Dwudziestolecie literackie

Lubię K.I.Gałczyńskiego. A jego biografia sama w sobie jest podróżą i ciekawa historią. A do tego czasy przed- i powojennej Polski. Sięgnęłam po wspomnienia Kiry Gałczyńskiej o ojcu i jego czasach. Ciekawe, dużo fotografii i interesujących faktów z życia poety...

Czytałam już coś z tej serii "A to Polska właśnie", więc wiedziałam, że będzie krótko i treściwie. Aczkolwiek zaskoczyła mnie ilość informacji wtłoczona w tak niewielką książeczkę. Zachwyciły mnie materiały dodatkowe - ilustracje, rysunki, zdjęcia, reprodukcje, czegóż tu nie ma! Niesamowity zbiór. A pamiętać trzeba, jak sam Autor przyznał, że niewiele mamy przedmiotów czy spisanych relacji z przeszłości tej grupy społecznej. Nie ma źródeł pisanych, nie ma kronik, nie ma rzeczy codziennego użytku. Dopiero wiek dziewiętnasty rozpoczął jakieś prace nad historią narodu żydowskiego. Zabrakło mi jedynie trochę przedstawienia np. elementów stroju, często tak charakterystycznego, jakoś ta kwestia zupełnie umknęła Autorowi. Reszta jednak bardzo merytoryczna i ciekawa (szczególnie ilustracje).

Bardzo lubię tę serię wydawniczą - książka,, Przy polskim stole " -zawiera ciekawe informacje o tym co dawniej jadano, jakiej używano zastawy, kiedy pojawiły się niektóre produkty. Obala niektóre zakorzenione mity- choćby ten , że królowa Bona wprowadziła do Polski włoszczyznę. Autorka wiele miejsca poświęca kwestii zachowania przy stole - sięga do utworów poetów i pisarzy polskich, opracowań historycznych. Znakomita lektura dla tych co chcą wiedzieć więcej.

Bardzo dobry poradnik dla początkujących genealogów. Klarownie, krok po kroku, na bazie własnych przykładów, autorka wyjaśnia, co i jak należy zrobić, by sięgnąć po jak najstarsze dowody życia naszych przodków. Wskazuje konkretne miejsca, archiwa, strony internetowe. Instruuje, w jaki sposób gromadzić zdobyte informacje. Autorka umieściła tu również słowniki, pomagające przetłumaczyć akty w obcych językach, które obowiązywały podczas zaborów.

Wcześniejsze niż "Mętne łby" felietony. Poziom sprawności językowej i piękno polszczyzny bez zarzutu. Nieznajomość nazwisk, miejsc, zależności, realiów ówczesnych powoduje brak pełnej radości z lektury. W mojej ocenie jednak przystępniejsza książka niż wspomniane "Mętne łby".

Mistrz krótkiej formy, który w lapidarności i nieustającym dowcipie przypominał równie utalentowanego Stanisława Jerzego Leca. NA WAGĘ ZŁOTA Na wagę złota nie ceń moich fraszek, Ale na piórka, które roni ptaszek. PROSTE SŁOWO Słowa kunsztowne, słowa piękne bledną wobec prostego, które trafia w sedno. ZASŁONA Gdy z Tobą chodzę na rydze, To wcale rydzów nie widzę. ****** Miły czytelniku, upraszam cię wielce, Nie pij fraszek haustem - sącz je po kropelce. POCHWAŁA MARZYCIELI Dawno świat by diabli wzięli Gdyby brakło marzycieli. APEL DO POETÓW Nie nazywaj rzeczy po imieniu Lecz po marzeniu, śnieniu, niespełnieniu. RÓŻNICE Oj, różni ci się, różni chłopak od dziewczyny Tak jak się różni koń od koniczyny. WYNALAZEK. Bóg mowę nam wymyślił Dla ukrywania myśli. MARZENIE Marzenie to wyborna rzecz, Raz działa w przód, raz działa wstecz. RZEKŁA LILIA Rzekła lilia do motyla: „Nikt nie patrzy, niech Pan zapyla! NIE DAĆ SIĘ Nie zmieni nikt kolei losu, Do nas należy tylko wybór ... sosu! Do zaczytania🩵

Co tu dużo mówić - perełka w zbiorze nie tylko każdego polonisty, ale miłośnika literackich smakołyków w ogóle:)... Tuwim z charakterystyczną dla siebie pasją, a przy tym językowym wyczuciem, przedstawia kurioza mowy ojczystej:) moim ulubionym rozdziałem jest ten poświęcony tłumaczeniom, ale myślę, że w tak bogatym zbiorze każdy "polszczyznoman" znajdzie coś dla siebie;))

Książka jest cudownym źródłem wiedzy na temat uczuć, namiętności, podejścia do erotyki dawnych Polaków. Autor opisuje bogatą symbolikę miłosną, podejście do miłości w literaturze i sztuce, miłosne zwyczaje i historie. Nie ogranicza się do sytuacji z życia królów, magnaterii, szlachectwa, ale też mieszczan, wieśniaków, a nawet duchowieństwa. Autor opisuje, jak na przestrzeni renesansu, baroku i oświecenia zmieniało się podejście do spraw miłosnych, uwzględniając wpływy religii, sytuacji wewnętrznej kraju oraz wzorów zagranicznych. Polska specyfika jest porównywana do wzorów zachodnich, ruskich i orientalnych. Imponuje bogata bibliografia, w której autor sięgał do spisywanych po dworach silva rerum, zapisów z procesów czarownic posądzanych o stosowanie czarów miłosnych, korespondencję dawnych małżonków, pieśni ludowe... Dosłownie uchyla zasłonę staropolskich alków, pozwala spojrzeć Polaków żyjących w odległych wiekach nie jak na kosmitów, lecz przodków, którzy ulegali tym samym namiętnością, co współcześni, choć na wiele spraw reagowali inaczej. Autor już w tamtych czasach doszukuje się źródeł dzisiejszej pruderii Polaków, ale jednocześnie ocenia staropolskie podejście do erotyki jak dużo zdrowsze niż panujące w XIX wieku (np. jeśli chodzi o położenie kobiet, społeczne podejście do prostytucji). Ciągłość kulturową wśród Polaków widać szczególnie dobrze na przykładzie literatury. Jak pisze autor, nie byłoby Mickiewicz bez Kochanowskiego (niekiedy zdumiewająco odważnego - tych erotyków raczej nie ma w podręcznikach) i Karpińskiego (Laura i Filon okazują się mniej niewinni niż przy pierwszej lekturze). Andrzej Frycz Modrzewski na podstawie przytaczanych utworów jawi się za to jako skrajny tępiciel wszelkich przejawów miłości, a Mikołaj Rej jako hipokryta, pisujący w zależności od utworu albo tonem umoralniającym, albo wybitnie sprośnym. Autor tylko czasem trochę gubi się w pisaniu "było trochę tak a trochę tak ale proszę pamiętać że bywało różnie" i nadużywa słowa "wszakże". I twierdzi, że Wirydianna Kwilecka-Fiszerowa bardziej kochała pierwszego męża, z czym się osobiście nie zgadzam :)

Mam problem z oceną tej książki, najprościej mówiąc jest sympatyczna....Nie jest rzeczowa, rzetelna, konkretna, tylko trochę chaotyczna, taka wyrywkowa- chyba jak charakter bohaterki. Autor skupia się na krótkich wspominkach osób, które Magdalenę znały lub tylko spotkały. Są to wspomnienia dobre, bo kto mówi zle o zmarłych? Mamy więc zaledwie kilka jej cech-wielka miłość do rodziców i siostry, ogromne poczucie humoru, rubaszność, miłość do rozrywek -brydż, alkohol, towarzystwo, ciut snobizmu. I to właściwie tyle. Oczekiwałam więcej, ale czytało się miło i z uśmiechem.

"Ludzie, którzy głosują na nieudaczników, złodziei, zdrajców i oszustów, nie są ich ofiarami. SĄ ICH WSPÓLNIKAMI " !!! Cytat przypisywany G. Orwellowi z 1940 r. jest pomyłką autorów Newsweeka. Jakie ma to znaczenie ? Nawet jeśli tego nie napisał, jestem pewny, że tak myślał... Już chciałem napisać jaka to wstrząsająca książka, ale coś mną wstrząsnęło, JAKA KSIĄŻKA ??? To nasza współczesność, rządzą nami ci sami co wtedy, to oni albo ich ojcowie czy dziadkowie zamykali w więzieniach polskich patriotów niszcząc im życie i zdrowie, stosowali bezprawie, tortury, zastraszali, inwigilowali, ścigali, sami będąc na usługach innego państwa. Wszystkie te kanalie uniknęły kary. Mam szczerą nadzieję, że obecnie będzie inaczej !!! Książkę POLECAM dla przypomnienia i jako ostrzeżenie !!!

Zaletą tej jakże cennej w PRL książki sprzed 40 niemal lat jest.... brak Gombrowicza. Są tylko - a może raczej: aż - opinie o nim i o jego rodzinie czy środowisku, czasem całkowicie rozbieżne. Szkoda tylko, że Wielce Szanowna Autorka w kolejnych swych wytworach zarzuciła zasadę oświetlania opisywanej przez siebie postaci z rożnych punktów widzenia. I uznała się za władną do wydawania jednoznacznych wyroków w stylu sądu polowego: bez prawa do odwołania, za to z natychmiastową egzekucją, nie czekając nawet świtu....

"PRL dla początkujących" dobrze uzupełniło luki w mojej głowie. Jacek Kuroń odnosi się do najważniejszych wydarzeń i postaci tamtych czasów, a przy tym oferuje garść adnotacji rozszerzających omawiane zagadnienia. Te dodatkowe informacje niekiedy zaburzają porządek czytania, jednak w połączeniu z fotografiami pozwalają jeszcze lepiej zorientować się w faktach opisywanych w poszczególnych podrozdziałach.

Książka o awanturniczym obliczu Warszawy jakiego nie znacie. Pomaga zupełnie inaczej spojrzeć na przeróżne, w tym bardzo znane miejsca na jej mapie. Świetnie napisana, cała jest jedną wielką ciekawostką. Must have w biblioteczne każdego mieszkańca stolicy, warsawienisty czy pasjonata historii i życia szarego człowieka..

Trudno nie polubić „Alfabetu wspomnień”, w którym autor robi subiektywny przegląd swoich bliższych i dalszych znajomych, uwzględniając też paru takich, których osobiście nie spotkał lecz wspomnienia są warci, na przykład w anegdocie. Anegdot zresztą - jak to u Słonimskiego - jest sporo, a bardzo osobiste podejście do przywoływanych osób i zjawisk, od laurek poprzez wątpliwości aż po potępianie w czambuł, stanowią o atrakcyjności książki. Czy mam jakieś zastrzeżenia - owszem, pominięcia, choćby wynikające z przyjętej przez autora zasady, że nie będzie pisał o nadal, czyli w roku 1975, żyjących ludziach. Czyli na przykład o Jarosławie Iwaszkiewiczu, Irenie Krzywickiej i kilku innych, także z młodszych pokoleń, których aktywność na pewno śledził i wiele ciekawego miałby do powiedzenia. Natomiast fakt, że osobnego hasła nie ma w „Alfabecie” Maria Morska* po prostu mnie wkurzył, zwłaszcza że wzmianki o niej są, a jej zdjęcie otwiera sekcję Pikadorczycy i Skamandryci. Nie chodzi jedynie o ich wieloletnią miłość, o której wiedzieli wszyscy im współcześni - choć niektórzy utrzymywali, że była platoniczna - ale o jej rolę aktorki, feministki i środowiskowej Muzy. Chętnie poczytałabym też o zdolnej plastyczce, Janinie Konarskiej, ale prawdę mówiąc na obecność żony Słonimskiego w jego „Alfabecie” za bardzo nie liczyłam. Hasła są bardzo różnej długości. Do tych najkrótszych należy Beck Józef. Słonimski przyznaje, że się z nim przyjaźnił, pisze: „… zerwaliśmy przyjaźń po sprawie brzeskiej. Po sprawie Zaolzia napisałem w Kronice ‚Mądry Polak po S k o d z i e’. Gdy Beck miał swoje słynne przemówienie w maju 1939r., uściskałem się z nim serdecznie. Nie piszę historii. Sprawy to dawne, zawiłe, bolesne. Nie mnie sądzić o nim jako o polityku.” Jest to, moim zdaniem, przykład tego, co wówczas o Becku można było napisać, dotykając choć nie interpretując zawirowań epoki. Z kolei inne króciutkie hasło, „Czeszer Mec. Pierwszy Polak pochodzenia mojżeszowego, który dostał literacką nagrodę Nobla: ożenił się z wdową po Reymoncie” ma enigmatyczno-sarkastyczny posmak. Jest wyrazem uszczypliwości pod adresem nagrody dla Reymonta (a nie dla Żeromskiego, któremu zdaniem środowisk literackich Nobel dużo bardziej się należał). Ale wobec zamordowanego w getcie żydowskiego prawnika, Czeszera, taki wpis specjalnie elegancki nie jest. Zwłaszcza że zanim trafił do getta, zapobiegawcza żona zdążyła się już z nim, swoim trzecim małżonkiem, rozwieść. W każdym razie Mecenas Czeszer literatem nie był. Za to z dużą estymą pisze Słonimski w „Alfabecie” o Itziku Mangerze, poznanym w Londynie, jak go nazywa „najwybitniejszym liryku piszącym w języku jidysz”. Pięknie opisuje jak się porozumiewali - on nie znał żydowskiego, Manger polskiego, choć kiedyś obaj mieszkali w tym samym mieście, Warszawie, jak tłumaczył jego lirykę, jak go ekspediował do Polski na uroczystość odsłonięcia pomnika bohaterów getta. Manger należał „do nie istniejących już plemion małomiasteczkowych Żydów Europy wschodniej”. Trochę o nim myślałem - wyznaje Słonimski - gdy w Elegii miasteczek żydowskich (1947 rok) pisałem: „Już nie ma tych miasteczek, gdzie szewc był poetą, zegarmistrz filozofem, fryzjer trubadurem”. Sam Słonimski duszy sentymentalnego liryka chyba nie miał. Był przede wszystkim, jak trafnie go nazwała autorka jego doskonałej biografii, heretykiem na ambonie.** Lubił pouczać, wyzłośliwiać się, dogryzać, wykłócać się o swoje … Nawet jeśli kogoś darzył głęboką sympatią, starał się nadmiernie nie rozczulać. Czy kogoś w „Alfabecie” skrzywdził? No cóż, pisząc na przykład o Ferdynandzie Goetlu nie szczędzi słów obrzydzenia przytaczając jego faszystowskie pogróżki, kierowane bezpośrednio do niego. Ale choć o kolaborację z hitlerowcami go wprost nie oskarża, także go z tego zarzutu nie oczyszcza, jak robi to na przykład hasło w Wikipedii. Ograniczyłam się do paru, nietypowych moim zdaniem, przykładów, bo „Alfabet” każdy musi sam smakować, najlepiej wielokrotnie, po pewnym czasie - już niekoniecznie ciągiem, lecz wedle zapotrzebowania, na wyrywki. Na koniec jeszcze dwa cytaty z dość obszernego hasła Powrót. Dlaczego po jedenastu latach emigracji, pod koniec pobytu piastując prestiżowe i intratne funkcje w UNESCO i w londyńskim Polskim Instytucie, podjął Antoni Słonimski decyzję o przeprowadzce do zrujnowanej i nie całkiem niepodległej ojczyzny? Jest to interesująca, wieloaspektowa opowieść. Wybrałam z niej argumenty dla mnie bardzo przekonujące: „Obracałem się w Londynie w środowisku ludzi wybitnych i atrakcyjnych, ale nie jako partner równorzędny, lecz jako intruz. Niebłahą stanowiła przeszkodę bariera językowa. Mówiłem po angielsku poprawnie, ale bez finezji” „Przez pięć lat od 1946 do 1951 r. nie pisałem. Pogrążałem się coraz beznadziejniej w rutynę i obowiązki życia urzędniczego. Czułem, że jeszcze rok, dwa a zabraknie mi nie tylko siły wyrwania się z tego trybu życia, ale przestanę być pisarzem.” * Moją irytację na nieobecność w „Alfabecie wspomnień” Marii Morskiej (1895-1945) wzmogły daremne próby dotarcia do jej jedynej biografii, Hanna Faryna-Paszkiewicz: Opium życia. ** Joanna Kuciel-Frydryszak: Słonimski. Heretyk na ambonie.

To pierwsza pozycja, dzięki której inaczej spojrzałam na Kresy. Poukładałam sobie wiele faktów. Książka zawiera mnóstwo ilustracji, które bardzo wzbogacają treść. Niestety ocenę obniżam z uwagi na chaos przekazu. Wiele informacji na raz "poprzetykane" poezją, malarstwem, fotografią...Nie mozna się skupić na jednym, ponieważ obok jest już coś nowego. Napisana po akademicku. Nie mniej jednak warto taką książkę przeczytać.

Przeczytałam wszystkie opinie o książce,, 30 lat życia z Madzią '', autorstwa jej drugiego męża Zygmunta Niewidowskiego i szczerze- jestem zaskoczona. Sporo krytycznych opinii ma ta książka, cóż nie jestem ekspertem, ale mnie nie razi styl autora. Także sposób w jaki opowiedział o Magdalenie Samozwaniec, nie budzi moich zastrzeżeń. Każdy o swoich najbliższych wypowiada się raczej w samych superlatywach i pielęgnuje te dobre wspomnienia, puszczając w niepamięć złe chwile. Jestem pasjonatką wszystkiego co ma związek z rodziną Kossaków, więc książkę Zygmunta Niewidowskiego przeczytałam jednym tchem. To cenne wspomnienia o Madzi, jej ukochanej Kossakówce i trudnych dla Kossaków realiach życia pod koniec wojny , kiedy kolejno odchodzili ukochany ojciec , matka i w końcu uwielbiana siostra. Myślę,że mąż nie przesadził przedstawiając Madzię jako kobietę z dużym poczuciem humoru, trochę niefrasobliwą i naiwną, ale o wielkim sercu. Czytałam wspomnienia jej znajomych i krewnych , z których wyłaniał się taki sam obraz jej osoby. Podoba mi się ta książka, polecam .