Bajtel

Magdalena Majcher bez wątpienia może dziś o sobie powiedzieć, że jest kobietą spełnioną zawodowo. Gdy kilka lat temu postanowiła zostać pisarką, jej decyzja szybko przyniosła efekty. Z każdą kolejną książką grono wiernych czytelników rośnie, a autorka nie zwalnia tempa. Wrodzony perfekcjonizm Magdaleny Majcher ma dla jej fanów jedną ogromną zaletę – na nowe powieści nie trzeba długo czekać. Od lat są to książki mocne, mądre, emocjonujące i wciągające od pierwszej do ostatniej strony. Sama należę do grona oddanych czytelniczek – i nie zamierzam tego zmieniać.

Majcher słynie z ogromnej różnorodności literackiej. Potrafi wzruszać obyczajową historią, poruszać ważne problemy społeczne (jak przemoc domowa, wykluczenie, bieda, prześladowania), a także z powodzeniem sięga po tematykę historyczną – czego świetnym przykładem jest jej „Saga nadmorska”. W ostatnich latach autorka z powodzeniem rozwija się także w nurcie true crime – tworzy fabularne historie inspirowane prawdziwymi wydarzeniami. I robi to doskonale. Jej książki czyta się z zapartym tchem, bo fabuła tak wciąga, że trudno się oderwać. Tak właśnie jest z najnowszą powieścią – „Bajtel”.

„Bajtel” to pierwsza część cyklu zatytułowanego „Kryminalny Śląsk”. Autorka świadomie sięga po śląską gwarę i realia lat 90., by oddać autentyczny klimat epoki i miejsca. Akcja toczy się w katowickich Szopienicach – dzielnicy, która niegdyś słynęła z biedy, brudu, alkoholizmu, narkomanii i ogólnej beznadziei. Pisarka z ogromną precyzją odwzorowuje każdy element tego przytłaczającego krajobrazu. Czytelnik wręcz fizycznie odczuwa, że przenosi się w czasie – do świata katowickich familoków, czyli wielorodzinnych budynków mieszkalnych, które często przypominały baraki. Mieszkańcy tych miejsc nie mieli dostępu do ciepłej wody, a wilgoć i grzyb były codziennością. Nowoczesne filtry rzeczywistości nie mają tu wstępu. Pisarka trafnie wykorzystuje klasyczne zasady decorum i mimesis – forma i styl są perfekcyjnie dopasowane do treści. Język bywa surowy, mocny – bo inaczej po prostu być nie może.

„Bajtel” zachwyca nie tylko warstwą językową i klimatem, ale także konstrukcją fabularną. Głównym bohaterem jest dziennikarz śledczy Borys Dyrda, który trafia na ślad sprawy zaginięcia dziecka w Szopienicach. Niedługo później zostaje odnalezione ciało dziewczynki. Dziennikarz podejrzewa, że może to nie być odosobniony przypadek. Wkrótce pojawiają się kolejne tropy prowadzące do innych dzielnic Górnego Śląska – Lipin, Załęża, Chebzia, Bobrka czy Biskupic. Czy to porwania? Morderstwa? A może tragiczne wypadki? Wszystko wskazuje na to, że te sprawy mogą mieć wspólny mianownik. Autorka sprawnie buduje napięcie i prowadzi czytelnika krok po kroku do finału, który – zapewniam – nie zawiedzie.

Ogromnym atutem jest również warstwa obyczajowa – poznajemy prywatne życie dziennikarza, jego dramaty, wybory, przeszłość, która kładzie się cieniem na teraźniejszości. Trudno pozostać obojętnym wobec jego historii – budzi ona współczucie, niezgodę, a czasem szok. Potwierdza się znana prawda: przeszłość ma ogromny wpływ na nasze decyzje. Borys Dyrda jest tego najlepszym przykładem.

Warto również wspomnieć o wątku miejskich legend i tzw. poczcie pantoflowej. Czy Czarna Wołga naprawdę porywała dzieci? Czy plotki i strach mieszkańców mogły przeszkodzić w śledztwie? Autorka nie ucieka od takich tematów i subtelnie pokazuje, jak opinie, pogłoski i domysły mogą wpływać na rzeczywistość.

Nie mam żadnych zastrzeżeń do tej książki. Magdalena Majcher po raz kolejny udowodniła, że potrafi pisać mocno, celnie i poruszająco. Warto przeczytać również posłowie, w którym autorka wyjaśnia, co w książce oparto na faktach, a co jest elementem fikcji literackiej. „Bajtel” to nie tylko opowieść o zaginionych dzieciach z biednych dzielnic – to także głos w sprawie przemocy, zaniedbań, braku więzi rodzinnych i społecznych uprzedzeń. I co najważniejsze – problemy te nie dotyczą wyłącznie tzw. marginesu społecznego. Jak słusznie zauważa Majcher, wykształcenie i pozycja nie chronią przed dramatem.

Zakończenie zaskoczyło mnie – i bardzo dobrze. Tym bardziej czekam na kontynuację i kolejne śląskie sprawy Borysa Dyrdy.

Zdecydowanie polecam!

Natalia Wróż