Mitologia słowiańska i polska

Minęło już trochę czasu od kiedy zaglądałam do książek pana Baranowskiego. Jak do tej pory znałam jego badania na temat demonologii ludowej czy procesów czarownic. Ta książka z kolei poruszyła przyziemną, ale nie mniej ciekawą tematykę. Jak wiadomo, mieliśmy w okresie Rzeczpospolitej Obojga Narodów (czy jak autor często określa: Rzeczypospolitej) kilka stanów społecznych. Szlachta, duchowieństwo, mieszczanie i chłopi to podział, którego każdy zna. Jednak nie oni byli przedmiotem zainteresowania pana Baranowskiego. Jego uwagę przykuły ludzie spoza tego sztywnego podziału, a była to całkiem liczna grupa przeróżnych indywiduów, którzy byli mniej albo bardziej związani z gościńcem. Czym był w ogóle gościniec? Był po prostu dawnym odpowiednikiem dróg. Gościniec posiadał liczne wytyczone szlaki, które łączyły ze sobą popularne w XVII czy XVIII wieku miejscowości. Często można spotkać po drodze przeróżne gospody, karczmy czy popularne w tamtym czasie młyny. Autor bardzo wyraźnie przedstawił XVII i XVIII-wieczną rzeczywistość. Nie czynił tego w tak brutalny sposób jak pan Janicki w swojej książce „Pańszczyzna”, ale można również w książce pana Baranowskiego zauważyć, że nie były to dla ludzi przyjazne czy bezpieczne warunki do życia. Nie było łatwo znaleźć sobie miejsce w tej dzikiej rzeczywistości, a już szczególnie ciężko mieli ci, którzy nie posiadali stałego miejsca zamieszkania, zajęcia czy jakiegoś majątku. Taką grupę określano jako ludzi luźnych. A kto należał do ludzi luźnych? Mamy przede wszystkim przeróżnych tymczasowych pracowników jak flisaków, traczy, rzemieślników, ludzi zajmujących się wypasem i transportem bydła, świń czy gęsi. Mogą też do nich należeć wędrujący po wioskach czy jarmarkach przeróżnego pochodzenia kramarze, którzy handlują prawdziwą albo mniej prawdziwą biżuterią, materiałami, lekarstwami, dewocjonaliami itp. Nie brakowało też różnej maści wędrownych artystów, którzy chcieli zarobić na swoim talencie. Do ludzi luźnych zaliczano też pielgrzymów, którzy cieszyli się dużym poważaniem wśród wierzącej ludności, żołnierzy, szpiegów i trudniącymi się przeróżnymi zajęciami cyganów. Na gościńcu można było też spotkać wielu zbiegłych z przeróżnych warstw społecznych oraz oczywiście żebraków, u których rozwinął się nawet specjalny żargon. Do grupy ludzi luźnych zaliczano też osoby z przestępczego półświatka, jak zawodowych szulerów, złodziei, grupy zbójników, morderców, prostytutki, handlarzy żywym towarem, którzy wciągnęli naiwnych albo do tatarskiej niewoli, albo do przymusowej służby wojskowej. Mogło się wydawać, że zdobycie jakikolwiek informacji o ludziach luźnych było trudnym przedsięwzięciem. Autor pozyskiwał swoje materiały z sądowych aktów, które prowadzono wtedy skrupulatnie w miastach. Z protokołów można się nie tylko dowiedzieć o przestępstwach, ale też o życiu danego oskarżonego czy świadka. Można się też dowiedzieć, co przywiodło ludzi na gościniec. Autor przybliżył nam też w tej książce samo działanie wymiaru sprawiedliwości, w którym nie było czasami zbyt wiele tej… sprawiedliwości. Sędziowie, o ile można ich tak nazwać, nie byli kompetentni i patrzyli często przez palce, gdy na ławie oskarżonych stawała osoba z wyższej warstwy społecznej. Z kolei kary za takie „przestępstwa” jak bigamię, zdradę małżeńską czy czarownictwo były nie do pozazdroszczenia. Zresztą nawet za najmniejsze przewinienia czy ślady podejrzenia można było przypłacić w Rzeczypospolitej swoim gardłem. Nakreślona w tej książce gościńcowa rzeczywistość nie była więc usłana różami. Wolność i swoboda nie dawała takiej radości, jak mogło się współczesnemu człowiekowi wydawać. Ludzie luźni byli wystawieni na własne ryzyko. Mogli łatwo paść ofiarą napaści, rewizji, oszustwa czy kapryśnej pogody. Gdy stawali się z kolei niezdolni do pracy, często lądowali w nędznych przytułkach i zostawali żebrakami. Tylko sprytni kombinatorzy potrafili odnaleźć się w tej marginalnej rzeczywistości.

Zdecydowanie wartościowa pozycja, jeśli chodzi o temat mitologii słowiańskiej, choć zanim się za nią weźmie trzeba mieć na uwadze parę trudności, jakie może ona sprawić w lekturze. Sam język jest mocno akademicki i niestety mało płynny, więc trzeba się mocno skupiać, by zrozumieć sens czytanych zdań. Zdarzyło mi się nawet, że niektóre rozdziały musiałam czytać dwa razy, by faktycznie przyswoić sobie ich treść. Co do samej zawartości - jest ona równie wymagająca co styl. Autor przytacza wielokrotnie wyniki badań terenowych i związane z nimi statystyki, dotyczące wyobrażeń omawianych istot demonicznych w wybranych regionach Polski. Poza tym pojawiają się fragmenty podań, legend i baśni, w których bohaterami są właśnie słowiańskie demony. Są to bardzo interesujące informacje, jednak wyobrażam sobie, że nie każdy może szukać faktów tego typu. Poza nimi można oczywiście znaleźć w książce bardziej ogólne opisy danych demonów, jednak i one nie są zbyt łatwe w odbiorze (o czym już wspomniałam wcześniej, to właśnie one wymagały ode mnie powtórnego przeczytania). Podsumowując, "Polska demonologia ludowa" nie nadaje się raczej na sam początek zgłębiania tematu mitologii słowiańskiej, nie jest to też lekka lektura do czytania w ramach relaksu. Nie mniej jednak nadal ją polecam, choć radzę się za nią wziąć dopiero po przeczytaniu innych, bardziej przystępnych pozycji (jak na przykład "W kręgu upiorów i wilkołaków" Baranowskiego).

Manuskrypt przetłumaczony na język polski. Pokazuje jak działała instytucja inkwizycji i jakimi krokami kierowała się by ująć heretyków. W sumie są mniej kategoryczne niż słyszało się na lekcjach historii. Ciekawe, choć zaszłości językowe troszkę utrudniają odbiór.

Bardzo uważna relektura po latach. Nie dziwię się, że książka jest polecana jako wprowadzenie w temat, bo to bardzo bogata treściowo, a jednocześnie zupełnie przystępna synteza (są nawet tabelki bóstw i demonów <3). Dla mnie nawet trochę zbyt przystępna i gładka, bo chciałoby się widzieć przy każdym zdaniu dokładny przypis bibliograficzny, no ale takie rzeczy to nie w literaturze popularnonaukowej. Wyjątkowo ciekawy rozdział ostatni o junakach, czyli obszarze wierzeń i tradycji często pomijanym w takich religijno-mitologicznych syntezach. Jedynym minusem trochę trącące ideą szlachetnego dzikusa rozważania o tym, jak to starożytni Słowianie żyli w zgodzie z naturą, panie dzieju.

Moja pierwsza przeczytana książka na temat słowian. Jak dla mnie bardzo wartościowa i cieszę się, że to właśnie po nią sięgnąłem jako pierwszą. Jako dziecko nie rozumiałem jak powstała mitologia grecka czy rzymska. Po co ktoś wymyślił sobie bożków i całą tą bajkę na ich temat oraz dodatkowo kazał w to wierzyć innym? Było to dla mnie głupie i niepojęte. Autor zaspokoił moją dziecięcą ciekawość, ponieważ dokładnie tłumaczy jak powstała cała religia dawnych słowian i jak doszło do jej zaniku. Opisuje wyobrażenia bogów, obrządki ich czczenia, wskazuje miejsca ich kultu oraz które z tamtych wierzeń zachowały się w naszym dzisiejszym społeczeństwie jako zwyczaje (a okazuje się, że jest ich mnóstwo). Dodatkowo autor podaje nam infromacje na temat odkrytych totemów i posągów, które zachowały się do naszych czasów, oraz mówi gdzie one teraz się znajdują. Dla mnie jest to kopalnia wiedzy na temat naszych przodków plus swego rodzaju mapa po ich pozostałościach na terenie naszego kraju. Autor bardzo mnie zaciekawił tematem i po przeczytaniu tej pozycji, sięgnąłem po następne jego dzieła. Serdecznie polecam.

Świetna, ponadczasowa książka, na co wskazuje fakt, że do dziś wiele książek na temat wierzeń Słowian wymienia ją jako jedną z kluczowych pozycji w bibliografii. Korzystają z niej także rodzimowiercy. Czy jest to jednak książka dla każdego? Zdecydowanie nie. Osoby szukające jedynie prostej książki o mitologii, przedstawiającej wszystkich bogów, wszystkie święta, mity i demony, nie przebrną przez tę książkę ze względu na naukowy język i wiele odniesień do badań, niepewności całej istoty niektórych postaci. Urok słowiańskich wierzeń i badań nad nimi. Dla każdej osoby żywo zainteresowanej rodzimymi, słowiańskimi wierzeniami, gotowej do przebrnięcia przez naukowy język i zrozumienia, że nie jest to temat tak zbadany jak chociażby grecka mitologia, będzie to istna perełka i cenne źródło wiedzy.

Z racji premiery "God of War: Ragnarok" wypadałoby sobie przypomnieć mitologię skandynawską, a książka Słupeckigo jest najlepszą opcją na zrobienie tego. Autor we wstępie wskazuje na liczne braki źródeł i wiele wersji danej postaci, czy też sytuacji z nią związanej. Daje to spore pole do interpretacji i przedstawiania swojej wizji danego mitu. Co do książki. Trzeba się mocno wczytać, żeby wyłuskać treść. Przypomina to trochę książki o zespołach metalowych, gdzie takowe rozgałęzienie jest konieczne, celem zrozumienia genezy utworów, czy członków zespołu. Nie mniej jednak warto, przynajmniej żeby wiedzieć, co mówi Mimir podczas gry.

Autor analizuje pisma sądowe z przełomu XVII i XVIII wieku, bohaterami swojej książki czyniąc osoby wyjęte spod ówczesnego prawa. Nie była to dla mnie aż tak fascynująca lektura jak w przypadku „W kręgu upiorów i wilkołaków” oraz „Pożegnania z diabłem i czarownicą”, ale też nie powiem, żeby czytało się jakoś dużo gorzej. Dzięki tej lekturze łatwo wyobrazić sobie, co niosło ze sobą życie w dawnej Polsce. Wytrącały mnie z równowagi błędy, literówki w tekście, których było całkiem sporo („ipowsizechnie” już na pierwszej stronie…), za to duży minus dla redakcji. Polecam czytelnikom interesującym się historią.

Autor ( 1855 - 1928 ) Bronisław Londyński, pisarz i tłumacz, pierwszy przetłumaczył " Zbrodnię i karę " w 1887 r. Pisarz płodny, ale nisko oceniany przez krytyków. Zmarł w przytułku. Książka jest ceniona jako źródło wiedzy o słowiańskiej tożsamości. Pierwsze wydanie książki, przed 1918 rokiem, daje gwarancję autentyczności prezentowanych ( 35 ) utworów. POLECAM !!!

Temat czarownic, jak pokazuje seria "Wierzenia i zwyczaje" to nie jedynie "problem" Polski. Mało tego, to u nas pogoń za czarownicami rozpędzała się wówczas, kiedy kraje zachodnie wyciszały już swoją aktywność. Jeśli miałbym porównywać zawartość treści przedstawionej przez Dietera Breuersa najbardziej przypomina rzetelną pracę Jacka Wijaczka i książki "Czarownicom żyć nie dopuścisz". To bardzo dokładny przegląd spraw jakie toczyły się w krajach zachodnich na długo przed naszymi. Dokładnie opisane i dotyczące praktycznie wszystkich. Kobiet jak i mężczyzn, biednych czy też szlachetnie urodzonych. Bardzo dobra praca, która swoją drogą miała przygotować mnie na największy tytuł w tej tematyce "Młot na czarownice".

Rzetelna pozycja, którą polecam osobom chcącym zmierzyć się z tematyką wierzeń z okresu "słowiańskiego" w naszej historii :) Książka jest napisana ciekawie i, na szczęście, więcej w niej realnej naukowej analizy niż historycznego chciejstwa. Polecam.

Ta mała, niepozorna książeczka z jednej strony zawiera w sobie niewiele treści, z drugiej jest naszprycowana informacjami. Ma to swoje plusy i minusy. Z plusów dowiemy się tu naprawdę sporo, z minusów informacji jest tak wiele, że momentami można się pogubić zwłaszcza, że jest napisana niemal ciągiem. Wiele ma zbyt szerokie rozwinięcie by innym go poskąpić. Znajdziemy w niej rys historyczny i ewolucyjny mitologii celtyckiej - od starożytnej i pogańskiej po średniowieczną splatająca się z chrześcijańską. Przeczytamy tez sporo mitów i legend o bohaterach , czarodziejkach i boginkach (bo początkowo to właśnie kobieta była dużo ważniejsza od mężczyzny), które niemal co chwila wplatane są w treść, dzięki czemu (według mnie) można łatwiej zobrazować sobie niektóre fakty czy przypuszczenia historyczne. Ogólnie rzecz ujmując przeczytałam z ciekawością choć momentami lekko nużyła mnie forma.

Niech nie przerazi was tytuł tej książki, ponieważ nie jest to kolejne tomiszcze szczegółowo opisujące męczeństwo każdego istniejącego świętego. Choć rzeczywiście znajdziemy tu niezwykłe historie oparte na życiu ludzi, którzy zasłużyli na wejście do Królestwa Niebieskiego, dzieło Vargasa i Zycha to przede wszystkim kopalnia wiedzy o regionalnych legendach. Opowieści te, inspirowane ludowymi wierzeniami, luźno nawiązują do konkretnego świętego lub biesa. Najczęściej jednak czytamy o interesujących przypadkach, których bohaterami są zarówno przerażające diabły, jak i prawi ludzie pokładający wiarę w duchowych przewodnikach. Każda z legend niesie cenny morał, a przy tym odwołuje się do polskiej kultury, ukazując również nasze narodowe przywary. W trakcie lektury można się pośmiać, przerazić, a nawet zmotywować do lepszego postępowania, wyruszając w podróż przez świat słowiańskiego folkloru. Styl książki jest gawędziarski i dynamiczny, co sprawia, że nawet nie zauważyłem, kiedy minął mi cały rok świętych – każdy rozdział opisuje bowiem wybrany dzień w roku, w którym wspomina się daną postać. Przy okazji poznajemy związane z tymi dniami tradycje. Czasem świętych ukazuje się jako opiekunów i pomocników, czasem jako sędziów, którzy karzą za złe uczynki. Biesy z kolei nie zawsze występują w negatywnej roli – nieraz okazują się uczciwsze od ludzi. Każdy, kto interesuje się krajoznawstwem i kulturą regionalną, znajdzie tu złoża barwnych podań, wzbogaconych przepięknymi ilustracjami. Bo jak można by nie wspomnieć o charakterystycznym stylu, w jakim tworzone są rysunki z serii „Legendarz”? Rozwijają one wyobraźnię i pomagają jeszcze głębiej wniknąć w niezwykły świat walk między czartami a bożymi wysłannikami. „Święci i biesy” to dzieło szczególnie mi bliskie, gdyż zawiera ogromną ilość niesamowitych opowieści, które będę mógł wykorzystać przy tworzeniu kolejnych filmów na moim profilu Poszukiwacz Legend. Z pewnością nie raz jeszcze sięgnę po tę książkę, by z przyjemnością zgłębiać świat naszych rodzimych legend.

Książka nie tylko prezentuje znane postaci ze słowiańskich mitów i podań, ale również odkrywa mniej znane, często zapomniane historie. Warto zaznaczyć, że prezentowane opowieści są ukazane w sposób niezwykle barwny i obrazowy. Jednym z atutów publikacji jest atrakcyjna szata graficzna.

[...] Nikczemne to było zgromadzenie. Patrząc po pyskach, możnaby było umrzeć z przerażenia, kto jednak zdobył się na trochę odwagi, sądził rzecz inaczej. Djabły bowiem nie są takie straszne, jak je malują, a najobrzydliwsze monstra najmniej drzy noszą ludziom szkody, gorsze są te piękne, wabne i układne, ale takich nie wiele jest na polskiej ziemi. 𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 𝐎𝐏𝐎𝐖𝐈𝐄Ś𝐂𝐈 𝐙 𝐃𝐑𝐄𝐒𝐙𝐂𝐙𝐘𝐊𝐈𝐄𝐌 ! 👻📚😱 No może z tym dreszczykiem trochę przesadziłam, ale "diabelska tematyka" wpisuje się w tę stylistykę. W każdym razie jak ci odetną dostęp do internetów, to czasami sięgasz po takie unikaty. Mamy tu do czynienia ze zbiorem przypowieści tudzież ludowych legend, pisanych dość archaicznym, ale zrozumiałym językiem. Zdaje się, że ten zestaw opowiadań/przypowieści, miał w czytającym wzbudzić pewien respekt przed "złym", no a za pomocą anegdot związanych z diabłami, występującymi tu w roli głównej, niejako dostarczyć czytającym garść informacji z nimi związanych. Najbardziej podobał mi się rozdział zatytułowany "Pokaranie Mefista", traktujący o "djable" Mefistofelesie pochodzenia niemieckiego, jak to z Polski został przepędzony 😁👍 W celach bardziej rozrywkowych, choć można też edukacyjnych warto zapoznać się z rodzajami, pochodzeniem oraz przeznaczeniem "diabelskiego rodzaju". Może okazać się ciekawym doświadczeniem czytelniczym. Dlatego 𝗣 𝗢 𝗟 𝗘 𝗖 𝗔 𝗠 ⵑ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 𝐃𝐋𝐀 𝐂𝐈𝐄𝐊𝐀𝐖𝐒𝐊𝐈𝐂𝐇 : Miałam okazję czytać wersję z 1930 roku "ŻYWOTY POLSKICH DJABŁÓW" NAKŁADEM TOW. WYDAWNICZEGO „PIONIER" (Spółka z ogran. poręką) Warszawa. SPIS ROZDZIAŁÓW: GDZIE JEST PIEKŁO I KTÓRĘDY DO NIEGO IŚĆ NALEŻY? strona 5 W JAKI SPOSÓB BORUTA ZOSTAŁ WOJEWODA 25 SZELMOSTWO BORUTY strona 45 WESELE KARCZMARKI JAGUNI storna 63 PAN PUŁKOWNIK ROGALIŃSKI . strona 77 DJABLA PARAFJA strona 97 POKARANIE MEFISTA. strona 115 ŻAŁOSNY ŻYWOT DJABŁA HEJDASZA strona 137 OPOWIEŚĆ Ο NΙΕPRZYJEMNYM DJABIE ROKICIE. strona 157 HISTORJA ŻARŁOCZNEGO DJABŁA FUGASA. strona 185 DJABEŁ OPĘTANY strona 211 DJABLI KALENDARZ strona 229

Brawa dla tłumacza, któremu udało się oddać iskrę i ducha tej poezji. Bawiłam się przednio, czytając te wersy. Do Lokasenny bywały podniosłe w tonie, natomiast rzeczona Lokasenna - czyli kłótnia Lokiego, który zwymyślał od najgorszych wszystkich uczestników biesady, na którą nie został zaproszony, włączając w to boską elitę oraz liczne grono kochanek - to już uczta dla osób lubujących się w złośliwych przytykach, gdyż znajdą tu inspiracji bez liku. Generalnie bardzo zabawne było zestawienie Thora - człowieka-młota... O, pardon, OD młota... z bystrym, przebiegłym, dwulicowym braciszkiem, jak również epickie poematy - już poważniejsze - o pozostałych bóstwach nordyckiej mitologii.

Bardzo dobre wprowadzenie do świata mitologii jak i kultury azteckiej. Co prawda książę czyta się dość ciężko, ale z takich strzępów informacji chyba ciężko byłoby wyłonić jasny i spójny obraz. Niemniej autorka moim zdaniem całkiem dobrze przedstawiła cały kontekst kulturowy. Z pewnością sięgnę po inne książki z tej serii i poszukam jakiś innych książek na temat kultury Mezoameryki :)

Zapomniane Lisioły Europy . W historii Europy i świata nie brakuje narodów, a właściwie ludów, które odcisnęły swoje piętno, po czym zniknęły, pozostawiając po sobie ledwie garść informacji oraz popiołów. Autor Jerzy Strzelczyk podjął się w książce „Zapomniane narody Europy” opowiedzenia 10 takich historii. W ten sposób czytelnik ma okazje poznać: Wenetów, Swebów, Alanów, Piktów, Longobardów, Wiślan, Chazarów, Obodrzytów, Jaćwięgów oraz Drzewian Połabskich. . I tak Lisioł leżakował na rzymskiej sofie z winogronami w łapce, piszcząc: *Tacycie, którzy barbarzyńcy się lepsi?* I wtedy mądry rzymski historyk odpowiedział „Peucynowie są lepsi, ale Wenedowie również nie najgorsi, nie to, co Fennanie”, po czym wtrąca się Ptolemeusz ze stwierdzeniem „Nie ma jak wielkie ludy Sarmacji” i w tym momencie Lisioł już tyłem wycofuje się w stronę Piktów. Futrzak musi przyznać, że budowanie mostów nie było mocną stronę tego ludu – *Lisioł patrzy na most zrobiony z ciał martwych Piktów*. Widać król Northumbrii koniecznie nie chciał zamoczyć sobie butów w rzece na swojej angielskiej wyprawie karnej w 672 roku. . Chodzenie za Longobardami może się skończyć odciskami na łapkach. Potrafili pozostawać w ruchu przez całe stulecie. Cóż jedni dużo chodzą, inni więcej podbijają – dlatego lepiej nie wpadać pod Chazarów. Ci to nawet w Bizancjum potrafili wywołać ból głowy. Niełatwo jest też być władcą Chazarów. 40 lat panowania i ani jeden dzień dłużej. Dlaczego? Otóż osąd takiego władcy jest już zmącony, dlatego należy go zabić, ewentualnie odsunąć od stanowiska, w zależności od decyzji rodziny. . Książka jest pisana językiem akademickim i ma już swoje lata, co trzeba wziąć pod uwagę. Informacje w niej zawarte są wciąż niezwykle interesujące, ale nie jest to najnowszy stan badań. Trzeba jednak przyznać, że autor analizuje każdą znaną sobie wzmiankę o danym ludzie, po czym stara się na tym zbudować realny obraz, podkreślając np. animozje strony opisującej. W końcu historię piszą zwycięzcy, a zwycięzcy w tamtych czasach rzadko byli porządni.

Dziadkowie pisarza po kądzieli i po mieczu uczestnicy powstania listopadowego. Sam pisarz do rozbicia oddziału " Łupaszki " był jego adiutantem. W późniejszych latach jego żona agentka SB donosiła na niego (sic!). Jego eseje historyczne, jak je sam nazywał, zmieniły w Polsce opisywanie i podejście do historii. Sposób pisania: przystępny, łatwy do zrozumienia, pisany prawie w formie gawędy znalazły wielu nowych miłośników historii. Składam hołd pisarzowi, bo do nich też należę. To były pierwsze książki historyczne, które przeczytałem z przyjemnością i bez przymusu. POLECAM wszystkie pozycje tego autora.

Niewiele mam książek z tej serii, bo udało mi się dorwać tylko cztery, ale jest to zdecydowanie najciekawiej napisana z nich wszystkich. Nie wiedziałam jak dużo Sapkowski zapożyczył również z tej mitologi. Ciekawie było przeczytać tą książkę, nawet z samego tego względu. Teraz mam ochotę zagłębić się w ten temat.