Sztuka grecka

Przy okazji tej książki zastanawiałam się, ileż można czytać w kółko tę samą historię malarstwa, kolejnego autora, w kolejnym albumie, który najczęściej urywa się na Cezannie i dokumentuje wciąż i wciąż te same, najbardziej znane dzieła. A otóż i można! Mnie przynajmniej nigdy się to nie nudzi. To ani moja pierwsza, ani zapewne ostatnia przekrojowa praca o historii malarstwa i przyznam szczerze, że w każdym ze znanych mi albumów, mimo tej samej tematyki, kryją się nieco inne smaczki. I, jak w każdej starej książce o sztuce poruszają mnie nie wybitne reprodukcje, bo jakość zdjęć jest marniutka, ale sposób przedstawiania tej niepojętej artystycznej magii, dzięki której obraz zamiast pozostać „przedmiotem płaskim zamalowanym w odpowiednim porządku”, wchodzi wprost w głąb ludzkiej duszy, wywołuje wzruszenie i zachwyt. Myślałam sobie w trakcie przeglądania tej księgi, jak bardzo, mimo przebłysków geniuszu i wyrywania się na niezależność, są artyści dziećmi swojej epoki. I jak bardzo czas historyczny, religia polityka, epidemie i wojny odciskają się na dziełach sztuki. Gdzie znika sakralne malarstwo w Anglii? Czemu nikt tam już nie chciał oglądać ukrzyżowań, piet i pasji? Bo odgórnie wprowadzone reformy religijne! Czy romantyczne malarstwo pełne niepokoju, dynamiki, walki to przeczucie Wiosny Ludów ? Skąd tyle brzydoty i kalectwa u ekspresjonistów? Bo tysiące rannych i okaleczonych w I wojnie kołatało po całej Europie! Po co te studia ruchu i pędu maszyn na obrazach z początku XX wieku – bo wszyscy zachłystywali się techniką i bili pokłony bożkowi uprzemysłowienia i nowoczesności! I czemu tu się dziwić, że współczesne dzieła są pełne niepokoju, często nietrwałe, improwizowane, kapryśne i zmienne, zwariowane i bezczelne? Bo są jak nasza współczesność, gdzie teoretycznie wszystko można, a od nadmiaru możliwości aż się kręci w głowie. Pani profesor pisze rzeczowo i jasno, z ogromnym znawstwem tematu, bez zanudzania czytelnika, choć też i bez szczególnego przymilania się za pomocą literackich ozdobników. Nie ma niespodzianek w prezentowaniu sylwetek najwybitniejszych malarzy, czy wyboru ich dzieł. Czuć szacunek i podziw Autorki dla starych mistrzów i ich ogromnego wkładu w rozwój europejskiej kultury. Ten album wykracza poza ramy czasowe dzieł Cezanne’a a omawianie nowych trendów i zjawisk artystycznych kończy się w połowie XX wieku. Rzepińska nie fiksuje się na historycznych artystycznych wzlotach malarstwa - docenia wartość współczesnej sztuki i kończy swe wywody z nadzieją, że jeszcze niejedno w sztuce jest do powiedzenia. Ale prócz nadziei jest też pewien niepokój o przyszłe kierunki rozwoju plastyki. Czy uzasadniony – odpowiedzmy sobie sami po wizycie w MOMA czy MSN… Ja tam nie wiem, ale potwierdzam, że ten tom to moje najlepiej wydane w antykwariacie 14 złotych! A mówią, że drożyzna, phi!

Chyba jedyna na polskim rynku monografia akademizmu i już dlatego warto ją przeczytać. Poza tym napisana, jak zwykle w przypadku prof. Poprzęckiej, przystępnym, a miejscami żywym, ciekawym językiem. Autorka opisuje dzieje akademii- ich powstanie, "wiek złoty" i upadek. Opowiada też o akademiźmie, zadziwiająco niejednorodnym i zmieniającym się kierunku, a czyni to w taki sposób, że czytelnik nabiera szacunku do tego mocno pogardzanego i odrzucanego stylu. Poprzęcka przedstawia motywy malarzy, idee stojące za takim a nie innym sposobem przedstawiania świata. Czasami są to koncepcje, nad którymi warto się zastanowić, a czasami jedynie preteksty do przedstawienia golizny, o czym również autorka informuje. Sporo wymienionych malarzy, sporo wspomnianych obrazów, mnóstwo interesujących rzeczy do odkrycia. W moim wydaniu większość ilustracji czarno-biała, a te kolorowe są słabej jakości.

Niezwykle przydatna lektura dla osób zajmujących się historią sztuki. Przekrojowa, ale znakomicie tworząca grunt. W książce znajdują się zagadnienia dotyczące psychologii, filozofii, semiotyki, ogólnych trenerów na różne metodologie z zakresu nauki o sztuce. Do tej pory przydaje mi się powracanie myślami do jej treści przy różnych okazjach. Lektura porządkująca wiedzę.

Klasyk z literatury na temat historii sztuki, pomimo braku nowszych wydań wiedza przekazana w sposób merytoryczny z naznaczonymi kontekstami historycznymi, pomimo ponad 500 stron czyta się ją przyjemnie. Dobra pozycja do wdrożenia się w temat historii sztuki

Jak na tematykę oraz treść tego opracowania książka napisana jest dosyć przystępnym językiem. I bardzo dobrze, bo choć temat wydaje się mocno hermetyczny tak naprawdę dotyczy nas wszystkich. Michel Pastoureau omawiając symbolikę średniowiecza pokazuje przy okazji, że ta symbolika w jakiejś części przetrwała kolejne wieki nawet do dzisiaj. Możemy się dowiedzieć jaka była geneza niektórych przesądów, stereotypów, które funkcjonują do dzisiaj. Nie można jednak tego opracowania ograniczać do tej tylko płaszczyzny, ponieważ głównym tematem jest pokazanie sposobu myślenia oraz postrzegania świata przez ludzi średniowiecza. A było ono zupełnie różne od naszego. Symbolika była nieodłączną częścią życia średniowiecznego człowieka i kluczem dzięki któremu mógł on rozumieć otaczającą rzeczywistość. Bez porównania ze współczesnością, którą ukształtowało racjonalne oświecenie. Przykładem na to jak bardzo ludzie średniowiecza różnili się od nas jest kwestia postrzegania, nazywania i rozpoznawania kolorów. Książka jest naprawdę fantastyczna. Absolutnie obowiązkowa lektura dla mediewistów, ale i inni miłośnicy historii powinni do niej sięgnąć.

Idealna książka o sztuce. Jedno z dzieł najwybitniejszego polskiego historyka sztuki, Jana Białostockiego. Wydana po raz pierwszy … po włosku, a potem po francusku i hiszpańsku. Po polsku dopiero w 2010 roku, z drobnymi aktualizacjami uczniów i współpracowników profesora - ale lepiej późno niż wcale. Historia sztuki w XV wieku (poza Włochami). 379 stron tekstu, w tym 350 ilustracji, w 90% kolorowych. Bez nich tekst nie miałby sensu, albowiem trudno wyobrażać sobie coś, czego profesor Białostocki nie opisuje, tylko analizuje. Autor podzielił stulecie na kilka merytorycznych części, a w każdej z nich omawia podstawowe występujące wówczas problemy. Niektóre z nich dotyczą tylko danej dziedziny sztuki (snycerka, grafika), inne zagadnień przekrojowych (sztuka sepulkralna, nastawy ołtarzowe, iluzja w malarstwie, rzeźbie, architekturze i nie tylko). W każdym przypadku wywód jest klarowny, omawiane przykłady są zilustrowane, a wszystko napisane pięknym, potoczystym językiem. Nie brakuje przykładów, jak chociażby opis umowy o wykonanie obrazów tablicowych do ołtarza. Dzięki temu widać jaki zakres wolności miał twórca. Autor nie pomija praktycznie żadnej dziedziny sztuki (może poza tylko wspomnianymi witrażami). Mamy zatem do czynienia z architekturą (w mym małą), rzeźbą w kamieniu i drewnie, malarstwem tablicowym i miniaturowym, grafiką, złotnictwem i innym rękodziełem oraz rzemiosłem artystycznym (tapiserie, znane u nas jako arrasy, kapy i sprzęt liturgiczny, relikwiarze, świeczniki). W odróżnieniu od zachodnich historyków sztuki profesor Białostocki nie zatrzymywał się na linii Łaby. Wiedział, że Polska, Państwo Krzyżackie, Czechy i Królestwo Węgier były częścią ówczesnego świata zachodniego i szybko oraz żywo reagowały na wszelkie prądy i nowinki, w tym dotyczące sztuki, nierzadko twórczo jej rozwijając. Mamy zatem przykłady z tych krajów, m.in. z Kutnej Hory, Krakowa, Lewoczy, Klużu, Malborka czy Kętrzyna Tak samo autor nie pominął Hiszpanii ani Portugalii i ich specyficznych odmian sztuki XV-wiecznej. Prawdziwa historia sztuki europejskiej. Absolutne arcydzieło literatury popularnonaukowej, od którego trudno się oderwać. Przeczytane w ramach wyzwania czerwcowego LC – książka ilustrowana.

Całkiem przyjemny przewodnik po nowożytnym malarstwie europejskim. Patrick de Rynck, który - według informacji od wydawcy - jest filologiem klasycznym (co jest w sumie dość istotną informacją, ale o tym później) przygotował autorski wybór około 180 obrazów z okresu od XV do początków XIX wieku. Oczywiście perspektywa autora obejmuje tzw. „starą Europę”, a więc mamy tutaj zaprezentowane przede wszystkim malarstwo niderlandzkie, włoskie, francuskie oraz - w znacznie mniejszym wyborze - także niemieckie i hiszpańskie. Dla miłośników malarstwa będą to w większości obrazy dobrze znane, choć parę mniej sławnych płócien może pozytywnie zaskoczyć. Natomiast dla odbiorcy, który dopiero od tej pozycji zaczyna swoją przygodę z malarstwem, objaśnienia, serwowane przez de Ryncka, z pewnością będą rzeczą bardzo pomocną. Układ książki jest schematyczny - na każdy obraz przypadają dwie strony, na których znajdziemy dzieło ukazane w całości oraz wykadrowane jego fragmenty, które, zdaniem autora, wymagają objaśnienia lub omówienia. Od tej reguły są dwa albo trzy wyjątki, gdy omówienie obrazu zajmuje aż cztery strony. Bardzo istotna w przypadku tego typu publikacji jest kwestia sposobu wydania. Książka w twardej oprawie została wydrukowana na kredowym papierze, co znacząco podnosi jakość przedruku dzieł sztuki malarskiej. Natomiast format książki jest ewidentnie kwestią budżetowego podejścia, gdyż nie jest to z pewnością album, który pozwalałby ze szczegółami studiować prezentowane obrazy. Efekt jest taki, że niektóre detale lub całe obrazy są stosunkowo małe i przez to nieczytelne. Ponieważ druk i papier jest dobrej jakości, na pewno pomocna będzie tutaj porządna lupa, które zdecydowanie ułatwia obcowanie z książką. Ale jeśli ktoś chce obejrzeć każdy szczegółu danego dzieła, ten nie obejdzie się bez wizyty w Wikicommons lub Google grafika, gdzie w większości znajdziemy cyfrowe kopie omawianych obrazów w rozsądnych rozdzielczościach. Trudno jednak wymagać, aby za 65 złotych (taka cena widnieje na okładce, choć pewnie można kupić tę książkę znacznie taniej) otrzymać coś więcej. Moim skromnym zdaniem i tak nie jest źle. To po prostu typowa budżetowa pozycja wydawnicza. Dobór obrazów jest oczywiście rzeczą subiektywną, choć w omawianym zakresie chronologicznym pewne dzieła po prostu musiały się tutaj znaleźć. W książce znajdziemy zatem dużo obrazów tzw. prymitywistów flamandzkich, co mnie akurat bardzo cieszy, gdyż mam słabość do wczesnego malarstwa europejskiego. Zatem te wszystkie zwiastowania, zdjęcia z krzyża i sceny Sądu Ostatecznego zupełnie mi nie przeszkadzały. De Rynck serwuje też sporo renesansu włoskiego, manieryzmu, trochę baroku oraz rokoko, by swój wybór zakończyć na progu XIX wieku. Jest to zatem przemyślane i komplementarne ujęcie tematu, idealne dla osób chcących prześledzić ewolucję europejskiego malarstwa od jego zarania po próg nowoczesności. Jeśli chodzi o poziom merytoryczny, ciężko mi się szerzej wypowiadać, gdyż znawcą tematu nie jestem, a do lektury skusił mnie tytuł, który w pełnym rozwinięciu brzmi: „Jak czytać malarstwo. Rozwiązywanie zagadek, rozumienie i smakowanie dzieł dawnych mistrzów”. Oczywiście jest to wymysł polskiego wydawcy, który zrobił dużo, aby w ten sposób maksymalnie zareklamować tę książkę. Ogólnie mam takie odczucie, że to solidna i rzemieślnicza „robota”, której brakuje jednak odrobiny pasji. Wspomniałem na wstępie, że autora jest filologiem klasycznym, a więc malarstwo jako takie nie jest jego głównym obiektem zainteresowań. I to czuć w książce, w której dopóki trzeba tłumaczyć i wyjaśniać przykłady zakamuflowanych na obrazach odwołań kulturowych do starożytności bądź chrześcijaństwa, autor ma rzeczywiście bardzo dużo do powiedzenia, ale im bliżej do malarstwa współczesnego, tym - takie mam przynajmniej wrażenie - jakość „translacji” poszczególnych obrazów spada i de Rynck tłumaczy to, co w zasadzie sami widzimy na obrazie. Przy dość mało uważnej pod tym względem lekturze, udało mi się wyłowić dwa błędy, które chyba należy wrzucić do „ogródka” polskiego tłumacza książki. Otóż przy omawianiu obrazu „Adoracja Dzieciątka” (Tryptyk Portinarich) na stronach 80/81 znajdujemy taką informację: „Każdy z przedmiotów składających się na tę 'martwą naturę' ma specjalne znaczenie: kolba kukurydzy jest symbolem Ostatniej Wieczerzy, podczas której Chrystus podzieli się z Apostołami chlebem (co ciekawe - nazwa Betlejem oznacza dosłownie 'dom chleba')”. Od razu zapala mi się lampka ostrzegawcza. Wszak, jak dobrze wiemy, kukurydza jest ziarnem pochodzącym z Nowego Świata i przywiezionym do Europy przez Kolumba. Jak zatem kolba kukurydzy miałaby się znaleźć na obrazie Hugo Van Der Goes'a datowanego na okolice 1475 roku? Zerkam zatem na fragment obrazu, którego dotyczy ta informacja, i widzę tam snop zboża, co w zasadzie wyjaśnia już wszystko. Na stronach 146/147 mamy zresztą dokładnie ten sam lapsus. Przy objaśnianiu obrazu „Ucieczka do Egiptu” Joachima Patinira widnieje taki oto tekst przy wybranym fragmencie: „Kolejny cud ma miejsce na polu kukurydzy przyległym do budynków gospodarstwa: świeżo zasiana kukurydza nagle wystrzeliła w górę, by zmylić pościg za Jezusem. Gdy żołnierze zaczęli wypytywać o zbiegów, chłopi odpowiedzieli - zgodnie z prawdą - że przechodzili oni tamtędy 'zaraz po wysianiu kukurydzy'. Legenda ta pochodzi z apokryficznej ewangelii poświęconej dzieciństwu Jezusa”. I znowu ta sama historia: na obrazie ani śladu kukurydzy, bo przecież nie mogło jej być w Ziemi Świętej w czasach Chrystusa. Trudno zakładać, aby autor książki pomylił się w ten sam sposób aż dwa razy. A jeśli już przy błędach merytorycznych jesteśmy, to na stronie 296/297, przy okazji omawiania „Las Meninas” (Dworki) pędzla Diego Velazqueza, mamy informację, iż: „Na piersi artysty widzimy krzyż prestiżowego orderu św. Jerzego, który w rzeczywistości został mu przyznany dwa lub trzy lata później”. Oczywiście chodzi o krzyż św. Jakuba. Przypisywanie jednemu z najwybitniejszych hiszpańskich malarzy krzyża św. Jerzego, widniejącego m. in. we fladze Anglii, jest rzeczą nadzwyczaj kontrowersyjną, wziąwszy pod uwagę długotrwałą rywalizację hiszpańsko-angielską. Pomimo powyższych wpadek w polskim wydaniu uważam książkę de Ryncka za całkiem udany przewodnik po malarstwie europejskim w omawianym okresie. Choć mi osobiście zabrakło tutaj czegoś ekstra, co zachęcałoby czytelnika, aby do tej książki regularnie powracać, trzeba przyznać, że znajdziemy tutaj sporo przydatnych informacji, podpowiedzi lub wyjaśnień dla wielu sławnych obrazów, co z pewnością pozwoli je lepiej zrozumieć i nieco inaczej spojrzeć na malarstwo jako takie. Jeśli jednak ktoś ma już za sobą inne opracowania tego tematu, książkę de Rynck może sobie spokojnie odpuścić.

Pozycja naukowa, którą super się czyta. Przejrzyste przejście przez poszczególne epoki rozwoju Bliskiego Wschodu - nie tylko w zakresie sztuki, ale i historii. Dużo zdjęć ze wskazaniem, w którym muzeum daną pamiątkę starożytności można zobaczyć na własne oczy.

Polecam książki WAiF z tej serii. Są pisane przystępnie, czytelnik nie musi posiadać dużej wiedzy o temacie, do zrozumienia wystarczy bardzo ogólna wiedza o sztuce. Jednocześnie są wiarygodne, pisane przez uznane autorytety, jak Maria Poprzęcka czy Wiesław Juszczak (byli wykładowcy Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego). Mimo, że od lat niewznawiane, są łatwo dostępne w antykwariatach.

Książka jest rzetelnym źródłem wiedzy - w tym praktycznej - o dawnym Egipcie i jego odkrywaniu. Może nie płynie się przez jej treść, ale na pewno warto przeczytać. Zawsze relacja "praktyka" archeologa zawiera fascynujące informacje i smaczki, których teoretyk nie jest w stanie ująć. Plusem są przejrzyste mapki i liczne zdjęcia.

Skrótowe, ale rzetelne i bardzo przystępne kompendium sztuki polskiej doby renesansu i manieryzmu. Dla osób niezajmujących się zawodowo sztuką szczególnie pomocne w obeznaniu się z zagadnieniem są opisy zdjęć - krótkie, treściwe i wskazujące na cechy, pozwalające przyporządkować dany obiekt do nurtu.

Nie jest to może książka do końca aktualna, niemniej czyta się ją świetnie i można się z niej dowiedzieć naprawdę wiele ciekawych rzeczy. Autor pisze bardzo lekko i "nawiązuje bezpośredni kontakt z czytelnikiem", często odwołuje się do własnych wspomnień archeologa. Dodatkowym plusem jest duża ilość ilustracji.

Jeśli pani Basia ma milion fanów, to jestem jednym z nich. Jeśli pani Basia ma tysiąc fanów, to jestem jednym z nich. Jeśli pani Basia ma sto fanów, to jestem jednym z nich. Jeśli pani Basia ma sto fanów, to jestem jednym z nich. Jeśli pani Basia ma dziesięć fanów, to jestem jednym z nich. Jeśli pani Basia ma tylko jednego fana, to ja nim jestem. Jeśli pani Basia ma zero fanów, to znaczy że nie żyje.

Ostatnio czytam same udane książki i ten podręcznik do archeologii starożytnej Grecji również zasługuje moim zdaniem na wysoką ocenę. Wobec ogromu materii otrzymujemy w nim spójny, ciekawie poprowadzony i dobrze podzielony wykład kolejnych dziedzin sztuki greckiej. Nie jest to na pewno zadanie łatwe, dość powiedzieć, że M.L. Bernhard napisała syntezę liczącą cztery tomy, a E. Papuci-Władyka musiała zmieścić się w jednym. Odniosłem wrażenie, że lektura tego podręcznika pozwoliła mi z jednej strony usystematyzować wiedzę ogólną, z drugiej zaś poznać kilka niebanalnych zagadnień szczegółowych, co pokazuje, że egzemplifikacja najważniejszych problemów została dokonana sprawnie i instruktywnie. Na pochwałę zasługuje też dobrze dobrany materiał ilustracyjny, choć trochę szkoda, że nie udało się w pracy zawrzeć żadnych ilustracji kolorowych. Niemniej jednak jest to pozycja ze wszech miar godna polecenia dla miłośników antyku oraz archeologów, którzy i tak chyba muszą tę książkę przeczytać. Tomasz Babnis

Ciężka, podręcznikowa pozycja dla osób zainteresowanych historią sztuki, przy czym raczej dla tych, którzy zaczynają z nią przygodę albo nie są ekspertami w temacie. To takie raczej kompendium pojęć, stylów, okresów okraszone naprawdę dobrej jakości szkicami. Ogólnie dla laika pozycja ciężkawa ze względu na mnogość fachowej terminologii, niemniej poznawczo bardzo ciekawa i pożywna. Warto było przez nią przebrnąć. Tak, słowo przebrnąć najlepiej tu pasuje. Polecam wszystkim zainteresowanym tematem. Łatwo nie będzie, ale warto.

Książka - to Wybitne Dzieło. Pozwala przyjrzeć się ewolucji sztuki europejskiej - malarstwo, rzeźba, architektura - od końca antyku do połowy XX wieku. Wydanie z 2025 uzupełnia prawie 800 barwnych ilustracji ... Lektura obowiązkowa w czasach kiedy zalewa nas Antykultura, a "kuratorzy" twierdzą że sztuką jest to co "ONI" uznają za "sztukę"...

Dobry i zwięzły (zważywszy na ogromne ramy czasowe) opis historii Hiszpanii, od prehistorycznych początków do roku 1996. Książka podzielona jest na dwie objętościowo równe części - pierwsza to historia do 1808 roku, druga opowiada dzieje Hiszpanii od 1808 do 1996 roku. Powoduje to, że w drugiej części autor ma dużo więcej miejsca na ciekawe opowiedzenie zdarzeń tego czasu, przez co lepiej się tę część czyta. Trochę szkoda, że pierwsza część to taki szybki galop przez epoki, interesowały by mnie bowiem czasy Izabeli i Ferdynanda Katolickich i trochę bardziej szczegółowy opis królestw muzułmańskich w Hiszpanii.