Damian Fierla

Brak fajnej mapy generalnej dot. konfliktu, a za to kupa schematów sił ekspedycyjnych poszczególnych krajów, w sumie nie wiadomo po.co, bo te siły nie są omówione. Książeczka ta, o ograniczonej objętości pokazuje pokrótce Chiny w XIX wieku, rządzone przez mandzurska dynastię C'ing, wstrząsane chłopskimi rewoltami, powstaniami jak Tai-Ping, Chiny osłabione klęskami głodu, co stworzyło okazję do "rozdarcia Chin" przez mocarstwa europejskie, Japonię i Stany Zjednoczone. Niechęć do dynastii mandzurskiej i Europejczyków była ogromna. W takim otoczeniu dochodzi do powstania bokserów (Związek Sprawiedliwych i Zgodnych Pięsci przekształcony w Oddziały Sprawiedliwości i Pokoju),które stłumić wyrusza flota mocarstw europejskich plus Stany i Japonia oraz siły lądowe tych państw. Iskrą jest zamordowanie niemieckiego posła von Kettlera. Siły lądują i ruszaja odblokować oblężoną przez bokserów dzielnicę dyplomatyczną w Pekinie. Wydarzenia ociekają krwią, ginie z rąk powstańców 30.000 chińskich chrześcijan, 100.000 proeuropejskich Chińczyków, ale również 100.000 powstańców i tylko kilka tysięcy żołnierzy interweniujących. Hekatomba przychodzi po walkach, gdzie pacyfikacje, głód, niszczenie wiosek, masowe morderstwa przyniosły śmierć 4 mln Chińczyków. A jednymi z najbardziej brutalnych okazali się żołnierze ekspedycyjni z Niemiec, czyli "czarni huzarzy" i bataliony bawarskie (przypisuje im się wymordowanie pół mln Chińczyków). Książeczka podejmuje ciekawy temat, który warto poznać, ale jest tylko rysem tego konfliktu.