autora za podjęcie tematu konfliktów z szerszej perspektywy nie tylko angielskiej (hasło Wikipedii - English civil war), ale całych wysp brytyjskich, z dość dobrze opisanymi wydarzeniami w Szkocji i Irlandii. Royle potwierdza słuszność tego spojrzenia wyliczając straty ludzkie na poszczególnych obszarach tych konfliktów. „Po raz pierwszy od dziewięciu lat Anglia była wolna od plagi wojny. W tym okresie zginęło ok 85 tys. żołnierzy, przeważnie rojalistów (50 000) i szacowano, że wśród 5 mln Anglików 20 % zostało w ten czy inny sposób uwikłanych w działania militarne z lat 1642-46. Ofiarami byli też cywile na skutek oblężeń czy chorób (szczególnie dymieniczych) … zginęło ich 40 000.” „Licząca milion mieszkańców Szkocja poniosła proporcjonalnie większe straty od południowego sąsiada (głównie dlatego, że żołnierzom z wyżyn rzadko udzielano pardonu, a walki wewnętrzne, dotykały również cywili) – można słusznie szacować je na 28 000 wśród wojsk oraz 15 000 wśród ludności. Jeszcze gorsze efekty przynosiła wrogość katolicko-protestancka w Irlandii … szacunki strat w Irlandii w latach 1641-52 wahają się od 192 000 do 618 000. Nawet ta mniejsza wartość znacznie przekracza liczbę ofiar w obu pozostałych królestwach.” Nie dość na tym autor dość dobrze opisuje I wojnę angielsko-holenderską (1652-54), wojnę z Hiszpanią (1655-60 czyli dokładnie w czasach naszego Potopu) oraz co nieco naświetla Frondę we Francji i politykę kardynała Mazariniego względem wydarzeń na wyspach. Nie mniej jednak często bardziej interesują go spory polityczne i religijne od spraw wojennych. Trzeba niestety zgodzić się z innymi opiniami, że książka jest napisana trochę chaotycznie i nieco jakby była dla ludzi już orientujących się w temacie. Autor często prowadzi nie porywającą litanię kolejnych nazwisk, które nie zawsze można było sobie wcześniej przyswoić i zapamiętać, kto stał po której stronie sporu. Jeśli chodzi o przedstawienie samych działań wojennych, to bywają bitwy i starcia opisane w miarę zrozumiale i szczegółowo, zdarzają się niezłe mapki kampanii poprzedzającej starcie. Gdybyż tylko autor trzymał się tej linii opisu i obrazu byłoby całkiem zadowalająco, ale niestety przy większości kampanii brak jest takich mapek, a i opisy starć bywają bardzo skąpe. Po opisie wojny parlamentu z królem Karolem I zabrakło mi jakiegoś podsumowania. Nie pamiętam czy to u Wojtczaka czy u innych autorów (chyba w „Anglia w czasach Stuartów”) można było co nieco przeczytać o ekonomicznej przewadze strony parlamentarnej. W „Wojnie domowej” Royla próżno szukać przyczyn tego, że zwycięska w wojnie okazała się akurat strona parlamentu. Da się jedynie zauważyć, że wiele przegranych przez nią bitew nie zmniejszyła zbytnio morale, ani liczby wojsk – czyli zdolności mobilizacyjne zdawały się być większe. Strona rojalistów zdaje się miała mniejsze możliwości odbudowywania swoich strat. Jakimś punktem zwrotnym zdaje się była interwencja Szkotów po stronie parlamentu, gdy nagle ta dodatkowa ok. 20 tys. armia znacznie wpływa na układ sił w konflikcie. Rojaliści nie mieli czym odpowiedzieć na taką liczbę nowych przeciwników. Co mnie zaskoczyło to opis wielu małych powstań i ruchawek rojalistów po roku 1645, skazanych jednak na klęskę ze względu na brak koordynacji i rozproszenie ośrodków przychylnych sprawie Stuartów (oraz na kilkuletnie doświadczenie Armii Nowego Wzoru). Swoje zrobiła oczywiście przewaga floty parlamentu i brak woli pomocy dla Stuartów ze strony państw europejskich zaangażowanych w tym czasie w inne konflikty. „Wszystko to zmienił powrót z wygnania hrabiego Norwich, wspieranego przez Henriettę Marię… mimo braku doświadczenia wojennego szybko dowiódł wielkiej zdolności do godzenia frakcji. 21 maja (1648) ponad 10 000 Kentyjczyków zebrało się na wrzosowiskach pod Maidstone, ruszając na Blackheath i stolicę. Nowiny zaniepokoiły Londyn. Nie tylko z powodów historycznych – w XIV i XV wieku Kent był matecznikiem podobnych sprzeciwów wobec władzy, prowadzonych przez Wata Tylera czy Jacka Cade’a, które pozostały w pamięci ludu – ale strategicznych: hrabstwo leżało pod bokiem stolicy … Armia Nowego Wzoru walczyła w Walii i blokowała groźbę inwazji szkockiej. Fairfaxowi pozostały niepełne regimenty, które jego zdaniem mogły nie starczyć do odparcia zagrożenia. 27 maja wyszedł ze stolicy, w trzy dni docierając do Blackheath. Tutaj przyjął kapitulację tysiąca słabo uzbrojonych cywilów, którzy znienacka uznali się nie za żołnierzy, lecz za zwykłych rzeczników petycji, dalekich od myśli o przemocy.” Wg mnie autor poradził sobie dość przyzwoicie z opisem konfliktów w samej Szkocji czy konfliktami pomiędzy tamtejszymi rojalistami i stronnikami parlamentu. Z drugiej strony nadal ciężko sobie zwizualizować przebieg konfliktów w Irlandii (zważywszy na te najwyższe, być może idące w pół miliona ludzi straty). Przydałoby się więcej jakiejś statystyki i mapek odnośnie zielonej wyspy. Nie mniej trzeba oddać autorowi, że można się zapoznać z wydarzeniami, które po raz kolejny odradzały na kolejne dziesięciolecia nienawiść między Anglikami i Irlandczykami. Ostatnie dziesięciolecie w tej książce, a więc czas Commonwealthu, rządów Cromwella, kadłubowych parlamentów i rządów dowódców wojskowych dają ciekawy obraz i miejsce do rozważań „co było gdyby”. Te wszystkie grupy zrównywaczy, mileniarystów i ekstremistów religijnych mogły teoretycznie dojść do władzy i urządzić jeszcze większe piekiełko na Wyspach Brytyjskich. „W tej epoce wielu zwiedzionych chrześcijan uważało się za wcielenie Jezusa Chrystusa czy ludzi urodzonych do wielkiego dzieła bożego. Większość z nich stanowili szarlatani… ale James Nayler okazał się ulepiony z innej gliny. Przypominał Chrystusa z wyglądu i zachowania… Nayler jednak przypieczętował swój los własnymi szaleńczymi posunięciami…. Objeżdżając z kazaniami zachód kraju, wjechał na ośle do Bristolu, a kobiety rzucały przed nim liście palmowe, wykrzykując hosanna i święty, święty … Procesja odbywała się wśród wielkiej histerii – wielu widzów zaszokowało bluźnierstwo, lecz władze były przerażone. Przybycie Naylera do Bristolu, centrum kwakierstwa, nie stanowiło gestu niedorzecznego czy donkiszotowskiego: mogło zwiastować rewolucję i parlament postanowił ukarać prowodyra … Jeden z parlamentarzystów radził: „On pisze wszystkie ich księgi. Odciąć go a zniszczy się sektę” Jeszcze ciekawsze jest porównanie losów i konfliktów XVII wieku - w mniej więcej w tym samym czasie, gdy Wielka Brytania przeżyła tak długie i o kapitalnym znaczeniu wstrząsy i my zmagaliśmy się ze śmiertelnymi dla państwa zagrożeniemi (1648-1660 czy nawet do 1667 lub 1676). Podobnie długo Francja z Hiszpanią zwarły się w wojennym ścisku (1635-1659, właściwie to wojna na włoskich frontach zaczęła się sporo wcześniej). Także myślę, że takie dwa tematy pisane z takiej ogólniejszej – Royle’owej perspektywy byłyby mile widziane przez czytelników.

Świetnie napisana historia Aleksandra Wielkiego i jego ojca Filipa. Z zachowaniem krytycznego spojrzenia na to co wiadomo (co mówią dostępne źródła) i uczciwym uznaniem tego, czego nie wiadomo i być może nigdy się nie dowiemy. Opisuje realną historie (na ile da się ją ustalić), ale jaka to historia! Koleje życia dwóch wybitnych Argeadów swoją barwnością i epickością przewyższają wiele wytworów wyobraźni autorów literatury fantastycznej, czy powieści historycznych. Wyjątkowość książki polega też na tym, że oddaje należyty honor dokonaniom i roli Filipa II (mniej więcej 1/3 objętości książki).

"Może to ostre słowa, ale szwedzcy politycy, jeśli można mówić o jakichś prawdziwych politykach w tym okresie, byli raczej oderwani od rzeczywistości albo mówiąc inaczej, widzieli tylko własną „rzeczywistość”. Zresztą król był tego naj lepszym przykładem, choć powinno się powiedzieć „najgorszym”. Nikt tak naprawdę nie miał szerszej wizji przyszłości. Reagowano na okoliczności. Improwizowano z dnia na dzień, przeciągano linę między okazyjnymi stronnictwami." Pasuje jak ulał do opisu polskich elit... z 2025. „Nikt nie kocha kraju, jeżeli nie ma w tym żadnego interesu. Społeczeństwo jest związkiem ludzi na zasadzie dobrowolności, a jeżeli związek ten nie jest dobrowolny, to można go zawsze opuścić. Ojczyzna nie musi zatem być krajem, w którym człowiek się urodził i wychował albo w którym żyli jego przodkowie, ale ojczyzną będzie ten kraj, który człowiek jest w stanie pokochać i w którym spodziewa się, że jego prawa będą zagwarantowane. Nie należy więc oczekiwać miłości do kraju ojczystego w krajach dzisiejszej Europy, może z wyjątkiem Anglii czy Szwajcarii i w związku z tym nie powinno się odwoływać do uczuć narodowych czy patriotycznych, uznając je za fenomen, jeżeli gdziekolwiek zaistnieją” Axel Gabriel Silverstolpe, jeden z twórców szwedzkiej konstytucji, 1809. Tego w Polsce raczej się nie pojmuje. „Widziałem wojnę z bliska. Znam jej wszystkie odmiany i wiem, że nie ma żadnej zdobyczy, która pocieszyłaby ojczyznę za krew jej dzieci rozlaną na obcej ziemi. Pokój może być jedynym celem, do jakiego powinien dążyć mądry rząd. To nie obszar kraju świadczy o jego sile i niezależności, ale jego prawa, jego handel, jego pracowitość, a przede wszystkim duch narodowy. Szwecja poniosła ciężkie straty, ale szwedzkie imię nie poniosło uszczerbku. Podziękujmy Opatrzności, która zapewnia nam dostatecznie dużo ziemi do uprawy i dostatecznie dużo żelaza do obrony kraju” Karol XIV... czyli Bernadotte, były marszałek Napoleona. Sama wojna nie jest może zbyt ciekawa ale wpisy autora, które dotyczą społeczeństwa, jego mentalności i postawy, są wyjątkowo cenne. Zwłaszcza gdy porównujemy je z obecną polską rzeczywistością.

Zwolennikom jednego z moich ulubionych wodzów książki nie muszę rekomendować. Na temat Napoleona i wojen, które prowadził z lepszym, a pod koniec z katastrofalnym skutkiem oraz konsekwencji jakie z tego powodu poniósł napisano już niezliczoną ilość lepszych i gorszych książek. Ktoś może się spytać: - a nie wystarczy jedna, a dobra ? Pewnie, że wystarczy !!! Ale myślę, że od przybytku głowa nie boli, jak to się mówi, dlatego... to monumentalne dzieło też POLECAM !!! A nuż uznasz, że to najlepsze opracowanie !!!

Zwolennikom jednego z moich ulubionych wodzów książki nie muszę rekomendować. Na temat Napoleona i wojen, które prowadził z lepszym, a pod koniec z katastrofalnym skutkiem oraz konsekwencji jakie z tego powodu poniósł napisano już niezliczoną ilość lepszych i gorszych książek. Ktoś może się spytać: - a nie wystarczy jedna, a dobra ? Pewnie, że wystarczy !!! Ale myślę, że od przybytku głowa nie boli, jak to się mówi, dlatego... to monumentalne dzieło też POLECAM !!! A nuż uznasz, że to najlepsze opracowanie !!!