Pięcioksiąg Izaaka

O Żydach, ich prześladowaniach i Holokauście ze smutkiem i szacunkiem dla ofiar, ale bez patosu.
Od Piewszej Wojny Światowej, do lat po zakończeniu drugiej. Galicyjski sztetl, obozy i łagry. Dużo śmierci przedstawionych piano, mnóstwo empatii i wyrozumiałości narratora oraz.... żydowskiego ... poczucia humoru.
No i symbolicznie - wszak fabuła ma mocno teatralną strukturę, ale takie też było zamierzenie narratora. Tytułowy Izaak mieści w sobie losy narodu żydowskiego w tragicznym XX wieku, w tym utratę bliskich i przyjaciół, dwa totalitaryzmy i bycie wszędzie obcym. Napisane prostym językiem, bez przeładowanie postaciami, ale to nie bajka, lecz prawie moralitet.
Ocenę obniża prawosławie zamiast grekokatolicyzmu
Przeczytane w ramach kwietniowego wyzwania - książka autora na literę 'W'.

O Żydach, ich prześladowaniach i Holokauście ze smutkiem i szacunkiem dla ofiar, ale bez patosu.
Od Piewszej Wojny Światowej, do lat po zakończeniu drugiej. Galicyjski sztetl, obozy i łagry. Dużo śmierci przedstawionych piano, mnóstwo empatii i wyrozumiałości narratora oraz.... żydowskiego ... poczucia humoru.
No i symbolicznie - wszak fabuła ma mocno teatralną strukturę,...

„Pięcioksiąg Izaaka”, będąc moją pierwszą przeczytaną w 2025 roku książką, od razu trafił do tegorocznego czytelniczego panteonu.
Polecił mi go kiedyś @Irek, ale długo zeszło mi, by po ten tytuł sięgnąć. Utknął on na dobre w poczekalni, wmieszał się w tłum innych protegowanych lektur i czekał.
Angel Wagenstein urzekł mnie przede wszystkim sposobem, w jaki historię Izaaka Jakuba Blumenfelda opowiedział. Styl, język i nastrój były mi niezwykle bliskie, bo okazały się skrzyżowaniem stylistyki uprawianej przez Stefanię Grodzieńską i Andrzeja Mularczyka. Te nostalgiczne nuty, przywiązanie do życia mimo wszystko, pogodzenie ze światem w jego zmiennych kolejach losu, dystans do siebie i wszystkiego wokół, ciepły i familiarny ton, oraz przede wszystkim cnota nienarzekactwa. Tymi cechami ta książka stoi.
Jakże też ten Kołodziec, w którym nie wadząc nikomu żyły obok siebie rozmaite nacje i przedstawiciele różnych kultur, przypominał mi Mularczykowe Krużewniki opisane w „Każdy żyje jak umie”.

Kilka złotych myśli, którymi autor bogato okrasił tekst:
„Po każdym upadku ideałów przychodzi ogólny upadek obyczajów”
„Każdy widzi cząstkę prawdy przez dziurkę od klucza własnych przeżyć”
„Czy można zaspokoić duszę tym, coś zdobył, jeśli tęsknisz za tym, co straciłeś”

I prawie na koniec:
„Wszystko to, mój bratku, było tak dawno, jakby się wcale nie wydarzyło. A może i naprawdę się nie wydarzyło, czy to człowiek wie, co w życiu jest snem, a co rzeczywistością, skoro samo życie jest przelotnym widmem, mirażem na pustyni i pogonią za wiatrem?”

Na koniec zaś jedna z moich ulubionych chochm, które w tekście pełnią rolę ilustracji bądź komentarza do opowiadanych zdarzeń.

„Ben Cwi, który obejrzawszy się, wszedł do chrześcijańskiej wędliniarni, ujrzał na ladzie różową i soczystą praską szynkę, więc zapytał:
-Ile kosztuje kilogram tej ryby?
-To jest szynka, proszę pana – powiedział sprzedawca.
-Nie pytam, jak się nazywa ta ryba, lecz ile kosztuje!”

„Pięcioksiąg Izaaka”, będąc moją pierwszą przeczytaną w 2025 roku książką, od razu trafił do tegorocznego czytelniczego panteonu.
Polecił mi go kiedyś @Irek, ale długo zeszło mi, by po ten tytuł sięgnąć. Utknął on na dobre w poczekalni, wmieszał się w tłum innych protegowanych lektur i czekał.
Angel Wagenstein urzekł mnie przede wszystkim sposobem, w jaki historię Izaaka...

Jaka to była fajna niespodzianka - lektura tej książki! Dla mnie już sama zapowiedź brzmiała ciekawie, bo miała być to powieść o życiu w Europie w pierwszej połowie XX wieku z punktu widzenia Żyda... i miała być to powieść pozytywna. Czy w ogóle dałoby się pisać w sposób wesoły o tamtych wydarzeniach? Wagenstein udowadnia, że tak i ku mojemu zaskoczeniu wielokrotnie się śmiałam podczas czytania. Główny bohater i narrator "Pięcioksięgu Izaaka" to Izaak Blumenfeld, który podzielił swoje życie na pięć części (każda odpowiada innej "księdze"),w zależności od ojczyzny. Ale Izaak się nie przeprowadzał, a przynajmniej nie z własnej woli, to Europa się zmieniała. I tak pochodzący z okolic Drohobycza Żyd rodzi się jako obywatel Austro-Węgier, by po przegranej I wojnie światowej stać się Polakiem, następnie po 17.09.1939 - obywatelem ZSRS, a od lata 1941 już nawet "nieobywatelem" III Rzeszy. Tutaj następują przymusowe przeprowadzki, obozy koncentracyjne, aż w końcu Izaak ląduje w Wiedniu, w niepodległej Austrii... nie na długo, bo przypomina sobie o nim ZSRS, który z ochotą wysyła mężczyznę na reformację przez pracę... gdzieś na dalekiej Syberii. Żywot Izaaka wydaje się pasmem nieszczęść, ale bohater podchodzi do niego w sposób raz filozoficzny, raz humorystyczny. Książka pełna jest żydowskiego humoru i anegdotek, które rozjaśniają nawet najciemniejsze fragmenty lektury. Akcja pędzi do przodu w zawrotnym tempie, na oczach czytelnika zmienia się cały świat, a bohater musi się do niego dostosować, choć nie przychodzi mu to łatwo. "Pięcioksiąg Izaaka" to lektura, przy której nie można się nudzić, zmuszająca do smutnych refleksji, ale i wywołująca szeroki uśmiech. Gorąco polecam! :)

Jaka to była fajna niespodzianka - lektura tej książki! Dla mnie już sama zapowiedź brzmiała ciekawie, bo miała być to powieść o życiu w Europie w pierwszej połowie XX wieku z punktu widzenia Żyda... i miała być to powieść pozytywna. Czy w ogóle dałoby się pisać w sposób wesoły o tamtych wydarzeniach? Wagenstein udowadnia, że tak i ku mojemu zaskoczeniu wielokrotnie się...

„Skoro życie dane nam jest, będziemy żyć, nie ma co”

Tak kończy się „Pięcioksiąg Izaaka. Opowieść o żywocie Izaaka Jakuba Blumenfelda”. Jest to zdanie klucz do tej powieści, będącej jednoznaczną pochwałą życia, choć opowiada o koszmarach wojny i holokauście.

Angel Wagenstein, bułgarski pisarz i scenarzysta filmowy, autor cyklu „Europejscy Żydzi”, laureat wielu nagród, w Polsce jednak niezbyt znany.

Wagenstein operuje w powieści błyskotliwymi żartami. Śmiech pozwala bowiem odreagować grozę sytuacji, „jest tarczą obronną, źródłem odwagi i dobrego samopoczucia podczas najtragiczniejszych chwil swego istnienia” – tak pisał sam Wagenstein, dziękując zbieraczom żydowskich kawałów, których wiele zamieszczonych zostało w książce.

To tragiczna i jednocześnie miejscami komiczna opowieść o niezwykłych losach mieszkańców Galicji, którzy wskutek kaprysów Historii aż pięciokrotnie zmieniali ojczyznę. Na przykład Izaak Blumenfeld, krawiec z Kołodźca, niedaleko Drohobycza, poszedł w 1914 roku na wojnę jako obywatel Austro-Wegier, a wrócił z niej jako Polak. Niedługo potem, ponieważ wydarzenia następowały jedno po drugim, dowiedział się wraz ze wszystkimi zebranymi na placu miasteczka, że zostali wyzwoleni i przyłączeni do wielkiego Związku Radzieckiego. Następnie był pozbawionym wszelkich praw Żydem, przebywającym na wschodnich terenach Rzeszy Niemieckiej, a w końcu stał się obywatelem Republiki Austrii.

Widoczny jest też sentyment autora do Polski i dawnych miasteczek żydowskich. Wspólne życie Ukraińców, Polaków i Żydów ukazał jako harmonijne i przyjacielskie, choć wiadomo, że nie zawsze było tak pięknie. Jednak pisarz, jak sam przyznaje, wychodzi z założenia, że „człowiek powinien zwracać się do świata z dobrem, chociaż świat jest dla niego okrutny.”

„Pięcioksiąg Izaaka” można porównywać do głośnych komediodramatów filmowych: „Życie jest piękne” Roberta Benigniego, czy choćby do polskiego „Zezowatego szczęścia” Andrzeja Munka, pokazujących los jednostek wpleciony w tryby Historii.
Są w książce również dostrzegalne nuty Jaroslava Haška i jego nieśmiertelnego „Dobrego wojaka Szwejka”

Błyskotliwa, poruszająca, momentami przyprawiająca o śmiech przez łzy.
Polecam

„Skoro życie dane nam jest, będziemy żyć, nie ma co”

Tak kończy się „Pięcioksiąg Izaaka. Opowieść o żywocie Izaaka Jakuba Blumenfelda”. Jest to zdanie klucz do tej powieści, będącej jednoznaczną pochwałą życia, choć opowiada o koszmarach wojny i holokauście.

Angel Wagenstein, bułgarski pisarz i scenarzysta filmowy, autor cyklu „Europejscy Żydzi”, laureat wielu nagród, w...

Chociaż całe życie żyda Izaaka polega na spadaniu z deszczu pod rynnę, udaje mu się zachować optymizm i chęć do życia. Uczmy się na takich przykładach. Mistrzowsko opowiedziana historia!

Chociaż całe życie żyda Izaaka polega na spadaniu z deszczu pod rynnę, udaje mu się zachować optymizm i chęć do życia. Uczmy się na takich przykładach. Mistrzowsko opowiedziana historia!

Polecam wszystkim narzekaczom, pesymistom i tym "których pan Bóg nie lubi".

Polecam wszystkim narzekaczom, pesymistom i tym "których pan Bóg nie lubi".

Toż to szok jakie to jest dobre. Aż po przeczytaniu chce się być Żydem

Toż to szok jakie to jest dobre. Aż po przeczytaniu chce się być Żydem

Re-we-la-cja!

Re-we-la-cja!

Powieść napisana w formie wspomnień. Narratorem i głównym bohaterem jest Żyd, a akcja rozgrywa się na przestrzeni pierwszej połowy XX wieku. Bohater jest dobitnym odbiciem dziejów ludzkości Europy Środkowej. Przede wszystkim zmieniające się układy polityczne powodowały, że ludzie zmieniali obywatelstwo. Naszemu bohaterowi przydażyło się to 5 razy. Zmiana państwowości wiązała się zawsze ze zmianą doktryny, co także doświadczało ludzi. Nasz bohater nie tylko miał szczęście wkładać mundury (oczywiście za każdym razem inne) przed każdą z dwóch wojen, ale także był więziony w niemieckim obozie, a zaraz po wojnę zesłany na Syberię za kolaborację z Niemcami. Tak żyło się w tamtych czasach...

Drugą wartością poznawczą powieści jest przedstawienie zarówno histrorii przez duże „h”, a więc tej narodowej oraz tej pisanej przez małe „h”, czyli pisanej dla relacji międzyludzkich oczyma Żyda. Poznajemy sposób myślenia, opinie, motywacje i sposób dopasowywania się do zmieniających się jak w kalejdoskopie okoliczności reprezentowany przez naród, który, pomimo siągłychg zmian obywatelstwa, nigdy nie był u siebie.

Książkę czyta się z dużą przyjemnością. W szczególności ci, którzy lubią styl Haska, z pewnością będą mieli frajdę z przeczytania tej książki.

Powieść napisana w formie wspomnień. Narratorem i głównym bohaterem jest Żyd, a akcja rozgrywa się na przestrzeni pierwszej połowy XX wieku. Bohater jest dobitnym odbiciem dziejów ludzkości Europy Środkowej. Przede wszystkim zmieniające się układy polityczne powodowały, że ludzie zmieniali obywatelstwo. Naszemu bohaterowi przydażyło się to 5 razy. Zmiana państwowości...

Jeśli komukolwiek przypadł do gustu film Benigniego "Życie jest piękne" to powinien sięgnąć po Pięcioksiąg. To tragiczna historia opowiedziana z niesamowitym humorem. Jedna z tych książek, które z chęcią przeczytałoby się jeszcze raz.

Jeśli komukolwiek przypadł do gustu film Benigniego "Życie jest piękne" to powinien sięgnąć po Pięcioksiąg. To tragiczna historia opowiedziana z niesamowitym humorem. Jedna z tych książek, które z chęcią przeczytałoby się jeszcze raz.