Anatomia zła

Bardzo wnikliwa analiza mrocznej strony ludzkiej natury. Jestem pod wrażeniem rozmachu, oraz pomysłu na zdefiniowanie i sklasyfikowanie zła. Z pewnością nie jest to książka do przeczytania na raz. Dla weekendowego czytelnika może okazać się "za ciężka". Jako materiał źródłowy - znakomita.

Bardzo wnikliwa analiza mrocznej strony ludzkiej natury. Jestem pod wrażeniem rozmachu, oraz pomysłu na zdefiniowanie i sklasyfikowanie zła. Z pewnością nie jest to książka do przeczytania na raz. Dla weekendowego czytelnika może okazać się "za ciężka". Jako materiał źródłowy - znakomita.

Zaczynając od definicji zła, poprzez skale jego gradacji, a następnie ogrom przykładów dr Stone prowadzi nas przez fascynujący świat psychopatów, morderców i nie tylko. Próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie jak kształtuje się ludzki umysł oraz co na niego wpływa przed, jak i po popełnieniu czynów zabronionych. Analiza biografii, rozmowy z więźniami oraz przegląd mnóstwa artykułów pozwala na kompleksową ocenę zbrodni, jak i procesów występujących przed nią.

Podchodziłam do tej pozycji kilka razy… tematyka jak najbardziej interesująca, natomiast wymagająca dużej dawki skupienia i cierpliwości. Najważniejsze i tym samym najciekawsze były wg mnie mnożące się przykłady zbrodni oraz ich analiza. Jednak, nie przekonuje mnie kilka rzeczy. Mianowicie, że jesteśmy w stanie wskazać czy ktoś popełni zbrodnie, jeżeli wydzielimy odpowiedzialny za to gen lub zbudujemy matrycę drzewa przyczynowo-skutkowego, która wytypuje morderców. Niemniej ilość przedstawionych schematów działania ludzkiego umysłu jest, jak najbardziej niesamowita.

Każda decyzja, czy też sytuacja kształtuje nas samych i nasze otoczenie, a co za tym idzie każdy nasz wybór ma skutki, które z grubsza umiemy częściowo przewidzieć, natomiast wszystkie konsekwencje będą widoczne dopiero po tym jak się wydarzą.

Zaczynając od definicji zła, poprzez skale jego gradacji, a następnie ogrom przykładów dr Stone prowadzi nas przez fascynujący świat psychopatów, morderców i nie tylko. Próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie jak kształtuje się ludzki umysł oraz co na niego wpływa przed, jak i po popełnieniu czynów zabronionych. Analiza biografii, rozmowy z więźniami oraz przegląd mnóstwa...

Celem tej książki, jak łatwo się domyślić po tytule, jest zrozumienie zła. Oczywiście nie całkowite i nie zupełne – to byłoby zbyt wiele. Michael H. Stone był (zmarł w 2023 roku) amerykańskim psychiatrą i profesorem psychiatrii klinicznej w Columbia University College of Physicians and Surgeons w Nowym Jorku. W swojej pracy zajął się wyłącznie złem, czy też aktami zła, które inicjujemy i za które odpowiadamy my sami. Stone nazwał to złem moralnym. W odróżnieniu od zła naturalnego, na przykład trzęsienia ziemi, tsunami, powodzi.

Autor podejmuje tematy zła w czasie pokoju, zbrodni pod wpływem impulsu (wściekłość, zazdrość),psychopatycznych intrygantów, seryjnych zabójstw i tortur, zła w rodzinie i wiele innych. Znaleźć można w książce nie tylko uogólnione analizy, ale też opisy bardzo konkretnych zbrodni i zbrodniarzy, na przykład:

„Kolejna zbrodnia obejmująca gwałt i morderstwo, która jednak wzbudziła o wiele większą uwagę, miała miejsce w lipcu 2007 roku w Cheshire w stanie Connecticut. Steven Hayes (dwudziestoczteroletni) i Josh Komisarjevsky (dwudziestosześciolatek),obaj z długą przeszłością kryminalną, wdarli się do domu doktora Williama Petita, wcześniej wymusiwszy w banku pieniądze od jego żony[758]. Następnie w domu zgwałcili panią Petit i dwie córki, po czym je zabili. Obaj próbowali też zabić doktora Petita, który jakimś sposobem przeżył. Po czym podpalili dom, chcąc zniszczyć dowody zbrodni uważanej za jedną z najohydniejszych w dziejach Connecticut”*.

„Anatomia zła” wydaje się pozycją wyjątkowo wartościową, choć – pomijając konkretne przypadki i zdarzenia – w sumie nie dokonałem dzięki niej żadnego wielkiego odkrycia. Godna polecenia jest ze względu na swój porządkujący charakter. W książce Michaela Stone’a znalazłem mnóstwo informacji, które pomogły mi uporządkować swoje przekonania, przekonania nie zawsze dotąd w pełni sprecyzowane. Prosty przykład – zło dotyczy tylko ludzi. Czy gepard, który goni gazelę jest zły? Czy może nienawidzi tę gazelę? Nie, po prostu jest głodny. Gdyby miał jakąkolwiek moralność, to gazela byłaby zapewne dla niego moralnie obojętna. Ale idźmy dalej. W procesie ewolucji większość drapieżników wykształciła umiejętność szybkiego uśmiercania ofiary. Czy gepard współczuje gazeli i dlatego stara się ją szybko zabić? Ależ skądże! Wyuczył się tego, jak i miliony jego przodków, bo szarpanie się z ofiarą zbyt długo, oznacza utratę cennej energii, a więc nie jest optymalne.

Kwestia inna: czy człowiek może urodzić się zły? Michael Stone twierdzi, że nie jest to możliwe, ale ja – po poważnym zastanowieniu się i lekturze książki – uznałem, że... nie wiem. Może autor ma rację, ale nie mam pewności.

Jeszcze inne zagadnienie, jedno z wielu, zresztą: gdzie przebiega granica między złem, a chorobą psychiczną? Albo to: czy są jakieś uczynki/działania złe w sensie uniwersalnym, to jest oceniane jako zło przez wszystkich i zawsze? Autor proponuje przykład gwałtów na dzieciach, ale chyba nie tylko ja wiem, że są pewne środowiska, w których... jak by to delikatnie określić... nie jest to takie oczywiste.

„Anatomia zła”, Michaela Stone’a to pozycja zdecydowanie bardziej popularna niż naukowa i – choć traktuje temat bardzo poważnie – jest stosunkowo łatwa w odbiorze; zrozumienie zawartych w niej treści nie nastręcza żadnych problemów. Warto ją przeczytać, żeby wprowadzić ład i porządek we własne przekonania na temat zła.





---
* Michael Stone, „Anatomia zła”, przekład Adam Tuz, wyd. Filia, Poznań, 2023, e-book. konwersja publikacji do wersji elektronicznej: „DARKHART”.

Celem tej książki, jak łatwo się domyślić po tytule, jest zrozumienie zła. Oczywiście nie całkowite i nie zupełne – to byłoby zbyt wiele. Michael H. Stone był (zmarł w 2023 roku) amerykańskim psychiatrą i profesorem psychiatrii klinicznej w Columbia University College of Physicians and Surgeons w Nowym Jorku. W swojej pracy zajął się wyłącznie złem, czy też aktami zła,...

Sama koncepcja wydzielenia kategorii zła - 22 grupy - zdaje się nie zdała egzaminu, gdyż jak sam autor przyznaje, analizując kolejne przypadki, wiele analizowanych zbrodni i tak wymyka się wszelkim kategoriom. Ale pomijając te próby sklasyfikowania morderczych instynktów, ciekawie, ale też naukowo, przybliżone sylwetki i psychiki "sławnych" morderców.

Sama koncepcja wydzielenia kategorii zła - 22 grupy - zdaje się nie zdała egzaminu, gdyż jak sam autor przyznaje, analizując kolejne przypadki, wiele analizowanych zbrodni i tak wymyka się wszelkim kategoriom. Ale pomijając te próby sklasyfikowania morderczych instynktów, ciekawie, ale też naukowo, przybliżone sylwetki i psychiki "sławnych" morderców.

Żetelne psychiatryczne studium seryjnych morderców, gwałcicieli, pedofili, nekrofili, kanibali, sadystów, najwiekszych zwyrodnialców jakich nie jestes sobie w stanie wyobrazić. Co jest przyczyną tego czym sie stali? Geny, wychowanie, środowisko, trauma, uraz głowy?
Przerażająca, odkładalna tylko z powodu ciężaru zbrodni. I wieczorem kiedy byłam sama w domu.
Na pewno otwiera głowę na to co chodzi po ulicy. Po tej lektórze juz nic nie bedzie takie samo.

Żetelne psychiatryczne studium seryjnych morderców, gwałcicieli, pedofili, nekrofili, kanibali, sadystów, najwiekszych zwyrodnialców jakich nie jestes sobie w stanie wyobrazić. Co jest przyczyną tego czym sie stali? Geny, wychowanie, środowisko, trauma, uraz głowy?
Przerażająca, odkładalna tylko z powodu ciężaru zbrodni. I wieczorem kiedy byłam sama w domu.
Na pewno...

Na początku zacząłem ten opis od stwierdzenia, że chyba się za bardzo zasugerowałem tekstem: "Najważniejsza książka o naturze zła"... A tymczasem: początek jest dobry, koniec nawet też, ale środek, to tak nooo nieee wieeem… to znowu przegląd po prostu przestępców, o których już x-razy czytałem i zaczyna mnie to zwyczajnie nudzić. Ok, na plus trzeba zaznaczyć, że niektórzy tu wymienieni nie byli szerzej znani, więc i owszem - trochę nowych przypadków było. Ale spodziewałem się chyba troszkę czegoś innego... może innej formy po prostu.

Z drugiej strony, to jest tu jednak całkiem sporo interesującej treści (stwierdzam to teraz, przeglądając jeszcze raz zaznaczone strony, a było ich 20, rzadko mam aż tyle fiszek w przeczytanej książce, a to też o czymś świadczy). Np. z czego może wynikać zło tak fizjologicznie: "niekorzystne geny, nieprawidłowości dotyczące płatów czołowych, nieregularne działanie układu limbicznego, osobliwości poziomu neuroprzekaźników" (pdf.str. 354). Do tego wystarczy już tylko dodać czynniki środowiskowe jak zaniedbywanie przez matkę, brutalność rodziców itp. A, no i jeszcze nadużywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych (btw. autor wskazuje też na zagrożenia płynące z zażywania LSD i marihuany - tak, tej ostatniej też).

A tak w ogóle z resztą, i może trzeba by było od tego zacząć, "zło" to jest bardzo wielki skrót myślowy, no ale też go tutaj używam, bo inaczej musiałbym chyba przepisać książkę, a jest długa i mi się nie chce ;) Tak więc, po namyśle, stwierdzam, że jest właściwie dobra i warto było przeczytać.

Szczegółowo są też opisane obszary mózgu oraz to co może w nich nie działać tak jak powinno:

"Cztery ważne obszary (...). Należą do nich: ciało migdałowate, jądro półleżące, przednia część zakrętu obręczy oraz kora oczodołowo-czołowa. Pierwsze dwie struktury należą do układu mechanizmów oddolnych, dwie ostatnie – mechanizmów odgórnych."
(pdf.str.316 /i dalej str.317)

a jeśli do tego dojdzie szerszy kontekst:

"(…) zaniedbywanie przez matkę, brutalność rodziców, mniej korzystne elementy genów związanych z niektórymi neuroprzekaźnikami, nadużywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, dziedziczną predyspozycję do osobowości aspołecznej lub psychopatycznej (...) albo do choroby umysłowej."
(pdf.str. 339)

to mamy gotowy przepis na przestępcę najgorszego rodzaju.

Większość przestępców wychowała się w rodzinach patologicznych... ale przecież nie tylko oni! Niektórzy mają rodzeństwo, które wychowało się w identycznych warunkach, a jednak nie popełniło nigdy żadnego przestępstwa - dlaczego? Prawdopodobnie właśnie przez te czynniki wrodzone. Dlatego to najczęściej musi być kombinacja czynników wrodzonych + sytuacji rodzinnej (+ czasami urazów głowy). ALE z drugiej strony byli przestępcy wychowani w całkiem normalnych rodzinach - tutaj już tylko czynniki wrodzone... Czy możliwa jest więc jakaś profilaktyka? No tak, przede wszystkim minimalizując patologię, zmniejszamy ryzyko. Ale czy całkowicie możemy wyeliminować to ryzyko? No nie, właśnie przez te czynniki wrodzone. To się zdarza bardzo rzadko żeby ktoś wychowany w idealnych warunkach i z naprawdę kochającą rodziną dokonał najgorszych zbrodni... ale się zdarza. Jednak autor wskazuje na pewne możliwości:

"Młoda osoba o skłonnościach psychopatycznych, którą można nauczyć, żeby postępowała słusznie ze względu na swoją korzyść – nawet jeśli w głębi serca nie odczuwa takiej potrzeby – może z czasem nabrać nawyków odstręczających ją od czynów brutalnych i nagannych z moralnego punktu widzenia."
(pdf.str.354)

Swoją drogą, książki takie jak ta tylko pokazują jak abstrakcyjne i oderwane od rzeczywistości jest religijne patrzenie na zło - jako na coś, gdzie człowiek (zawsze taki sam oczywiście) może dokonać wyboru - jaki to wybór jak mózg działa tak, a nie inaczej? Jak można mówić o świadomym wyborze, kiedy mózg nie potrafi inaczej myśleć? Ale skoro to taki błąd oprogramowania człowieka, to czym jest człowiek ponad to? Jeżeli komuś książki takie jak ta nie chwieją światopoglądu religijnego, to ja nie wiem, naprawdę. Tak po prawdzie to chwieją wiarę w jakąkolwiek nadprzyrodzoność... kiedy widać, że człowiek jest jak mechanizm, w którym dowolny element może się "popsuć" (albo kilka)... I nie trzeba niczego więcej - zwykły, fizjologiczny defekt. I co tu mówić, że ktoś "mógł przecież pomyśleć" - no kiedy właśnie nie mógł pomyśleć jak zdrowy człowiek. Tutaj taki właśnie ciekawy fragment obrazujący tą pracę mózgu:

"Jako przykład wybrałem przypadek Justina Barbera, zabójcy swojej nieszczęsnej żony April. (...) Jeśli postaramy się pojąć „rozumowanie” męża zgodnie z modelem obejmującym powyższe cztery obszary mózgu, otrzymamy scenariusz, który mógł się rozegrać w taki sposób:
Ciało migdałowate (raczej uzasadniające czyn, zamiast reagować strachem na perspektywę popełnienia morderstwa i prawdopodobieństwo złapania): „Jest jakieś ryzyko, pewnie, ale bywałem już przedtem w trudnych sytuacjach i zawsze potrafiłem się z nich wykaraskać; wszystko przemyślałem, mam niezawodny plan i nie ma się o co martwić”.
Jądro półleżące (odsuwające na bok ideę zawarcia ugody z bankiem, rozwodu, ogłoszenia upadłości itd.): „Wow! Z tymi dwoma milionami spłacę długi i jeszcze zostanie mi dość, żeby sobie żyć z odsetek na Bahamach…”.
Przednia część zakrętu obręczy (działająca jak ława przysięgłych, zamiast zakrzyczeć ten absurdalny plan): „Cóż, przypuszczam, że gliniarze to głupki i zdołasz ich okpić, choć może zdołają się domyślić, że nie było żadnej trzeciej osoby, tak więc nie wiem… To by oznaczało długi wyrok… Zagłosowałbym przeciw” (ale głos ławy przysięgłych brzmi słabo i niezdecydowanie).
Kora oczodołowo-czołowa (ostateczny sędzia – w tym wypadku zwracający baczniejszą uwagę na silne popędy niż na słaby głos sumienia): „Wysłuchałem argumentów obu stron. Jesteśmy sprytniejsi od policji, a te dwa miliony mogą rozwiązać mnóstwo problemów. Do dzieła!”."
(pdf.str.318-319)

Podsumowując: to była jednak dobra książka! Dobra i warto było, mimo że czasami można odpłynąć.
(I oczywiście znów myśl, przecież ja mogłem się tym zająć, mogłem zawodowo też takie rzeczy badać i takie książki pisać... ;) ).

(czytana/słuchana: 16-21.01.2025)
5/5 [8/10]

Na początku zacząłem ten opis od stwierdzenia, że chyba się za bardzo zasugerowałem tekstem: "Najważniejsza książka o naturze zła"... A tymczasem: początek jest dobry, koniec nawet też, ale środek, to tak nooo nieee wieeem… to znowu przegląd po prostu przestępców, o których już x-razy czytałem i zaczyna mnie to zwyczajnie nudzić. Ok, na plus trzeba zaznaczyć, że niektórzy...

Mnóstwo przykładów i krótkich opisów zbrodni. Rozumiem, że autor nie mógł ich bardziej szczegółowo opisać, bo książka musiałaby być co najmniej jeszcze raz tak gruba, ale brakowało mi w większości opisów choć informacji o wyroku. Często musiałam przerywać czytanie, żeby poczytać sobie więcej w internecie o danym przypadku.

Mnóstwo przykładów i krótkich opisów zbrodni. Rozumiem, że autor nie mógł ich bardziej szczegółowo opisać, bo książka musiałaby być co najmniej jeszcze raz tak gruba, ale brakowało mi w większości opisów choć informacji o wyroku. Często musiałam przerywać czytanie, żeby poczytać sobie więcej w internecie o danym przypadku.

Bardzo dobra książka. Wnikliwa analiza zła poparta przykładami. Pierwsza książka, w której chcę przeczytać przypisy 😄 Pisana bardziej naukowym językiem, ale czyta się dobrze. Polecam.

Bardzo dobra książka. Wnikliwa analiza zła poparta przykładami. Pierwsza książka, w której chcę przeczytać przypisy 😄 Pisana bardziej naukowym językiem, ale czyta się dobrze. Polecam.

Jaka jest Wasza definicja zła?

Żeby móc pisać o złych czynach robionych przez złych ludzi trzeba najpierw poznać definicję tego słowa. Michael H. Stone właśnie od tego zaczął swoją książkę. Razem z nim stworzymy jak najbardziej szczegółowe objaśnienie, które okaże się pomocne przy opisywaniu kolejnych postaci przedstawionych w tej książce.

Autor ma stworzoną swoją skalę gradacji zła, która ma aż 22 poziomy! Każdy z nich zawiera przypadki kobiet i mężczyzn, którzy dopuścili się czynów powszechnie uważanych za okrutne. Jednak dzięki Michaelowi szybko okaże się, że nie każda zbrodnia jest sobie równa.

Sprawcy bywają różni, tak samo jak różny jest każdy z nas. Niektórzy mają za sobą dzieciństwo pełne przemocy, w okresie dorastania doświadczyli szykan ze strony rówieśników lub poważnych urazów głowy, a w wolnym czasie zajmowali się dręczeniem zwierząt i słabszych od nich. Jeszcze inni wychowywali się w domu uznawanym za "normalny" i przez długi czas ich zachowanie nie przejawiało żadnych niepokojących sygnałów, o tych zaliczanych do "przestępczej triady" nie wspominając.

Co w takim razie sprawia, że niektórzy są zdolni do naprawdę brutalnych zabójstw?

Razem z Autorem omówimy szereg cech i chorób, których obecność w życiu młodego mężczyzny, bo według statystyki to właśnie oni najczęściej zostają seryjnymi mordercami, znacząco zwiększa możliwość dokonania przez niego złego czynu. Każdy z czynników zostanie starannie omówiony, a kontekst jego występowania przedstawiony na kilku przykładach.

Reportaż Michael H. Stone'a to w pewnych momentach nieco ciężka książka. Drobiazgowe rozpisywanie się Autora na początku i końcu trochę uprzykrzyło mi przyjemność z lektury. Przypadki zabójców trafnie charakteryzowały każdy poziom z przytoczonej skali gradacji zła. Z jednej strony zabrakło mi tak popularnych i znanych nazwisk, z drugiej cieszę się, że ich nie było- dzięki temu Autor mógł poświęcić miejsce na przybliżenie sylwetek innych seryjnych morderców.

Jaka jest Wasza definicja zła?

Żeby móc pisać o złych czynach robionych przez złych ludzi trzeba najpierw poznać definicję tego słowa. Michael H. Stone właśnie od tego zaczął swoją książkę. Razem z nim stworzymy jak najbardziej szczegółowe objaśnienie, które okaże się pomocne przy opisywaniu kolejnych postaci przedstawionych w tej książce.

Autor ma stworzoną swoją skalę...

Czy można zrozumieć zło? Czy można mu przeciwdziałać? Psychiatra Michael H. Stone w swojej książce przybliża czytelnikom naturę zła, opowiada o jego źródłach i czynnikach wpływających na rozwój skłonności przestępczych. Analizuje cechy osobowości typowe u przestępców popełniających zbrodnie i rzuca nowe światło na psychopatię i socjopatię. Podaje również przykłady znanych i mniej znanych morderców, których przypadki zbadał i na które się tutaj powołuje.

"Anatomia zła" to książka, która pozwala nam lepiej zrozumieć zło. Autor wyjaśnia czym jest zło w czasie pokoju, skąd się bierze i czy można go uniknąć. Przedstawia nam typy postaci występujących w Piekle Dantego i stworzoną przez siebie gradację zła. Skala zła autora to 22 kategorie, na które dzieli poszczególnych morderców. Podaje przykłady, opowiada o ich zabójstwach i wyjaśnia dlaczego jego zdaniem przypasował ich do danej kategorii. Dla przykładu, w kategorii 1 są usprawiedliwione zabójstwa (działania w samoobronie),a w kategorii 22 są psychopatyczni torturujący mordercy, dla których tortury są głównym motywem. Poznajemy tutaj historie wielu morderców, które często szokują i przerażają. Muszę przyznać, że o większości z nich nie słyszałam i aż trudno było mi uwierzyć do czego byli zdolni. Jest to szczegółowo napisana książka, w której główną tematyką jest zło. Jest tutaj poruszony również temat zła z perspektywy naukowej, co również okazało się interesujące. Dr Michael H. Stone analizuje tutaj także dwie cechy osobowości takie jak narcyzm i agresja, które są typowe dla wielu sprawców. Przybliża czytelnikom historie takich przestępców jak Ted Bundy, Jeffrey Dahmer, Charles Manson i wielu innych.

Nie jest to łatwa książka, zdecydowanie wymaga skupienia i czasu, ale warto po nią sięgnąć. Nie czytałam jeszcze książki skupiającej się na próbie zrozumienia zła i ludzkiego umysłu, więc mnie temat bardzo zaciekawił. Myślę, że najbardziej może przypaść do gustu osobom zainteresowanym kryminologią i psychologią. To nie jest książka dla każdego, ale jeśli ciekawi Was ludzki umysł to warto dać jej szansę. Dla mnie okazała się intrygująca i też czasem skłaniająca do różnych przemyśleń. Czasem co prawda wydawała mi się trochę przegadana i myślę, że autor mógłby trochę ją skrócić, ale z drugiej strony dzięki temu, że to książka obszerna, otrzymujemy masę ciekawych informacji. Najbardziej intrygowały mnie opisywane historię przestępców, ale przemyślenia i wnioski autora również czytałam z zainteresowaniem. O mordercach autor opowiada raczej krótko i oszczędza nam najbardziej wstrząsających opisów ich zbrodni. Dr Stone dokładnie analizuje czynniki wpływające na rozwój skłonności przestępczych i stara się wyjaśnić źródła zła oraz to jaki ma ono wpływ na społeczeństwo. Odpowiada również na pytanie co psychiatria i neuronauka mówią o umysłach morderców.
Książka napisana jest w przystępny i zrozumiały sposób, choć czasem mocniej jest wyczuwalny naukowy język. Czyta się ją dobrze i jest warta poświęconego jej czasu. To kompendium wiedzy o naturze zła i umyśle przestępcy, które warto przeczytać.

"Anatomia zła" to książka skupiająca się na umysłach morderców i opisująca ich zbrodnie, ale nie tylko. To przede wszystkim książka pozwalająca lepiej zrozumieć zło i to co skrywa się za jego fasadą. Dr Michael H. Stone przedstawia nam swoje wnioski i skalę gradacji zła, do której klasyfikuje poszczególnych przestępców. To interesująca lektura nie tylko dla miłośników psychologii i kryminologii. Nie jest łatwa i lekka, ale jeśli interesuje Was ludzki umysł to warto poświęcić jej trochę czasu.

Czy można zrozumieć zło? Czy można mu przeciwdziałać? Psychiatra Michael H. Stone w swojej książce przybliża czytelnikom naturę zła, opowiada o jego źródłach i czynnikach wpływających na rozwój skłonności przestępczych. Analizuje cechy osobowości typowe u przestępców popełniających zbrodnie i rzuca nowe światło na psychopatię i socjopatię. Podaje również przykłady znanych i...