Szczury Manhattanu

Kolejny obraz Nowego Jorku w literaturze. Lech Majewski, który przecież na pierwszym miejscu nie nazwałby się przede wszystkim pisarzem, tworzy tu wariację legendy Flecisty z Hameln. Portier Hotelu Astoria cierpli z powodu rozstania z ukochaną Galią (czy Gala Dali była tu jakimś odnośnikiem? tego nie wiem),a jego boleść znajduje wyraz zewnętrzny w postaci powiększającej się plagi szczurów. Jest w tym wszystkim urok mrugającego neonu. Najciekawsza jest jednak narracja w drugiej osobie, odnosi się bowiem wrażenie, że narrator nieustannie mówi do ucha swojego bohatera, kieruje nim, hipnotyzuje, może nawet się nim bawi wywołując w jego głowie koszmarne wizje.

Zapraszam na mojego bookstagrama @wkurza_mnie_kurz

Kolejny obraz Nowego Jorku w literaturze. Lech Majewski, który przecież na pierwszym miejscu nie nazwałby się przede wszystkim pisarzem, tworzy tu wariację legendy Flecisty z Hameln. Portier Hotelu Astoria cierpli z powodu rozstania z ukochaną Galią (czy Gala Dali była tu jakimś odnośnikiem? tego nie wiem),a jego boleść znajduje wyraz zewnętrzny w postaci powiększającej...

Plus za narracje drugoosobową, której jest na świecie tak mało <3

Plus za narracje drugoosobową, której jest na świecie tak mało <3

Nie należę do wielkich entuzjastów twórczości filmowej Lecha Majewskiego (ur. 1953) - uważam na przykład, że w swoim filmie z 1999 roku sportretował Rafała Wojaczka w sposób przerysowany, na siłę skandalizujący i przez to - niesłuszny. "Szczury Manhattanu" to jednak rzecz wcześniejsza (napisana w 1983 roku),która, patrząc obiektywnie, po prostu broni się literacko. Mamy do czynienia z alegoryczną opowieścią o samotności, przemijaniu miłości, życiu na pograniczu jawy i snu, zdrowia i szaleństwa, trzeźwego postrzegania rzeczywistości i wizji rodem z koszmaru.

Napisana jest w duchu egzystencjalizmu i przeniknięta iście camusowskim chłodem. Intertekstualne nawiązania do twórczości Alberta Camusa są jednoznaczne - wizja końca, manifestującego się poprzez inwazję szczurów na miasto ("Dżuma"),czy choćby zastosowanie narracji w drugiej osobie liczby pojedynczej ("Upadek"). Również sam bohater, którego imienia nawet nie poznajemy, portier w nowojorskim hotelu Waldorf-Astoria, wydaje się być jakimś wariantem Meursaulta z "Obcego", jego niedoskonałą wersją. Porzucony przez ukochaną, odczuwa coraz mniej, stopniowo pogrążając się w apatii i depresji. Różni ich jednak to, że w przeciwieństwie do Meursaulta, bohater "Szczurów Manhattanu" podejmuje walkę o własną podmiotowość, o własne odczuwanie, a niespodziewana zagłada miasta połączona ze zmasowaną inwazją szczurów staje się de facto jego zwycięstwem - ostatecznie zbliża go bowiem do ludzi, których dotąd nie znał, których obecności dotąd nawet nie odczuwał, gdy przyłącza się do grona uciekinierów, którzy w finale powieści formują szalony, nocny pochód ulicami Nowego Jorku. I jeśli portier z Waldorf-Astorii ocaleje, to tylko za sprawą tego, czego zabrakło Meursaultowi - jedynej osoby, która czyniła jego świat znośnym, samotnego kornecistę zwanego Chaimem, który dżwiękiem swojego instrumentu potrafił burzyć mury.

Książkę Majewskiego czyta się szybko - niespełna 150 stron, jednak wydrukowane dosyć dużą czcionką (wydanie z 2004 roku, nakładem poznańskiego wydawnictwa Rebis, kupione w Krakowie za 2 (!) złote polskie). Jednak "Szczury Manhattanu" to z pewnością jedna z tych lektur, które nie kończą się po przeczytaniu, bo immersyjnie zanurzają czytelnika w nie zawsze zrozumiałym świecie, a później zostawiają wiele do myślenia (czy to już? czy już staję się taki, jak bohater? czy nadejdzie zagłada, dzięki której, być może - ocaleję?)

Nie należę do wielkich entuzjastów twórczości filmowej Lecha Majewskiego (ur. 1953) - uważam na przykład, że w swoim filmie z 1999 roku sportretował Rafała Wojaczka w sposób przerysowany, na siłę skandalizujący i przez to - niesłuszny. "Szczury Manhattanu" to jednak rzecz wcześniejsza (napisana w 1983 roku),która, patrząc obiektywnie, po prostu broni się literacko. Mamy do...

Przykład powieści alegorycznej z silnym zacięciem artystycznym, od czasu do czasu wychodzącym jednak czytelnikowi bokiem. Całość jest bowiem napisana w drugiej osobie, co z jednej strony nieco zbliża do postaci bohatera, z drugiej jednak - poprzez swoje udziwnienie - chwilami kłuje w oczy.

Sama powieść - czy tez raczej nowela, bo książka może i ma 150 stron, ale wyjątkowo dużym drukiem - przez 3/4 objętości podąża tropem obyczajowym, serwując smutną historię pogrążającego się w depresji nocnego portiera z luksusowego, manhattańskiego hotelu. Ciągle myśli on o ukochanej, która odeszła do innego, o wywalonym z pracy koledze, a w końcu o szczurach, które coraz odważniej wyłażą na ulice miasta. Ta ostatnia sprawa wciąż nie daje mu spokoju, doprowadzając do pojawienia się psychozy i przeświadczenia, że lada moment szczury wyroją się z podziemi i zeżrą wszystkich mieszkańców.

Do kompletu pojawia się w pewnym momencie gdzieś w tle postać Chaima, chłopca w dziwnym płaszczu, przygrywającego niekiedy na kornecie - instrumencie najwyraźniej zaklętym, bowiem każdy jego dźwięk momentalnie zmienia nastrój słyszącej go osoby. Chce się tańczyć, chce się latać, zapomina się o troskach. Stopniowo bohater zaczyna się utwierdzać w przekonaniu, że Chaim pomoże ocalić miasto przed plagą szczurów.

Finał niestety nieco przeczy powyższemu streszczeniu. Owszem, jest w pewnym sensie oryginalny i jako koncepcja interesujący, tyle że jakby przypadkiem doklejony. Nie stanowi zwartej całości z głównym nurtem fabuły. Kończąc lekturę odnosi się wrażenie, że autor - ciągnący równolegle zapewne kilka różnych projektów - stracił serce do "Szczurów..." i w wolnym momencie dał puentę, która może i bawi swoją przewrotnością, ale nic nie wyjaśnia, i nic nie domyka.

Mimo to książkę czyta się nawet przyjemnie, bo spostrzegawczości i umiejętności odmalowania postaci jednym-dwoma zdaniami nie sposób autorowi odmówić.

Przykład powieści alegorycznej z silnym zacięciem artystycznym, od czasu do czasu wychodzącym jednak czytelnikowi bokiem. Całość jest bowiem napisana w drugiej osobie, co z jednej strony nieco zbliża do postaci bohatera, z drugiej jednak - poprzez swoje udziwnienie - chwilami kłuje w oczy.

Sama powieść - czy tez raczej nowela, bo książka może i ma 150 stron, ale wyjątkowo...

"Wypełzają ze wszystkich zakamarków ulicy, z każdej nawet najmniejszej szczeliny w murze. Pod naporem ich ciał unoszą się żeliwne pokrywy kanałów. Wilgotne, ociekające tłustą i cuchnącą wydzieliną hordy opuszczają podziemne królestwo, wzniecając panikę w mieście."

Tak to one, uzbrojone w złowieszcze spojrzenie, pazury i kły. Dalekie echa europejskiej zarazy, widmo czarnej śmierci, czającej się na Manhattanie. Miejscu ukazanym na tyle realnie i abstrakcyjnie za razem, że nie mamy wątpliwości, co do metaforycznego wydźwięku całej historii i symbolicznej konstrukcji jej bohaterów.

Całość recenzji na:http://alicyawkrainieslow2.blogspot.com/2015/04/wszystko-w-tym-kraju-prowadzi-do.html

"Wypełzają ze wszystkich zakamarków ulicy, z każdej nawet najmniejszej szczeliny w murze. Pod naporem ich ciał unoszą się żeliwne pokrywy kanałów. Wilgotne, ociekające tłustą i cuchnącą wydzieliną hordy opuszczają podziemne królestwo, wzniecając panikę w mieście."

Tak to one, uzbrojone w złowieszcze spojrzenie, pazury i kły. Dalekie echa europejskiej zarazy, widmo czarnej...

kolejny ciekawy styl pisarski, magiczny realizm, fantasmagorie jak sądzę, Lech jest w książce taki sam jak w swoich wypowiedziach, wszędzie doszukuje się drugiego dna, warto przyeczytać dla choćby zaznajomienia się z prozą człowieka, który tworząc sztukę, porusza się często po obrzeżach prowokacji...

kolejny ciekawy styl pisarski, magiczny realizm, fantasmagorie jak sądzę, Lech jest w książce taki sam jak w swoich wypowiedziach, wszędzie doszukuje się drugiego dna, warto przyeczytać dla choćby zaznajomienia się z prozą człowieka, który tworząc sztukę, porusza się często po obrzeżach prowokacji...