Polska może być lepsza

Na kanwie ostatnich zmian w Stanach Zjednoczonych i w konsekwencji zaprzysiężenia 47. prezydenta Stanów Zjednoczonych, Donalda Trumpa, postanowiłem przyjrzeć się postaci, która mocno wspierała Trumpa w ostatnich wyborach. Sięgnąłem po biografię Elon Musk autorstwa Waltera Isaacsona. Ta książka wciąga bardziej niż Steve Jobs tego samego autora. Musk to człowiek, którego życie to rollercoaster, a każde wyzwanie, jakiego się podejmuje, zdaje się niemożliwe. 🚀 Biografię Muska czyta się z zapartym tchem. Jest barwną postacią, która działa impulsywnie, na granicy zdrowego rozsądku – momentami wręcz maniakalnie. Niesamowite było śledzić historię człowieka, którego wcześniej widziałem w mediach, a teraz mogłem skonfrontować jego życiowe wybory z tym, co ja sam robiłem w tym samym czasie. Szkoda, że moje dokonania nie wyglądają tak imponująco. 😉 Na czym zarobił pierwsze pieniądze i na co je wydał? Dlaczego powstało The Boring Company? Skąd zamiłowanie do absurdalnego brytyjskiego humoru spod znaku Monty Pythona i dlaczego Autostopem przez galaktykę jest tak ważną lekturą dla właściciela firmy, która projektuje ubiory dla przyszłych kolonizatorów Marsa? Dlaczego rakiety SpaceX straciły nogi? Nie brakuje tu ciekawostek, takich jak pomysł na przenośny miotacz ognia czy perfumy o zapachu przypalonych włosów. Albo historie o Starlinku na wojnie w Ukrainie – dlaczego Musk zdecydował się odciąć Starlinkowy internet poza granicami kraju? A Neuralink? Czyli: połącz się myślami ze swoim smartfonem! 💻 Nie wspomniałem jeszcze o Tesli, a przecież na początku te samochody (aby zwiększyć produkcję) powstawały w hali namiotowej. Albo o rytuale malowania sprayem ❌ pomarańczowych krzyżyków na robotach, które spowalniały proces produkcji – te oznaczone wylatywały przez dziurę w ścianie fabryki na przyzakładowy parking. Za duża robotyzacja też może być problemem! Jeśli chcecie zrozumieć, co napędza tego człowieka i dlaczego zmienia nasz świat, musicie przeczytać książkę Isaacsona. Mało jest ludzi wystarczająco szalonych, by marzyć na taką skalę i jeszcze realizować te marzenia. Biografia Muska to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto wierzy, że granice istnieja tylko w naszych głowach. 🚀

Oceniłabym wyżej, gdyby nie Tomasz Lis. Miller, fantastyczny rozmówca (wszystkie gwiazdki dla niego). Lis...no chyba ja ciekawiej bym przeprowadziła tę rozmowę. A to podobno świetny dziennikarz. Panie premierze, proszę nie rozmawiać, proszę napisać samemu;)

Lektura książki profesora Meissnera wywołuje we mnie paradoksalne emocje. Jest to pozycja zdecydowanie bardziej wymagająca niż internetowe wykłady prof. Meissnera, czy Dragana, ale... mimo to czyta się ją z lekkością. Należy jednak powiedzieć uczciwie: niemal nic z niej nie rozumiem. Protestuję wobec nazywania tej niewątpliwie ciekawej pozycji książką popularnonaukową. Owszem, to nie jest pozycja akademicka, ale też nie popularnonaukowa.

Przed czytaniem tej książki miałem wyrobione zdanie o prezydencie Kwaśniewskim i nie była to zbyt pochlebna opinia. Przyznam, że po lekturze mój punkt widzenia nie zmienił się o 180 stopni, jednak muszę stwierdzić, że niniejszy reportaż mi wiele spraw rozjaśnił. Czasem tkwi się w przekonaniu o kimś nie znając jego historii. Wywiad Aleksandra Kaczorowskiego otwiera drzwi do zrozumienia znaczących kwestii, którymi prezydent Kwaśniewski kierował się podejmując ważne dla Polski decyzje podczas swoich dwóch kadencji, a także w okresie zanim wystartował w wyborach. Decyzji, dzięki którym kraj po dziś dzień zyskuje gospodarczo, ale i potyka się moralnie. Pytania, choć generalnie zadawane dość chaotycznie, wydają się wydobywać istotę myślenia włodarza ówczesnego państwa, a jednocześnie męża i ojca. Miałem wrażenie, że tak jak same pytania, tak i odpowiedzi respondenta zdają się czasem odbiegać od sedna sprawy. Kwaśniewski wielokrotnie dopuszcza się w nich dygresji, jednak w ujęciu ogólnym sprawiają one dobre wrażenie. Spodziewałem się, że większa część tego wywiadu-rzeki będzie badała zdanie Kwaśniewskiego w sprawie konfliktu na Ukrainie. Były prezydent w każdym ze swoich wywodów wykazuje się dużą wiedzą. Ujawniają się jego kompetencje lingwistyczne, umiejętności bacznej obserwacji świata oraz przewidywania zdarzeń na mapie politycznej. Pokazuje oblicze mentora, nauczyciela, ojca narodu, z uwagami którego warto budować korzystne i trwałe relacje na każdym szczeblu kariery. Nie pozostawia przy tym złudzeń, że pełniąc czołowe funkcje w państwie należy mieć przede wszystkim szacunek do ludzi, tolerancję dla odmiennych ideowo, a także spory dystans do siebie. Obszerność tego wywiadu nie gwarantuje uzyskania wyjaśnienia wszystkich kluczowych kwestii, które wieku czytelników chciałoby uzyskać, ale z pewnością nie da się oprzeć wrażeniu, że książka Kaczorowskiego to dobry podręcznik historii współczesnej.

Usiadłem do lektury i przepadłem. Fantastyczna opowieść nabita konkretem, jednak widzę w tej książce pewien zgrzyt - przedmowa. Jej autor zapewne przeczytał treść zasadniczą, ale chyba odnalazł w niej tylko to co chciał odnaleźć. Pozycja obowiązkowa dla każdego zainteresowanego peerelem od kuchni.

Forma tej książki to mieszanka autobiografii zrealizowanej za pośrednictwem wywiadu rzeki, gdzie odpowiadający steruje rozmową. Generalnie ciężko to się czyta. Czy warto? Marenches to szlachcic i były szef francuskiej Służby Dokumentacji Wywiadu i Kontrwywiadu. Ilość osób, które znał na całym świecie przytłacza. Ogólnie wszystko mu się udawało. To nie kpina z mojej strony. Trzeba brać pod uwagę, że jest to pisane, czy tam mówione po latach. Brak wzmianki o wykształceniu. Zaczyna się od jego dworku w Normandii i okupacji niemieckiej. Zaraz jest obszerna historia przejście przez Pireneje i to nie w celach rozrywkowych. Po tym zostaje adiutantem, tłumaczem przy jednym z francuskich generałów. Nazwisko robi swoje. Przyda się znać kolejność francuskich prezydentów, historii (np. Iran i Chomeini). Ma wielki szacunek do ZSRR i krajów z byłego bloku wschodniego za bardzo dobry wachlarz pracy. Jest wzmianka o Solidarności i zamach na papieża. Tu nie ma żadnych Jamesów Bondów tylko znajomości.

Czytałam "Nie ma rzeczy niemożliwych..." i chyba można powiedzieć, że tamta książka mi się bardziej podobała. Tutaj spora część była z niej zaczerpnięta, w sumie i tak dość dużo nie pamiętałam z tamtej pozycji, ale jednak byłam trochę niepocieszona, że nowego materiału wyszło tak mało (lekko ponad sto stron, duża czcionka). Treści są mocno różne, te nowsze są bardziej anegdotyczne, większa część odnosi się typowo do judaizmu i też jest jakby bardziej ogólna, bo we wcześniejszej jednak były głównie treści związane z Polską, czy życiem rabina, tutaj było sporo więcej o religii, "żydowskim światopoglądzie", czy jak by to ująć, i chociaż dla mnie osobiście te nowe były chociażby bardziej istotne czy w pewnym sensie ciekawe, to jednak ani nie miałam efektu nowości, ani nie otrzymałam wystarczająco długiej książki =>. Czyli jestem jednak trochę rozczarowana pozycją, zakupu nie żałuję, ale jak na cenę z okładki to nie jest tania. Nie żebym chciała powiedzieć, że niewarto, ale pod kątem cenowym może się bardziej opłacać dla całkowicie nowego czytelnika + mającego malutki kontakt z tematyką. Ja chciałam więcej, trochę się obeszłam smakiem, może to przeżyję, ale zabieram dwie gwiazdki.

Jakub Füger I cała rodzina Fügerów oraz Augsburg jako epicentrum finansów w tamtych czasach to bardzo ciekawa mieszanka tematyczna. Niesamowita postać głodnego bohatera, który jak szachista przewidywał kolejne ruchy swoich „klientów” i przeciwników. Bez wątpienia bardzo inteligentny i wykształcony człowiek, który odnalazłby się i w dzisiejszych czasach. Człowiek, który potrafił obracać pieniędzmi, znał mechanizmy handlu i świadczył swoje usługi największym ludziom swoich czasów.

Audiobook, czyta Roch Siemianowski. Myślę, że mało mieliśmy w historii "szarych eminencji". Może za czasów pierwszych Jagiellonów znalazłoby się ich ze dwóch czy trzech. A potem było coraz trudniej. Szara eminencja, żeby rozwinąć swój talent musi stać za jakimś władcą czy rządem a polityka późniejszych królów w zasadzie nie była samodzielna. Potem zabory. W dwudziestoleciu zasadniczo byli same "szare eminencje" albo przynajmniej tacy co to chcieli nimi być. Retinger też nie trafił w dobry dla siebie czas ale i tak ilość spraw, które podejmował i tych, które mu się udało doprowadzić do skutku jest imponująca! I oczywiście - jak to w "polskim piekle" miał całą masę wrogów, którzy go oskarżali o wszelkie zło. Do dziś ten klimat oskarżeń się za nim ciągnie.A nawet nie tyle oskarżeń ile pomówień - zrobiłem krótki przegląd w Internecie: bardzo wielu ludzi o nim wspomina, wszyscy twierdzą, że zrobił to czy tamto świństwo, ale w zasadzie nikt nie powołuje się na żadne konkretne dokumenty czy świadectwa. Widać, że autor (Podgórski) włożył ogromną ilość pracy, żeby zweryfikować to wszystko co się o Retingerze mówi i pisze. Chwała mu za to! Aczkolwiek w staraniu o obiektywizm chyba poszedł za daleko... Większa część książki to jest dobrze opowiedziany i udokumentowany życiorys, ale potem zaczyna się roztrząsanie szczegółowych elementów, tych w których jest najwięcej kontrowersji: czy był obcym agentem (a w zasadzie czyim był agentem bo co do tego, że był to prawie wszyscy się zgadzają ;) ), czy był masonem itp. Oczywiście, ważne jest zbadanie tych wątków ale godzina roztrząsania czy Retinger był masonem to jednak trochę zbyt wiele. Zwłaszcza, że to nie miało w tym przypadku kluczowego znaczenia - nie wystarczy przecież zapisać się do tej czy innej masonerii (a były przynajmniej trzy znaczące), żeby od razu można było dzwonić do Churchilla kiedy się tylko chce. W masonerii też trzeba było wyrobić sobie pozycję (o ile faktycznie Retinger do masonerii należał, co nie jest nawet znacznie uprawdopodobnione). Warto znać Retingera, warto poznać go z tej książki.

Książka poświęcona nie tyle jednej z najważniejszych osób w aktualnej europejskiej polityce, ale znakomicie opisująca prawą stronę włoskiej sceny politycznej od zakończenia II wojny światowej aż po czasy współczesne, kiedy to właśnie Pani Meloni przejęła ster włoskiej prawicy. Polecam osobom interesującym się polityką i historią nie tyle Włoch co ogólnie Europy.

Bardzo ciekawa biografia/historia wybitnych polskich matematyków - Banacha, Ulama i kilku innych może mniej znanych ale również zasłużonych. Jako naukowca pracującego w Polsce ciekawi mnie czy obecnie mogłaby powstać podobna grupa jak lwowscy matematycy i czy możliwa byłaby taka historia jak Banacha, który zdobył doktorat i kolejne stopnie naukowe choć nie skończył studiów.

Książkę kupiłem w zasadzie pod wpływem chwili. Choć nie lubię historii Polski czasów komunizmu i po 1989 roku, sama postać Balcerowicza, a także jego reformy, mnie niezwykle interesują. Ekonomista od początku był politykiem kontrowersyjnym, ale współcześnie coraz częściej próbuje mu się odebrać wielkie zasługi. Kiedyś fascynowała mnie też Margaret Thatcher, z którą wicepremier ma chyba dużo wspólnego. "Trzeba się bić" to wywiad-rzeka. Nazywany jest także biografią Balcerowicza, choć warto podkreślić, że w książce zdecydowanie dominuje okres, kiedy minister był aktywny politycznie, a więc lata 1989-1991 oraz 1995-2000 i czas jego prezesury w NBP 2001-2007. O innych okresach życia, jak np. dzieciństwo, czy o poglądach Balcerowicza na tematy gospodarcze czy państwowe także poświęconych jest kilka rozdziałów. Odniosłem wrażenie, że przekonania wicepremiera są trochę skostniałe. Świat znacząco się zmienił przez ostatnie kilkadziesiąt lat, a wydaje się, że ekonomista nadal stoi przy teoriach głoszonych przez jego autorytety gospodarcze z XX wieku. Wielokrotnie wspomina, że jest otwarty na dyskusję, jednak jego poglądy nie zmieniają się od dawna. Niektóre sformułowania powtarza jak mantrę, jak dogmatyk, jak ślepy wyznawca, sądząc chyba, że jeśli dana teoria była zła x lat temu, to zgubna jest także teraz. Przed sięgnięciem po książkę, gdzieś z tyłu głowy straszyło mnie widmo, że ten wywiad będzie bardzo blisko fabularyzowanych opowieści, że Balcerowicz będzie się kreował na bohatera dynamicznego, tzn. pokaże ewolucje, jak w nim zaszła - od człowieka z proletariackiej rodziny, zupełnie niezainteresowanego polityką do ministra, wicepremiera, od którego zależała przyszłość kraju. Ale tak, na szczęście, nie jest. Balcerowicz z wielką błyskotliwością opowiada o swoim życiu, tak że czytelnik nie może oderwać się od lektury. Bałem się również tego, że "Trzeba się bić" będzie zwyczajnie przestarzałe. Nie mogłem się bardziej mylić. Polemizowałbym z niektórymi przekonaniami ministra, ale zadziwia mnie to, że w zasadzie przewidział przyszłość i tego nie śmiem mu odebrać. W aspekcie gospodarczym, ale też socjalnym, padło w książce wiele zagrożeń, które spełniają się na naszych oczach w kraju pod rządami PiS-u. Pułapki socjalne, populizm, rozpasanie ludzi żyjących na zasiłkach to tylko kilka z nich. Z biegiem czasu wywiad ten tylko zyskuje na wartości. Wracając jeszcze do gatunku pozycji, to zahacza ona o książkę historyczną, biografię oraz wywiad. Jeśli chodzi o ten ostatni, to pewnie istnieje kilka szkół przeprowadzania rozmów. Marta Stremecka drąży, dopytuje, ale jednocześnie daje wielkie pole do popisu rozmówcy. Sama nie dorównuje mu pod względem wiedzy, chociaż stara się czasami z nim polemizować. Często Balcerowicz wydaje się prowadzącą po prostu zawstydzać. Minister w fascynujący sposób opowiada o gospodarce, niemalże jakby była jakimś bożkiem, znajdowała się poza zasięgiem ludzi. Ja nie potrafię zrozumieć mechanizmów wolnego rynku, kapitalizmu czy ogólnie gospodarki. Nie mieści mi się w głowie, że człowiek mógł stworzyć tak skomplikowany system, który często odwraca się przeciwko własnemu stwórcy, bywa, że jest ekstremalnie trudny do kontrolowania. Jeśli chodzi o wydanie, nie mam nic do zarzucenia wydawnictwu Czerwone i Czarne. W książce jest wiele zdjęć z archiwum prywatnego Leszka Balcerowicza. Nawet czarno-białe znacząco wzbogacają treść "Trzeba się bić".

Książka podzielona w zasadzie na 3 rozdziały: początki firmy i historia osobista, KS Cracovia, rozwijanie firmy i przemyślenia na temat biznesu, podejścia do niego i organizowania jego pracy. Prawdopodobnie każdy kto sięgnie po tę książkę już wcześniej w mniejszym lub większym stopniu otarł się o postać profesora, często to otarcie polega na znajomości jego osoby z popularnych, w pewien sposób kontrowersyjnych wypowiedzi, które zaczęły żyć swoim życiem wyrwane z szerszych kontekstów. W tej książce raczej tego się nie doszukamy, znajdziemy za to dosyć kompleksową opowieść o człowieku oraz o jego dwóch de facto dzieciach - Comarchu i Cracovii. Jest tam także sporo informacji na temat czasów w których przyszło mu się kształcić, rozwijać naukowo, rozpoczynać i rozwijać biznes oraz angażować w sport. Oczywiście tego typ książki zawsze stara się przedstawiać człowieka w jak najlepszym świetle co trzeba mieć gdzieś z tyłu głowy, ale i tak uważam że warto sięgnąć po tę pozycję, która pozwoli może lepiej zrozumieć jego osobę i postrzeganie świata, które wynikało z szerokich doświadczeń. Moja ocena byłaby o 1 gwiazdkę wyższa gdyby nie to, że niektóre wątki powtarzały się (chyba niepotrzebnie) w różnych miejscach książki. W każdym razie dobrze że taka książka powstała, że zdążyła powstać.

Fascynujący obraz tytułowej postaci - człowieka wielu talentów, niespożytej energii, odważnego (a może i brawurowego), który jednak nie jest przedstawiony jednowymiarowo, więc możemy również poczytać o jego pomyłkach i porażkach. Warto zwrócić uwagę na pokazaną postawę prezydenta USA i rządzących USA elit do II WŚ toczącej się w Europie (kasa, kasa) oraz ich fascynację Rosją. Bardzo to przypomina aktualne gierki Trumpa. Warto też zwrócić uwagę na powtarzający się schemat myślowy wielu polityków: dajmy Hitlerowi (Putinowi) tym razem jeszcze to, co chce, na pewno mu to wystarczy i już będzie miłym, cywilizowanym gościem do robienia interesów. Podobno historia uczy, szkoda tylko że tak niewielu chce wyciągać wnioski z tragedii tak licznych.

Winston Churchill to postać, która jest z pewnością zakorzeniona w pamięci zbiorowej obywateli Europy i USA a także być może innych części świata; początek jego władzy przypadł na słynny 1940 r. kiedy to sprzeciwił się jakimkolwiek negocjacjom z Hitlerem. Jednak czy był to początek jego historii? Zdecydowanie nie! Już 40 lat wcześniej był bohaterem w Wielkiej Brytanii za brawurowe osiągnięcia w czasie wojen burskich - brał także udział w innych konfliktach kolonialnych na podstawie których wydawal popularne już za jego życia książki. Winston Churchilla nie powinno się kojarzyć tylko z czasami II wojny światowej; był on także pisarzem, malarzem - każdemu polecam poznać jego historie.

Putin jest u władzy już ponad ćwierć wieku i nie zanosi się, żeby miało się to zmienić. Zaczynał w KGB, wysłany na placówkę do Drezna. Z bliska widział jak upadał system komunistyczny (jakże symboliczny mur berliński), widział chaos jaki ogarnął jednoczące się dwa państwa niemieckie. Powróciwszy do rodzinnego Sankt Petersburga, bez pomysłu na siebie, w końcu został prawą ręką burmistrza, potem szefem służb, premierem, aż w końcu prezydentem Federacji Rosyjskiej, chociaż myślę, że ze względu na staż i bezmiar władzy, śmiało można go nazywać carem. Jaką postacią Putin jest, każdy lepiej, lub gorzej wie. Wzbudza zdecydowanie skrajne emocje, 25 lat rządów pełne jest wielkich wydarzeń- wojna w Czeczenii, w Ukrainie, Igrzyska w Soczi, mistrzostwa świata w piłce nożnej, imperialistyczne zapędy. Ta książka to dogłębna analiza tej jakże złożonej postaci, od samych początków, aż do roku 2015. Brak tu współczesnych wydarzeń, ale z pewnością jeszcze niejedna książka na jego temat zostanie napisana.

Bardzo ciekawe było dowiedzieć się więcej o osobie, która miała przez wiele lat tak ogromny wpływ na świat. W Polsce pamiętana jest tylko przez pryzmat kryzysu z lat 2015/16 i zasadniczo znienawidzona (stąd takie oceny i opinie książki). Dowiedziałem się z książki wielu ciekawych rzeczy. Przede wszystkim, ta książka to jest produkt ciężkiej pracy. Jest pełna treści. Przychodzi do głowy słowo "solidność"i to ma związek z tym że Merkel jest z wykształcenia naukowcem, z samego przyzwyczajenia opiera się na faktach. Niemcy nie umieją niczego rozrzedzać, dają wszystko w formie gęstej, może to nudne, ale uczciwe. Bardzo trudno napisać prawie 700 stron o życiu polityka. To są same spotkania, negocjacje, głosowania, konferencje prasowe. Nie wiem kiedy politycy mają czas by coś na spokojnie przemyśleć. Na szczęście mają doradców, którzy w danym temacie się specjalizują. Badzo ciekawe było czytać o tym jak w tych latach myślano o interesie narodowym. europejskim i światowym. W Niemczech te akcenty rozkładają się inaczej niż w innych krajach. Merkel cierpliwie wyjaśnia dlaczego o tym czy tamtym myślała w taki a nie inny sposób. Jest elegancka, zostawia miejsce na możliwość, że się myliła. Była politykiem z gatunku "deep thinker". Takich obecnie jest bardzo niewielu. W książce brak kontekstu historycznego sprzed 1945 roku, możliwe że przed pisaniem podjęto decyzję by o tym nie wspominać, bo książka musiałaby mieć ponad 1000 stron. Merkel pisze tylko o tym czego była świadkiem. My w Polsce widzimy Niemcy przez okulary historyczne, ona widzi Niemcy z prespektywy własnego osobistego doświadczenia, czyli DDR i unifikacja to jej podstawowe doświadczenie. Wydaje mi się, że marzyła o tym by przeksztalcić ten kryzys uchodźczy w jakiś moment przełomowy, moment wielkiej humanitarnej solidarności. I ten moment był, tak jak potem w Polsce z Ukraińcami. W kryzysie uchodźczym (i w innych sprawach też) czuje się jej chrześcijańskie i komunistyczne korzenie jednocześnie. Oczywiście, dla polskiego czytelnika, dyskusje o zmaganiach międzypartyjnych i wewnątrzpartyjnych nie są zbyt ciekawe, więc są w książce momenty dla nas nudniejsze. To nie jest dzieło literatury, ale dzieło reporterskie. Ta książka to dokument czasów kiedy nie było szaleństwa fake news, nie było AI, obywatele wierzyli w system dużo więcej niż teraz. Putin dopiero zaczynał ofensywę dezinformacyjną na całym Zachodzie. Dało się myśleć jaśniej i przejrzyściej, czytało się po prostu poranne gazety lub oglądało wiadomości w telewizji. Bardzo umiejętnie Merkel pisze o osobach, które żyją i dalej działają w polityce. Otwarciej pisze o tylko o kilku osobach (Bush, Putin, Trump). Unika na przykład krytyki Kaczyńskich. Ciekawe że Merkel ma polskie korzenie. O tym chcielibyśmy coś więcej poczytać, ale ta książka nie była pisana dla Polaków. Podejrzewam że z jej "prawdziwym" nazwiskiem, Kaźmierczak, nie zostałaby kanclerzem Niemiec.