Monachomachia, Antymonachomachia

Według mnie "Fircyk w zalotach" zasługuje na osiem gwiazdek, czyli jednak nie sięga do książki wybitnej ani arcydzieła, ale wesoła treść wciąga. Jest sztuką sceniczną jedną z najlepszych owych czasów. Atutem jest mała ilość bohaterów, a niezmienne miejsce akcji nie komplikuje odbioru całości sztuki. To "komedia pomyłek", która bawi widzów oświeceniowych w XVIII wieku oraz nadal wzbudza zainteresowanie wśród współczesnych odbiorców. Ciekawy "Wstęp" opracowuje Janina Pawłowiczowa. Ta książka na tyle mi się podoba, że ustawiam ją na półce swojej biblioteczki wśród ważnych polskich dzieł literackich.

Akcja dzieje się w miejscowości przy Krakowie o mrocznej nazwie - Mogiła. Do wsi przybywają górale, aby dokonać zaręczyn Bryndusa z Basią. Zostają odprawieni i mszczą się, porywając bydło Krakowiakom. Bardos chce doprowadzić do ich zgody. Wadą książki jest podobieństwo imion Bryndus i Bardos - przez to myliły mi się te postacie.

Komedia z końcówki XVIII wieku, z obowiązkowo obecnym wątkiem miłosnym, ale przepełniona odniesieniami do ówczesnej polityki - Starosta i Podkomorzy znajdują się w dwóch przeciwnych obozach politycznych i nie potrafią przekonać się wzajemnie do własnych racji. Króciutki utwór, utrzymany w tonie satyrycznym, więc ciężko tu o realne przedstawienie ówczesnej sytuacji.

„Myszeidos” Ignacego Krasickiego w serii Biblioteki Narodowej to satyryczny epos heroikomiczny, w którym wielkie konwencje klasycznego poematu zostają zderzone z błahą historią walki myszy i kotów. Wydanie BN, wyposażone w bogaty aparat krytyczny, pozwala odczytać utwór nie tylko jako zabawną literacką igraszkę, lecz także jako przenikliwą kpinę z ludzkich ambicji i politycznych sporów. To przykład, jak błahostka może stać się zwierciadłem poważnych problemów, a żart – nośnikiem ponadczasowej refleksji.

Wycieczka na Ukrainę do powstającego tam właśnie sławnego ogrodu. Opowiadający o swej wizycie spacerowicz interpretuje to, co spostrzeże, jako znaki, punkty, o które zaczepić można odniesienia kulturowe, skojarzenia i opowieści — stąd płynie przyjemność przechadzki. Dla człowieka oświecenia i step, i park jest księgą. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/trembecki-zofiowka/

Pozycja uznawana za pierwszą Polska powieść z elementami fantastyki (utopijna historia) i przeczytana na 250 lecie Polskiej Fantastyki (według daty wydania 1776 roku). Cóż można powiedzieć o tej powieści ... pierwsza księga irytuje, druga księga zadziwia, a trzecia bawi. Czy warto? Tak, ale trzeba się dobrze do lektury nastawić i nie zrażać językiem, który bywa z poczatku uciążliwy.

Niezwykle przenikliwy dramat historyczny z wątkami romansowymi, który pozwala na nowo spojrzeć na pewien wycinek historii naszego kraju. Nieco podkoloryzowany przez samego autora, zmieniający pewne fakty, by je udramatycznić i zmieścić w pewnych klasycznych zasadach. Mimo to historia miłości Barbary i Zygmunta Augusta była nad podziw wciągająca, a tym samym tragiczna.

Muszę przyznać że to jedna z najciekawszych lektur jaką miałam przyjemność przeczytać do tej pory na studiach. Cieszę się że nasza prowadząca zostawiła ją w obowiązkowych pozycjach. Pomimo upływu wielu lat od powstania tej powieści, wiele można z niej wynieść nawet dziś. Jest to romans, zawierający inspiracje zagranicznymi pozycjami, lecz bardzo ciekawy i napisany przyjemnym w odbiorze językiem. Najbardziej podobała mi się wyczuwalna obecność autorki i jej komentarze które umilały lekturę. Księżna naprawdę postarała się napisać powieść jak najlepiej umiała. Polecam przeczytać Wstęp dopiero po przeczytaniu tej powieści, łatwiej będzie go zrozumieć i jednocześnie nie spoilerować sobie wszystkiego.

Jan Andrzej Morsztyn dobrze wie, jak ugrzęznąć wśród miłosnych westchnień i krotochwilnych umizgów. Chociaż jego wiersze napędza salonowy dowcip, to sam autor bardziej przypomina wycieńczonego amorami galernika, niż statecznego podskarbiego wielkiego koronnego XVII-wiecznej Polski. Za jakież grzechy w takim razie został przywiedziony na te miłosne galery? Prawdopodobnie za niebywały talent do tworzenia dworskich erotyków, za umiejętność wymyślania zręcznych metafor i barwnego opisywania upalnej miłości. Ten obyty w świecie salonowiec przy dźwiękach lutni potrafi wyczarować dosłownie wszystko, za jego sprawą nawet mróz pali a ogień chłodzi. Jednak czy dałem się nabrać na godne występku dumania zakochanych? Myślę, że wiele jeszcze braknie do tego, abym pisał peany na cześć jego twórczości. Forma przytłoczyła treść i odsłoniła niestałość uczuć opisywanych przez Morsztyna kochanków. Umie on zastawiać sidła na nobliwe matrony i strwożone brakiem doświadczenia dziewice. Trzeba przyznać, że w przekornych strofach zawarł umiejętność łowienia nawet największych cnotliwych tego świata. Łowi żartem, łowi okraszoną namiętnością chwilą, poluje na serca kruchymi wersami pełnymi zgrabnych miłostek. Daje wiele efektu a mniej liryki. Cóż, od czasu do czasu można zaszaleć w karnawale prostych hołdów oddawanych Wenerze i Kupidynowi. Dobrze co jakiś czas poprawić swój humor i być może ogrzać zziębnięte serce. W płomieniach poezji barokowego poety rozgrzeje się nawet największy emocjonalny zmarźlak. To literatura wzdychań i figli. Jeśli ktoś szuka poważnych uniesień doprowadzających do płaczu to może się srogo pomylić. Owszem, Morsztyn potrafi wyciskać łzy, ale tylko lekką tematyką ubraną w namiętne zwroty. Nie można ukrywać, że jest wytrawnym wirtuozem barwnego i finezyjnego języka. Jednak nie wolno też zapominać, że to człowiek baroku i wielbiciel francuskiej kultury z której czerpał pełnymi garściami. To kosmopolita, którego cechuje bogactwo formy wyrazu. Jest przykładem na to, że manieryczna poezja wzbudzała w jego czasach zachwyty. Ogromna ilość stosowanych przez niego środków ekspresji nadaje poezji cech wykwintnej erotyki. Jan Andrzej Morsztyn pozostanie w mojej pamięci jako znakomitość barokowego świata, godny zapamiętania twórca niepospolitych rymów. To z mojej strony wielkie uznanie dla sławy tamtych czasów. Jednak osobiste ciągoty w kierunku bardziej poważnych trendów literatury skłaniają mnie ku przeświadczeniu, że być może ostatnie dni zostaną przeze mnie uznane za chwilowy kaprys, żart uczuć, osłabienie rozumu na korzyść emocji. Nie chciałbym Was jednak w jakikolwiek sposób zniechęcić do poety, którego można obecnie poznać już tylko wśród przykładów baroku, podawanych przez nauczycieli języka polskiego. Zapomniany a jednak wart spojrzenia dla samej zabawy słowami miłosnej liryki.

niebywałe jak aktualny jest ten arcy-toksyczny sojusz kasztelu, zagrody i plebanii... ku zadumie - w kraju nadwiślańskiego zbiegowiska NIGDY nie było żadnej rewolucji, w żadnej dziedzinie - rewolucji jako procesu głębokiej reformy stosunków społecznych... autor pokazuje, jak bardzo skłócone były stany Rzeczypospolitej - każdy z bohaterów narzeka na niesprawiedliwość, wyzysk, nadużycia władzy, brak odpowiedzialności, egoizm grupowy... warto przeczytać również: Józef Chałasiński Społeczna genealogia inteligencji polskiej https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4970238/spoleczna-genealogia-inteligencji-polskiej

Nie jestem wielbicielką romansów, ale okazuje się, że współczesnych, ponieważ barokowa „Nadobna Paskwalina" trafiła prosto w moje serce, niczym strzała Kupidyna. Świetnie się bawiłam przedzierając się przez malownicze opisy i przygody bohaterki, która na koniec staje się zupełnie inną osobą. Nawiązania mitologiczne, biblijne oraz alegoryczne użycie motywu podróży są rozwiązaniem w punkt. Po lekturze uważam, że tekst można byłoby w dobry sposób ugryźć przenosząc na współczesne realia, gdyż wiele problemów występujących w utworze wciąż jest aktualna.

„Pamiętniki Paska” to rzecz kapitalna, z kilkoma zastrzeżeniami. Jest to swoiste antidotum na satyryczne uproszczenia serialu "1670": pozwala zobaczyć, że XVII wieku naprawdę istniał ten typ mentalności, ale w dużo bogatszej, bardziej zniuansowanej formie. Pasek nie jest głupcem z komedii np. Fredry — on jest szlachcicem z całym światopoglądem swojej epoki, z jego wartościami, a także z wszystkimi ograniczeniami tamtych czasów. Czytając jego zapiski można szybko zorientować się, że wiele elementów ówczesnej mentalności wciąż rezonuje w naszym społeczeństwie - i ja myślę, że to bardzo dobrze. Podobnie gdy czytasz nieco bardziej swojskie czy "wyluzowane" fraszki Kochanowskiego - masz wrażenie że można by razem usiąść przy piwku i mniej lub bardziej swobodnie porozmawiać. Ważna uwaga - najlepiej czyta się końcówkę książki, gdzie jest więcej zabawnych sytuacji, najtrudniej przebrnąć przez mowy i listy, gdzie Pasek popisuje się swoją znajomością Łaciny i cytatami z Cycerona czy Owidiusza - całe strony pisane łaciną (!) A wracając do trunków - co pił Pasek? Petercymenty, miód pitny (z imbierem i gwoździkami - zresztą faktycznie goździki przypominają gwoździe:)) oraz piwo. A co to takiego "petercyment"? To zniekształcona nazwa - taka bardziej zniemczona - czy zholenderyzowana wina szczepu Pedro Ximénez - a więc szczepu białych winogron z Andaluzji, z którego robiono (i nadal się robi) bardzo słodkie wina, najczęściej wzmacniane, o smaku suszonych winogron, fig, miodu i karmelu. A więc hiszpańskiej Malagi! Zastanawiające że w notatkach Paska pili malagę, a nie pili win z Węgier. Może dlatego, że w tych czasach doszło do najazdu węgierskiego i miano do Węgrów uraz/ ewentualnie istaniały utrudnienia handlowe? Zawsze było dużo o "węgrzynach'; a tu nic. Brak win węgierskich u Paska mógł wynikać z utrudnień handlowych i niechęci do Węgier (Siedmiogrodu) po walkach z Rakoczym, a Malaga / „petercyment” była po prostu dostępniejsza, modniejsza i bardziej egzotyczna. Co pięknie pokazuje, że Rzeczpospolita XVII wieku była bardziej „miodowo-morska” niż „winna”. Był tez i teatr, choć nieco inaczej to wyglądąło niź dzisiaj :) Słynny incydent, który opisął Pasek, wydarzył się około 1660 r., gdy w Warszawie występowała francuska trupa teatralna, która odgrywałą sceny triumfu nad cesarzem niemieckim. Był to tak zwany theatro publico -czyli plenerowy. Dla sarmackiej szlachty, wychowanej na husarskich ideałach i nabożeństwach, te przedstawienia — gdzie „król francuski” i „cesarz niemiecki” byli postaciami scenicznymi, nierzadko ośmieszanymi — wyglądały jak bluźnierstwo i polityczna kpina. No i, jak to w barokowej Polsce bywało — zamiast napisać list protestacyjny, chłopaki wzięli łuki i postanowili zrobić recenzję po swojemu. Krótko mówiąc dla wielu aktorów był to ostatni występ. Nie bez znaczenia był fakt, że Francuzów zwyczajnie nie lubiano, a były to czasy gdy stronnictwa profrancuskie mocno lansowały kandydatów na tron z tego pańśtwa (Kondeusz, Walezy, Lotaryńczyk, etc.) Po całym zdarzeniu szukano winnych śmierci aktorów, a Pasek cytuje sceny ze swojego komicznego przesłuchania: WśćM. MPan skąd jedziesz?« Powiedam: »Z Warszawy«. »Kiedyś Wść wyjechał?« Powiedam: »Po śmierci cesarza chrześcijańskiego i krola francuskiego«. :)— »Patrzałeś Wść na to, kiedy się to stało?« — »Patrzałem«. »Co za osoba był, ktory najpierwej do cesarza strzelił?« Powiedziałem: »Taki, jako Wść i jako ja«. Rzecze, śmiejąc się: »Czy i nie Wść sam?« Odpowiem: »Wszak tam strzelono z łuku, a jam tu bez sahajdaku przyjechał«. Rzecze: »Choćby i Wść i ktokolwiek to uczynił, ma od Pana Boga odpust za to, że się ujął o takie srogie scandala, i krol J-oMść w oczy tylko krolowej kondolencyą czyni, a w sercu z tego się śmieje«. Naśmiawszy się tedy z owego dyalogu, nacieszywszy, wypili beczkę piwa gospodarzowi i drugą, i pojechali. Toto taką Francuzowie mieli w Polszcze powagę za Ludowiki... No komiczne, nieprawdaż? „Kto strzelił pierwszy?” — „Taki, jako Wść i jako ja.” Czyli: wszyscyśmy tacy sami, po co drążyć, panie bracie! A potem jeszcze ten genialny komentarz żołnierza: „Choćby i Wść to uczynił, ma od Pana Boga odpust, że się ujął o takie srogie scandala.” — czyli: dobrze zrobiliście, żeście tych Francuzów postraszyli, Pan Bóg Wam to policzy na plus! I wreszcie — beczka piwa jako zwieńczenie przesłuchania! To już czysty Sarmacki Monty Python. Miay tez miejsce wojny domowe jak rokosz Lubomirskiego. I Pasek tez świetnie to opisał w kapitalnym fragmencie o tym, jak ludzie mieli dość tej wojny i „tańca gonionego" między królem a rokoszanami, podwodów, kontrybucji, prowiantów, kwater, i innych kontyngentów dla wojsk. W skrócie: "Utęskniło się też krolowi na miejscu i mowi do swoich: »Nie byłoby też tu gdzie przejechać się do szlachcica ktorego, bo już uprzykrzyło się na miejscu kilka niedziel siedzieć«. Rają mu to tu do tego, to d[o t]ego, o dwie mili, o trzy od miejsca. Krol rzecze: »Ale ja chcę blisko kędy, żeby powrocić na wieczerzą«. Ozwie się ktoś: »Jest tu, Miłościwy krolu, szlachcic polityczny, pan Sułkowski; zaraz pod obozem mieszka, będzie rad Waszej KMści«. Kazał się tedy krol nagotować, pojechał i z krolową. Nie wiemy o niczym, napijamy się piwka, karty grają — bom i ja tam był, gdyż to dobry przyjaciel ojca mego i moj — żołnierzow też kilkanaście; aż wchodzi sługa: »Krolestwo IchMść do WM. MPana jadą, jeżeli w czym nie przeszkodzą?« Porwie się gospodarz: »Będę rad panu memu miłościwemu, proszę i z ochotą czekam«. Słyszę, kiedy sama rzekła: »Będęć ja tobie rada! Dyjabeł w tobie, poczekaj jeno!« Ale nie wiedzieli, na co to mowiła. Powypadali tedy wszyscy, a krol jeszcze był opodal. Skoro już wjeżdża we wrota konno, a krolowa jeszcze karetą na zadzie była, aż mię pyta Sułkowska: »Moj złoty, pokażże mi, ktory to tu krol, boć ja go jeszcze nie znam. Wiem, że po niemiecku chodzi, ale to tu kilka Niemcow: nie wiem, ktory«. Ja tedy, nie wiedząc, na co pyta, że »ten to, co między tymi dwiema na takim koniu«. Dopiero owa, przybliżywszy się przeciwko niemu, klęknie, ręce złożywszy ku niebu podniesie i mowi: »Panie Boże sprawiedliwy! — krol, co już miał zsiadać, zatrzymał się — jeżeliś kiedykolwiek rożnymi plagami karał złych i niesprawiedliwych krolow, wydziercow, szarpaczow, krwie ludzkiej niewinnej rozlewcow, dziś pokaż sprawiedliwość twoję nad krolem Janem Kazimierzem, żeby pioruny na niego z jasnego nieba trzaskały, żeby go ziemia żywo pożarła, żeby go pierwsza kula nie minęła, żeby wszystkie owe, ktore dopuściłeś na Faraona, jego dotknęły plagi za te wszystkie krzywdy, ktore my, ubodzy ludzie, cierpiemy i całe krolestwo!« Mąż jej gębę zatyka, a ona tym bardziej mastykuje. Krol nazad do wrot; gospodarz skoczy, prosi, strzemienia się chwyta. »Żadnym sposobem; złą macie żonę, panie, nie chcę, nie chcę!« Pojechał; potkał się z krolową: »Nawracaj, nic tu po nas«. Przyjechawszy do Rawy, krol w śmiech, krolowa w gniew: »A, kazałabym ją tak!« Krol rzecze: »Nie trzeba tak, niech się ukrzywdzony przynajmniej tym ucieszy, co się nagada. Ale, dla Boga, niech kto oznajmi Lubomirskiemu, żeby się z nami przeprosił, boć już nas o tę wojnę i baby konfundują«. Stąd kolejna kopalnia wiedzy: nawet jeśli Jan Kazimierz mówił po polsku, dla zwykłego szlachcica czy żony gospodarza był „Niemcem” z kilku powodów: ubiór – król nie nosił typowego sarmackiego stroju, nie miał kontusza, pasów, buńczuka przy boku itp., fryzura / golenie – Sarmaci mieli swoje charakterystyczne wąsy i fryzury; król był „po zachodniemu”, czyli "Niemiec". I ta bezcenna wiązanka wymierzona w zaskoczonego króla, któremu białogłowa "jasną cholerą w oczy zaświeciła" parafrazując Mostowicza. Długo bym mógł jeszcze pisać o Pamiętnikach, ale resztę zostawiam dla tych, którzy chcieliby jednak sami zmierzyć się z oryginałem. Na zachętę kilkanaście zabawnych fragmentów w sekcji "cytaty". No i jeszcze przecież jest tu kapitalna historia o udomowionej wydrze imieniem "Robak" - która spała w pościeli i łowiła ryby na komendę, a sama jadła tylko te upieczone i przyprawione pietruszką. Polecam.

Książka ważna dla historii literatury. Podobnie jak Sternowskie historie o Tristramie Shandy pokazała, że przemyślenia bohatera są na równi ważne co jego losy. Przed L. Sternem takie podejście nie było znane w literaturze. W czasach nam współczesnych jest ono czymś naturalnym, stąd książka ta nie szokuje, jak miało to miejsce pod koniec XVIII w. Przemyślenia bohatera różnią się od tych, jakie w podobnym czasie zamieścił Rousseau w swoich "Wyznaniach". Jan Jakub opisuje przemyślenia egzystencjalne podchodząc do nich poważnie. Stern skupia się na obserwowaniu ludzi, ich zachowań i sytuacji, w których znaleźli się oni przez koleje swego losu. Niejednokrotnie ucieka się do opisów ujawniających swoją nieporadność. Historia ciekawa, choć Włochy poznać można jedynie z tytułu. To już moja druga książka czytana w tym wydaniu, które opatrzone jest wyczerpującą analizą literacką przedstawianego dzieła, jak i twórczości autora. Polecam, ponieważ pozwala przyjąć tekst z pełnym zrozumieniem kontekstu.

6,5 Zdecydowanie nie mój klimat literatury, ja bardziej liczę na rozrywkę a nie zagadkę umysłową ale rozumiem że nasze czasy a czasy Antoniego Malczewskiego są zupełnie inne i dlatego miałam pewną trudność. Mimo wszystko tekst jest dosyć krótki, nie licząc samego opracowania i dodatków, i mam nawet kilka swoich ulubionych fragmentów.

Pieśń 1 5 Pieśń 2 7 Pieśń 3 8 Pieśń 4 7 Pieśń 5 8 Pieśń 6 6 Pieśń 7 6 Pieśń 8 5 Pieśń 9 8 Pieśń 10 7 Pieśń 11 7 Pieśń 12 8 Pieśń 13 6 Pieśń 14 8 Pieśń 15 8 Pieśń 16 7 Pieśń 17 5 Pieśń 18 7 Pieśń 19 8 Pieśń 20 8 Pieśń 21 6 22 9 Pieśń 23 7 Pieśń 24 8 Pieśń 25 5 Pieśni wtóre Pieśń 1 8 Pieśń 2 8 Pieśń 3 7 Pieśń 4 7 Pieśń 5 10 Pieśń 6 8 Pieśń 7 5 Pieśń 8 8 Pieśń 9 10 Pieśń 10 8 Pieśń 11 8 Pieśń 12 7 Pieśń 13 7 Pieśń 14 9 Pieśń 15 10 Pieśń 16 6 Pieśń 17 8 Pieśń 18 5 Pieśń 19 5 Pieśń 20 7 Pieśń 21 6 Pieśń 22 5 Pieśń 23 5 Pieśń 24 8

Powieść poetycka, czarny romantyzm, nie czyta się łatwo, ale dowiedzieć się można (między wierszami) co działo się na polskiej Ukrainie, pięknie opisanych ziemiach na wschód od Dniepru, na południe od Wołynia i na północ od chersońskich stepów. Rok 1768, powstanie chłopskie nazwane koliszczyzną lub hajdamaczyzną przerodziło się w rzeź Humania, gdzie oddziały kozackie wymordowały w okrutny sposób 20 tysięcy mieszczan, szlachty i Żydów. Zamek Kaniowski staje się miejscem makabrycznym ale też romantycznym. Ataman Nebaba kocha z wzajemnością młoda Orlikę, która nagle poślubia znienawidzonego rządcę zamku. Ciekawy fragment historii.

Jak na lekturę to bardzo ciekawa książka. Komedia która pomimo upływu czasu nadal potrafi śmieszyć. Jest to dramat więc bardzo szybko się czyta, także dzięki małej ilości stron. Jeśli ktoś nie może się do tego przekonać to ja mimo wszystko polecam na wyluzowanie się. Język również jest bardzo przystępny i zrozumiały.

Ponadczasowa! Mimo upływu lat tematyka pozostaje aktualna. To fundament klasyki, który każdy miłośnik literatury powinien znać .Sięgając po książkę miałam pewne obawy, że sposób pisania może być zbyt wymagający, ale na szczęście nie. To literacka perełka, która udowadnia, że prawdziwa klasyka nie starzeje się nigdy. Pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników klasyki, ale dla każdego, kto szuka w książce czegoś więcej niż tylko rozrywki. To książka, która uczy, porusza i inspiruje. Czas spędzony w towarzystwie dobrej literatury jest cenny.

Wymaga czasu i skupienia przez ozdobniki i podniosłość, lecz również dlatego epos jest tak piękny językowo. Nie wspominając o wciągającej fabule; postaci są zarysowane dość skrajnie w swym poświeceniu, honorze i chwalebności, nawet, gdy stają oko w oko ze śmiercią, ale dla mnie to zaleta pokazująca romantyczną wielkość człowieka. Postępowe postaci kobiece wykonujące czynności męskie również cechuje honor. Najciekawsza z nich jest Armida, poganka punktująca rażące wady mężczyzn pełnych wspanialomyslnosci i honoru, lecz bezlitosnych, gdy mowa o miłości romantycznej. Ja lubię taki dramatyzm. Myślę, że współczesnym czytelnikom literatury okołofantastycznej również się spodoba.

Dla mnie dramat genialny. Mroczny, obrazowy, z niesamowitą intrygą i wulkanicznymi emocjami. Tak intensywny, że nie idzie go przeczytać za jednym razem! Trzeba co pewien czas odłożyć, odetchnąć, poczekać, aż ten poetycki zawrót głowy minie. Ale warto wracać, warto, po trzykroć warto!