Motywacja i osobowość

„Motywacja i osobowość” Abrahama Maslowa to fundamentalna pozycja w psychologii humanistycznej, która wciąż inspiruje zarówno studentów, jak i praktyków. Maslow, odchodząc od behawioryzmu, proponuje holistyczne spojrzenie na człowieka, skupiając się na jego dążeniu do samorealizacji.

Książka podzielona jest na cztery części. Pierwsza z nich przedstawia teorię motywacji, w tym słynną hierarchię potrzeb, która wyjaśnia, jak zaspokajanie podstawowych potrzeb prowadzi do rozwoju wyższych aspiracji. Druga część analizuje psychopatologię i normalność, podkreślając znaczenie zdrowych relacji międzyludzkich. Trzecia koncentruje się na kreatywności i cechach osób samorealizujących się, a czwarta zawiera refleksje nad potencjałem ludzkim i jego rozwojem.

Maslow nie oferuje gotowych recept, lecz zachęca do samodzielnej refleksji nad własnymi potrzebami i wartościami. Jego praca pozostaje aktualna i cenna dla każdego, kto pragnie głębiej zrozumieć mechanizmy motywacji i rozwijać swój potencjał.

„Motywacja i osobowość” Abrahama Maslowa to fundamentalna pozycja w psychologii humanistycznej, która wciąż inspiruje zarówno studentów, jak i praktyków. Maslow, odchodząc od behawioryzmu, proponuje holistyczne spojrzenie na człowieka, skupiając się na jego dążeniu do samorealizacji.

Książka podzielona jest na cztery części. Pierwsza z nich przedstawia teorię motywacji, w...

„Motywacja, intencje i rozwój osobowości. Trzecia droga, czyli psychologia humanistyczna”

Jak to często ma miejsce w przypadku holizmu i eklektyzmu, pozycja może nie jest spektakularna czy porywająca, ale za to solidnie rozsądna. Maslow odżegnuje się od dwóch skrajności: freudyzmu i behawioryzmu. Docenia zasługi obu, jak również Adlera, Junga, Fromma, Allporta czy Horney.

Abraham Maslow zaprezentował się jako bardzo rozsądny i spostrzegawczy psycholog, który nie trzymał się twardo jednej szkoły/perspektywy, lecz mądrze korzystał ze wszystkich, jednocześnie prowadząc własne badania.

Książka podzielona jest na cztery części. Pierwsza o motywacji i intencjach jest dość nużąca, o czym sam Maslow ostrzega, ale potrzebna dla przygotowania gruntu pod dalszą treść. Kolejne dwie są świetne: o normalności i psychopatologii, oraz o samorealizacji. Ostatnia, czwarta, znów trochę sucha, o metodologii nauk humanistycznych. Jest jeszcze dodatek podsumowujący dokonania i postać Maslowa.

Czytając w sieci pobieżne informacje na temat słynnej piramidy (której nie ma w tej książce w tej znanej postaci),zastanawiałem się czy Maslow uważał, że zaspokojenie podstawowych potrzeb jest zawsze konieczne, aby móc wznosić się i utrzymywać na kolejnych poziomach, czy przewiduje przypadki, gdy osiągając wyższe poziomy łatwiej jest się człowiekowi obywać bez niższych potrzeb, jak ma to miejsce np. u ascetów – i tak, Maslow nie był ani dogmatykiem, ani absolutystą, więc dopuszczał różne sytuacje, odbiegające od schematu piramidy niższych i wyższych potrzeb.

Maslow wyraźnie wpisuje się w nurt rozwoju osobowości, samorealizacji jak sam to nazywa, oraz codziennej higieny psychicznej, pozwalającej unikać zaburzeń i chorób psychicznych. Podobnie jak Jung uważał, że wielu psychologów popełnia fatalny błąd badając jedynie chore jednostki i na tej podstawie wysnuwając wnioski o całej ludzkości. Poszukiwania psychologii człowieka powinny opierać się przede wszystkim na zdrowych jednostkach (najlepiej tych samorealizujących się).
Bardzo cenił amatorską pomoc psychologiczną, od małżonków, rodziny, przyjaciół, nauczycieli i społeczników, po grupy wsparcia i terapie zbiorowe. Dobrze, że kiedyś ludzie mogli udać się do księdza, starszego wioski czy mądrej baby, i wciąż ci wszyscy ludzie są potrzebni, ale dobrze by było, gdyby dziś zapoznawali się ze nowymi odkryciami psychologii, by pomagać jeszcze lepiej.
Wskazuje też osoby, wobec których pomoc jest daremna (tak, nie wszystkim należy pomagać).

Bardzo sobie cenił taoizm, wspomina go wielokrotnie.

Jeszcze raz podkreślam, nie ma tu sensacji i fajerwerków, ale dobrze poczytać o charakterystyce osób samorealizujących się. Ma się wrażenie, że opisywał starożytnych filozofów, wspaniałych generałów, mądrych władców i innych uporządkowanych wielkich ludzi, a w rzeczywistości chodziło mu przede wszystkim o „przeciętnych”, ale za to cnotliwych ludzi, jakich czasami mamy okazję odnaleźć wokół siebie.

-----------------------------

„Ostatnio coraz bardziej jesteśmy skłonni sądzić, że atomistyczny sposób myślenia jest formą łagodnej psychopatologii lub przynajmniej jednym z aspektów syndromu niedojrzałości poznawczej. Holistyczny sposób myślenia i postrzegania zdaje się przychodzić całkiem naturalnie i automatycznie ludziom zdrowszym i samorealizującym się, natomiast wydaje się niezwykle trudny dla mniej rozwiniętych, mniej dojrzałych i mniej zdrowych”.

„Obecna debata nad rolą dziedziczności i środowiska jest niemal tak samo uproszczona, jak przez ostatnie pięćdziesiąt lat. Nadal oscyluje ona między, z jednej strony, schematyczną teorią instynktów, instynktów całkowitych tego typu, jakie występują u zwierząt, a z drugiej kompletnym odrzuceniem instynktywistycznego punktu widzenia na rzecz innego skrajnego poglądu, tłumacząc wszystko wpływami środowiskowymi. Oba stanowiska są łatwe do obalenia i – moim zdaniem – tak nieuzasadnione, że można je nazwać głupimi”.

„Badane, samorealizujące się osoby opisałem jako ponadnarodowe. Mógłbym dodać, że wykraczają one także poza klasę i kastę. Przekonanie to wynika z mojego doświadczenia, chociaż a priori oczekiwałbym, że zamożność i wysoka pozycja społeczna mogą uczynić samorealizację bardziej prawdopodobną”.

„Psychologowie akademiccy w swych pracach nad motywacją bazują przeważnie na wynikach eksperymentów przeprowadzanych na zwierzętach. Truizmem jest twierdzenie, że biały szczur nie jest istotą ludzką, ale – niestety – konieczne jest powtarzanie tego truizmu, ponieważ zbyt często wyniki eksperymentów na zwierzętach uważa się za podstawowa dane, na których należy opierać teorie dotyczące natury ludzkiej. Dane z badań na zwierzętach z pewnością są bardzo użyteczne, lecz tylko wtedy, gdy się z nich korzysta ostrożnie i mądrze”.

[Konstruując teorie motywacji na podstawie badań na zwierzętach]
„Skoro nie możemy zapytać szczura o jego cel, czy trzeba koniecznie podkreślać, że ludzi m o ż e m y pytać o ich cele? Zamiast więc odrzucać cel jako pojęcie, ponieważ nie możemy pytać o to szczurów, znacznie bardziej sensowne wydawałoby się odrzucenie szczurów, ponieważ nie możemy zapytać o ich cele”.

„Dla przedstawicieli teorii instynktu paradygmatem był instynkt zwierzęcy. Prowadziło to do różnych błędów, takich jak ignorowanie instynktów specyficznych dla gatunku ludzkiego. Jednakże najbardziej mylącym wnioskiem, jaki wyprowadzono z badań na zwierzętach niższych, było przyjęcie za pewnik, że instynkty są potężne, silne, niepodlegające zmianie, kontroli ani stłumieniu. Chociaż może to być słuszne w odniesieniu do łososi, żab czy lemingów, to jednak nie jest słuszne w odniesieniu do ludzi”.

„Przede wszystkim jest prawdą, że coś, co wygląda na pierwotną agresywność można obserwować u niektórych gatunków zwierząt – nie u wszystkich ani nawet u wielu, ale jednak u niektórych. Niektóre zwierzęta zdają się zabijać dla samego zabijania i są agresywne bez dającej się zaobserwować przyczyny zewnętrznej. Lis, który dostał się do kurnika, może zabić więcej kur, niż zdoła zjeść, a kot bawiący się myszą jest wręcz przysłowiowy. Jelenie i inne zwierzęta kopytne w okresie rui szukają walki, czasami nawet opuszczając dla niej swoje samice. Wiele zwierząt, nawet wyższych, z nadejściem starości staje się bardziej złośliwymi, przypuszczalnie z powodów konstytucjonalnych, a uprzednio łagodne zwierzęta atakują bez jakiejkolwiek prowokacji. Różne gatunki zwierząt zabijają nie tylko dla zdobycia pokarmu”.

„W przypadku istot ludzkich, większość materiału dowodowego świadczy o tym, że istniejące determinanty biologiczne i dziedziczne są u większości osób zupełnie słabe i łatwo zostają pokonane przez wyuczone czynniki kulturowe. Są one nie tylko słabe, lecz także rozdrobione, są raczej szczątkami i kawałkami niż całkowitymi, pełnymi instynktami, jakie występują u zwierząt niższych. Istoty ludzkie nie mają instynktów, ale wydaje się, że mają szczątki instynktów, instynktopodobne potrzeby, naturalnie im przynależne zdolności i możliwości”.

„Inny wniosek, wynikający z naszych rozważań, jest taki, że byłoby idealnie, gdyby pacjenci i terapeuci wybierali się nawzajem i żeby wybór ten był dokonywany nie tylko na podstawie opinii, wysokości honorarium, przygotowania zawodowego, umiejętności itp., lecz także na podstawie zwykłego ludzkiego uczucia wzajemnej sympatii. Z łatwością można logicznie wykazać, że powinno to przynajmniej skrócić czas potrzebny na leczenie, uczynić je łatwiejszym zarówno dla pacjenta, jak i dla terapeuty, umożliwić przybliżenie się do idealnego wyleczenia i sprawić, żeby całe to doświadczenie było nagradzające dla obu stron. Inne implikacje takiego wniosku polegały na tym, że pochodzenie społeczne, poziom inteligencji, doświadczenia, religia, przekonania polityczne, wartości pacjenta i terapeuty powinny być raczej bardziej niż mniej podobne”.

„Wreszcie wynika stąd, że należałoby ponownie rozważyć przedwcześnie zamknięty (przez psychoanalityków) problem utrzymywania kontaktów towarzyskich między terapeutą a pacjentem po zakończeniu formalnych spotkań terapeutycznych albo nawet podczas ich trwania”.

„Jeśli choroba staje się coraz poważniejsza, to coraz mniej korzyści wynika z zaspokojenia potrzeb. Na tym kontinuum dochodzi się do punktu, w którym 1) pacjent często nawet nie poszukuje ani nie pragnie zaspokojenia potrzeb podstawowych, rezygnując z tego na rzecz zaspokojenia potrzeb neurotycznych oraz 2) nawet gdy pacjentowi daje się sposobność zaspokojenia potrzeb podstawowych, nie może on z niej skorzystać. Okazywanie mu serdecznego uczucia jest bezcelowe, ponieważ lęka się go, nie ufa mu, błędnie je interpretując i w końcu odrzuca.
W tej sytuacji terapia profesjonalna (wglądowa) staje się nie tylko konieczna, ale i niezastąpiona. Nie będzie tu skuteczna żadna forma terapii – ani sugestia, ani katharsis, ani leczenie objawów, ani zaspokojenie potrzeb. A zatem, po przekroczeniu tego punktu, wchodzimy niejako w inny świat – obszar rządzący się własnymi prawami, gdzie wszystkie omówione w tym rozdziale zasady przestają mieć zastosowanie, o ile nie zostaną zmodyfikowane i obwarowane odpowiednimi zastrzeżeniami”.

„Angielski psychoanalityk Roger Money-Kyrle (1944) stwierdził, że jego zdaniem osoby neurotyczne można nazwać nie tylko względnie, ale absolutnie nieefektywnymi po prostu dlatego, że nie postrzegają świata realnego tak dokładnie czy tak efektywnie jak osoby zdrowe. Neurotycy nie są chorzy emocjonalnie – oni są niesprawni poznawczo!”.

„Jeden szczególnie fascynujący i pouczający aspekt tego lepszego kontaktu z rzeczywistością zostanie omówiony obszernie w rozdziale 13. Stwierdzono, że ludzie samorealizujący się odróżniają znacznie łatwiej, niż większość ludzi, to co świeże, konkretne, idiograficzne od tego, co pospolite, abstrakcyjne i skategoryzowane. Wskutek tego żyją oni bardziej w rzeczywistym świecie natury niż w stworzonej przez ludzi masie pojęć, abstrakcji, oczekiwań, przekonań i stereotypów, którą większość myli ze światem. Są oni zatem znacznie bardziej skłonni postrzegać to, co jest, niż pragnienia, nadzieje, obawy, lęki, teorie i przekonania, własne lub grupy kulturowej, do której należą. Herbert Read bardzo trafnie nazwał to „niewinnym okiem””.

„Na koniec muszę stwierdzić, chociaż z pewnością zaniepokoi to wielu teologów, filozofów i naukowców, że osoby samorealizujące się mają więcej wolnej woli i są mniej zdeterminowane niż przeciętni ludzie”.

„Okazuje się więc, że w tysiącu poważnych dylematów filozoficznych są do wyboru więcej niż dwie alternatywne możliwości lub – paradoksalnie – nie ma wcale konieczności wyboru. Jeśli stanie się jasne, że walka płci u ludzi dojrzałych nie jest w ogóle walką, lecz jedynie oznaką okaleczenia i zahamowania rozwoju, to któż chciałby opowiadać się za jedną bądź drugą stroną?”

„Pod tym i wieloma innymi względami ludzie zdrowi są tak różni od ludzi przeciętnych – przy czym nie jest to tylko różnica stopnia, lecz także różnica jakości – że dają początek dwóm bardzo różnym rodzajom psychologii. Jest coraz bardziej oczywiste, że badanie jednostek okaleczonych psychicznie, zahamowanych, niedojrzałych i niezdrowych może skutkować jedynie ułomną psychologią i ułomną filozofią. Podstawą bardziej uniwersalnej psychologii musi być badanie osób samorealizujących się”.

„Jednakże badane przeze mnie osoby położyły kres tym oczekiwaniom. Na przykład pewna niewykształcona kobieta, która cały swój czas poświęcała roli gospodyni domowej i matki, nie uprawiała żadnego spośród konwencjonalnych rodzajów twórczości, ale była cudowną kucharką, matką, żoną i gospodynią domową. Jakimś sposobem, mimo niedostatku pieniędzy, jej dom był zawsze piękny. Była doskonałą panią domu. Przyrządzone przez nią posiłki były bankietami. Jej gust, jeśli chodzi o obrusy, srebra, szkło, porcelanę i meble, był nienaganny. We wszystkich tych dziedzinach była oryginalna, nowatorska, pomysłowa, nieprzewidywalna, pełna inwencji. Po prostu musiałem nazwać ją twórczą. Od niej i od innych jej podobnych osób nauczyłem się, że pierwszorzędna zupa jest bardziej twórcza niż drugorzędny obiad i że, ogólnie rzecz biorąc, gotowanie, wychowywanie dzieci czy prowadzenie domu mogą być twórcze, podczas gdy poezja wcale nie musi być twórcza”.

„Uważam psychologię humanistyczną (trzecią psychologię) za przejściowy, przygotowawczy stopień do jeszcze „wyższej” czwartej psychologii, międzyosobowej, międzyludzkiej, ześrodkowanej raczej na kosmosie niż na ludzkich potrzebach i zainteresowaniach, wykraczającej poza człowieczeństwo, tożsamość, samourzeczywistnienie i temu podobne”.

„Jednym z celów edukacji powinno być nauczanie, że życie jest drogocenne”.
– A nie Kavki i Camusy ciołki.

„Edukacja transpersonalna oznacza kształcenie całej osoby, proces poddawania ludzi działaniu tego, co w nich samych jest tajemnicze. Uczenie się jest procesem, podróżą odzwierciedlającą odkrycia osobistej transformacji. Maslow opowiadał się za poglądem, że szkoły powinny istnieć po to, aby pomagać ludziom wejrzeć w siebie i na podstawie tej wiedzy ukształtować system wartości.
Jonathan Kozol, pisarz i nauczyciel, wskazywał, że edukacja musi dotyczyć wartości etycznych, takich jak prawda, uczciwość i współczucie, oraz musi się zajmować stosowaniem tych wartości do zdarzeń zachodzących poza klasą szkolną. Maslow żywił także mocne przekonanie, że indywidualnego zdrowia nie można oddzielić od zdrowia zbiorowego, podobnie jak nie da się oddzielić osobistego wzrastania od wzrastania duchowego”.

„Kobiety są naprawdę czymś w rodzaju wiecznego cudu. Są podobne do kwiatów. Każda osoba jest dla mnie tajemnicą, ale kobiety są dla mnie bardziej tajemnicze niże mężczyźni”.

„Motywacja, intencje i rozwój osobowości. Trzecia droga, czyli psychologia humanistyczna”

Jak to często ma miejsce w przypadku holizmu i eklektyzmu, pozycja może nie jest spektakularna czy porywająca, ale za to solidnie rozsądna. Maslow odżegnuje się od dwóch skrajności: freudyzmu i behawioryzmu. Docenia zasługi obu, jak również Adlera, Junga, Fromma, Allporta czy...

Nie piszę tego lekko - tę książkę naprawdę trzeba przeczytać. Lekcje których człowiek dowie się z lektury zostają na całe życie i mają na nie duży i pozytywny wpływ - pokazują też jak ważne jest zaspokajanie potrzeb ciała i ducha i jak przekłada się to na ogólny dobrostan.

Bardzo bardzo polecam. Oceniam po kilku latach od pierwszej lektury i mogę śmiało stwierdzić że ta pozycja zmieniła moje życie na lepsze.

Nie piszę tego lekko - tę książkę naprawdę trzeba przeczytać. Lekcje których człowiek dowie się z lektury zostają na całe życie i mają na nie duży i pozytywny wpływ - pokazują też jak ważne jest zaspokajanie potrzeb ciała i ducha i jak przekłada się to na ogólny dobrostan.

Bardzo bardzo polecam. Oceniam po kilku latach od pierwszej lektury i mogę śmiało stwierdzić że ta...

Lubię od czasu do czasu powrócić do lektur akademickich.
Praca Abrahama Maslowa, znanego i cenionego psychologa XX wieku, nadal znajduje zastosowanie w naukach humanistycznych i społecznych (to drugie wydanie).
We wprowadzeniu Roberta Fragera zawiera się opis zawartości publikacji wraz z notą biograficzną autora oraz wypunktowane są główne kategorie koncepcji Maslowa.


Tekst główny ma 4 odrębne części.

I. Pierwsza część jest wykładem Maslowa z teorii motywacji (krytyka teorii behawioralnych). Opiera się on na koncepcji hierarchicznie ułożonych potrzeb, którymi rządzą prawa decydujące o kolejności ich pojawiania się i gratyfikacji.

II. W drugiej części Maslow analizuje przyczyny destruktywności, wgłębia się w cechy rozróżniajace psychopatologię od 'normalności' oraz wskazuje na psychoterapeutyczny charakter "pozytywnych" relacji międzyludzkich.

III. W trzeciej części Maslow koncentruje się wokół cechy kreatywności człowieka.

IV. Czwarta część jest podsumowaniem oraz apelem o przyjęcie całościowej, holistycznej perspektywy w podejściu do człowieka.

Publikacja zawiera też całościową bibliografię prac autora.


Pomocna i ciekawa lektura, choć nie jest lekka.

Lubię od czasu do czasu powrócić do lektur akademickich.
Praca Abrahama Maslowa, znanego i cenionego psychologa XX wieku, nadal znajduje zastosowanie w naukach humanistycznych i społecznych (to drugie wydanie).
We wprowadzeniu Roberta Fragera zawiera się opis zawartości publikacji wraz z notą biograficzną autora oraz wypunktowane są główne kategorie koncepcji...

Długo zwlekałem z sięgnięciem po tę książkę, bo cały czas rozumowałem mniej więcej w ten sposób, że przecież znam piramidę Maslowa od lat, była ona omawiana zarówno na studiach biznesowych jak i psychologicznych oraz opisywana przy wielu różnych jeszcze okazjach, więc po co? A jednak warto było, naprawdę warto. I króciutko napiszę – dlaczego?
Czym koncepcja Maslowa się wyróżnia i jednocześnie w jaki sposób uzupełnia (jako trzecia droga) koncepcje psychoanalityczne wszystkie razem wzięte (Freuda, Junga, Horney) oraz metody (jak np. Persla)?
„Stopień zaspokojenia potrzeb podstawowych jest dodatnio skorelowany ze stopniem zdrowia psychicznego”, zatem „ dobre warunki życiowe należą do podstawowych czynników terapeutycznych’
Kropka.

Długo zwlekałem z sięgnięciem po tę książkę, bo cały czas rozumowałem mniej więcej w ten sposób, że przecież znam piramidę Maslowa od lat, była ona omawiana zarówno na studiach biznesowych jak i psychologicznych oraz opisywana przy wielu różnych jeszcze okazjach, więc po co? A jednak warto było, naprawdę warto. I króciutko napiszę – dlaczego?
Czym koncepcja Maslowa się...

Piękna książka, inspirująca, pokazująca ścieżkę, mądra. I dobrze napisana. Treści w niej zawarte wmontowałem w swój system wartości.

Piękna książka, inspirująca, pokazująca ścieżkę, mądra. I dobrze napisana. Treści w niej zawarte wmontowałem w swój system wartości.