W takich wojennych historiach jak ta zawarta w tej książce szukam zawsze odpowiedzi na jedno pytanie – Jak udało się bohaterowi wspomnień przeżyć nazistowskie piekło Holokaustu?
I chyba nie ja jedna poszukuję odpowiedzi na to lub podobne mu pytania, skoro przetłumaczono ją na 10 języków, Gottfried Wagner napisał na jej podstawie operę, w USA doczekała się pięciu wydań, a ja czytałam trzecie już z kolei wydanie polskie. Moje oczekiwanie na odpowiedź w tym przypadku było dodatkowo spotęgowane wiekiem opowiadającego. Było nim… dziecko.
Chłopiec miał 9 lat, kiedy wybuchła wojna. Mieszkał we Lwowie i był synem kochających go rodziców. Zamożnych Żydów. I ten ostatni fakt miał największe znaczenie w skomplikowaniu jego wojennych losów. Musiał uciekać i ukrywać się nie tylko przed Niemcami, ale i przed Polakami.
Podczas czytania jego wspomnień zaczynających się od inwazji najpierw niemieckiej, a potem rosyjskiej na Polskę, śmierci ojca rozstrzelanego przez Rosjan, ucieczkę ze Lwowa do podkrakowskiego uzdrowiska Swoszowice, z którego z kolei uciekł do Warszawy, by przejść przez obóz dla ewakuowanej ludności po Powstaniu Warszawskim i ostatecznie znaleźć się w niemieckim gospodarstwie w Herzbergu pod Berlinem w roli przymusowego robotnika, uważnie wyszukiwałam tych jego cech, które pozwoliły mu przeżyć. A nie było łatwo. Na każdym etapie tej wędrówki, każdego dnia towarzyszyło mu wysokie ryzyko rozpoznania w nim Żyda, stałe zagrożenie zdemaskowania ze strony Niemców i denuncjacji przez Polaków, ciągły lęk przed zdradzeniem się gestem lub niewiedzą i strach przed utratą własnego życia i jego bliskich. Musiał się ukryć, wtopić w polskie tło, udawać innego człowieka i w zależności od sytuacji być Polakiem lub Niemcem. Wszystkie chwyty uważał za dozwolone, by ukryć swoją przeszłość i prawdziwą tożsamość, a w konsekwencji, by przeżyć. Zmienił więc imię i nazwisko na polsko brzmiące Julian Heybowicz, posługiwał się fałszywym dokumentem tożsamości, nosił przy sobie zdjęcie komunijne, nauczył się katolickich modlitw po polsku, przyjął świat takim, jakim obdarzyli go dorośli i zaczął grać w ich brutalną grę, w której stawką było życie.
Pomogła mu w tym dziecięca zdolność przystosowywania się, przemiana niewinnego zaufania w cynizm, zdolność szybkiej oceny otaczających go warunków i pogodzenie się z faktem ich absurdalności, nieobliczalności i wysokiego stopnia niebezpieczeństwa oraz silne więzi rodzinne z towarzyszącą mu matką i starszą siostrą Lalą, z którymi tworzył, jak sam to nazywał, triumwirat, "zwarty, współzależny monolit – trójkąt w symbiozie. Nasz ratunek oparty był na jedności – wspólnocie fizycznego trwania i psychicznych cierpień". Każde z nich miało wyznaczone role przez predyspozycje i zdolności. "Siła Lali tkwiła w jej inteligencji i kuszącej urodzie oraz młodym wieku, wdzięku i dowcipie. […] Atutem matki był jej aryjski wygląd: niemal blond włosy, niebieskie oczy i jasna cera, a nadto wewnętrzne opanowanie i zdrowy rozsądek". Zaletami bohatera były jego wiek, inteligencja, zdolność szybkiego uczenia się i zdrowy rozsądek oparty o zwierzęcy instynkt i szybką reakcję. Cechy, które nie raz i nie dwa ratowały mu życie z łapanki na warszawskiej ulicy, spod obozowego prysznica, gdzie widok obrzezanego penisa był wyrokiem śmierci, przed skutkiem donosu wynikającego z jego fatalnej pomyłki na temat polskich świąt czy przed denuncjacją polskich sąsiadów.
Perspektywa spojrzenia na rzeczywistość wojenną oczami żydowskiego chłopca pokazała mi również świat ukrywających się Żydów, wtopionych w polskie społeczeństwo, funkcjonujących między Polakami pod zmienioną tożsamością, żyjących i pracujących wśród nich po aryjskiej stronie Warszawy. Absurdalność rzeczywistości dopełniał fakt, że wielu z nich pracowało u Niemców tak, jak matka bohatera, profesor Zwilling, ginekolog ze Lwowa po operacji nosa i, maskującej obrzezanie, penisa, mieszkający u katolickiej gospodyni, Tadzio o wyglądzie stuprocentowego Aryjczyka żyjący z niemieckim homoseksualistą, pani Schotzler pracująca jako gospodyni domowa i jej matka udająca głuchoniemą, bo znała tylko jidysz, sześcioletni Jurek udający dziewczynkę Marię, Kazik należący do Armii Ludowej i działający w ruchu oporu, Irka o wyglądzie typowo semickim ukrywająca się od półtora roku w kościele, do którego przychodziła "na poranną mszę i pozostawała tam aż do zmroku, udając, że się modli" czy wreszcie pan Kramer pracujący jako technik dentystyczny u niemieckiego stomatologa. Przypominało mi to gorzki teatr absurdu z plejadą aktorów grających przybrane, przymusowe role, a każda dobra, jeśli dawała, choć cień nadziei na bezpieczne przeżycie kolejnego dnia. I o ile w przypadku Niemców ocena ryzyka wpadki była jednoznaczna – każdy był zagrożeniem, o tyle w przypadku Polaków poszukiwanie tego dobrego, przychylnego i gotowego pomóc Żydowi było ogromnym ryzykiem. Według bohatera wspomnień "większość Polaków nie zwalczała nazizmu, a raczej walczyła z Niemcami – ich odwiecznym, historycznym wrogiem. To zaś pozwalało znacznej ich całości zachować swój antysemityzm, nawet wtedy, gdy przelewali własną krew w walce ze wspólnym wrogiem". To był główny powód, dla którego bohater nie zdradził swojej prawdziwej tożsamości, nawet biorąc udział w Powstaniu Warszawskim, nawet w obozie wśród Polaków, nawet będąc robotnikiem przymusowym w Niemczech.
Po wojnie przybrał nazwisko Nir, "aby nie nosić dłużej niemieckiego nazwiska" – Grünfeld, odcinając się od przeszłości. Rozpoczął nowe życie, w nowym kraju, z nową tożsamością, a męczącym go przeżyciom dał upust w tej książce. Żył, ale mimo wszystko przeszłość pozostawiła w jego pamięci ślad nie do wymazania, nie do zapomnienia, nie do wyparcia, która nie tylko zabrała bohaterowi normalne dzieciństwo, ale również zdolność do radości, zadziwień i wzruszeń należnych każdemu dziecku. Podstawową i niezbędną bazę do budowania szczęśliwej przyszłości.
Staram się o tym pamiętać, o takich małych bohaterach, kiedy napotykam na chwile, w których wydaje mi się, że moje życie w czasach pokoju mnie przerasta.
naostrzuksiazki.pl
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Dziki świat
Gdybym miała oceniać koleje życia autorki to oceniłabym na więcej gwiazdek, ale oceniam książkę. Literacko dość słaba, to raczej taka opowieść wyliczająca chronologicznie, co się zdarzyło w życiu autorki, prowadzona prostym językiem i prostymi zdaniami, bez refleksji, a jedynie na zasadzie tu byłam, to zrobiłam, tamto zobaczyłam. Owszem, życie autorki było trudne, mimo to osiągnęła sukces, z którego może być dumna, ale ta książka to nie jest prawdziwa literatura, to raczej taki pamiętnik w zeszycie w kratkę, który pisze się w chwili, gdy człowiek dochodzi do wniosku, że już więcej za nim niż przed nim i niechby jakiś ślad został dla potomnych. Dorosłe życie autorka spędziła w Afryce, ale prawdziwej Afryki to tu w ogóle nie ma, tak jakby żyła w szklanym akwarium. Autorka pisze o swojej pracy, o zwierzętach, o znajomych. I tylko na tym się skupia. Ostatnie rozdziały przeleciałam pobieżnie, tak mnie ta książka znudziła.
Gdybym miała oceniać koleje życia autorki to oceniłabym na więcej gwiazdek, ale oceniam książkę. Literacko dość słaba, to raczej taka opowieść wyliczająca chronologicznie, co się zdarzyło w życiu autorki, prowadzona prostym językiem i prostymi zdaniami, bez refleksji, a jedynie na zasadzie tu byłam, to zrobiłam, tamto zobaczyłam. Owszem, życie autorki było trudne, mimo to...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAla Kuchcińska-Sussens zabiera nas do swojego dzieciństwa w Swięcianach, na Wileńszczyźnie. Jawi się ono nader szczęśliwie, lecz upajanie się edenicznym wiekiem dziecięcym i jego urokami nie trwa długo. Dziewięć lat raju, by potem niespodziewanie trafić do piekła.
Ala wraz z młodszym bratem oraz matką, zostają deportowani na wschód, do Kazachstanu.
Po miesięcznej, wycieńczającej podróży, w warunkach nieludzkich, zaczyna się ich życie na zesłaniu, w towarzystwie sowieckiego systemu. Dzieci zmuszone do uczęszczania do rosyjskiej szkoły, poddawano indoktrynacji, przekonywano do ateizmu (rozmowy o Bogu pod groźbą kary były zabronione). Natomiast kobiety znalazły się pod presją katorżniczej pracy.
Szczęśliwie dzięki polskiemu żołnierzowi trafili oni do Uzbekistanu, gdzie znaleźli się pod opieką żołnierzy generała Andersa. Stamtąd trafili do obozu w Teheranie, a następnie na pięć lat do Lusaki w Zambii (dawniej - Rodezja Północna) i właśnie od niej zaczyna się ich przygoda z Afryką.
Ten kontrast, trzy odmienne światy (głównie Polska, Kazachstan, Afryka) sprawiają, że ma się wrażenie, iż czyta się o trzech różnych postaciach. Każde z tych miejsc wymagało ogromnego przystosowania się, zmiany poglądów i na pewno charakteru.
Życie na czarnym lądzie było dla Ali rekompensatą wcześniejszych traumatycznych przeżyć. To właśnie tam na nowo poczuła się wolna i niezależna. Tam, mimo skutków psychicznych powstałych w wyniku strasznych doświadczeń, wśród piękna przyrody, ułożyła sobie szczęśliwie życie. Odnalazła siebie, założyła rodzinę, a działalności, które prowadziła były dopełnieniem.
Interesująca i w dalszej perspektywie wręcz bajeczna podróż przez życie Ali, jednak nie wszystko mi się podobało. Sceny z polowań musiałam omijać, gdyż czasami niemalże szczegółowo były przedstawione. Zabijanie zwierząt dla przyjemności i nie widzenie w tym problemu jest brakiem uczuć wyższych.
"Kochaliśmy zwierzęta" - te słowa brzmią absurdalnie, hipokrytycznie, przy ogromie cierpienia jakie im zadawali, łącznie z synami autorki, którzy już od małego byli uczeni jak polować. Przykre również były łapanki do ogrodu zoologicznego. Kategoryzacja typu chronię lwy, ale krokodyla już mogę zabić, nie przemawia do mnie. Gdyby nie to, książka byłaby w pełni zadowalająca.
Ala Kuchcińska-Sussens zabiera nas do swojego dzieciństwa w Swięcianach, na Wileńszczyźnie. Jawi się ono nader szczęśliwie, lecz upajanie się edenicznym wiekiem dziecięcym i jego urokami nie trwa długo. Dziewięć lat raju, by potem niespodziewanie trafić do piekła.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAla wraz z młodszym bratem oraz matką, zostają deportowani na wschód, do Kazachstanu.
Po miesięcznej,...
Rozmarzyłem się. Wciągająca historia z daleka ale taka bliska.
Rozmarzyłem się. Wciągająca historia z daleka ale taka bliska.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toObudziła we mnie marzenie zobaczenia wszelkich wspaniałych zwierząt Afryki i nauki o nich. Niesamowita!
Obudziła we mnie marzenie zobaczenia wszelkich wspaniałych zwierząt Afryki i nauki o nich. Niesamowita!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka posiada ciekawą fabułę,jest to jedna z moich ulubionych lektur.Polecam!
Książka posiada ciekawą fabułę,jest to jedna z moich ulubionych lektur.Polecam!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzasem aż trudno uwierzyć, jak mogą się potoczyć koleje ludzkiego losu.
Mieszkając w rodzinnych Święcianach, pani Ala z pewnością nie wyobrażała sobie, że doświadczenia zaprowadzą ją do miejsca, w którym wkrótce miała się znaleźć. Wiodła szczęśliwe dzieciństwo do czasu, aż nie zostało ono skradzione za sprawą wkroczenia Rosjan do wschodniej części ówczesnej Polski. W tym momencie świat bohaterki zdominowały niepokój o życie bliskich, utrata majątku oraz tragedia pod hasłem: zesłanie. W tej części następuje opis przeżyć z owego okresu, na szczęście nie tak brutalny, jak w większości książek o tematyce wojennej bywa. To zresztą nie pasowałoby do charakteru opowieści i lekkiego stylu, w jakim została napisana.
Dalsze przeżycia pani Ali dotyczą wędrówki po Bliskim Wschodzie, jej trudów i ciężkiej pracy, której bohaterka musiała się podjąć, zanim trafiła do Afryki. Na Czarnym Lądzie też nie było lekko. Niełatwo jest rozpocząć nowy rozdział w życiu. Kobieta jednak się nie poddała, na swojej drodze spotkała miłość i stworzyła nowy dom. Przez cały ten czas możemy obserwować proces dojrzewania bohaterki, któremu nieodłącznie towarzyszy szereg uczuć, a także przywiązanie do rodziny.
Wraz z panią Alą wkraczamy do innego świata - pełnego piękna i dzikości, ale też nieoczekiwanych zrządzeń losu i decyzji. Wśród wszystkich poważnych sytuacji nie brak również humoru sytuacyjnego, który zdecydowanie ubarwia lekturę.
Całość okraszona jest fotografiami z życia bohaterki i jej bliskich, dzięki czemu historia staje się nam jeszcze bliższa. Opowieść stanowi świetny przykład walki o nowy początek, ukazując, że warto znieść chwile cierpienia, by ostatecznie odnaleźć swoje miejsce na Ziemi. Pani Alu, dzięki za tę historię i motywację, którą ze sobą niesie.
Czasem aż trudno uwierzyć, jak mogą się potoczyć koleje ludzkiego losu.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMieszkając w rodzinnych Święcianach, pani Ala z pewnością nie wyobrażała sobie, że doświadczenia zaprowadzą ją do miejsca, w którym wkrótce miała się znaleźć. Wiodła szczęśliwe dzieciństwo do czasu, aż nie zostało ono skradzione za sprawą wkroczenia Rosjan do wschodniej części ówczesnej Polski. W tym...
Życiem pani Ali możnaby obdzielić kilka osób i jeszcze by go trochę zostało ;) Niesamowicie ciekawy życiorys!
Nie podobało mi się tylko zabijanie zwierząt pod przykrywką miłości do nich. Nie znoszę hipokryzji. Zabijamy zwierzęta, bo tak czasem trzeba, ale później dopadają nas wyrzuty sumienia i postanawiamy je chronić... Może się mylę, ale brakowało mi tu spójności.
Poza tym książka bardzo dobra, a życie pani Ali arcyciekawe!
Życiem pani Ali możnaby obdzielić kilka osób i jeszcze by go trochę zostało ;) Niesamowicie ciekawy życiorys!
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie podobało mi się tylko zabijanie zwierząt pod przykrywką miłości do nich. Nie znoszę hipokryzji. Zabijamy zwierzęta, bo tak czasem trzeba, ale później dopadają nas wyrzuty sumienia i postanawiamy je chronić... Może się mylę, ale brakowało mi tu spójności.
Poza...
Wciągająca, ciekawa, o niezwykłej kobiecie, czytając książkę od razu miałam ochotę wsiąść w samolot i odwiedzić jej rezerwat
Wciągająca, ciekawa, o niezwykłej kobiecie, czytając książkę od razu miałam ochotę wsiąść w samolot i odwiedzić jej rezerwat
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toksiazka rewelacyjna! :) polecam kazdemu, kto lubi "opowiesci rodzinne" Autorka opisuje praktycznie cale swoje ŻYCIE i robi to w taki sposób jakbyś był czescia jej rodziny.. albo bliskim przyjacielem.. ksiazka nie wciagnela mnie moze od pierwszej strony, ale od 15 juz na pewno... Wczoraj "przegooglowałam" jej nazwisko... niestety okazało sie ze zginela w wypadku samochodowym w 2010 roku.. Kobieta na prawde wiele przezyla - a zginela w taki "zwykly" sposob... Ksiazka swietna.. jezeli sie zastanawiasz..to serio polecam!! :)
ksiazka rewelacyjna! :) polecam kazdemu, kto lubi "opowiesci rodzinne" Autorka opisuje praktycznie cale swoje ŻYCIE i robi to w taki sposób jakbyś był czescia jej rodziny.. albo bliskim przyjacielem.. ksiazka nie wciagnela mnie moze od pierwszej strony, ale od 15 juz na pewno... Wczoraj "przegooglowałam" jej nazwisko... niestety okazało sie ze zginela w wypadku...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka trafiła w moje ręce zupełnie przypadkiem i wciągnęła mnie od pierwszej strony.Zafascynowała mnie historia głównej bohaterki Ali ponieważ wydaje się wręcz nieprawdopodobne,że wszystko to przeżyła jedna osoba. Alę poznajemy w okresie przed II wojną światową , jako dziewięcioletnią dziewczynkę wychowującą się wraz młodszym bratem w bardzo kochającej się inteligenckiej rodzinie.Kiedy nadchodzi wojna ojciec opuszcza rodzinę i musi się ukrywać ze względu na masowe mordy inteligencji polskiej.Znajduje swojej żonie i dzieciom bezpieczne schronienie lecz niestety mimo starań i ukrywania matka z dziećmi zostaje wywieziona do Kazachstanu do ciężkich robót przy budowie torów. Tutaj zaczyna się niełatwe życie na obczyźnie: poniżenie, głód, tęsknota - trudne doświadczenia dla dorastającej dziewczynki. Bohaterce jednak udaje się to wszystko przetrwać i trafia do obozu dla wysiedlonych Polaków w Afryce. Tutaj zaczyna swoje nowe życie...którego szczegółów nie będę zdradzać. Mogę jedynie zapewnić,że życie to na pewno nie będzie nudne... Książkę polecam też ze względu na bardzo przystępny styl i język, który powinien trafić do każdego.
Książka trafiła w moje ręce zupełnie przypadkiem i wciągnęła mnie od pierwszej strony.Zafascynowała mnie historia głównej bohaterki Ali ponieważ wydaje się wręcz nieprawdopodobne,że wszystko to przeżyła jedna osoba. Alę poznajemy w okresie przed II wojną światową , jako dziewięcioletnią dziewczynkę wychowującą się wraz młodszym bratem w bardzo kochającej się inteligenckiej...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to