Cywil w wojsku. Wspomnienia z życia i wojen 1897-1929

Wspomnienia płk. pil. inż. Wacława Makowskiego „Cywil w wojsku”, mają wartość wyjątkową. Ich autor był szczególnym świadkiem czasów, w których przyszło mu żyć. Koleje jego losu, ludzie których spotykał na swojej drodze życiowej, a także niezliczone podróże w jakich pozwolił uczestniczyć mu jego ukochany zawód, wyrobiły w nim nawyk bardzo wnikliwego obserwatora, posiadającego szczególny dar dystansu do opisywanych wydarzeń. Trudno jest również znaleźć innego polskiego lotnika o tak bogatym i fascynującym życiorysie.Urodzony w 1897r. w Rosji, był synem lekarza Tytusa h. Jelita i Heleny z domu Billi. Dzieciństwo i młodość spędził na Ukrainie. W 1914r. rozpoczął studia w Kijowskim Instytucie Politechnicznym, które zostały przerwane na skutek I Wojny Światowej. Podczas służby w 8 Batalionie Kolejowym na froncie Południowo-Zachodnim miał po raz pierwszy miał okazję zetknąć się bliżej z lotnictwem.W wyniku wybuchu rewolucji i postępującego rozpadu carskiej armii przyjechał do Warszawy, gdzie pod koniec 1918r. zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego. Od samego początku chciał służyć w lotnictwie. Jako pierwszy ukończył Niższą Szkołę Pilotów w Krakowie. Przeniesiony następnie do Warszawy pełnił funkcję pilota w Oficerskiej Szkole Obserwatorów Lotniczych, gdzie zaliczył w ten sposób wyższy kurs pilotażu stając się pierwszym pilotem wojskowym wyszkolonym od podstaw w niepodległej Polsce.Pragnąc latać bojowo, został skierowany do 11 Eskadry Wywiadowczej. Wraz z eskadrą brał udział w przejmowaniu od Niemców Torunia i Pomorza. W pamiętnym sierpniu 1920r. odznaczył się atakami szturmowymi wspierającymi kawalerię. Wyróżnił się również we wrześniu, odnajdując na tyłach nieprzyjaciela zagubiony polski oddział mjr. B. Monda. Wojnę zakończył dowodząc 1 Eskadrą Wywiadowczą, otrzymując wysokie odznaczenia.Po wojnie kontynuował przerwane studia na Politechnice Lwowskiej, a następnie po uzyskaniu rządowego stypendium ukończył prestiżową Ecole Superieure Aeronautique et Constructions Mechanique w Paryżu. Po powrocie do kraju kontrolował produkcję samolotów oraz pełnił funkcję pilota doświadczalnego. Brał udział w wizytach zagranicznych polskich samolotów wojskowych. Działał też czynnie w lotnictwie sportowym, uczestnicząc w licznych zawodach i rajdach lotniczych oraz pełniąc funkcję członka Zarządu i Komitetu Sportowego Aeroklubu RP. W 1929r. wykonał na samolocie Lublin R-X przelot bez lądowania z Poznania do Barcelony.W styczniu 1930r. przyjął propozycję kierowania Polskimi Liniami Lotniczymi LOT, W czasie swojej pracy w PLL LOT w wybitny sposób przyczynił się do rozwoju polskiego lotnictwa komunikacyjnego. W 1938r. dokonał próbnego przelotu nowo zakupionym samolotem Lockheed L-14H Super Electra ze Stanów Zjednoczonych Ameryki przez Amerykę Południową, Atlantyk, Afrykę do Polski. Dyrektor Makowski był ostatnim przedwojennym prezydentem IATA.W marcu 1939r. został powołany z powrotem do wojska na funkcję zastępcy Dowódcy Lotnictwa ds. technicznych. Po wybuchu wojny zajmował się ewakuacją polskiego personelu lotnictwa. 1 Lipca 1940r. został dowódcą 300. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Mazowieckiej”. Latał również operacyjnie dowodząc m.in. pierwszemu polskiemu zgrupowaniu bombowemu, które zbombardowało Berlin. W 1942r. został oficerem łącznikowym Inspektoratu PSP przy dowództwie RAF Bomber Command, a od 1943r. przy dowództwie RAF Transport Command. Po rozwiązaniu Polskich Sił Powietrznych zorganizował Polską Samopomoc Lotnictwa w Anglii i był jej pierwszym prezesem.Od 1951 roku pełnił funkcję doradcy technicznego lotnictwa z ramienia ONZ. Przez siedemnaście lat działał jako ceniony ekspert lotniczy ICAO w Iranie, Nepalu, Afganistanie, Tunezji, Maroku, Mauretanii, Gwinei, Mali i Górnej Wolcie. W Afganistanie miał szczególny wkład w utworzenie pierwszej narodowej linii lotniczej Ariana oraz portu lotniczego w Kabulu.Po przejściu na emeryturę osiedlił się w Kanadzie, gdzie prowadził farmę z klubem wędkarskim, wciąż aktywnie działając w polskim środowisku lotniczym.