Magdalena, córka Kossaka

Stefania Grodzieńska (1914-2010), kobieta wielu zawodów, m. in. tancerka, aktorka, pisarka satyryczna, konferansjerka, będąc już w mocno starszym wieku, odpowiada na pytania Beaty Kęczkowskiej. Robi to z lekkością, dowcipnie, ciepło i ciekawie. Opowiada o swoim dzieciństwie i bogatej karierze na przestrzeni 80 lat; o życiu rodzinnym, mężu, też artyście Jerzym Jurandocie oraz córce Joannie. Wspomina kontakty przyjacielskie, koleżeńskie i zawodowe z największymi polskimi artystami scen teatralnych i kabaretowych oraz sławnymi pisarzami, m.in. bardzo ciepłą relację z Janem Brzechwą. Przypomina zmieniające się warunki pracy w różnych latach oraz przytacza mnóstwo zabawnych, skrzących się humorem, anegdot ze sfer artystycznych. Książka zawiera też próbki talentu Stefanii Grodzieńskiej w postaci tekstów satyrycznych, nieprzeparcie śmiesznych, wznoszących się na wysoki poziom absurdu i abstrakcji. O ile nie do końca trafiły do mnie opowiastki o karpiu w wannie i małym dziecku to podobała mi się niezwykle niemal magiczna historyjka o radiu i śmiałam się głośno z „Przygody w samolocie” (s. 79-81) czy tekstu „Małżeństwo i szosa” (s. 107-108). Cudowny jest także system selekcji narzeczonych w „Mężu dla naszej córki” (s. 58-64). Cenię Artystkę dodatkowo za zwracanie uwagi na błędy językowe, szczególnie czynionych przez ludzi pióra i tych, których język jest narzędziem w życiu zawodowym oraz jej zagorzałe poparcie dla stosowania feminatywów. Mam nadzieję, że udało się Stefanii Grodzieńskiej zrealizować pragnienie „żeby do ostatniej chwili dla moich kochanych był ze mnie choć najmniejszy pożytek. Więc chcę umrzeć zdrowo. O to proszę” (s. 89) Spędziłam dużo przyjemnych chwil na spacerach z audiobookiem w wykonaniu Blanki Kutyłowskiej, chociaż z początku trudno mi było przyzwyczaić się do jej głosu i interpretacji. Ale im dalej, tym było lepiej. Warto też wziąć do ręki wersję papierową książki ze względu na zamieszczone w niej zdjęcia. Polecam.

Podobało mi sie. Kilka razy nawet sie roześmiałam. Wiele ciekawych anegdot. Wiele ciekawych refleksji. Oczywiście nie musimy sie ze wszystkim z autorka zgadzać. Np. Z jej narzekaniami na dzisiejsza młodzież. Ale spójrzmy na to z innej strony, Magda dorastała w czasach przedwojennych, a to co działo sie po wojnie to byl już całkowicie inny świat. I tak podziwiam takich ludzi, ze nie zwariowali.

Jak to się dobrze czyta! Jak miło zanurzyć się w jeżyk książki, który zachwyca, rozwija, zastanawia. Ile współczesnych autorów i autorek mogłoby się uczyć pokory i sprawności językowej od córki Kossaka. Przeczytałam ponownie z takim samym zachwytem jak niegdyś!

Gdyby każdy krewny zmarłych rodziców związanych z literaturą miał w sobie tyle siły, chęci i determinacji, żeby stworzyć tak piękną książkę jak "Srebrna Natalia", to na pewno jako społeczeństwo czytelnicze bylibyśmy bogatsi. Kira Gałczyńska w bardzo sentymentalnym, momentami nieco onirycznym tonie przedstawiła bliżej sylwetkę swojej matki, która zawsze zdawała się stać nieco w cieniu swojego słynnego męża. Wielu recenzentu zarzuca Kirze Gałczyńskiej brak obiektywności. Jak tu być obiektywną, skoro opisuje się losy zmarłych już rodziców? W tej książce wiele jest Natalii, ale prawie tyle samo jest też Konstantego. Myślę, że warto byłoby zmienić proporcje, bo w końcu tytuł i zdjęcie na okładce sugerują jednoznacznie, o kim jest ta opowieść. Wydawnictwo Marginesy, jak zawsze zresztą, stanęło na wysokości zadania. "Srebrna Natalia" to bez wątpienia jedna z najwspanialej wydanych książek, jakie przeczytałam w tym roku.

Przeczytałam wszystkie opinie o książce,, 30 lat życia z Madzią '', autorstwa jej drugiego męża Zygmunta Niewidowskiego i szczerze- jestem zaskoczona. Sporo krytycznych opinii ma ta książka, cóż nie jestem ekspertem, ale mnie nie razi styl autora. Także sposób w jaki opowiedział o Magdalenie Samozwaniec, nie budzi moich zastrzeżeń. Każdy o swoich najbliższych wypowiada się raczej w samych superlatywach i pielęgnuje te dobre wspomnienia, puszczając w niepamięć złe chwile. Jestem pasjonatką wszystkiego co ma związek z rodziną Kossaków, więc książkę Zygmunta Niewidowskiego przeczytałam jednym tchem. To cenne wspomnienia o Madzi, jej ukochanej Kossakówce i trudnych dla Kossaków realiach życia pod koniec wojny , kiedy kolejno odchodzili ukochany ojciec , matka i w końcu uwielbiana siostra. Myślę,że mąż nie przesadził przedstawiając Madzię jako kobietę z dużym poczuciem humoru, trochę niefrasobliwą i naiwną, ale o wielkim sercu. Czytałam wspomnienia jej znajomych i krewnych , z których wyłaniał się taki sam obraz jej osoby. Podoba mi się ta książka, polecam .

Od dawna rozmiłowana jestem w rodzinie Kossakow, czytam wszystko co ich dotyczy. Rafał Podraza jest krewnym Magdaleny Samozwaniec a jego książka napisana jest w formie wspomnień ludzi , który znali lub przyjaźnili się z pisarką.Dla kogoś kto ma jakąś wiedzę o życiu Samozwaniec jest to świetna lektura,dla czytelnika, któremu postać córki Kossaka nie jest znana, poleciłabym najpierw przeczytanie jakiejś innej jej biografii, choćby,,Marii i Magdaleny" .

Hanna Zborowska z Kobuszewskich w zabawny, jak na tytuł książki przystało, opisała swoje dorastanie. Hania to nietuzinkowa osóbka, skora do psot, odkrywania świata, przekraczania granic. To kobieta o niepohamowanej energii i ciekawości życia, niepokorna, uparta w swoich postanowieniach. Hania lubiła empirycznie sprawdzać i doświadczać, co często miało skomplikowane konsekwencje, niemniej nie zrażała się łatwo. Szukająca przygód, ciekawska, poszukująca sensacji w sprawach niezrozumiałych, zwłaszcza kiedy były dla niej zakazane. Zakochana najpierw w swoim młodszym braciszku Jasiu, potem w nauczycielce i wreszcie w Rudym, który będzie przewijał się w jej życiu niejednokrotnie. Z początku urwiska, utrapienie matki, znajduje swoją pasję i misję życiową, kończy studia i staje się stateczną naukowczynią. Życie Hanny przypadło na lata międzywojnia i po II Wojnie Światowej. Przez pryzmat swoich przeżyć poznajemy Warszawę począwszy od Bródna i Śródmieścia, by podczas wojny przenieść się na Pragę. Dowiadujemy się, że na lato jeździło się do Strugi, która to dzisiaj jest częścią Marek pod Warszawą, a kiedyś była miejscem odpoczynku letniego dla Warszawiaków. Autorka napisała swoje wspomnienia z humorem, czułością i miłością do swojej rodziny. Warto zatopić się w ten świat opisany przez autorkę, dać się ponieść jej wybrykom, uroczym wariactwom, urzekającym pomysłom i oddaniu.

Rewelacyjna lektura, wprost nie sposób się oderwać. Kiedy widzę, że książka to wspomnienia o kimś, myślę automatycznie, że to musi być jakaś straszna nuda. Nic bardziej mylnego! Fryderyk Jarosy to absolutnie niezwykła postać, pod wieloma względami. Jak pisze Grodzieńska, jego popularność w przedwojennej Polsce można porównać do popularności Klossa w latach 60 - był rozpoznawany wszędzie gdzie się pojawił. Miał wybitną charyzmę i urok, a do tego był Węgrem, który zakochał się Polsce. Niestety był też obywatelem Austrii, co sprawiło mu gigantyczne problemy. Wspomnienia o Jarosym przeplatane są opisem losów autorki najpierw z barwnym 20-leciem międzywojennym, a następnie przerażającą wojną w tle. Jednak pewne fakty autorka skrzętnie pomija - kompletnie nic nie wspomina o tym, że od jesieni 1940 do 1942 wraz z mężem byli zamknięci w getcie, gdzie Jurandot był dyrektorem artystycznym i literackim w Teatrze Femina, a Stefania w nim występowała. Udało im się uciec w sierpniu 1942 dzięki pomocy przyjaciół. Nic w ogóle nie wspomina o swoim i męża pochodzeniu żydowskim (z którym też w żaden sposób się nie identyfikowali). To wszystko można przeczytać w książce "Miasto skazanych" wydanej dopiero - jak sobie życzyła - po śmierci Grodzieńskiej. Czytający "Niebieskiego ptaka" bez trudu zorientują się, gdzie jest dziura we wspomnieniach (losy przed i po getcie są dokładnie opisane).

Historia pięknej rodziny i do tego opisana w piękny sposób. Nie znaczy to jednak, że jej członkowie byli bez wad - Autorka w końcu sama ich nie ukrywa i z kronikarską (dosłownie) precyzją stara się ukazać swoją familię, taką jaką była naprawdę. A była to rodzina niezwykła, pełna osobistości wręcz predystynowanych do życia jako indywidualiści. Ciężko było czasem uwierzyć, że jeden człowiek mógł posiadać tyle talentów, przeżyć tak intrygujące historie… Jednak w tym wszystkim, to co zapamiętam z tej zachwycającej historii, to ogrom miłości, którą darzyli siebie nawzajem krewni Pani Joanny Olczak-Ronikier. Obraz rodziny, która po latach spotyka się w otulonej słońcem Toskanii, tak jakby zamykając jednocześnie ponury czas rozłąki, z pewnością pozostanie moim głównym wspomnieniem z lektury „ W ogrodzie pamięci”.

Irena Krzywicka (1899-1994) przyszła na świat w Jenisiejsku w rodzinie polskich Żydów, zesłanych na Syberię za działalność socjalistyczną. Ojciec zmarł na gruźlicę niedługo po powrocie do Polski, matka, zwana przez nią Maminkiem, była aż do swej śmierci jej najwierniejszą przyjaciółką. Oczytana i jak na kobietę świetnie wykształcona oraz ambitna z przytupem dołączyła Irena do międzywojennego środowiska literackiego. Jej najbardziej znane publikacje ukazywały się w Wiadomościach Literackich Mieczysława Grydzewskiego, jest też autorką kilku książek. Swą autobiografię zaczęła pisać we Francji w latach 1970-ych, po niemal całkowitej utracie wzroku nagrywała wspomnienia, a książkę do druku przygotowała Agata Tuszyńska. Pierwsze wydanie „Wyznań gorszycielki” ukazało się dwa lata przed śmiercią Krzywickiej, a jego pomysł Marian Hemar miał skomentować z typowym dla siebie sarkazmem: „Droga Irenka, nasze stare chodzące poboyowisko”*. Według dość zgodnych opinii gorszycielką została Krzywicka nie tyle z powodu rozwiązłości w życiu prywatnym - wierność małżeńska nie była w tym środowisku powszechnie obowiązującą normą - lecz z racji głoszonych publicznie przez nią i Boya poglądów oraz konkretnych inicjatyw. Inaczej jednak niż biografkę Boya**, czworokąt małżeński, Irena-Jerzy Krzywicki-Zofia Żeleńska-Boy, dość mocno Krzywicką uwierał. Przynajmniej tak wygląda to w jej wspomnieniach. Mimo fatalnej technicznej jakości wydania „Wyznań…”, na jakie trafiłam, nie mogłam się od lektury oderwać. Początkowa część książki, jakieś 40% tekstu, to ciekawy opis relacji rodzinnych, przymiarek do różnych dróg kariery oraz pierwszych prób zaistnienia w środowisku literatów. Jako atrakcyjna kobieta na brak zalotników nie narzekała. Spośród trzech zaprzyjaźnionych na męża wybrała początkującego prawnika, syna Ludwika Krzywickiego, uznanego twórcy polskiej socjologii. Boya spotkała, kiedy wydawało się, że po urodzeniu pierwszego syna, Piotrusia, jej małżeństwo z Jerzym już okrzepło. Ale atrakcyjności, także fizycznej, sławie i wspólnocie przekonań z dwadzieścia pięć lat starszym facetem nie potrafiła się oprzeć. Mimo że wówczas, w roku 1928, nie pod każdym względem pasował do definicji Boya, jaką wygłosił dziesięć lat wcześniej przypadkowo spotkany Jan Lechoń, a mianowicie że jest to „…melancholik, erotoman, pijak, karciarz … najbardziej czarujący, najinteligentniejszy człowiek na świecie”. Miłości do Ireny pozostał Boy wierny do śmierci, od alkoholu też już wtedy stronił. Owszem, była świadkiem jego stanów depresyjnych, załamania pod wpływem krytyki i ataków, z obu stron sceny polityczno-obyczajowej, za wprowadzenie w dyskurs publiczny i nieśmiałe próby instytucjonalnego usankcjonowania pewnych tematów tabu. Ich ostrze w pewnym sensie bardziej było bolesne dla niego niż dla niej. Jan Skiwski, na przykład, atakował go za propagowanie „życia ułatwionego”. Czy chodziło mu także o zdjęcie odium, a w każdym razie o zrezygnowanie z karalności za homoseksualizm? Krzywicka przyznaje, że ich próby wprowadzania antykoncepcji i bezpiecznych zabiegów aborcji nastąpiły w Polsce „… o trzydzieści lat za wcześnie”. Pierwsze ośrodki Świadomego Macierzyństwa nie cieszyły się popularnością i dość szybko zostały zlikwidowane. Tymczasem, gdy ona zaczęła być krytykowana także za swoje relacje sądowe, głównie za obronę Rity Gorgonowej, Boya atakowano już za wszystko. „A że tyle piszę? - żalił się Irenie - U nas nie lubią ludzi, którzy za dużo pracują”. Lata 1930-te to nowe fale antysemityzmu i faszyzacji Polski. O tym oczywiście wyznania Krzywickiej też wspominają. Ich największa wartość polega, moim zdaniem, na obleczeniu tych i innych zjawisk w konkrety, co wiąże się naturalnie z jej ocenami ludzi, na ogół trafnymi, a przy tym zawsze bardzo ciekawymi. Na przykład o dwóch byłych skamandrytach, Jarosławie Iwaszkiewiczu i Antonim Słonimskim pisze: Iwaszkiewicz „jako homo publicus był godny niechęci, jako człowiek prywatny był serdeczny i miły, odwrotnie niż Antoni - jako homo publicus - godny najwyższego szacunku, ale prywatnie egocentryk zupełnie niezdolny do wyjścia poza samego siebie”. A że Irenkę - jak mówi znane porzekadło - znała cała Warszawa, ze wzajemnością, tj. ona znała wszystkich, lektura jej wspomnień stanowi prawdziwą frajdę. Nawet jeśli nie do końca wiadomo, czy są one osadzone - jak w przytoczonym cytacie - jedynie w jej wrażeniach ze znajomości podczas pobytu w Warszawie i Podkowie Leśnej, czy sięgają również okresu powojennego. „Wyznania gorszycielki” kończą się po wojnie, kiedy to - nie ma co ukrywać, dzięki swej przedwojennej popularności - uzyskała Irena Krzywicka szanse na nowy początek. Co w ogóle miałby on znaczyć po stracie najważniejszych osób w jej życiu? No i czy lektura książki Agaty Tuszyńskiej pt. „Krzywicka. Długie życie gorszycielki” jest, mimo nie najlepszych ocen książki, wskazana? Ale przed natychmiastowym zabraniem się do niej powstrzymać się oczywiście nie potrafię. *Wszystkie cytaty pochodzą z wydania książki, do którego miałam dostęp. **Monika Śliwińska: Książę. Biografia Tadeusza Boya-Żeleńskiego.

To książka o świetnie zapowiadającej się karierze zniszczonej przez wojnę, getto i pomówienia. Mam ambiwaletny stosunek do tej pozycji, nie potrafię ocenić czy Wiera była winna czy nie. Wierze jej bardziej niż Szpilmanowi ale jej mąż to zło wcielone a całe życie jej pomagał. Niestety nie dowiemy się już prawdy. Polecam chociaż ciężko się to czyta. Podziwiam autorkę za cierpliwość.

Podzielam opinię wcześniejszych recenzji, to piękna książka, taka, która tylko wzbogaca. Dodam jedynie co dla mnie pozostanie ważne po latach (czytałam tę książkę kilka lat temu). Zapamiętam sposób w jaki pani Anna Szatkowska opowiada — tam gdzie wspominała najdramatyczniejsze momenty w życiu — robiła to pogodnie; o bliskich, o domu, relacjach rodzinnych - zawsze z czułością, a o wielkich decyzjach — bez dramatu w głosie. Jest w tych wspomnieniach tyle łagodności i szacunku do ludzi, którzy p. A. Szatkowską otaczali, przebija się życiowa mądrość pokoleń i dobre wychowanie ponad wszystko. Niech czytają młodzi :)

Bez wątpienia książeczka ta była bardzo przyjemną lekturą, a Szaszkiewiczowa była bez wątpienia bardzo interesującą, poczciwą i sympatyczną kobietą. Jednak mnie troszkę przeraża jej wszechobecny optymizm. Jest dla mnie trochę... nieludzki(?). Niektóre naprawdę przykre i bolesne sytuacje przedstawia w sposób taki... obojętny. Ja wiem, że to dobrze, że się nie zamartwia i nie popada w depresję, ale mnie to jednak troszeczkę przeraża. Poza tym myślę, że naprawdę warto przeczytać. Szczególnie, jak nietrudno się domyślić, zainteresowały mnie fragmenty o Piotrze i Piwnicy pod Baranami. Jestem zachwycona, że mogłam się dowiedzieć więcej o tej cudownej "instytucji", o Szaszkiewiczowej i Ksylolicie w jej życiu.

To bardzo dobre uzupełnienie “Mojego wieku” Aleksandra Wata, nie sięgające jednak wyżyn tamtego arcydzieła, najlepszej książki o tym, jak się zostawało komunistą przed II wojną, i jak przechodziło się na przeciwstawne pozycje po poznaniu Sowiecji. Niesłabnącą wartością pozostaje opis dramatycznych losów na zesłaniu w Kazachstanie. Z oczywistych powodów Wat nie mógł ich opisać, siedząc wtedy na Zamarstynowie, a potem na samej Łubiance. Ale to również hymn na cześć piękna przyrody i urody świata, także tam, na gorących stepach - latem, a mroźnych - zimą Bardzo mi się to kojarzyło z dopiero co czytanymi wspomnieniami Nadieżdy Mandelasztam z tego samego czasu… To także kawał historii, takiej niekoniecznie znanej i uznawanej. Np. Andrzej, dziecko Watów, styka się z antysemityzmem już od maleńkości, na razie nieświadomie. “Bony, które przeważnie pracowały u Żydów, zbierały się w Parku Ujazdowskim, w pięknej alei bzowej, siadały na ławkach i rozprawiały na tematy żydowskie, a te dozorowane przez nie dzieci różnych adwokatów, inżynierów, lekarzy słuchały i nasiąkały tym wszystkim. I tak oto mój Andrzejek przyszedł zachwycony, że to świetnie, że wybijają szyby”. “+Czy kochasz mamusię?+. Odpowiedział: +Tak, bardzo+. +No to wiedz, że twoja mamusia jest Żydówką. No i co, kochasz Mamę?+. Na co mój Andrzejek zastanowił się, zawahał się chwilę i odpowiedział: +Tobym ją kochał jeszcze bardziej, gdyby nie była Żydówką+”. W 1931 r. Wat trafił jako - wówczas - komunista do więzienia, ale wyszedł z niego dzięki pomocy przyjaciół. “Całe to więzienie polskie ja przynajmniej wspominam teraz jako wielką sielankę. Widzenia, wałówki, umowy, że o określonej godzinie będę chodziła Daniłowiczowską pod więzieniem, a on wtedy będzie wypatrywał mnie przed zakratowane okno. Nie to co Lwów, co więzienia sowieckie. To przepaść”. Bo z Sowietami Watowie spotykają się we wrześniu 1939 r., gdy zajmują oni Lwów. “Chleb zaraz następnego dnia po wkroczeniu Rosjan zawijano w gazetę. Następnego dnia nie było już papieru”. Wat zaczyna we Lwowie pracować w sowieckiej gadzinówce „Czerwony Sztandar”, gdzie robiąc nocną korektę, zawsze miał obsesję, żeby w druku zamiast Stalin nie wyszedł Sralin. „Bo za to rozstrzeliwano” . W 1940 r. Wat wraz m. in. z Broniewskim zostaje aresztowany przez NKWD. Jego żona z synem jako rodzina “wroga ludu” zostaje wywieziona do Kazachstanu. Inni deportowani biorą ją za donosicielkę, bo ktoś ją kojarzy jako żonę komunisty (wtedy - już byłego). W związku z tym jest szykowana przez prawdziwych Polaków, także jako Żydówka. “I chociaż byłam na tym samym co oni dnie nędzy i poniewierki, nie znalazł się ani jeden człowiek, który by usiłował bodaj sprawdzić to, co usłyszał, pomówić ze mną na ten temat, przekonać się że może się mylą, że jestem tak samo jak i oni więźniem”. “Najstraszliwsza tortura ludzkiej niechęci, straszliwych podejrzeń, z dodatkiem obrzydliwego na tym dnie niedoli ludzkiej i osamotnienia antysemityzmu”. “Stłoczeni w wagonie byli wrodzy nie tylko w stosunku do mnie. Po kilku dniach wspólnej jazdy zaczęły wybuchać o byle co awantury nawet pomiędzy członkami rodzin. Nikła warstewka kultury spełzła ze wszystkich w czasie nieprawdopodobnie krótkim”. A już na miejscu nie jest lepiej…. “Zbliża się do mnie pani pułkownikowa Wenclowa i przemiłym głosem proponuje, żebym so​bie poszukała innego miejsca w baraku, bo +tutaj będziemy się modlić, a to i nam, i zapewne pani będzie przeszkadzać+. Na miejscu ciężka praca w kazachskim stepie, marne warunki, głód, brud, ale i piękna natura. I miejscowi, do których Autorka generalnie nie odczuwa niechęć, bo nie ma podstaw. “Byli niewolnikami, każdej chwili zagrożeni więzieniem albo łagrem. Od tej pory twierdzę, że jest to jeden z najnieszczęśliwszych narodów na świecie, O czym świadczą miliony ludzi ginących w łagrach i w więzieniach (...). To nie naród, to ustrój jest zbrodniczy”. “Kazachowie mówili, jak żyją w strachu i nędzy i bez żadnej nadziei na lepsze jutro. Czuło się ich nienawiść do tego ustroju, do komunizmu. Nie tylko za utracony dobrobyt, ale przede wszystkim za utraconą wolność, tak pięknie teraz przez nich wspominaną. Czuło się ich bezsiłę. Zaraz po rewolucji znaleźli się w więzieniu, bo tym więzieniem stał się cały ich świat, te stepy, w których zdawało się, czuje się jeszcze ducha wolności i swobody”. “Nigdy się nie bałam spotkanego przypadkowo w stepie Kazacha. Bałam się natomiast ludzi sowieckich. Kazachowie, jak nauczyło mnie potem doświadczenie, mieli i zachowali swoją wiarę, swoje wierzenia, swoje przykazania moralne”. “Było południe, słońce piekło z okrutną obojętnością i nie było nadziei na błogosławieństwo ochłody świeżego wieczoru ani na rosę przedświtu. Stałam przed naszą lepianką i czekałam na powiew wiatru, który niezmiennie jest tu suchy i gorący, czekałam nieświadoma czasu, który mijał, ponieważ godziny przestały tu być realne, dnie przechodziły w mękę nocy, poranki w piekło południa i nic się nie zmieniało w tej ciekłej, nie kończącej się, żadnymi zmianami nie znaczonej egzystencji”. Albo taka czuła wzmianka o młodym Kazachu, który wrócił z wojny bez nogi : “Położono go na prawdziwym łóżku. Pierwszy raz w życiu leżał na prawdziwym łóżku, a nie na szmatach na klepisku. Leżał na białych prześcieradłach. Pielęgniarka w białym czepeczku i fartuchu podawała mu posiłki, jakich do tej pory nie jadał, opatrywała jego rany. Błogostan. Firanki w oknach. Ciepło, przytulnie, syto, pięknie. Jakiż piękny jest świat, gdzie się tak śpi, je mieszka i gdzie ludzie są tacy dobrzy i grzeczni jak jego pielęgniarka, jak jego lekarz. Bajka z tysiąca jednej nocy. Cudowne przeżycie. I gdyby nie wojna, nigdy by nie dowiedział się, że istnieje taki świat”. Potem już w Ałmaty, już po cudownym spotkaniu z mężem, grozi im śmierć głodowa Wtedy pomaga im Wiktor Szkłowski, ten sam który wspierał wcześniej Mandelsztamów, “przynosząc mi cały woreczek ryżu. Był to jego przydział na miesiąc. Nie śmiałam daru tego przyjąć, ale on ze łzami w oczach twierdził, że nie mam prawa mu tego odmawiać”. Są tam też Paustowski i Zoszczenko. “Pisarze o których wspominam, nienawidzili ustroju, w którym przyszło im życiu tworzyć”. Niestety, Autorka nie może powiedzieć wiele dobrego o miejscowej Delegaturze rządu RP w Londynie. “Ludzie tam pracujący wraz z naszym delegatem myśleli przede wszystkim o sobie, o swoich wygodach, a nawet o luksusie. Nie została tam poczęstowana niczym z suto zastawionego stołu. I co za paradoks: to pisarze, intelektualiści moskiewscy dokarmiali nas, przygarnęli nas do siebie jako współcierpiących z nimi ludzi”. To krótki czas, gdy Polacy związani z Delegaturą, w tym i Wat, relatywnie nie mieli źle, w przeciwieństwie do zwykłych Kazachów: “Na ulicy stał tłum ludzi w ogonku do jakiegoś sklepiku, w którym wydawano zgniłe pomidory. Sklep dla nas mieścił się w podwórzu w ukrytym lokalu. Trudno było uwierzyć w tym czasie, kiedy tylu ludzi umierało z głodu, co przydzielano uprzywilejowanym. Delegaturę w owym czasie zaliczano właśnie do tej kategorii.(..) Dostawało się absolutnie wszystko, łącznie z kawiorem, tortami, winem, czekoladą. (...) Na dnie tej szczęśliwości było prawie że uczucie wstydu, że korzystamy, że żywimy się z tego splugawionego nędzą powszechną źródła”. Po zerwaniu w 1943 r. przez Sowietów stosunków dyplomatycznych z RP wszystko wraca do “normy”, a nawet jest jeszcze gorzej…. Dramatyczny, znany szczegółowo z “Mojego wieku”, opis tak zwanej paszportyzacji czyli zmuszania Polaków w Sowietach do przyjmowania sowieckiego obywatelstwa po zerwaniu stosunków z rządem RP. I w tym kontekście Autorka wspomina o czymś, co nie jest powszechną wiedzą: “Wszyscy Polacy ze Związku Patriotów razem z całą armią i z całym sztabem tych wielkich patriotów weszli przecież do Polski jako obywatele sowieccy. Paszportyzacja i zalegalizowanie Związku Patriotów było jednoczesne i należało do jednego planu: obrócić milion czy półtora miliona Polaków w poddanych sowieckich i jednocześnie dać im nadzieję powrotu do Polski” I to nikt inny, tylko Wat - polski Żyd, zarządził wśród Polaków bojkot przyjmowania paszportów wroga. W reakcji Sowieci aresztują wszystkich. Trafiają do więzienia, gdzie kryminalne więźniarki biją Autorkę, wściekłe, że ma czelność gardzić sowieckim paszportem. Po tym kobiety biorą paszporty obcego, wrogiego państwa - ale nie sam Wat. A to dzięki hersztowi bandytów którzy mieli go bić do skutku, wrzuconego im przez NKWD do celi “na pożarcie”. Ruski kryminalista Walentyn na to jednak nie pozwolił - zaimponowała mu postawa Wata, który powiedział przed frontem kryminalnych, że woli zginąć niż wziąć sowiecki paszport. Zdaje się, że jako jedyny Polak na coś takiego się poważył…. Ostatecznie Watowie wracają do Polski w 1946 r. i od razu deklarują niezainteresowanie budowaniem komunizmu. O dziwo, jest to uszanowane, prawdopodobnie z powodu jego przedwojennej działalności. Po 1956 r. Watowie coraz więcej czasu spędzają na Zachodzie, w związku z leczeniem jego ciężkiej choroby. W tych staraniach zahaczają m. in. o osławionego Padre Pio. “Wydał mi się prymitywny, brutalny, a także w uśmiechu jego było coś chytrego. Następnego dnia Aleksander miał stawić się w kościele do spowiedzi. Na pierwsze pytanie, kiedy się spowiadał po raz ostatni, odpowiedział, że do tej pory nigdy. I wtedy Padre Pio ujrzał jakby piekło, które się przed nim rozwarło i szatana w postaci Aleksandra. Zaczął się od niego opędzać i po prostu wypędzać z kościoła”. Taki to był z niego święty… Niezwykłą osobą była siostra Wata Seweryna Broniszówna, aktorka i wielbicielka Piłsudskiego. Jak pisze Autorka, miała ona przyjaciół wśród najbliższych mu ludzi, Wieniawa-Długoszowski, Stpiczyński, Beck, Miedziński i inni. “Przygotowania do wypadków majowych w 1926 roku odbywały się w jej mieszkaniu. +Byli moimi przyjaciółmi do objęcia władzy+. Potem odeszła od nich. +Nie lubię ludzi sprawujących władzę, a poza tym wiedziałam, że się nie nadają się do rządzenia Polską+”. W młodości była ona zaręczona z Andersem. Przebywając na Zachodzie, Watowie mieli problemy z przedłużaniem paszportów, w końcu wybrali wolność. “Zmuszono nas do tego, jak tylu innych Polaków, którzy gdyby mieli swobodę wyjazdów i powrotów do kraju, na pewno nie musieliby tej wolności wybierać, ponieważ byliby po prostu wolni. Zresztą zerwanie z komunizmem nie wiązało się z +wybraniem wolności+. Zerwanie z komunizmem nastąpiło wiele lat wcześniej”. Nie ma tego dobrego, co by na dobre nie wyszło: wszak dzięki temu z rozmów z Czesławem Miłoszem nagrywanych w Ameryce powstał “Mój wiek”, jedna z najlepszych książek nt. komunizmu. Książce Watowej tylko niewiele ustępuje znakomity film Roberta Glińskiego z niezapomnianym Krzysztofem Globiszem w roli Wata. Wstyd powiedzieć, odtwórczyni roli jego żony zupełnie już nie kojarzę, bo i aktorka chyba jej nie udźwignęła…

W sumie to chyba właściwy tytuł... takie ot "Wypominki" o naszych pisarzach. Wypowiadają się znajomi, rodzina, przyjaciele. Niekiedy rozdział o danym pisarzu opowiada raczej dzieje jego potomków niż jego samego. Można przeczytać, ale bez tzw. szału. Na sam koniec przychodzi refleksja, że w większości przypadków tragiczne były losy poetów.

Szatan wojnę spłodził...nie jest kolorowo, nie jest wesoło, nie jest nawet ładnie... Wojna szatanowi się udała odkrywając całe pokłady ludzkich niedoskonałości, brudu i „szataństwa”. Niczym jeździec apokalipsy przyniósł całe zło i cierpienie na ziemie. Istoty szczególnie wrażliwe artyście ale i zwykli ludzie u kresu wytrzymałości. Zapiski z 6 ostatnich lat życia przedstawiają ostatnie lata poetki. Odmalowują też klimat polityczno - społeczny lat wojennych, szczególnie na emigracji. Miejscami bardzo intymna i poruszająca. Książka wydana zostały w ramach „Biblioteki Gazety Wyborczej” przez wydawnictwo Agora, każdy 1% ze sprzedaży książki przekazany zostanie organizacji Walki z Rakiem Szyjki Macicy -Kwiat Kobiecości. Swoistego rodzaju przestroga dla nas wszystkich by nie stronić od lekarzy....i wybrać długie życie.

Niewielkiej objętości książka (150 stron), w której autorka (pisarka i tłumaczka) wspomina swoje życie. Świetnie się te wspomnienia czyta, zwłaszcza że jej życie przypadło na "ciekawe" czasy" - II wojna światowa, PRL etc. Po lekturze nabrałem chęci na zapoznanie się z jej twórczością.

Bardzo fajna powieść. Zaskakujący bohaterowie, trochę dziwaków, trochę dramatów, trochę tragedii. Bardzo staranny język, bogaty, barokowy styl, z historią w tle. Oczywiście, historia życia Maurycego Opiłki, fryzjera, erudyty z nielegalnie zdobytym majątkiem, jest oczywiście zupełnie nieprawdopodobna, ale też nikt nie obiecywał reportażu. Książka rzeczywiście przywodzi na myśl światy tworzone przez Marqueza lub Irvinga, co bardzo mnie ujmuje. Nie znam innej tego typu narracji wśród polskich pisarzy. Dodatkowo ujął mnie obraz Krakowa, nie lukrowany portret miasta. No i miłe wspomnienia krakowskiej mowy babci i jej sióstr: "nakastlik", "obejszczałam się"... Początkowo nie byłam pewna, czy to dobra literatura, czy może grafomania. Nadal nie wiem, ale lektura mnie wciągnęła, parę razy wywołała uśmiech. Polecam.

Pani Beata napisała tę książkę z właściwym dla siebie wdziękiem. To ciekawa historia, która prowadzi nas przez życie aktorki. Dowcip, dystans do siebie i barwna opowieść. Jednak ponieważ lubię mocniej zgłębiać historię tamtych lat, mam pewien niedosyt. I uważam, że wiele spraw zostało przedstawionych zbyt cukierkowo. Maryla Rodowicz swego czasu pisała książki z większym jajem.

Przygody Hani Bani- zabawna historia inteligentnej, łakomej dziewczynki, pod którą podszywa się autorka Hanna Bakuła. Opowieść ta ma charakter autobiograficzny, która spodoba się każdemu niezależnie od przedziału wiekowego. Hania Bania żyje w wirtualnym świecie, zawsze gotowa do ucieczki od nudy domowego makaronu i kożucha na mleku. Od czwartego roku życia udaje, że chodzi do szkoły, o której marzy. Jest uroczą, nieustannie zajadającą się po kryjomu smakołykami młodą dziewczynką, pełną wigoru. Na końcu książki autorka sprawia nam miłą niespodziankę w postaci przepisów kulinarnych prosto z jej domu. Warto podkreślić, że przepisy te są dziecinnie proste,a przede wszystkim przyjemne w przygotowaniu. Bardzo polecam, naprawdę nie żałuję żadnej minuty poświęconej na jej czytanie.