Jacek Paweł Laskowski

To książka historyczna, opatrzona wieloma źródłami, oryginalnymi dokumentami, które czytelnik może zobaczyć na własne oczy. Dawno żadna książka o Prymasie mną tak nie wstrząsnęła. Autor pokazuje w niej metody złamania Prymasa, uderzenia w Jego dobre imię i próby oczerniania Go,jakich dopuszczał się aparat państwowy PRL. Szokujące było dla mnie, jak szerokie wpływy komuniści mieli wśród duchownych, nie tylko polskich. Chyba największe wrażenie zrobił na mnie opis działań podczas Soboru Watykańskiego II, podczas którego w Watykanie i wielu innych europejskich miastach kolportowano lub po prostu rozrzucano przy kościołach dokument autorstwa rzekomo polskiego duchowieństwa. Czytamy w nim o tym, jakim Prymas jest heretykiem w swym kulcie maryjnym. Szeroko krytykowano rzekomą ludowość, powierzchowność, naśmiewano się z Wielkiej Nowenny I Ślubów Narodu. Fakty te dla mnie nowe, są szczególnie bolesne w chwili, gdy zaledwie parę dni temu w mojej parafii gościła w kopii Jasnogórskiego Wizerunku Matka Boża. Chłonąc te informacje widzę, jak wiele zarzucano Prymasowi Wyszyńskiemu, przede wszystkim nadmiernego konserwatyzmu, przywiązania do tradycji i braku otwartości. Przypominam sobie słowa Prymasa o kobietach, o wolności, suwerenności i myślę, jaką Kardynał musiał mieć wielką pokorę, by tyle znieść. Wszyscy wiemy o uwięzieniu Prymasa, lecz jak niewiele wiadomo jest o Jego heroicznym działaniu po uwolnieniu. Po lekturze można odnieść przykre wrażenie, że choć ustrój się zmienił, to niektóre jego skutki odczuwamy do dziś. Gorąco polecam tę książkę, zwłaszcza osobom, które cenią rzetelne materiały historyczne. Do książki dołączono płytę DVD ze spektaklem Teatru TVP "Prymas w Komańczy" z poruszającą grą aktorską Olgierda Łukaszewicza.