Peter Malcolm Holt

Tematem książki Petera Malcolma Holta jest, jak zaznaczono na wstępie, historia polityczna Bliskiego Wschodu i Egiptu w okresie od powstawania na tym terenie potężnych państw Seldżuków i Fatymidów, aż po ustanowienie w regionie hegemonii osmańskiej. Spodziewałem się bardziej żywiołowej narracji i na tym polu na pewno się zawiodłem. W porównaniu np. do książki M. Billingsa, skupiającej się co prawda na samych wyprawach krzyżowych, Holt stroni od barwnych opisów krajobrazów i szafowania ciekawostkami. Co prawda, we wprowadzeniu autor zamieścił opis krajów i ludów zamieszkujących Bliski Wschód w opisywanym przezeń okresie, co należy pochwalić. W sumie dokładnie nakreślona została sytuacja polityczna w Ziemi Świętej na kilka dekad przed przybyciem krzyżowców. Autor w dość przystępny sposób opisuje reformy katastralno-skarbowe Saladyna, Ladżina i ich cele. Kreśli historię sekty asasynów i ich wpływy w Syrii. Za udany zabieg uważam także opisanie urzędów: ich genezy i kompetencji w sułtanacie Ar-Rumu, u Ajjubidów i sułtanacie mameluków – każdemu z tych państw poświęcono osobny rozdział, podkreślając podobieństwa i różnice. W późniejszych rozdziałach uwaga autora ogniskuje się na Egipcie i Syrii, jako najważniejszych ośrodkach władzy, ale nie stroni od wtrąceń o wydarzeniach w innych regionach, jak Nubia, powiązanych z oddziaływaniem sułtanatu. Tekst wzbogacają cytaty z dzieł arabskich kronikarzy, jak al-Makrizi czy Ibn al-Athir, zabrakło mi trochę głosu frankijskich dziejopisarzy, szczególnie w okresie krucjat. Niemniej baza bibliograficzna, którą wykorzystał autor jest obszerna.Treść uzupełnia infografika na końcu książki w postaci map regionu i tabel genealogicznych. Niestety ani mapa Egiptu, ani dwie mapy Żyznego Półksiężyca nie ukazują granic państw na nich położonych, a są tylko ogólnym zarysem, z naniesionymi rzekami i większymi miastami. Wielka szkoda, gdyż taka wizualizacja znalazłaby zastosowanie przy wyjaśnieniu bardzo niejasnego opisu dynamiki politycznej seldżuckiego sułtanatu Ar-Rumu, w którym trudno się nie zgubić.