Opowiadania, które napisałem

książka wpadła mi w ręce w księgarni - takczytam, kosztowała dychę, nabyłem, bo wcześniej przeczytałem Miedzę i bardzo mi się podobała. to opowieść o wsi, to opowieść o domu zamieszkałym przez babcię, dziadka oraz wnuka, to w zasadzie opowieść wnuka, który ich obserwuje i snuje domysły próbując odgadnąć ich świat. a ich świat jest pełen magii, wierzeń ludowych i zabobonów. dziadek wciąż coś szepta pod nosem, w swoim specjalnym notesie notuje zjawiska atmosferyczne, a jak czuje się źle chodzi na #Podkrzywdzie. babcia nie mówi nic tylko wszystkiemu się z boku przygląda. jest jeszcze stójkowy zamiast plebana. Andrzej Muszyński nie zawodzi warsztatem, czyta się sprawnie i szybko. historia rozwija się dobrze do ostatniego rozdziału oraz epilogu, w którym następuje zwrot i cała magia znika. autor chyba nie miał pomysłu na zakończenie i po najmniejszej linii oporu jakoś domknął tę książkę. a wydawało się, że perypetie bohaterów zaskoczą. nic bardziej mylnego. nie mniej jednak bardzo polecam Podkrzywdzie, powieść przenosi czytelnika w baśniowy świat okolic Pustyni Błędowskie skąd wywodzi się autor.

Książka z "iskrą" i jak dla mnie wielopoziomowa. Można ją czytać jako historię kryminalną czy obyczajową, można wyczochrać z niej opisy materii godne Bruno Schulza, a postaci jak spod pióra Chmielewskiej, można zadumać się nad historią Polski. Przede wszystkim można poczuć rytm swingu. Z minusów pod koniec trochę się dla mnie rozsypuje i zakończenie wątków jest na siłę. Dobrze zrobiłoby tu pozostawienie tych wątków jako materiał na 2 czy trzeci tom. Zapiszę się na kurs swinga, to pewne.

Moja pólka wstydu. Kolejna z książek, która się wyczekała. I po co. Mogłam przeżyć tą przygodę już wcześniej. Ok, jest tu i teraz. I było bardzo dobrze. Zachwycona jestem lekkością pióra, swobodą w mieszaniu historii(tych na prawdę ważnych jej chwil) z trywialnym zdarzeniem, zachowaniem, a nawet fizjologicznym bąkiem. Jednocześnie prosta i zwyczajna, a jednak inteligentna opowieść o tym jak małe zdarzenie może wpłynąć na historię świata, jak poczucie winy może zniszczyć życie kochankom, a jednocześnie uratować życie kilku nieszczęśnikom wyrwanym z wegetacji. Wciągnęła i zakręciła mnie ta powieść.

„Ja – skoruń, chodząca lewizna, próżniak, matołek”. Tak widział się syn wyrosły „między dwoma zwichrowanymi drzewami”. Ojcem – zwykłym wieśniakiem, sołtysem, sadownikiem, ateistą, nauczycielem majster-klepką o twardych, szybkich rękach i duszy buntownika a matką - byłą pielęgniarką, pobożną i zasadniczą kobietą. Oboje nie wyobrażali sobie życia „gdzie indziej niż tu, w zakolu Wisły, na jabłkowych wzgórzach, z których widać Wierzbiniec, gminne miasteczko o czerwonych dachach”. Ojcowiźnie gospodarza obejścia. Wybrali miejsce, ale nie czas. Lata 80. ubiegłego wieku pełne marnoty według ojca, bo „gdzie nie popatrzysz, tam marnie, i to marnota naprawdę najmarniejsza z marnych, koślawa, śmierdząca: sklepy puste, wszystko na kartki, głupiego »malucha« dostać trudno, nie mówiąc o ciągniku”. W wiecznej kłótni z rodzonym bratem, których konflikt przenosił się na jakość życia wszystkich wokół. Tajemnice rodzinne te podziały pogłębiały. Spojrzenie jego trzynastoletniego syna, tytułowego skorunia, obserwującego relacje dorosłych i zmaganie się bliskich z życiem, który próbował je na swój nastoletni sposób rozwikłać, by wpasować się w nie i znaleźć wśród nich własne miejsce, to nie tylko lekcje życia w jego dojrzewaniu czy retrospekcje dziejów rodziny pozwalające zrozumieć postawy ojca, stryja i matki. To również przepiękna, choć bolesna opowieść o emocjach. Autor niezwykle czule opowiadał o brutalizmie życia nieustannie zaskakującego niewiadomymi, z którymi trzeba było sobie radzić. Dokonywać piekielnie trudnych wyborów, licząc się z ich dotkliwymi skutkami. Łagodnie przekonywał o bezkompromisowej naturze jego nurtu nie do końca tylko pięknym, pomyślnym, szczęśliwym i stałym w radości. Przynoszącym zrozumienie o złych wyborach, by ratować dobro. Niekoniecznie korzystne dla innych. Każdy z bohaterów wyrazisty i charakterystyczny tworzył środowisko tak dobrze oddające zróżnicowanie wiejskie w PRL-u, w którym powojenny awans klasowy chłopa pomimo upływu dekad nie do końca jeszcze odciął korzenie od pochodzenia. W którym ich dzieci jeszcze nosiły w sobie umiłowanie ojcowizny rozumianej dopiero w sytuacjach granicznych. Dla którego „jednemuś zabójcą, drugiemu bratem, jednemuś zbawcą, drugiemu katem”. A wszystko to ujęte w przepięknych, plastycznych obrazach. Urzekających opisami ziemi sandomierskiej, gdzie „pola wznosiły się jak szata skrojona ze zblakłych zieleni”, a wzgórza „mieniły się zielenią sadów i żółcią ściernisk” brzemienne ludzkim życiem. Tak dobrze znanych mi z powieści „Robinson w Bolechowie” i „Golem”. naostrzuksiazki.pl

Czytając doznawałam jakby oddziaływania bezpretensjonalnej psychoanalizy. A w jeszcze innym aspekcie - nieprzypadkowo jedna z bohaterek zbioru czytała Nabokova. Autor "Przejrzystości rzeczy" mógłby być patronem tych opowiadań, przepełnionych jakąś swoistą nostalgią.

Czy mamy w Polsce jakąś ambitną literaturę? Ostatnio próbuję, po pewnej przerwie spowodowanej zniechęceniem, dać rodzimej prozie jeszcze jedną szansę. Czy jest ktoś, kto choć próbuje? Ryzykuje? Rozumie Słowo? Z początku myślałam, że może "Uprawa..." będzie taką książką-wybawieniem, która wesprze na duchu mój literacki patriotyzm. Śmierć była tu ukazana genialnie. Te fragmenty miały duszę. Cała reszta.. cóż. Mimo wszystko chcę wspierać takie książki i takich autorów. By mieli odwagę. By tworzyli Słowo - może być dziwne, byle trafne. Bez tego nasza literatura nie ma przyszłości.

Po lekturze właściwie nie wiem co myślę o tej książce. Dobrze było przeczytać dla samego zapoznania się z historią i nową dla mnie perspektywą (starszy mężczyzna opisujący swoje życie miłosne i poniekąd erotyczne) ale na szczęście była to krótka książka, gdyby miała chociażby standardowe 300 stron to ciężko bym miała przez nią przejść.

Surrealistyczna wizja "dobrosąsiedzkich" stosunków w jednej ze starych kamienic. Dla kogoś kto choć trochę zna rzeczywistość wielkomiejskich podwórek - studni, święcenie karpia na Wielkanoc, potrącenie przez tramwaj na schodach czy królik czytający gazetę na ławce nie są wydarzeniami do końca niemożliwymi. Pod całą fantastyczną otoczką autor ukrył wiele życiowej prawdy o "strasznych mieszczanach".

“Boże ciało” Jana Komasy w wersji retro i do tego w kresowym płaszczu. I od filmu o pięć lat starsze. A jeszcze na podstawie historii prawdziwej - sprzed dwóch bez mała stuleci… Słuchamy oto lamentu matki Makryny Mieczysławskiej - przeoryszy klasztoru bazylianek w Mińsku - słanego do uszu arcybiskupa poznańskiego, a opisującego jej dramatyczne losy (prześladowania cerkiewno-carskie, poniżania i tortury, wygnania i liczne golgoty) toczące się na dawnych Kresach Rzeczypospolitej (obecnie pod rosyjskim zaborem) i na rubieży walk prawomyślnej cerkwi prawosławnej (no, nie do końca, bo przecież nie w rycie staroobrzędowym, a po reformach patriarchy Nikona) z jej unickim odłamem (nie mającym się wówczas - jak zaświadczają historycy - wcale za dobrze ani w dziedzinie teologii, ani moralności). Równocześnie zaś śledzimy również pierwszoosobową narrację dotyczącą wdowy po carskim kapitanie-moczymordzie z Wilna i w pewnym momencie orientujemy się, że jakieś drobiazgi z jednej opowieści przenikają do narracji równoległej… Finalnie zaś poznamy jeszcze i historię żydowskiej biedoty wileńskiej i wywodzącej się z niej ubożuchnej dziewuchy, przygarniętej “dla ratowania duszy” przez zakonnice, preparujące służki dla szlacheckich dworów… Historia XIX-wiecznej natchnionej kresowej religijnej hochsztaplerki jest dziś dość powszechnie znana, więc nic tu nie spojleruję. O ile jednak katolicko-narodowa (głównie zresztą emigracyjna) narracja uczyniła z tej prorokini i cudotwórczyni jeden z elementów mesjanistyczno-narodowej mitologii, to po ujawnieniu całej tej mistyfikacji (już w XX wieku) postać popadła we wstydliwe i skrzętnie pielęgnowane zapomnienie. Jacek Dehnel wyciąga tego trupa z szafy narodowych mitów i stawia przed nami w pełnej jego trupiej krasie. I czyni to zaprawdę mistrzowsko. Dostajemy bowiem nie tylko kawał soczystej Literatury o zacięciu narodowo-łotrzykowskim, co również wgląd w naszą narodową i słowiańską duszę, jątrzące zapytanie o stosunek do rodzimej mitologii, przypomnienie wreszcie (nic to, że nie do końca chlubnych) jej przedstawicieli. Prawem twórcy literatury miesza historie prawdziwe i twórcze swe historii uzupełnienia; prawdę z mitem i jeszcze już zupełnie fabularnymi dywagacjami, nie potwierdzającymi się w materiałach historycznych. Dobrze się Makryna odnajduje w emigracyjnym środowisku paryskim, dobrze i wśród samych Francuzów (głównie jednak za aktywną pomocą protektorów, gdyż sama - jako prostaczka - nie potrafiła wypowiadać się poprawnie w żadnym języku, również po polsku ani rusińsku). A trzeba przyznać, że konkurencja między szaleńcami w tej epoce i tym miejscu silna, bo i zwariowani poeci, i natchniony obłędem Towiański… Ale sam książę Czartoryski nie taki znów głupi; inni być może również dość prędko orientują się w niejasnym charakterze opowieści o prześladowanej mniszce. Dobrze nam Dehnel i te narodowe mity dekonstruuje, choć tu już ostrożniej, z jakimś lekko nabożnym szacunkiem. A zorientowani w literaturze odnajdą tu mnóstwo odniesień do również ze szkół znanych poezyi i nie tylko; im kto więcej w szkołach czytywał, tym więcej romantycznych tropów dostrzeże… Piękna proza karmiąca się wcześniejszymi wytworami ducha. Swoją zaś drogą jawi nam się dehnelowska Makryna jako udana emanacja self-made-(wo)mana, która bierze własny swój los i własną historię we własne dłonie i sama steruje swym obrazem w oczach współczesnych. Inna sprawa, czy budowana narracja nie przerasta jej nieco, czy trochę się gdzieś z tych dłoni nie wymyka (czy przewidziała, że będzie musiała zdawać relację przed papieżem?)? Na pewno słusznie przywraca jej postać Dehnel z magazynu wstydliwych mitów narodowych i jednak przywraca godność tej postaci. Mówi o niej ironicznie, ale też pokazuje, że wszystkie swe razy otrzymała, wszystkie blizny ma prawdziwe, wypiła swój kielich goryczy do dna, a czy z ręki Moskala czy mężowskiej podany, to już mniejsza o to. Bardzo to wchodzi w duch feministyczny; bardzo mąci nam łatwość osądu postaci fałszywej zbawczyni narodu… Zresztą narodowe mity dekonstruuje tu Jacek Dehnel w iście mistrzowski sposób, bo do wiedzy dziś już niemal pewnej o głównej dramatu postaci dodaje wiele swojej autorskiej inwencji literackiej. Prowadzi więc bohaterkę jej europejskim szlakiem tułaczym i stawia na jej drodze równie prawdziwe postaci w zaistniałych faktycznie spotkaniach. Ale już treści rozmów, nawet z papieżem, Norwidem czy Mickiewiczem (“wierszopisem kudłatym”),to czysta odautorska literacka licentia poetica. Jest też postać matki Makryny - o czym zaświadczają relacje świadków i dokumenty historyczne - swoistym konstruktem epoki i proto-celebrycką odpowiedzią na emigracyjne zapotrzebowanie na taką postać. Na taką okaleczoną personifikację równie okaleczonej Ojczyzny, na taką martyrologiczną odpowiedź na towiańskie przeanielenie, na jej triumfalny zmartwychwstańczy pochód południem Francji w drodze do Rzymu. Jest też - być może - nieudaną wiadomością słaną księciu Czartoryskiemu do Paryża przez litewskich Tyszkiewiczów (a nieudaną, bo uzyskującą własny głos, własną bujającą opowieść i swój autonomiczny blask)? Powieść jest też apoteozą kresowości, odmalowaną słowem (gwara!),kartografią i klimatem miejsc, które w XX wieku nie wyglądały już “jak za cara” (byłem jako dziecko w latach 80-tych w wymienianych tu Smorgoniach i Mołodecznie - wiem, co mówię). Widzę, że wielu czytelników język zmęczył, czy wręcz pokonał; dla mnie jest on raczej wyrazem mistrzowskiego zagłębienia się Pisarza w materię którą bada, twórczo przekształca i wreszcie przeobraża w słowo na papierze. No i trzeba jeszcze przyznać, że jak mało kto potrafią się chrześcijany między sobą ładnie bawić; o zabawach protestantów z katolikami wiemy wiele, mniej zaś o tych między prawosławnymi moskiewskimi, a unickimi. Jakoś więc wierzono w świecie o popach (biskupach nawet!) osobiście razami karzącymi mniszki celem ich nawrócenia… Wprawdzie nie wszystkie winy Makryna w swych konfabulacjach przypisuje tym, którym powinna, to jednak sumarycznie - coś z rzeczy podobnych w tym czasie i tych stronach się dziewało… Książka po wielokroć przesuwana na dalszą pozycję w czytelniczej poczekalni (nie wiem czego się bałem: książki samej, czy głupiej fascynacji kolejnym - dotychczas szczęśliwie niepoznanym - Pisarzem i kolejnych potencjalnych pozycji dorzucanych na półkę “do przeczytania”?). I tak się zresztą dzieje - już zaopatrzyłem się w kolejne pozycje Autora i już je na półeczkę “do przeczytania”... Samego zaś Pisarza - już po piwerwszej lekturze - stawiam na półce obok nazwisk takich jak Szostak, Huelle, Chwin. Ma coś Dehnel pociąg do stylistyki ikony; tu okładka doskonała, współgra z treścią książki bez mała genialnie! A jest jeszcze i kolejna ikona, tym razem z wpisanym nań samym Autorem, na innej jeszcze książce, którą właśnie dorzuciłem na rosnącą górę pozycji wstydu i marzeń…

Długo czytałam książkę Marka Bieńczyka. Wymaga bowiem uważności, namysłu, bieżącej refleksji. Mobilizowała mnie do sprawdzania pojawiających się, niestety często nieznanych mi, nazwisk autorów i tytułów. To nie tylko pisarze, poeci, także malarze, aktorzy, muzycy. Pisze Bieńczyk pięknym językiem i z wielką erudycją, nie tylko wprost o literaturze, ale i o np. gestach, przywołując nawet przypominany ostatnio często gest Kozakiewicza. Zdania przenikają się, przechodząc od spraw zwykłych, właśnie wspomnianych gestach, do literatury, muzyki, filozofii. Autor zatrzymuje się i niemalże pochyla nad kreacją francuskiej aktorki Dominique Sandy w filmie "Łagodna". Analizuje detale jej twarzy, przypominając przy okazji okrągłe lusterka z fotografiami idoli swej młodości. Są tu Pola Raksa, Dalida czy Halina Kunicka. Za moment przytacza wiersz Herberta pt. "Dalida". Najlepiej poczułam się w rozdziale poświęconym "książkom pierwszym". Znalazłam tam autorów, których powieści i ja czytałam z dużym przejęciem: Adam Bahdaj, Aleksander Minkowski, Edmund Niziurski. Zwłaszcza ten ostatni i jego "Sposób na Alcybiadesa" - to była jedna z moich ulubionych książek; pozbawiona okładki, z rozpadającymi się stronami, wciąż stoi na półce. Ciamciara, Słaby, Zasępa, Wątłusz, poszukiwania sposobu na "gogów"- to była naprawdę wspaniała lektura. Pisze Bieńczyk, że bohaterowie "przemawiają tu prześmieszną, ale świetną polszczyzną, w której tony wysokie mieszają się z niskimi" - pełna zgoda. Dalej stwierdza: "Po szkolnych, dziecięcych latach tylko Zgrywa przesyła z przeszłości tęskne wezwanie". Do tęsknoty pasują ucieczki i to do nich płynnie przechodzi w kolejnych tekstach; od "wyjścia Czejenów", włóczącego się Humberta Humberta z "Lolity", znikającej na jedenaście dni Agaty Christie czy uciekającego z Syberii Rufina Piotrowskiego. Nad tekstami unosi się duch Marcela Prousta. To do jego dzieła "o poszukiwaniu straconego czasu" często nawiązuje. Trochę mi wstyd, ale nie czytałam. Znam tylko małe fragmenty, w tym ten, chyba najsłynniejszy, o magdalence. W eseju "Żółta ściana" nawiązującym wprost do Prousta i jego dzieła skupia się Bieńczyk na obrazie Vermeera "Widok Delft", "najpiękniejszym obrazie świata". Obejrzałam reprodukcję, rzeczywiście robi wrażenie, ale skoncentrowałam się też na analizowanej w tekście "żółtej ścianie", która stanowi w nim istotę rozważań. Oglądałam obrazy Edwarda Hoppera, którym też poświęca sporo uwagi, powtarzałam za Bieńczykiem pytania, na które być może szuka odpowiedzi kobieta przedstawiona na plakacie "Morning Sun": "Co się zdarzy?, Czy coś się jeszcze zdarzy?, Czy może lepiej, żeby się nie zdarzyło?" Obok Prousta powracają w książce Olga i Dawid. Są na początku, wieńczą koniec, czasem zjawiają się w środku. Kim są? Autor w jednym z wywiadów nazywa ich swoimi przewodnikami. To bliskie mu osoby, Dawid to świadek Zagłady. Bieńczyk z ich pomocą, jak mówi prowadzący rozmowę Maciej Robert, "przekracza gatunkowe ramy eseju i przesuwa się ku prozie". To bardzo wymagająca proza, warto się zatrzymać na niej na dłuższy czas dla pięknego języka, wielu estetycznych doznań, melancholijnej tęsknoty za tym, co minione, utracone i co wciąż trwa - zaklęte w słowach, w literaturze, w muzyce, w obrazach, gestach.

Historia Joli, dziewczyny dorastającej w rozbitej rodzinie. Czasy PRL. Ojciec nie interesuje się rodziną. Brat Joli żyje własnym życiem, matka Joli nie żyje, a mąż ledwo, co ją rozumie. Topienie smutków w alkoholu. Wódki trzeba... Jest lepsza od chleba. Zbyszek kieliszek przyda Ci się. Nie wiem, dlaczego, ale zawsze jak ktoś łapie doła musi sięgnąć właśnie po procenty. Nie lepiej przewałkować temat ze specjalistą? Nie ma się czego wstydzić. Fakt, faktem, że gdy mama i tata się rozstają, cierpią dzieci. Syndrom dzieciaka niekochających się rodziców. Taka osoba nie umie normalnie żyć, żyje jak na autopilocie. Nie ma wpływu na swoje życie, czy warto? Moim zdaniem to żaden wstyd szukać pomocy u specjalistów.

Na "Sen sów" trafiam zupełnie przypadkiem. Po prostu mam książkę na czytniku, czyli musiałam ją pobrać z Legimi. Nie wiem dlaczego tam trafiła, ale z jakiegoś powodu musiała mnie zaintrygować. Może tytuł, może okładka. Czytam przez trzy wieczory. Tyle wystarcza mi aby bardzo polubić Jarko (nie Jajco, nie Jarek, a Jarko właśnie). Chłopca rezolutnego i ciekawego świata. Aby przemierzać z nim plażę w Kołobrzegu z lat siedemdziesiątych w fantastycznej narracji Jerzego Sosnowskiego. Jest coś zupełnie normalnego w jego podróży zatłoczonym pociągiem do zakładu przyrodoleczniczego, w którym będzie leczył astmę. Wraz z rodzicami, których relacja jest tutaj mocno nakreślona oraz jego siostrą. Jest namacalna rola wspomnień oraz relacji z drugą osobą. Nikt nie gapi się w ekran monitora czy komórki (wszak wspominałam, że to lata siedemdziesiąte),ludzie cieszą się tym co mają. I widzą w człowieku człowieku, kompana do rozmów, bycia ze sobą. Padają w książce pytania o miłość i sens. Poruszane są wątki pierwszej miłości, rozczarowania i przyjaźni. We wszystko to wplątane są zapachy, smaki i dźwięki. Wspomnienia przeplatają się jak miesiące i lata. Wspaniała uczta literacka.

Siódemka. Z pozycji Kielc najważniejsza droga regionu. Z tego samego względu od dawna zainteresowany byłem przeczytaniem książki, o której wiedziałem tylko tyle, że akcja jest osadzona przy tej szosie. Nie miałem wcześniej do czynienia z żadną książką Szczerka, więc nie wiedziałem czego się spodziewać, a jednak mimo to miałem nadzieję na więcej udziału siódemki w "Siódemce". Tymczasem jest to zaledwie trasa, którą pokonuje narrator, dużo więcej jest tu narracji w stylu "Polactwa" Ziemkiewicza oraz antypolskiego kosmopolityzmu. W moim szczerym i nieliterackim odczuciu treść wygląda tak, jakby autor miał dobry pomysł na książkę, ale dla animuszu zażył jakiegoś narkotyku, i przez to przygody robią się coraz bardziej głupawe. Ewentualnie rzeczywiście tak było, na zasadzie co mi się napisze jak się sztachnę. Trzecia alternatywa to celowe pisanie akcji żeby tak to właśnie wyglądało, bohater z kolejnymi dawkami pewnych środków przeżywa coraz bardziej piekielne historie. Pisząc jakąś analizę literacką, od biedy dałoby się wyciągnąć morał z tej książki, żeby nie ćpać. Mimo to polecam - jeśli ktoś ma dystans i lubi cięty humor bez ceregieli, nie polecam - jeśli ktoś ma głębsze uczucia religijne i wrażliwą wyobraźnię. Łaciny podwórkowej się nie czepiam, gdyż... samemu mi się w głowie wyrywają co jakiś czas, a książka jest pisana z pozycji głowy narratora, mówiącego w myślach do siebie.

Długo ścigałam aż zdobyłam. Sądziłam, że mieszkam w mieście akademickim, ale okazało się to złudzeniem. Trzeba było tupnąć nogą w Empiku i sprowadzić na zamówienie. A szkoda, wielka szkoda. To książka, która powinna zajmować bardzo widoczne miejsce w każdej księgarni. Dla naszego dobra, przyjemności i posunę się nawet do stwierdzenia, że rozrywki. Intelektualnej. To przekaz, który przeczytałem jednym tchem i wiem, że z utknął w zakamarku mojego serca. Teraz z prawdziwą przyjemnością będę go pielęgnować, żeby zapewnić mu maksymalnie komfortowy pobyt w nowym miejscu. Polecam! Przetwórnia to opowieść mądra, przenikliwa, szczera i przesiąknięta specyficznym autoironicznym poczuciem humoru. Subiektywna historia wysiłku budowania własnej tożsamości w realiach, tak zwanej, historii najnowszej. Pozornie prosta narracja nakreślona z lekkością i wrażliwością. O tym, że traktuje o kształtowaniu się bohatera w rzeczywistości PRL-u i późniejszych przemian, to w zasadzie, można poczytać już wszędzie. Ja chciałbym podkreślić klimat tej książki oraz mądrość i dojrzałość, ocen wspomnianej rzeczywistości, której dokonuje bohater. Domniemywam, że w zastępstwie autora.

Mam kłopot z tą książką. Język jest wybitny. Nie uważam się za jakiegoś ułoma, ale co parę stron musiałem grzebać w słowniku. Chcę powiedzieć, żę język jest piękny, złożony, elokwentny, zgrabny i na najwyższym poziomie. To się czyta z prawdziwą przyjemnością, smaczne danie. Ale jest też jakiś potężny minus w tych opowieściach. Nie umiem go dobrze sprecyzować, chodzi bowiem o takie ulotne wrażenie. Otóż gdy czyta się te wszystkie historie, to ja nie umiem złapać w nich fundamentu. Tak jakby nie wiadomo do końca o czym one są. Płynie jakaś historia, która jest raczej jak rozlewisko, może nawet trochę bagno, nie widać głównego nurtu, przekaz jest taki nieczytelny na poziomie sensu historii. Owszem, jak by ktoś przyłozył ci lufę do czoła, to byś powiedział o czym to jest i co autor miał na myśli. Ale to wymaga wysiłku i to wysiłku niefajnego. Są bowiem takie historie, że nie wiesz o czym one są, musisz się domyślić sporo, ale to daje frajdę, jakoś napędza, wywołuje przyjemność (np Traktat o łuskaniu fasoli taki jest). Tutaj jednak te historie są jakby dziurawe, czy przestrzelone, mętne. I mnie to jednak nie odpowiada. Podsumując - olbrzymi plus i spory minus. Generalnie jednak wracam do książek Rylskiego. Przyjemność przeważa nad chaosem. A ten język - cudowny język polski - błyszczy tu naprawdę jak czysty bursztyn. To jest wielka frajda obcować z takim językiem. Tego zupełnie nie znajdziesz w przekładach i tłumaczeniach. Jednak polecam.

Przeczytałam obie książki z niegasnącym zachwytem nad językiem jakim posługuje się Tulli, gęstym, analitycznym, niemal klinicznym w swojej precyzji. Jestem pełna podziwu dla sprawności i umiejętności ubierania w słowa historii i jednocześnie unikania banału czy grania na emocjach czytelnika. Obie książki opisują losy tej samej dziewczynki (późnej kobiety ) przy czym „Włoskie szpilki” są opowieścią bardziej o chorobie i odchodzeniu jej matki, a „Szum” o przeszłości i historii rodzinnej. Obie opisują zagubioną, odrzuconą przez rówieśników i niekochaną przez rodziców dziewczynkę, która już jako dorosła kobieta próbuje wszystko to, co ją w życiu spotkało wyjaśnić i poukładać, zrozumieć. Jak sama Tulli przyznaje obie książki zawierają wątki autobiograficzne i bazują na jej doświadczeniach. Eksploruje traumę dzieciństwa, trudną relację z oziębłą matką, ocalałą z Holokaustu, nieobecnym emocjonalnie ojcem - Włochem oraz mechanizmy wyparcia i pamięci, pisze o tym, jak nieprzetworzona trauma rodzica kształtuje psychikę dziecka. Obie książki są o wstydzie, przynależności i poszukiwaniu tożsamości. Bardzo, bardzo polecam.

Widzę to tak: gdzieś tam, w szeroko rozumianych Zaświatach, Cortázar z Borgesem i Toporem siedzą na ametystowej chmurze i popijając dobry trunek, trochę z dumą, a trochę z zazdrością kartkują teksty Tomasza Wiśniewskiego. Wyrósł im w tym osobliwym kraju w środku Europy godny kontynuator... Autor bierze rzeczywistość za uszy i patrząc jej w oczy rzuca zuchwale: teraz będzie po mojemu. Bardzo mi się podoba to figlowanie na granicy zdrowego rozsądku, ten mariaż miejskiej szorstkości z pluszem absurdalnego poczucia humoru. Wiśniewski, otwieraj nam tu rodzimą filię Café Panika i opowiadaj, opowiadaj, opowiadaj...

Książka opowiada o kulisach powstawania gazety „Jutro”. Jednocześnie narrator wydarzeń, jeden z zatrudnionych tam pracowników, ma zostać ghostwriterem. Jego zadaniem jest napisanie książki o tworzeniu i funkcjonowaniu redakcji, jednak w sposób celowo podkoloryzowany. Powieść składa się również z rozmów z jednym z redaktorów, który przedstawia fakty i mity z historii Włoch (m.in. dotyczące śmierci Mussoliniego). Jego celem jest ujawnienie nieznanych dotąd spraw na łamach nowo powstającej gazety. Styl Eco jest jednocześnie filozoficzny i satyryczny. Fabuła rozwija się powoli, ale zakończenie było dla mnie całkowitym zaskoczeniem. Nie jest to książka, którą czyta się jednym tchem, jednak nie żałuję, że dotarłam do końca. Choć nieznane mi wcześniej fakty z historii Włoch były nużące, całość okazała się dość interesująca. Bohaterowie zostali przedstawieni wiarygodnie – są różnorodni i intrygujący. Tworzą ciekawy obraz społeczeństwa, nie tylko włoskiego. Nie brakuje także wątku kryminalnego. Polecam tę książkę miłośnikom historii oraz osobom zainteresowanym tematyką manipulacji i szeroko pojętej socjologii.

Projekt Szekspir to inicjatywa godna uznania. To jedyna jak dotąd książka w ramach tego projektu, którą przeczytałem. I dowodzi ona tego czego dowieść miała uniwersalności i aktualności motywów szekspirowskich. Autorce umiejętnie udało się przenieść strukturę narracyjną Zimowej Opowieści w nasze czasy i dopasować ją do realiów XX/XXI wieku. Czyta się to znakomicie, bo to wytrawne literackie rzemiosło. Jednakże tej powieści Jeanette Winterson brakuje tej wewnetrznej dynamiki, żywiołowosci i subtelnej ironii, jaką charakteryzują się jej najlepsze dzieła. Dlatego tylko 7 gwiazdek. Tylko bo JW to pisarka wybitna, ale wtedy gdy jest u siebie.