Eposy sumeryjskie

W Parandowskim uwielbiam styl w jakim przekazuje odbiorcy bogactwo informacji. Jego -wręcz dziecięca- fascynacja kulturami antyku i ciekawe skojarzenia pobudzają wyobraźnię czytelnika i pozwalają "posmakować" ducha starożytności. Czasami autor aż idealizuje obrany temat, jednak dzięki ciekawym faktom i charakterystyce wypowiedzi możemy zrozumieć dlaczego. Lektura idealna dla świeżo zainteresowanych starożytną Helladą i Rzymem.

Coś absolutnie niepowtarzalnego. Wielki smutek i rezygnacja biją z tych opowiadań. Ukazują codzienną egzystencję ludzi w powojennej Japonii, ich próby radzenia sobie z trudnościami i ułożenia sobie życia na nowo. Sposób prowadzenia narracji jest spokojny, wypełniony nostalgią. Brak tu taniego moralizatorstwa, dawania jasnych odpowiedzi. Są jak ukiyo-e, wycinkami rzeczywistości. Zdecydowanie warto.

Książka porusza min. kwestie etyki i moralności, stawiając pytania o granice obowiązków i o to, kiedy należy walczyć, a kiedy zaprzestać. Z filozoficznego punktu widzenia, można ją odczytać jako rozważanie na temat sprawiedliwości, konieczności i transcendencji, także w zakresie przekraczania własnych egoistycznych pragnień dla dobra ogółu. Autor zachęca do spojrzenia na wojownika nie tylko jako na osobę podejmującą walkę, lecz także jako na istotę poszukującą harmonii pomiędzy siłą a mądrością. W tym kontekście, obowiązki wojownika nie ograniczają się do fizycznej walki, lecz obejmują również wewnętrzną walkę z własnymi słabościami, egoizmem i lękami. To ukazuje filozofię samorozwoju i samodoskonalenia, gdzie prawdziwa siła pochodzi z umiejętności panowania nad sobą oraz wewnętrznej harmonii. To Istota samurajskiego etosu, współcześnie realizowana przez adeptów BUDO !

Kolejna pozycja wydawnictwa Agade prezentująca czytelnikowi dorobek Starożytnej Mezopotamii. Zbiór mitów, pieśni i modlitw pozwalających poznać wierzenia, ale również sposób patrzenia na otaczający ich świat w którym doszukiwali się działalności bóstw, następnego po Sumerach ludu który zaistniał w Dwurzeczu. Nie jest to zbiór autonomiczny. Czytelnik który uprzednio zapoznał się z podobną książką dotyczącą Sumerów łatwo odnajdzie analogie między poszczególnymi mitami, a wraz z nimi ciągłość kulturową która trwała nadal mimo wymiany substratu etnicznego Mezopotamii. Pewną wadą pozycji jest zbyt ogólny wstęp wyjaśniający historię Mezopotamii. Większy nacisk powinien być jednak położony na sam okres akadyjski. Także poszczególne utworu są opracowane różnie. W jednych brak wyjaśnień odnoszących się do niezrozumiałych fragmentów w innych daje się przypisy objaśniające czytany fragment.

„Mity sumeryjskie” wydawnictwa Agade to antologia szesnastu mitów odczytanych z tabliczek klinowych, spisanych przez Sumerów w III tysiącleciu p.n.e., w tłumaczeniu Krystyny Szarzyńskiej, asyriolożki i sumerolożki, tłumaczki tekstów wprost z języka sumeryjskiego. Wybór mitów w tym tomiku jest znamienny, w większości są to bowiem mity najważniejsze, emblematyczne i stanowią one rdzeń kultury sumeryjskiej. Opowiadają one, ich cechą wspólną i tematyką, są w szczególności bóstwa – ich zmagania, występki, decyzje i starcia. Znajdzie się też tu co nieco o człowieku, jego celu i pochodzeniu. Opowieści te znane były całym pokoleniom i pełniły one, najpewniej początkowo w formie pieśni, funkcję religijno-filozoficzną, cementującą i międzypokoleniowo zaszczepiającą ówczesne idee kulturowe. Mity poprzedzone są króciutkim wstępem, który przybliża charakterystykę tychże mitów oraz tabliczek, na których się zachowały, a także objaśnia oznaczenia zawarte w tekście, aby wiadomo było, co się skąd wzięło. Oprócz tego zawarty tu został równie krótki zarys historyczny dziejów ogólnych Mezopotamii; jest on mocno skrótowy i stanowi minimum kontekstowe. Na samym końcu znajdziemy natomiast całkiem poręczny słowniczek bóstw i innych postaci występujących w tej antologii. Same zaś mity skupiają przede wszystkim na trzech niezwykle ważnych, ikonicznych wręcz w panteonie sumeryjskim bóstwach: Enlilu, Enkim i Innanie. Pojawiają się jak najbardziej też inne bóstwa, ale to ta główna trójka odgrywa tu największą rolę. Każdy mit to oczywiście oddzielna historia, ale pomiędzy poszczególnymi mitami występują wzajemne nawiązania co do treści, a nawet związki przyczynowo-skutkowe, co uwypukla się szczególnie dobrze, gdy przeczyta się je wszystkie. Są one jednak wystarczająco subtelne, aby uznać, że każdy mit jest oddzielną historią, ale niekiedy świadomie odnoszącą się do innych. Są tu dwa mity, w których tytułową postacią jest Enlil, stojący na czele panteonu („Małżeństwo Enlila z boginią Sud” oraz „Enlil i Ninlil”),choć można powiedzieć, że i w „Stworzeniu motyki…” ma on kluczową rolę. W niektórych innych epizodach pojawia się na drugim planie. Następnie mitów, w których tytułową postacią jest Enki, bóg słodkich wód i mądrości, jak również inicjator stworzenia ludzi (!),jest cztery („Enki i Ninhursag”, „Enki i Ninmah”, „Enki organizator świata”, „Odwiedziny boga Enki w Nibru”),ale prócz tego odgrywa dużą rolę w niezwykle ikonicznym „Potopie”, który zapożyczyli sobie autorzy Biblii. Jest on również jedną z dwóch głównych postaci mitu „Innana i Enki” – drugą główną postacią jest, jak widać w tytule, bogini Innana. O Innanie opowiadają również: „Zejście Innany do świata podziemnego”, „Innana i kraj Ebih”, „Spotkanie miłosne Inany z Dumuzim” oraz „Innana i Szukaletuda”. Częste są więc crossovery pomiędzy tą świętą trójcą. Prócz powyższych pozostają jeszcze mity „Cele stworzenia ludzkości” (aczkolwiek barwniej i szerzej o tych celach opowiada mit „Enki i Ninmah”) oraz „Zwycięskie walki Ninurty z Górą”, jedyny zawarty tu mit o Ninurcie, bogu wojny. Nie jest to łatwa lektura, zwłaszcza dla osób, które na chybił-trafił postanowią po nią sięgnąć, gdyż przepełniona jest imionami i nazwami własnymi. Szkoda, że ani tłumaczka, ani redaktorka, nie zawarły tu żadnych objaśnień i komentarzy. Niektóre jednak z zawartych w tym tomiku mitów skomentowane zostały w opracowaniu „Mitologia Mezopotamii” tejże Krystyny Szarzyńskiej oraz co-autorki Krystyny Łyczkowskiej, więc albo warto mieć tę drugą książkę pod ręką, albo po prostu samodzielnie analizować tekst, ale do tego trzeba mieć cierpliwość i podstawową wiedzę o kulturze Sumerów.

Niespełna stustronicowa nowelka inspirowana historią Guliwera wśród liliputów, projekcja chorego umysłu pacjenta numer 23, nieco autobiograficzna w wymowie (jak się okazuje). Bohater nagle trafia do krainy zamieszkanej przez kappy, stwory z japońskich wierzeń, człekopodobne, ale z tygrysim pyskiem i wgłębieniem w kształcie talerza na głowie. Kappy tworzą cywilizację bliźniaczo podobną do ludzkiej, chociaż miejscami zwyrodniałą lub - wręcz przeciwnie - na wyższym poziomie. Funkcjonowanie tam, mocno groteskowe i absurdalne, jest jakimś dialogiem ze światem ludzi, ze stosunkami opartymi o zależności i niesprawiedliwości. Szczególnie ujął mnie wątek narodzin dziecka w świecie kapp. Lekarz pochyla się nad samicą i szepcze do narządów rodnych: "Czy chcesz przyjść na ten świat? Przemyśl to dobrze i daj odpowiedź". Gdy odpowiedź jest negatywna, dziecko dematerializuje się. Gdy dowiedziałam się, że autor zmagał się z lękiem przed tym, że odziedziczył chorobę psychiczną, wątek z anulowaniem istnienia jako decyzją dziecka przed narodzeniem, staje się jeszcze mocniejszy. Dziwna, bardzo dziwna historia. Wydanie z 1963 roku, drobne, niepozorne, jakoś mnie wzruszyło. Dobrze że istnieją antykwariaty.

Zapiski damy dworu na japońskim dworze. Nie ma tu fabuły, niektóre rozdziały to zaledwie parę zdań, ale czyta się wybornie - można przenieść się w czasie i poczuć się tak, jakby chodziło się z Sei i podziwiało Japonię. Do tego bije stąd taka miłość do swojego życia, do świata, do przyrody, że czułam niesamowite ciepło w sercu podczas czytania i te prawie 600 stron wcale się nie dłużyło.

„Kobieta musi być gotowa na wszystko, gdy w grę wchodzi sława jej męża i dobrobyt domu” – ten niepisany kodeks japońskiego patriarchatu stanowi mroczne jądro wybitnej powieści Sawako Ariyoshi pt. Żona doktora Hanaoki. Autorka, będąca jedną z najważniejszych postaci powojennej literatury japońskiej, zabiera nas do XVIII-wiecznej Japonii, by opowiedzieć o medycznym przełomie, który dokonał się kosztem niewyobrażalnego kobiecego cierpienia. Moja ocena 7/10 to wyraz podziwu dla odwagi tematycznej, przy jednoczesnym poczuciu duszności, jaką wywołuje ta klaustrofobiczna, domowa wojna. Fabuła skupia się na postaci Seishū Hanaoki, lekarza, który jako pierwszy na świecie przeprowadził operację w pełnej narkozie. Jednak to nie on jest głównym bohaterem, lecz dwie kobiety jego życia: matka, Otsugi, oraz żona, Kae. Ariyoshi z chirurgiczną precyzją opisuje rodzącą się między nimi rywalizację o względy Seishū, która szybko przeradza się w makabryczny wyścig o to, która z nich bardziej poświęci się dla jego eksperymentów. Kiedy doktor szuka idealnego składnika znieczulającego, obie kobiety zgłaszają się jako króliki doświadczalne, dobrowolnie przyjmując trucizny, które niszczą ich ciała. Styl autorki jest mięsisty i niezwykle obrazowy. Opisy skutków ubocznych testowanych mikstur – paraliżu, utraty wzroku i powolnego gnicia tkanek – są podane w sposób surowy, niemal kliniczny. Wysoka nota należy się za brak pruderii w ukazywaniu fizjologii bólu oraz zero litości dla czytelnika, który chciałby widzieć w tym poświęceniu romantyczny heroizm. Ariyoshi bezlitośnie obnaża mechanizm toksycznej lojalności i wzajemnej nienawiści, która karmi się cierpieniem. Trawestując klasyczne ujęcie sukcesu: za wielkim mężem nie stoi jedna kobieta, lecz dwie ofiary, które w imię tradycji i ambicji pozwoliły się zniszczyć. Nieliczne minusy wynikają z pewnej statyczności narracji. Większość akcji rozgrywa się w czterech ścianach domu, co buduje świetną atmosferę osaczenia, ale momentami prowadzi do fabularnych powtórzeń. Czasem tempo narracji zwalnia tak bardzo, że czytelnik czuje się zmęczony ciągłym napięciem między teściową a synową. Podsumowując, Żona doktora Hanaoki to wstrząsający dokument epoki i uniwersalne studium kobiecej rywalizacji w systemie, który nie daje im żadnej innej władzy niż ta nad ogniskiem domowym. To książka mądra, gorzka i głęboko pesymistyczna, która zmusza do pytania o etyczną cenę postępu naukowego. Sawako Ariyoshi stworzyła literacki monument poświęcony zapomnianym kobietom, których ból stał się fundamentem nowoczesnej chirurgii. To lektura, która zostawia w czytelniku trwały ślad, podobny do blizny po ciężkiej operacji.

Ta rzecz czekała na mnie sam już nie wiem ile lat, ale pewnie kilka ich dziesiątków, bo jeszcze w PRL do niej podchodziłem…. I teraz żałuję, bo wtedy satysfakcja z lektury byłaby jeszcze większa. Oczywiście nie jest to książka o żadnej tam Rosji w II połowie 18. wieku. To metaforyczny obraz sowieckiej rzeczywistości, gdzie regułą jest pomiatanie niżej stojących w hierarchii władz („czyny”!),połączone z czołobitnością wobec wyżej postawionych, gdzie władza cieszy się boskim nimbem a zamach na nią to nie jakiś tam zwykły bunt, ale świętokradztwo (świetny epizod z Pugaczowem - faktycznym poprzednikiem bolszewików). Nic się od tamtych czasów nie zmieniło i nie zmieni. Idealnym przykładem jest wspaniale opisana scena wręczenia aktu szlachectwa w dawnym Rewalu (Tallin) gen. Michelsonowi – „zwycięzcy Pułaskiego, pogromcy Pugaczowa”. Na tę uroczystość z udziałem lokalnych, prawie wyłącznie, jak to tam i wtedy, niemieckich dygnitarzy, zabiera on…. swych starych chłopskich rodziców. Z satysfakcją obserwuje, jak zgromadzeni po początkowym przerażonym zdumieniu, płaszczą się przed nim w jeszcze większym stopniu niż normalnie. „Dobre wychowanie w zwykłych sytuacjach przydaje pewności siebie, w niezwykłych pozbawia jej”. Michelson jest zachwycony początkową reakcją (jego rodzice z chałupy do pałacu zabrani chyba mniej): „Wściekłość jest na twarzach, w spojrzeniach, w pozach. (…) Ale przecież tu jestem, żeby budzić tę wściekłość. Jestem tu po to, żeby się nią napawać”. Interesująca to opowiastka, budząca żywiołową niechęć do każdego systemu, gdzie ścieżki awansu zależą generalnie od miejsca i stanu urodzenia. Czytelnik tak czy inaczej kibicuje Michelsonowi, temu nieszczęsnemu parweniuszowi, który wdzierając się na szczyty drabiny społecznej przejmuje z naddatkiem wszystkie wady tych, którzy tam są od dawna. I rzecz jasna działa na rzecz systemu, do którego w ramach pomsty na jednym z jego filarów się wdarł… Dodatkowy plus za moją ulubioną nielinearną narrację oraz wielogłos narratorów. A do tego smakowity, nieprzesadnie stylizowany język i zachwycający pluralis maiestatis…. Nieco cytatów …Swoją drogą, czy w wyższych sferach, w których obecnie się obracam, wielu jest takich, co się wzajem wynoszą pod niebiosa? O ile pamiętam, wśród stanów niższych rzeczy pod tym względem mają się chyba lepiej…. …Skąd się to bierze, że kobiety zachowują się swobodniej niż mężczyźni? Że to właśnie mężczyźni w sensie państwowym stanowią grupę bardziej rozważną (to znaczy bardziej zniewolniczałą)? …Wszystko robił dokładnie tak, jak mu polecono, nawet jeśli nie miał na to ochoty, robił też dokładnie wszystko, czego mu zabroniono, jeśli tylko miał na to ochotę.… …Większa znacznie zdolność przystosowania jest tym właśnie, co rożni człowieka od bydlęcia…. …Idioci, czy oni rzeczywiście sądzą, że wszystko zawsze dzieje się albo z takiego, albo z innego powodu? A nigdy z obu powodów naraz? ….Nie darmo tak machaliśmy łopatami, że z nas obu pot aż kapał, bo prawdę powiedziawszy, spociliśmy się wcale nie mniej niż ja...

Po książkach „Pochwała cienia” i „Klucz” Jun’ichirō Tanizaki przyszedł czas na trzecią powieść tego wybitnego zmarłego prawie sześćdziesiąt lat temu Japończyka. Ostatnia powieść Tanizakiego pt. „Dziennik szalonego starca” w tym wydaniu debiutowała na polskim rynku dzięki nakładowi @państwowyinstytutwydawniczy w 2018 roku. Przy czym światową premierę miał w roku 1961. Dzięki wznowieniom Wydawcy twórczość azjatycka jest dostępna szerszemu gronu czytelników w ramach Serii „Proza Dalekiego Wschodu” w biblioteczce Legimi. Można ją wiec czytać bez limitu😁. To dziennik siedemdziesięciosiedmioletniego mężczyzny, Utsugi Tokusuke mieszkającego w Tokio, w bogatym domu, zafascynowanego swą synową Satsuko. Czytelnik poznaje poszczególne dni piszącego od 16 czerwca 1960 roku do stycznia 1961 roku, gdy już Utsugi nie może pisać, a opisy o jego aktualnym stanie zdrowia fizycznego i psychicznego przekazywane są przez jego osobistą pielęgniarkę Sasaki, z karty chorobowej prowadzonej przez doktora Katsumi, czy notatek starszej córki Itsuko. Czytelnik dowiaduje się o pragnieniach schorowanego staruszka, borykaniu się przez niego z chorobą, poszczególnymi terapiami i o relacjach panujących w jego rodzinie, nierównych relacjach. Całość wzbogacona jest wspomnieniami z lat wcześniejszych, w tym z domu rodzinnego. Jun’ichirō Tanizaki zachwycił mnie tym utworem. Cudownie odzwierciedlił perypetie starszego człowieka u schyłku swego życia. Człowieka nadal szukającego podniet, mimo chorób, mimo braku potencji, mimo wieku. Z części Życie i twórczość Jun’ichirō Tanizakiego zamieszczonej na końcu książki, napisanej przez Mikołaja Melanowicza nie dowiedziałam się w jakim stopniu ten dziennik jest autobiograficzny. Ze względu na wiek pisarza w chwili jego publikacji istnieje domniemanie, że Tanizaki czerpał z własnych doświadczeń. Podejrzewam, że dywagacje na temat teatru „Daiichi”, shimpa czy kabuki, spektakli, przywoływanych aktorów grających kobiety i nie tylko pochodzą z własnych doświadczeń autora. Możliwe, że nie wszystkie😉. „(…) Nie interesują mnie oni, dopóki nie przebiorą się za kobietę i nie staną na scenie. Ale jak się nad tym dłużej zastanawiam, to przypominam sobie jedno zdarzenie, które mogłoby świadczyć, że skłonności homoseksualnie nie są mi całkiem obce. (…) Dlaczego więc, teraz gdy doszedłem do wieku siedemdziesięciu siedmiu lat i straciłem wszystkie męskie możliwości, zacząłem nagle odczuwać pociąg nie do ładnych dziewcząt w spodniach, lecz do chłopców w stroju dziewczyn?...” - „Dziennik szalonego starca” Jun'ichirō Tanizaki. Podobało mi się, jak autor przedstawił chorobliwe zainteresowanie bohatera swą synową. Świetnie odzwierciedlił nierówność w traktowaniu i samą niechęć do własnej żony czy starszej córki. Jego stosunek do wnuków również był konsekwentny i adekwatny jak na jego postać. Świetnie, trochę ze zwadą zobrazował niechęć swej żony do synowej, żony najstarszego syna. Sama narracja jest poprowadzona w bardzo umiejętny sposób. Bohater sam siebie gani, tłumaczy czytelnikowi, obnaża swoje słabości, lęki i niepokoje. Bardzo podobały mi się fragmenty o śmierci z jego perspektywy. „(…) ostatnio nie ma jednego nawet dnia, bym nie myślał o śmierci. Co więcej, u mnie to nie jest sprawa ostatnich dni. Ciągle się już od dosyć dawna, od lat dwudziestych mojego życia, najmniej…” - „Dziennik szalonego starca” Jun'ichirō Tanizaki. W następnych wpisach dziennika autor wskazuje kolejne miesiące i dni miesiąca. Idealnie Tanizaki zakończył powieść wpisami trzech innych bohaterów, którzy jakby klamrą zamykają historię Utsugi Tokusuke opisując jego postępującą ułomność, nowe medyczne zdarzenia i coraz słabszą konstrukcję psychiczną, która uniemożliwiała mu kontynuować własne wpisy. Nie spodziewałam się tak dobrego zakończenia tej historii. Lubię prozę Jun'ichirō Tanizaki bez dwóch zdań. Podoba mi się sposób konstruowania bohaterów, skomplikowanych jak na japońskie standardy. Umiłowałam sobie szczerość, bezpośredniość narracji w książkach powstałych ponad sześćdziesiąt lat temu, w całkiem innej kulturze. Uwielbiam jego prostolinijny i bezpośredni język. Dla mnie „Dziennik szalonego starca” to kolejna udana książka tego autora. Polecam! Książkę wydał Państwowy Instytut Wydawniczy, a ja z tą publikacją zaznajomiłam się dzięki Legimi.

"Jego jakby nieco szorstkie zachowanie i chłodne słowa nie były wyrazem niezadowolenia czy chęci odepchnięcia mnie od siebie. Sensei, którego wspomnienie napawa mnie dziś żalem, po prostu jakby ostrzegał tych, którzy chcieli się do niego zbliżyć, że nie jest wart, aby o niego zabiegać. Sensei, który nie przyjmował przyjaźni od innych, gardził przede wszystkim samym sobą." Gdyby opisać "Sedno rzeczy" Natsume Sōsekiego kilkoma słowami, które byłyby w stanie choć trochę zobrazować esencję dzieła wśród nich znalazłyby się; przemijanie, melancholia, życie, śmierć, próby zrozumienia, poczucie osamotnienia. To tylko słowa. I aż słowa. "Sedno rzeczy" porusza, nie pozostawia obojętnym. Genialne rysy psychologiczne bohaterów, emocje tak namacalne, że wydają się przenosić z papieru wprost do serca i umysłu. To było naprawdę wartościowe i zarazem piękne, chociaż bolesne doświadczenie.

Książka uważana za unikalną pozycję w literaturze japońskiej, skarbnicę wiedzy o kulturze samurajów, sztukach walki i mentalności Japończyków z początku XX w. !!! Zyskała ogromną popularność i doczekała się licznych adaptacji filmowych. Dla miłośników samurajskich pojedynków i japońskiej historii, pozycja obowiązkowa !!! POLECAM, BARDZO POLECAM !!!

Opowiadania japońskie to krótki zbiorek tekstów autorstwa Ryūnosuke Akutagawa i Atsushi Nakajima, który w praktyce okazał się dla mnie bardziej chiński niż japoński w klimacie i tematyce. I właśnie ta kulturowa perspektywa była jednym z ciekawszych elementów tej lektury. To niewielkie objętościowo opowiadania, oparte głównie na prostych motywach, przypowieściach i refleksjach nad naturą człowieka. Czyta się je lekko, z przyjemnością, choć bez większych emocjonalnych wstrząsów czy literackich fajerwerków. Najlepiej sprawdzają się jako spokojna, krótka podróż w świat dalekowschodnich historii i filozoficznych obserwacji. Zostało po tej książce poczucie obcowania z czymś sympatycznym i subtelnym — niekoniecznie wybitnym czy szczególnie zapadającym w pamięć, ale przyjemnym w odbiorze i wartym poznania dla samego klimatu i odmiennej wrażliwości literackiej.

Yasunari Kawabata, pierwszy japoński laureat Literackiej Nagrody Nobla, to pisarz o niezwykłej wrażliwości, mistrz nastroju i estetyki opartej na melancholijnym pięknie mono no aware – zachwycie nad ulotnością rzeczy. Jego twórczość, przesycona samotnością i dążeniem do ideału, często balansuje na granicy jawy i snu. Kawabata, znany z takich arcydzieł jak „Kraina śniegu” czy „Tysiąc żurawi”, w powieści „Meijin – mistrz go” (znanej również jako „Mistrz go”) prezentuje się jako kronikarz odchodzącego świata, łącząc rzetelność dziennikarską z poetycką głębią. Sam autor uważał tę książkę za swoje najpełniejsze dzieło, najbardziej dopracowane pod względem formy i treści. Powieść oparta jest na autentycznych wydarzeniach – kronice pożegnalnej partii go, którą w 1938 roku rozegrał sędziwy mistrz Shūsai z młodym, ambitnym pretendentem, Minoru Kitani (w książce występującym jako Otaké). Kawabata uczestniczył w tym wydarzeniu jako reporter, a po latach przekuł swoje notatki w literacką relację z pojedynku, który trwał niemal pół roku. Jednak „Meijin” to znacznie więcej niż opis gry planszowej; to monumentalne starcie dwóch epok, dwóch odmiennych systemów wartości i dwóch wizji sztuki. Tytułowy Mistrz reprezentuje dawną Japonię – świat tradycji, w którym gra w go nie jest jedynie sportem, lecz mistyczną ścieżką, ceremonią wymagającą godności i duchowego skupienia. Shūsai gra intuicyjnie, traktując partię jako żywy organizm. Jego przeciwnik, Otaké, uosabia nowoczesność: racjonalizm, bezwzględne przestrzeganie reguł, skrupulatne liczenie czasu i dążenie do zwycięstwa za wszelką cenę. Nowe zasady, wprowadzające m.in. ścisłe limity czasu na ruch, stają się dla starego mistrza barierą nie do pokonania, odbierając grze jej sakralny wymiar. Kawabata z niemal chirurgiczną precyzją opisuje psychologię graczy. Czytelnik obserwuje narastające zmęczenie Shūsaia, jego walkę z chorobą i powolną świadomość nieuchronnego końca. Każdy ruch na planszy jest tu nasycony emocjami, a cisza panująca w pokoju gier staje się niemal fizycznie odczuwalna. Autor nie opowiada się jednoznacznie po żadnej ze stron, choć w jego opisie Mistrza czuć głęboką nostalgię za światem, w którym piękno było ważniejsze od wyniku. Styl Kawabaty jest tu surowy, oszczędny, pozbawiony zbędnych ozdobników, co idealnie współgra z ascetyczną naturą go. Pisarz operuje krótkimi obrazami, skupiając się na detalach: stukocie kamieni o drewnianą deskę, widoku ogrodu za oknem czy drżeniu rąk graczy. To lektura wymagająca cierpliwości, podobnie jak sama gra, ale dająca ogromną satysfakcję. Podsumowując, „Meijin – mistrz go” to arcydzieło literatury japońskiej, które używa gry jako metafory życia i przemijania. To przejmujący zapis zmierzchu tradycyjnej Japonii, która musi ustąpić miejsca nowej, zmechanizowanej rzeczywistości. Nawet jeśli nie zna się zasad go, książka urzeka swoją metafizyczną głębią i przypomina, że w każdej walce o doskonałość ostatecznym przeciwnikiem nie jest drugi człowiek, lecz czas i nasze własne ograniczenia

Zaintrygował mnie tytuł polski, jednak jak się okazuje oryginalny tytuł książki to "Rodzina". Akcja toczy się na początku XX w. w Chinach i opisuje historię tradycyjnej zamożnej rodziny. Głównymi bohaterami są trzej młodzi bracia. Ich postawa względem narzucanych im przez głowę rodu zasad jest bardzo różna: jedni się podporządkowują, inni buntują. Nieraz ta postawa zmienia się z czasem. Podstawowym narzędziem opresji jest aranżowanie przez dziadka małżeństw wbrew uczuciom wnuków. Główni bohaterowie są nieszczęśliwi. Inne postaci, np. służba tym bardziej nie mają wpływu na swój los. Los wielu bohaterów kończy się tragicznie. Tematem książki są jednak próby buntu mimo pozornie beznadziejnej sytuacji. Niezależnie jednak, jak ocenimy różne postawy braci, kto się wydaje oportunistą i tchórzem, a kto odważnym, na koniec pojawia się refleksja, że bunt jednostki nie wystarczy, że aby coś się zmieniło, muszą zaistnieć sprzyjające okoliczności i nadejść wsparcie.

Haori to ceremonialny element klasycznego japońskiego stroju, tu ważny dla trzech kobiet - ten pięknie haftowany w srebrne osty. Wspomniane trzy kobiety - zawiedzione, momentami podłe, czasem zakochane nieakceptowalną miłością piszą listy do jednego adresata, jakże ważnego w ich życiu. Dzisiaj nikt już takich listów nie pisze, tym bardziej warto je przeczytać zachwycając się stylem , precyzja i emocjami buzującymi tuż pod powierzchnią układnych słów i zwrotów. Pomimo iż opowieść jest tłumaczeniem z francuskiego, czujemy piękną, klasyczną szkołę japońskiej epistolografii. Polecam.