To nie jest fajka

Ten cytat jest najlepszym podsumowaniem: „Prawdziwe dzieło sztuki powstaje „z artysty” w sposób tajemniczy, zagadkowy, wprost mistyczny. Oddzielone od niego rozpoczyna własny żywot, staje się samo osobą, odrębnym podmiotem poruszanym duchem, jednym słowem bytem istniejącym realnie i materialnie. Nie jest przeto byle czym i nie pęta się w świecie duchowym przez przypadek, lecz jak każde sensowne istnienie posiada w sobie energię zdolne do twórczej aktywności. Żyje, działa i współtworzy atmosferę duchową, o której tu mówimy. Wyłącznie z tej perspektywy należy odpowiedzieć na pytanie, czy dzieło jest dobre, czy złe. Jeżeli jest „źle” uformowane, bądź zbyt słabo, to jego forma jest również zła, albo za słaba, żeby wywołać oddźwięk w duszy i tak jest w każdej sztuce. Podobnie, nie ten obraz jest „dobrze namalowany”, który ma właściwie ustawione [zna- czenia] i wartości (valeurs, bez których nie mogą obejść się Francuzi) i nie taki, który jest jakoś prawie naukowo podzielony na partie zimne i ciepłe, lecz ten obraz jest namalowany dobrze, który żyje pełnym życiem wewnętrznym. Podobnie dobrym rysunkiem jest jedynie ten, w którym niczego nie można zmienić bez zrujnowania owego wewnętrznego życia – i to bez względu na to, czy rysunek jest zgodny z anatomią, botaniką, lub jakąś inną nauką.”

Książka, w której ktoś pyta, a ktoś udziela odpowiedzi. A mimo to odpowiedzi mnożą pytania. Czy to, co robią przedstawieni w książce twórcy, to wciąż sztuka? A jeśli tak, to czy coś, czego zrozumienie wymaga znajomości tak dokładnego kontekstu jest aby na pewno dobrą sztuką? Zachęcam do lektury. I do dialogu.

Świetna książka pokazująca dadaizm od kuchni. Richter był w samym środku tego zamętu artystycznego , który do dziś mimo upływu czasu ( minęło ponad 100 lat) nadal budzi emocje. Dadaizm miał duży wpływ również na wynalazki literackie, wielu poetów brało udział w rozróbach artystycznych spod znaku Dada. Współcześni artyści, zwłaszcza ci, którzy chcą być rewolucyjni, również stosują tricki dadaistyczne: manifesty (choć to jest wynalazek futurystów),prowokację słowną lub wizualną. Zresztą celebryci robią to samo. Książka do przeczytania dla tych, którzy chcą mieć świadomość, że niektóre chwyty artystyczne są już znane trzeba tylko czytać publikacje takie jak ta. Kto czyta, ten jest wolny jak Dada.

Po zapoznaniu się z tą książką, powiedzenie : „Gadał dziad do obrazu a obraz doń ani razu” traci sens. Bo dzieła sztuki mówią a i odbiorca prowadzi z nimi ciągły dialog, wystarczy tylko znaleźć wspólny język. A nie jest to takie trudne, bo Autor uświadamia nam oczywisty fakt, że wszyscy – i artyści i widownia, podlegają tym samym prawom psychologii oraz fizjologii widzenia, czucia i innych zmysłów niezbędnych do odbioru sztuki. Autor wplata w dzieje sztuki współczesne Mu osiągnięcia psychologii i za ich pośrednictwem stara się tłumaczyć fenomen powstawania dzieła i jego odbioru przez widownię. Zarzeka się też, że to nie jest kolejny podręcznik z historii sztuki, a jednak, moim zdaniem na swój sposób historią sztuki jest. Historią dochodzenia do wniosku, że sztuka daje klucz do ukrytego świata ukrytych doznań psychicznych i lepszego poznawania siebie i otoczenia. I byłyby to doprawdy „oczywiste oczywistości”, gdyby nie piękny styl, ogromna wiedza, erudycja, jasność wyrażania się i bijące z książki jakieś nieokreślone, ciepłe poczucie humoru i sympatia do czytelnika. Jeśli Autor był takim samym wykładowcą jak pisarzem, na zajęciach musiał mieć tłumy! W trakcie przedzierania się przez gombrichową interpretację malarstwa uderzyło mnie sporo ciekawych myśli. Przede wszystkim – że człowiek nie jest w stanie pojąć tego, z czym się wcześniej nie spotkał. Więc sztuka nie rodzi się z niczego a bazuje na ciągłych powtórzeniach i twórczych interpretacjach tego, co stworzyli inni. Od lat nauka malarstwa polegała na terminowaniu u mistrzów i wieloletnim kopiowaniu - a to starych obrazów, a to z natury. Ten tom niestety nie doczekał się nowszego wydania niż z 1981 roku, ilustracje w nim zawarte są gorsze niż złe, ucięte, czarno-białe i ziarniste ale są też merytorycznie bezcenne. Okazuje się, że dawni mistrzowie pozostawili po sobie nie tylko skończone dzieła ale całą masę szkicowników, szablonów, wzorników, prób narysowania stóp, uszu, głowy, dziecięcych postaci, dorosłych sylwetek rozrysowanych na szczegółowe proporcje, zwierząt w spoczynku i w ruchu, tak, że w wielu wypadkach spore fragmenty obrazu powstawały niejako na zasadzie „kopiuj-wklej”. To tłumaczy, czemu na tak wielu starych obrazach amorki, aniołki lub Dzieciątka są podobne do siebie i puciate jakby chorowały na świnkę! Kopiuj-wklej… Co oczywiście nie znaczy, że wystarczy namazać w odpowiednich proporcjach różne kawałki ciała żeby otrzymać Monę Lisę. I nie jest prawdą, że najdawniejsza, starożytna sztuka była bardziej „prymitywna” z powodu braków warsztatowych twórców. Określona maniera to wynik niechęci do innego schematu, wymagań ducha epoki, oczekiwań odbiorców. Świadczą o tym przepiękne ponadczasowe zgodne z anatomią szkice w „brudnopisach” egipskich czy wczesnośredniowiecznych które dowodzą, że artyści od zawsze umieli „w sztukę” ale z ważnych powodów tworzyli w zrytualizowany sposób. Oczywiście zawsze rodzi się grono twórców buntujących się przeciwko schematom i starej manierze . Każde pokolenie patrzy na osiągnięcia poprzedników i czerpie z tradycji – płynie z nią lub ja obala, ale nigdy nie zdoła zniszczyć. Bo jeśli już planujemy jakiś twórczy bunt to trzeba wiedzieć z czym się nie zgadzać. Taki Constable na przykład przed malowaniem nowego obrazu starał się „zapomnieć” o jakichkolwiek wcześniejszych malowidłach. Nic z tego, nie zapomniał – ale udało Mu się stworzyć nowe, świeże, oryginalne dzieła. Bez wątpienia psychologia przybliża i tłumaczy fenomen widzenia, rozumienia, rozpoznawania znanych motywów, ukazuje jak łatwo i chętnie dajemy się omamić iluzją trzeciego wymiaru na płaskiej powierzchni, iluzją ruchu na nieruchomym płótnie, iluzją oddalenia, perspektywy, iluzją koloru zależnie od nałożonego tła. Ale jeśli chodzi o uzyskanie „przepisu na arcydzieło” – nadal go nie otrzymujemy. I to chyba dobrze, bo dzięki temu artyści wciąż muszą przeżywać twórcze męki żeby je stworzyć a odbiorcy starać się ze wszystkich sił rozpoznawać te wybuchy geniuszu.

Niezwykle przydatna lektura dla osób zajmujących się historią sztuki. Przekrojowa, ale znakomicie tworząca grunt. W książce znajdują się zagadnienia dotyczące psychologii, filozofii, semiotyki, ogólnych trenerów na różne metodologie z zakresu nauki o sztuce. Do tej pory przydaje mi się powracanie myślami do jej treści przy różnych okazjach. Lektura porządkująca wiedzę.

Książka zmotywowała mnie do obejrzenia kilku obrazów, wszystkim dobrze już znanego reżysera. Niekiedy raził mnie jej nadmierny, bezkompromisowy idealizm, który lepiej wyraża się w postaci obrazów na ekranie, niż w formie teoretycznych dywagacji. Fantazje autora rekompensuje dążenie do uchwycenia bezpośredniego doświadczenia oraz zbijanie wszelkich pytań o symbolikę w jego filmach: „Bardzo trudno było mi wyjaśnić osobom, które obejrzały Zwierciadło, że w filmie, oprócz pragnienia wyrażenia prawdy, nie ma innego ukrytego, zaszyfrowanego sensu”. Tarkowski stara się scharakteryzować estetykę sztuki filmowej nadając jej ontologicznego kształtu. Pojęciem wiodącym w jego teorii jest czas filmowy wyznaczony przez rytm poszczególnych ujęć zamkniętych w ściśle określonej przestrzeni (montaż pełni drugorzędne znaczenie). W ten sposób kino zbliża się do życia, jest „realnością emocjonalną”. Nie jestem teoretykiem filmowym, ale świadomość artysty jest w tym wypadku zdumiewająca. Cześć omawiająca strukturę obrazu filmowego to najmocniejsza strona książki. W zakończeniu autor pozwala sobie na ocenę kondycji duchowej ludzki, która, jak pewnie nikogo nie zaskoczy, znajduję się obecnie w kryzysie. Zagrożeniem dla jednostki jest wszechobecny materializm. Mamy tu do czynienia z chrystusową rolą artysty, który wskazuję zagubionym jednostkom właściwy kierunek rozwoju. Wydaję mi się, że to nieco przestarzała idea zabarwiona megalomanią autora. Tarkowski zapomina, że pełny rozrost duchowy możliwy jest w optymalnych warunkach materialnych. Podsumowując – rosyjski reżyser to o wiele lepszy autor przenikliwych obrazów filmowych, niż teoretyk. Niektóre, toporne fragmenty zostają jednak usprawiedliwiona imponującą świadomością artystyczną Andrieja Tarkowskiego.

Spora pozycja nie do przeczytania na raz. Ogrom informacji do ktorych trzeba wracac, np spinning dziel, ktore juz byly wymienione. Bardzo dobrze. Ze sa podane numery stron w tekscie. Swietna pozycja do ktorej wracam, nawet tylko po to zeby przeczytac strone ktora mnie interesuje. Chociaz czyta sie to szybko I lekko, lepiej zwolnic by zapamietac tresc I sie nia cieszyc. Jesli chcesz zaczac przygode ze sztuka to jest to wlasnie ta pozycja.

Zizek-erudyta analizuje filmy klasyków kina z punktu widzenia psychoanalizy. Dzięki tej perspektywie odkrywa w treści opisywanych dzieł znaczenia, których trudno by było dostrzec komuś bez odpowiedniej wiedzy. Wiele z zizkowych obserwacji zaskakuje świeżością i pozwala na nowo odczytać treść znanych filmów. Prawdziwa gratka dla kinomaniaków!

Książka o psychofizjologii widzenia, tytuł godny dodania ze względu na zrozumienie co jest ważne w kompozycji i jakie są najistotniejsze elementy w postrzeganiu przestrzeni. Tekst na początku może wydawać się żmudny w porównaniu z lekkimi tytułami o projektowaniu czy sztuce. Jednak jest to publikacja warta czasu i uwagi. :)

Książka dla tych, którzy chcą zacząć swoją przygodę z surrealizmem. Napisana w sposób przejrzysty. Mamy przegląd twórczości najważniejszych artystów tego nurtu sztuki dwudziestowiecznej. Mimo upływu czasu ta sztuka jest dalej podziwiana, komentowana, interpretowana. Wielu twórców z różnych dziedzin sztuki współczesnej wykorzystywało i dalej wykorzystuje w swojej działalności artystycznej elementy surrealizmu: film, malarstwo, literatura, grafika, rzeźba. Wiedza o surrealizmie jest potrzebna zarówno licealistom, jak i studentom różnych kierunków. Bez niej komentowanie i interpretacja dzieł sztuki dwudziestowiecznej i współczesnej jest niemożliwa.

Jak to miło być hobbystą, czytać mądre książki i nie musieć zaliczać ich na kolokwium albo tworzyć prac na ich podstawie! Bo ten Kandinsky z Bauhausu to z jednej strony solidny podręcznik z dziedziny malarstwa i grafiki - chudy ale gęsty od treści (złoty, a skromny - jak mówi mój znajomy),a z drugiej cudny materiał do przemyśleń o sztuce współczesnej i świecie w ogóle. Do tego napisany bardzo przystępnie. Do tego mój egzemplarz biblioteczny opatrzony ołówkowymi notatkami jakiegoś pasjonata - raj! (i nie wmawiajcie mi, Obywatele, że po książkach się nie maże, bo to cud prawdziwy napotkać w starym tekście notatki mądrego czytelnika!) Podobno W. Kandinsky był zwolennikiem teorii syntezy sztuk - czyli wszystko kojarzyło Mu się ze wszystkim; malarstwo abstrakcyjne z muzyką, muzyka z matematyką, matematyka z geometrią, geometria z kolorami, kolory z dynamiką przekazu, dynamika z układem punktów, punkty z zapisem nutowym, zapis z liniami, linie z kątami i łukami, te z kolei z liryzmem i dramatyzmem, stąd już blisko do tańca; jeszcze pasywność i aktywność, gęstość, ciężar i lekkość, niebyt, zimno i gorąco, smutek i radość; dodajmy jeszcze pasywne (niebieski),aktywne (żółty) i nieme (czarny-biały) kolory - uffff! Mamy cudną teorię współczesnego malarstwa, która pewnie zatruła żywot niektórym studentom a innym laikom nieco otworzyła oczy na fenomen ciapków, bryzgów, kątów prostych i rozwartych, kwadratów Malewicza, punktów i linii, które na abstrakcyjnych dziełach wcale nie są kakofonią kolorowych przychlastów, przypadkowych zestawień, tworzonych zapewne pod wpływem substancji zakazanych. Twórco - uważaj, gdzie stawiasz kleksa, Widzu - bądź wrażliwy na kierunki linii na płaszczyźnie i wzbogacaj się nimi!

Uważam, że to bardzo dobry rys polskiej sztuki współczesnej. Książka jest napisana w przystępny sposób. Poza przekrojem artystów i dzieł, mamy podane na tacy "kto, z kim, gdzie, dlaczego". Zazwyczaj spotykałam się z pojedynczymi publikacjami dot. konkretnego artysty. Jest to solidna baza na której można prowadzić dalszy research, bo temat nie zostaje wyczerpany.

Ta książka to zbiór tekstów antropologicznych o znaczeniu świętości i jego wpływie w kształtowaniu różnych kultur i ich ludów. To książka o rożnych formach i sposobach przejawiania się sacrum są w różnych kulturach. To spojrzenie tego rumuńskiego antropologa na archaiczność świata pierwotnego, na "środek świata" i jego magiczność. To interesujące studium z zakresu antropologii religii.

Polecam książki WAiF z tej serii. Są pisane przystępnie, czytelnik nie musi posiadać dużej wiedzy o temacie, do zrozumienia wystarczy bardzo ogólna wiedza o sztuce. Jednocześnie są wiarygodne, pisane przez uznane autorytety, jak Maria Poprzęcka czy Wiesław Juszczak (byli wykładowcy Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego). Mimo, że od lat niewznawiane, są łatwo dostępne w antykwariatach.

Uch. Śmiem twierdzić, że wszystkie potencjalne błędy i przewiny, za które pokutuje czytelnik, nie są winą autorów, ale niewdzięcznego tematu, z jakim przyszło im się zmierzyć. Nazwijmy rzeczy po imieniu: myśl filmowa w stopniu większym niż wszystkie podobne twory zawiera w sobie niesamowitą ilość wodolejstwa, pustosłowia i przerostu formy nad treścią. Jeśli dorzucić do tego jeszcze szczyptę hermetycznego żargonu, nie jest łatwo pamiętać, jakie stosunkowo niegłupie problemy i przemyślenia legły u jej podstaw. Trzeba natomiast przyznać, że autorzy zrobili wszystko, co mogli, żeby przeprowadzić czytelnika przez meandry uczonego gadania możliwie jak najkrótszą i jak najprostszą drogą. Nie mam przez to na myśli, że ten podręcznik powinien nosić podtytuł "dla idiotów", jest jednak na tyle przystępny, żeby nie zamęczyć "początkującego użytkownika" i na tyle skondensowany, żeby stanowić przyczynek do dalszych poszukiwań (przy czym proszę zwrócić uwagę, że eseje napisane przez Alicję Helman są minimalnie przystępniejsze niż te autorstwa Jacka Ostaszewskiego...)

Sam nieraz zastanawiałem się skąd bierze się taka różnica w jakości malarstwa różnych epok. Strzemiński nie dość, że odpowiada na to pytanie, to czyni z tego prawdziwą pracę naukową, a momentami nawet rozprawę filozoficzną. Niektóre wnioski potrafią być zaskakujące, a cała książka otwierająca na poznawanie historii sztuki. Piękne wydanie.

Rzeczywiście nie polecam by brały się za to osoby pozbawione przeżycia religijnego - zabraknie im koniecznego, podświadomego punktu odniesienia własnej religijności. Osobiście do lektury zachęcił mnie tekst O istocie religii profesora Wolniewicza, który z Świętością Otta utożsamiał śmierć. Te dwie lektury tworzą znakomite połączenie. Minusem nieco ciężki język.

wnikliwa systematyczno-filmoznawcza analiza pochodu tyranów, dostrzeżonych i przedstawionych w kinie niemieckim ery weimarskiej... obejrzano ok. 120 filmów wspomnianych w książce, m.in. z nurtów Expressionismus, Neue Sachlichkeit, Kulturfilm, Zillefilm, Sittenfilm, Bergfilm, Marchenfilm, Strassenfilm i inne... znaczna część tych filmów została potem zakazana w III Rzeszy...

Dobre i pogłębione analizy obrazów, pokazujące ukrytą symbolikę, kontekst religijny i średniowieczne poglądy. Jednak jakoś trudno mi się czytało, może z powodu układu tekstu, szczególnie pod koniec, gdzie omawiane dzieła znajdują się kilka stron do przodu względem tekstu, a same obrazy są mniej porywające i autor traktuje je trochę zdawkowo, nie umie się nimi zachwycić tak jak na przykład apokaliptycznymi Sądami Ostatecznymi, Wozem z Sianem czy Ogrodem Rozkoszy.