Adam Przywara

"Zgruzowstanie. Przeszłość i przyszłość ruin w architekturze" pod redakcją Adama Przywary to książka, która wydana została dwa lata temu, kiedy w Muzeum Warszawy oglądać można było wystawę "Zgruzowstanie Warszawy 1945–1949", skądinąd świetną! Publikacja nie tyle miała być katalogiem ekspozycji, co wydawnictwem towarzyszącym jej powstaniu. Książkę kupiłam więc już jakiś czas temu, ale dopiero przyszedł czas na jej przeczytanie... Tuż przed ponownym odwiedzeniem stolicy. Jest to pozycja składająca się z niezależnych czterech tekstów badaczy: dr Adama Przywary - historyka i badacza architektury; dr Agaty Zborowskiej - kulturoznawczyni, historyczki kultury; dr Jarosława Trybusia - historyka sztuki, kuratora wystaw i krytyka oraz architekta Macieja Jagielaka. Posłowie jest z kolei autorstwa prof. ucz. dr hab. Gabrieli Świtek, historyczki sztuki. Adam Przywara publikacją i wystawą zwieńczył toczące się od 2015 roku studia nad gruzami Warszawy. Jego tekst zresztą szczególnie mnie wciągnął. Czytałam go z przyjemnością, ciekawością i uznaniem - jest to bowiem skondensowana próba wyjaśnienia, w jaki sposób zmieniało się podejście do ruin stolicy po II wojnie światowej. To właśnie tutaj przeszłość, teraźniejszość i myśl o jeszcze mglistej przyszłości łączyły się w jedno na i w gruzach zniszczonego miasta. Przywara wyjaśnia i referuje, jak wracający mieszkańcy, przybywająca do Warszawy ludność z innych regionów oraz władze podchodziły do tematu wykorzystania gruzów w odbudowie miasta. To nie tylko historia odtworzona na podstawie dostępnych źródeł, ale też próba uchwycenia postrzegania materii w kontekście traumatycznych wydarzeń, których ofiarą byli zarówno ludzie, jak i przedmioty. Agata Zborowska pokusiła się natomiast o tekst, który określiłabym bardziej romantycznym, chociaż rzecz jasna nie można mu odmówić wartości merytorycznej. Materiał, przedmiot zniszczony ukazany zostaje w szerokim kontekście kulturowym i antropologicznym. To bardzo mi bliska perspektywa. Szalenie interesujący był dla mnie również tekst Jarosława Trybusia o rozbiórce warszawskiego soboru Aleksandra Newskiego, w którym wyjaśnia, jakie znaczenie symboliczne i polityczne miały obiekty w przestrzeni miejskiej i pozyskany z nich materiał porozbiórkowy. Przyznaję, że tekst Macieja Jagielaka porwał mnie najmniej. Dostrzegam powiązanie z tematem głównym tej publikacji oraz doceniam poszukiwanie sposobów na ponowne wykorzystanie materiałów budowlanych i ekologiczne podejście. Tematyka modna, nie twierdzę też, że nie powinno się o tym mówić czy pisać, ale w tym wydawnictwie są eseje, które stanowią dla mnie dużo ciekawszy przedmiot refleksji. Warszawę bardzo lubię, a książkę polecam. Stworzona przez badaczy i ekspertów, ale kierowana do każdego, kto wyrazi chęć pogłębienia wiedzy z zakresu historii stolicy. Publikację wzbogacają archiwalne fotografie. https://www.instagram.com/justynaczytuje/?hl=pl https://www.facebook.com/JustynaCzytuje