Sekretna historia SAS

Nieco rozczarowująca pozycja.Po części wynika to z moich (wysokich) oczekiwań.W serii wydawnictwa "Znak" traktującej o II wojnie (i okolicach) znajdują się tak wiekopomne dzieła jak "Stalingrad" Beevora (czy inne jego świetne książki),"Europa walczy" N.Daviesa, "Trzecia rzesza" Buerleigha czy np. "Moskwa 1941" Braithwaite'a. Spodziewałem sie więc-zgodnie z tytułem książki Douglasa Forda-całościowego opracowania konfliktu na Pacyfiku, jednakże bardziej z pozycji jak ja to nazywam historyka-reportażysty (co nie umniejsza rzecz jasna rangi i ciężaru merytocznego) w rodzaju Beevora właśnie, a nie historyka wojkowości nie aspirującego do nadania swemu opracowaniu również walorów literackich. Owszem autor porusza szerokie spektrum tematu, kreśląc obraz konfliktu na wielu płaszczyznach: jest i polityka Japoni na drodze do wojny (siegająca epoki Meiji i II poł. XIX wieku),jest i o szczegółowym planowaniu i obrazie strategicznym, operacyjnym i taktycznym tej wojny, jest o roli dyplomacji, sojuszach, działaniach wywiadu, gospodarki i naukowców szykujących nowe rozwiązania technologiczne, jest o roli propagandy czy tzw. aspekcie życia codziennego czasu wojny-w Japonii, Azji Pd-wsch czy krajach sprzymierzonych,wreszcie o przesłankach do stworzenia i wykorzystania broni jądrowej. Autor jest skrupulatny, rzeczowy, zorganizowany. Wstęp i główne założenia, rozwinięcie tematu, konkluzja, podsumowanie -I tak rozdział po rozdziale. Gdzieś gubi się ludzki wymiar tego konfliktu, autor niemalże nie cytuje dokumentów, listów, dzienników, wspomnień nie mówiąc o wywiadach z uczestnikami czy świadkami wydarzeń. Opisujac "piekło walki w dżungli" jedynym objaśnieniem tego terminu jest podanie problemów operacyjnych i taktycznych oraz logistycznych tudzeż szkolenia etc. Nawet poruszając takie tematy jak życie pod okupacją japońską czy stosunek Amerykanów do konfliktu opisuje je niczym w raporcie dla Sekretarza stanu, którego szczegóły nie interesują. Brak tu zmiany perspektywy, skupienia się na szczególe, wizyty w korytarzach władzy, ale i w jenieckim lazarecie, brak pytań i niejasności, wątpliwości. Przez cały czas jesteśmy jak gracz w Total War - szybujemy powyżej i skrupulatnie, krok po kroku przestawiamy pionki, patrzymy na rosnące i malejące wskaźniki i słupki etc., etc. Oczywiście "Pacyfik" D. Forda to ważny przyczynek do poznawania tego aspektu II wojny światowej jakim jest wojna aliantów z Japonią. Zwłaszcza z powodu ubogiego stanu polskojęzycznych wydawnictw dotyczących tego tematu (gros to wspomnienia, militaria tudzież fabularyzowane historie żołnierskie).Z pewnością daje dość dobry ogólny obraz dotyczący działań wojennych i politycznych podejmowanych przez strony konfliktu. Niemniej jednak jeśli ktoś spodziewa się porywającej literatury czy pogłębionego obrazu konfliktu, ten sięgając po "Pacyfik" poczuje się zawiedziony.

Można powiedzieć, że jest to z lekka zaskakująca lektura, która opisuje outsourcing usług militarnych do sektora prywatnego. Kluczowym momentem, który przyspieszył ten proces, były wydarzenia z 11 września 2001 roku, a także wojny w Iraku i Afganistanie. Autor ukazuje, jak te wydarzenia miały wpływ na rozwój i popularność prywatnych firm wojskowych, takich jak Blackwater. Jednak książka mogłaby być lepsza, gdyby autor zrezygnował z powielania tych samych treści w różnych miejscach. Często zdarza się, że opisuje te same wydarzenia, co w mojej opinii jest nużące. Dodatkowo, książka nie trzyma się jednej linii chronologicznej. Autor często przeplata lata 90. XX wieku z późniejszymi wydarzeniami, co wymaga od czytelnika zwiększonej uwagi. Warto zaznaczyć, że mimo wszystko autor wprowadza pewną dynamikę (zasadzka i zamordowanie przez Irakijczyków czterech pracowników firmy w Faludży - 31.03.2024 i późniejsze działania odwetowe U.S. Army; masakra w Nisour w Iraku - 16.09.2007, katastrofa Blackwater 61 [CASA 212] w Afganistanie - 27.11.2004). W książce pojawiają się również wątki niezwiązane z Blackwater, które dotyczą ogólnego kontekstu prywatyzacji usług militarnych. Choć w pewnym sensie stanowią one tło dla głównej tematyki, ich obecność zaburza płynność narracji i nie wnosi nic nowego do samej historii firmy. Dodatkowo, autor przedstawia szeroki kontekst rodzinny, polityczny i religijny (z elementami fanatyzmu katolickiego) powstania Blacwater. Zabrakło mi bardziej szczegółowego przedstawienia spraw sądowych, które były prowadzone przeciwko Blackwater. W mojej ocenie była to bardzo interesująca część lektury. Niestety jest to niemożliwe, ponieważ książka została wydana w 2008 roku, a jedna z poruszonych spraw zakończyła się w 2015 roku - był to prawdziwy test dla amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości. Rozwój wątku o pracy najemników mógłby być także głębszy, aby lepiej zrozumieć specyfikę tej pracy, a także niebezpieczeństwa z nią związane.

Autor opisuje losy "Sztyletu 22" czyli żołnierzy jednostki Piechoty Morskiej 8222 (MSOT) podczas walki w Afganistanie, w prowincji Bala Murghab, w 2009 roku. Sporo w niej akcji również tej specjalnej, snajperskich działań, wojskowej terminologii, bezsensownej śmierci, absurdów biurokracji oraz wojennych zniszczeń. Na temat walk w Afgsnistanie powstało już wiele książek ale jak narazie tylko ta opisuje wojnę z perspektywy żołnierza JTAC (żołnierza precyzyjnie naprawadzajcego samoloty na cele naziemne). Szkoda, tylko że autor nie podzielił się z czytelnikiem kulisami szkolenia wojskowego (i tylko tego mi trochę zabrakło). Zakończenie zaskakuje w iście można rzec "filmowym" stylu i trochę wyciska łzy. Dobra książka. Polecam.

Przyjemna pozycja, jednak przeznaczona według mnie bardziej dla zapaleńców lotnictwa IIwś. Autorzy zrobili Kawał dobrej roboty dokumentując prawie każde zestrzelenie (dużą część nawet z dokładnymi godzinami) lotnika i generalnie jego życia. Dla laików i prostych ludzi jeszcze nie zagłębionych w wojnę i lotnictwo może być nudnawa i przytłaczająca.

Bardzo ciekawe i wartościowe wspomnienia. Niestety z pewnością dość dziurawe - gdyby opierać się tylko na relacji Kaliciaka, to w City Hallu było jedynie kilkunastu Polaków, którzy przybyli na miejsce razem z nim, podczas gdy w rzeczywistości już od doby było tam kilkunastu "czerwonych beretów". Zero wzmianki. Dlatego też musiałem odjąć 2 gwiazdki.

Zwięzła i przystępnie napisana opowieść o wojnach i innych akcjach wojskowych Izraela. Napisana całkowicie z punktu widzenia armii, więc bardzo jednostronna i pozbawiona niuansów. Zawiera jednak dużo informacji historycznych na stosunkowo niewielu stronach. Można więc w krótkim czasie dowiedzieć się sporo o konflikcie izraelsko-palestyńskim.

Pozytywne zaskoczenie. Zasadniczo to niezbyt długa książeczka - tak do 3 godzin czytania (160 stron),podzielona na dwie części tzn to z czasów powojennych i tą z działań wojennych. Ta druga to sztywne tłumaczenie książeczki strzeleckiej - dnia takiego a takiego, z takiej a takiej pozycji (odległość) zastrzeliłem takiego a takiego Rosjanina, potwierdza to i tu wstaw imię i stopień. Suche to bo to i nie wspomnienia czy pamiętniki ale tłumaczenie oryginalnego dokumentu wojskowego. Autor dodał kilka uwag osobistych, głównie technicznych. Te uwagi to np stwierdzenie, że snajper nie powinien wchodzić na drzewa (ale autor ów zakaz złamał trzy razy) etc. Pewną ciekawostką jest z kolei opis jak to autor wkładał pod kamizelkę jakąś wkładkę która umożliwiała mu przyjmowanie na klatkę piersiową strzałów nieprzyjaciela. O czymś podobnym wspomina J. Piljuszyn w swoich pamiętnikach (przy czym większość poddaje w wątpliwość prawdziwość jego słów) - tu z opisu wynika, że chodzi o pancerz okopowy jaki cesarstwo niemieckie wydawało celowniczym ckmów podczas PWŚ. Chroniło to przed odłamkami i kulami z rewolweru ale nie z karabinu. U Sutkusa ta "wkładka" pozwoliła mu przyjąć postrzał z Mosina i nawet tego nie poczuł - od razu wystrzelił sam i położył nieprzyjaciela. Kula Mosina ma tyle energii początkowej, ze aby ja zatrzymać trzeba pancerza klasy 4 którego wtedy zwyczajnie nie było. Musiał więc albo dostać rykoszetem ale coś skłamać (obstawiałbym to pierwsze). Druga cześć - ta z niewoli jest już moim zdaniem gorsza ale nie aż tak by nie dało się tego czytać. Generalnie warte polecenia.

Dzień D - szósty czerwca 1944 roku, zwany "najdłuższym dniem". Jeden z najważniejszych w całej II wojnie światowej. Desant na Normandię, otwarcie frontu zachodniego i przynajmniej w świadomości wielu mniej obeznanych początek aktywności aliantów w Europie (aliantów = Amerykanów). Oczywiście, wcześniej była operacja "Torch" (choć to Afryka),a potem "Husky", oczywiście były też akcje komandosów i desant pod Dieppe, aczkolwiek to właśnie od desantu w Normandii zaczęło się ostateczne wyzwalanie Europy Zachodniej. Znamy to z różnych książek i filmów, aczkolwiek znamy z pozycji wygranych, bo to oni piszą historię. Nie zawsze. Przegrani też mogą ją pisać. I taki punkt widzenia prezentuje książka "Front w Normandii". Opisuje działania niemieckiej Dywizji Piechoty w dniu szóstego czerwca aż do lipca i zdobycia przez Amerykanów St. Lo. Już choćby z tego punktu widzenia jest to książka bardzo ciekawa. 352 Dywizja Piechoty była jedynym oddziałem, który szóstego czerwca znajdował się w pełnej gotowości bojowej. To właśnie oni narobili kłopotu Amerykanom na plaży Omaha i później utrudniali utworzenie przyczółków i dalszy pochód w "krainę żywopłotów". Aż do St. Lo, gdzie podjęli desperacką obronę w terenie miejskim. Ogłoszona gotowość bojowa była wynikiem dość odważnego jak na niemieckie standardy postępowania dowódców, którzy częściowo ignorowali rozkazy OKW, a częściowo kreatywnie je interpretowali. To zresztą powtarzało się w trakcie dalszych działań. Książka przedstawia też przygotowania do odparcia desantu, szkolenie i stan wyposażenia niemieckich żołnierzy (zwłaszcza jeśli chodzi o artylerię i amunicję, było ono mizerne),ale główną zaletą jest oparcie relacji o wspomnienia weteranów - tych szczęśliwców, którzy przetrwali Normandię i mieli więcej szczęścia, bo dostali się do amerykańskiej niewoli (ci na Wschodzie mieli gorzej). Drugi plus to ogromna ilość zdjęć - głównie prywatnych i osobistych, ale także zdjęć oficjalnych dokumentów (rozkazów, biuletynów, dokumentów wojskowych, itd.). Oprócz tego ciekawy aneks przedstawia wyposażenie żołnierzy niemieckich i amerykańskich (mundury, oprzyrządowanie, broń, plecaki, itd). Oczywiście nie jest to pozycja dla każdego. Ogromna liczba nazw, nazwisk, a także dość suchy język w opisie działań, sprawia, że nie jest to wyjątkowo lekka lektura. W zasadzie tutaj mogę wskazać jedyny minus, czyli brak map, które pokazywałyby działania oddziałów w kolejnych dniach po desancie. Niemniej jednak polecam wszystkim pasjonatom II wojny, i historykom w ogólności również. Warto spojrzeć z drugiej strony i dostrzec, że tam również byli młodzi ludzie, a nie potwory i "znani z filmów hitlerowcy".

Za sprawą autora powstała zbudowana na faktach, obalająca mity, biografia wielkiego stratega Armii Czerwonej. Spektakularnych zwycięstw Żukowa z czasów II Wojny Światowej nawet Stalinowi nie udało się podważyć. Dlatego też pod koniec swojego życia niezwykle pastwił się nad nim. Geoffrey Roberts odkłamuje pokrętną historię II Wojny Światowej i czasu dyktatury Stalina. Ale jak się okazało to nie tylko wielki wódź widział w Żukowie wroga. Po śmierci Stalina szefem państwa został Chruszczow, który początkowo współpracował z Żukowem, ale gdy zauważył jak jaka jest jego gwiazda, próbował zmieść go pod dywan historii.

„Rozdarty Naród” autorstwa Cholewczyńskiego to wnikliwe spojrzenie na złożoną historię i tożsamość polskiego społeczeństwa w trudnych momentach dziejowych. Autor umiejętnie łączy perspektywę historyczną z analizą społeczno-polityczną, ukazując, jak głębokie podziały – zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne – wpływały na losy kraju. Książka wyróżnia się starannym opracowaniem źródeł oraz przystępnym, choć rzeczowym stylem narracji. Dzięki temu czytelnik może nie tylko poszerzyć swoją wiedzę o kluczowych wydarzeniach i postaciach, ale także zyskać szersze zrozumienie przemian, które kształtowały polską tożsamość. Choć niektóre fragmenty mogą wydać się mocno szczegółowe, całość pozostaje ważnym głosem w dyskusji nad dziedzictwem i współczesnym znaczeniem historii Polski.

Waleczne i nieustraszone serca, oraz organizmy wytrenowane (niemal) do granic możliwości - bez chwili zastanowienia rzucane, z całym "dobrodziejstwem inwentarza", przeciw wrogom ojczyzny. Co i rusz próbującym podgryzać jej niepodległość... Autor niniejszej książki przedstawia kilkunastu "wojowników wszechczasów", którzy na przestrzeni dziejów złotymi zgłoskami zapisali się w historii naszego kraju. To walczaki z pierwszej, najtrudniejszej linii frontu, nie zaś wybitni taktycy czy stratedzy bitewni. Niektóre z opisanych, legendarnych postaci są w miarę dobrze znane szerszej, powiedzmy, opinii publicznej. Jak choćby sławetny "Agent nr1", którego swego czasu w filmie zagrał - znany dziś raczej z "niezrównanych" dowcipów - Karol Strasburger. Sylwetki innych, głównie z okresu II Wojny Światowej - też nie są obce, choć bardziej pasjonatom, którzy intetrsują się tą tematyką. Ale w książce spotkamy też nieco mniej znane persony, które swymi niezapomnianymi czynami zasiliły elitarną grupę "najlepszych polskich wojów" w historii ... Jak choćby Jakub Kobylański, nadworny rycerz króla Władysława Jagiełły... Początki jego "kariery" nie były specjalnie udane, bo ponoć miał romans z żoną monarchy. A do tego sprawa została "nagłośniona". Rzekomy amant trafił na jakiś czas do lochu. Miał jednak sporo "szczęścia", bo wkrótce potrzebne były wszystkie sprawne ręce "na pokład"- wybuchła długoletnia wojna Rzeczpospolitej z Krzyżakami. A że Jakub do wojaczki miał talent nielichy, to na różnych polach bitewnych nie tylko odkupił swoje wszelkie domniemane winy, ale i jeszcze solidnie się wzbogacił...Ale przecież "nie można mieć wszystkiego" - więc jego rzekomej córce, poczętej z królową - nigdy nie dane było zasiąść na tronie... Innym ze sławetnych naszych wojów był Bartłomiej Nowodworski. W sumie walczył dla trzech naszych królów - Stefana Batorego, Henryka Walezego (już we Francji) oraz Zygmunta III. Jego kunszt bitewny i umiejętności poznała niemal cała ówczesna Europa. A przygodę z wojaczką zaczynał na kresach południowo- wschodnich, gdzie uczył się poskramiać hordy Tatarów, co i rusz pustoszące tamte tereny... W książce poczytamy też o biało- czerwonych żołnierzach z wojsk napoleońskich, dzielnie walczących pod rozkazami niewysokiego Francuza z nadzieją na odzyskanie przez Polskę niepodległości. A także o pewnej kosynierce, która talentem i umiejęnościami na polu bitewnym przewyższała niejednego mężczyznę. A za wolność ojczyzny skłonna była oddać nie tylko swoje życie, ale i dziecka, które w sobie nosiła... W tego typu opracowaniu nie mogło też zabraknąć Zawiszy Czarnego. Dzięki rzadko spotykanej zręczności w posługiwaniu się bronią zyskał on sporą sławę i majątek. Do tego poległ chyba najbardziej chwalebną śmiercią dla rycerza - na polu bitwy, w starciu z przeważającymi (tureckimi) siłami wroga... Ksiązka ciekawa, przy odrobinie dobrej woli każdy znajdzie jakiś rozdział dla siebie. Myslę, że warto zapoznać się z sylwetkami tych, dzieki którym stwierdzenie "waleczny jak Polak" - budzi szacunek w wielu miejscach na świecie...

Kiedyś w dzieciństwie czytałem podobną książkę na temat Mosadu, tamta była jednak poświęcona opisom taktyk wywiadowczych, procesowi werbunku, regułą szkolenia, i pamiętam, że wywarła na mnie ogromne wrażenie. Ta dotyka tych elementów tylko po trosze skupiając się przede wszystkim na najbardziej spektakularnych akcjach najsłynniejszej z tajnych służb; i chyba trzeba powiedzieć, że najlepszej. Autorzy opisując kilkanaście takich akcjo zaczynając od lat dwudziestych XX w. , choć zdecydowanie więcej miejsca poświęcono latom 60 i 70. Tutaj na pierwszy plan wybija się postać Eli Cohena żydowskiego szpiega działającego w Syrii. Polecam szczególnie rozdział mu poświęcony jak i świetny serial dostępny na jednej z platform vod („The Spy”). Może i książka ma niewyczerpany potencjał bo jak na kilkuset stronach zmieścić tyle niesamowitych opowieści, z których każda zasługuje na własną książkę. Ale dobrze, że jest przynajmniej w skondensowanej formie możemy poznać nieprawdopodobne historie.

Książka chaotyczna. Totalne skakanie po tematach, nazwiskach i okresach. Więcej dowiedziałem się konkretów o Abhwerze niż o Smierszu. W sumie nie dziwota skoro praktycznie wszystkie dokumenty są nadal tajne. Na każdej stronie znajdujemy opis - kara śmierci. To aż nudne choć akurat oddaje klimat ZSRR. Widać też dobrze, że książkę pisze "sowiet" Wg. autora granice Polski to linia Curzona. Co tu można napisać !? Ładna okładka. :)

Książka mi się bardzo podobała, jest to zbór felietonów o naszych wadach narodowych. Najciekawsze były te o konkretnych sytuacjach i postaciach z historii udokumentowanych. Część traktowała o ogólnych początkach państwa polskiego. Autor ma swoje poglądy i można się z nimi spierać ale fakty są niezaprzeczalne. Ostrzegam ludzi wrażliwych na ataki w stronę kościoła katolickiego (nie mylić z wiarą do niej autor nic niema). Jest powiedzenie że wady można zmienić w zalety i tego Polsce życzę. Ogólnie ciekawe wątki dla osób lubiących historię. Bardzo ciekawił mnie wątek jak bardzo nasze postrzeganie historii zmienił Sienkiewicz. Książkę czyta się szybko polecam.

Raczej dobra książka popularnonaukowa aczkolwiek z niemieckiego punktu widzenia. Opisuje wydarzenia od początku panowania Canarisa po kapitulację dywizji grenadierów pancernych "Brandenburg", z bardzo króciutkim epilogiem dotyczącym przyszłych losów agentów w NRD i FN. Jest tutaj sporo ciekawostek o których istnieniu niespecjalnie wiedziałem. Dotyczy to przede wszystkim Orientu i Dalekiego Wschodu. Misja w Iraku w 1941 i aktywna służba bojowa (np. utworzenie legionu arabskiego). Wspieranie lokalnych plemion w Iranie i walka z armią rządową oraz Brytyjczykami. Dwukrotna ekspedycja do Afganistanu i tworzenie armii indyjskiej oraz szkolenie dywersantów w celu sabotowania infrastruktury w Indiach Brytyjskich. Afryka i głębokie rajdy w głąb pustyni (w tym wzmianka o zdobycznym Spitfire, którą chętnie sprawdzę. Działalność szpiegowska w Egipcie i spiskowanie z nacjonalistycznymi oficerami armii egipskiej. Ofensywa na wyspy Kos i Leros w celu przejęcia ich z rąk brytyjsko-włoskich. Tej operacji Brandenburczyków poświęcono sporo miejsca, z uwzględnieniem opisu potyczek, działań floty oraz lotnictwa. Jest też wzmianka o działaniu pododdziału tych komandosów z Krety, które odbywały się do końca II wojny (i to przy pomocy zdobycznego brytyjskiego kutra artyleryjskiego). Oczywiście była też Tunezja 1942-1943, a także epizodzik włoski. W Europie kontynentalnej to raczej standardowo. Przejmowanie archiwów służb wywiadowczych Polski, Francji, Jugosławii, Grecji i ZSRR (Brześć). Ataki w celu opanowania mostów i tuneli przed ich wysadzeniem. Działania antypartyzanckie. Wzmianka o próbie zamachu na Stalina oraz polowanie na Titę. Przy okazji opisano troszkę KG 200, jednostkę specjalną Luftwaffe do np. lotów bardzo dalekiego zasięgu. Wreszcie koniec to Dywizja Grenadierów Pancernych "Brandenburg", która walczyła w ramach korpusu "Grossdeutschland" . Bardzo mało danych, wręcz zdawkowo choć z drugiej strony potyczki kompanii zostały opisane. Prusy, Nysa Łużycka i wreszcie kapitulacja. W sumie było ok. Można przeczytać jeżeli chce się coś mniej stereotypowego o armii niemieckiej.

Zdecydowanie warta przeczytania, stawia pewne sprawy w innym świetle. Autor nie chce wybielać swojej historii, a jedynie się nią podzielić. Jeśli ktoś interesuje się historią II wojny światowej i chciałby dowiedzieć się czegoś więcej, to z pewnością się nie zawiedzie. Należy się jednak nastawić na to, że nie będą to suche fakty, a rozterki i przeżycia osadzone w wojennej rzeczywistości,

Tadeusz Wolsza „Więzienia stalinowskie w Polsce”. „Więzienia stalinowskie w Polsce” to kolejna znakomita publikacja Wydawnictwa RM, wchodząca w skład szerszego cyklu „Sekrety Historii”, której autor Tadeusz Wolsza podjął się trudnej próby zmierzenia się z bolesnymi meandrami naszej tragicznej historii najnowszej. W oparciu o archiwalne dokumenty Departamentu Więziennictwa i Obozów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz licznych relacji i wspomnień ludzi, którzy na własnej skórze miękli okazję przekonać się jak naprawdę wygląda, głoszona przez komunistów, „ludowa sprawiedliwość”, stworzył wielopłaszczyznowy obraz funkcjonowania stalinowskich miejsc odosobnienia w Polsce. Dotyczyło to zarówno osławianych komunistycznych więzień jak i obozów i ośrodków pracy przymusowej w latach 1945 – 1956, które w zamyśle twórców (na wzór radziecki –a jakże) miały odegrać bardzo ważną rolę gospodarczą: kamieniołomy, kopalnie, huty, budownictwo, przemysł drogowy, gospodarstwa rolne itd. Autor podszedł do zagadnienia bardzo kompleksowo, ukazując powojenny system penitencjarny przez pryzmat wiele różnych czynników i uwarunkowań: życie codzienne więźniów politycznych, warunki panujące w celach i barakach (ukazane w zależności od miejsc, lokalnej specyfiki czy obowiązujących regulaminów),transport, odżywianie, higiena, paczki, wizyty najbliższych, zachowanie personelu, system kar, opieka lekarską, pierwsze godziny w celi. Przebija się w tym z całą brutalnością wstrząsający opis gehenny jaką przeszli i doświadczyli w komunistycznych katowniach, polscy patrioci, częstokroć napiętnowani wyrokami śmierci, miesiącami a bywało że latami nie wiedząc iż kara ta została im zamieniona. Bezmiarem ludzkiego okrucieństwa i wynaturzenia, folgowania najniższym i najbardziej sadystycznym zachciankom, wszechwładną bezkarności katów i oprawców. To nadal słabo znane fakty z działalności polskiego aparatu bezpieczeństwa w okresie powojennym oraz zbrodni dokonanych przeciwko narodowi polskiemu (relacje z tego co działo się w obozach pracy jak np. Jaworznie powoduje iż nadal ciarki przechodzą mi po plecach) nadal są białą plamą, która wymaga zapełnienia. Tadeusz Wolsza nie boi się poruszeń tematów kontrowersyjnych i trudnych, nazywając rzeczy po imieniu a zbrodniarzy i stalinowskich oprawców wymieniając z imienia i nazwiska. To nie suche, obojętne, przedstawienie faktów, lecz pisana z pasją i zaangażowaniem opowieść o dramacie ludzi pierwszej i drugiej konspiracji (oraz tych wszystkich, którzy z takich czy innych powodów nie chcieli się pogodzić z nowym, obcym nam, ustrojem państwa),o zbrodni, wypaczonej ideologii i normalności do której nie ma już powrotu. Tragedia przedstawionych postaci jest tu odbiciem losu niemal całego pokolenia polskich patriotów ponoszących straszliwą cenę (w tym również ich rodziny) za przynależność do wszelkich antykomunistycznych organizacji takich jak AK, NSZ, NZW, WiN, czy politycznych partii: PSL czy SN. Szacuje się iż w ten sposób w latach 1945-1956 zamordowano zostało około 5000 polskich patriotów, a około 100 tysięcy skazanych zostało na wieloletnie wyroki, przechodząc piekło komunistycznych więzień. Ile tysięcy z nich zginęło bez tej parodii sprawiedliwości jak dziś nazywamy tzw. mordy sądowe, zamordowanych w ubeckich „powiatówkach”, leśnych ostępach, ciężko jest nawet oszacować. Książka Tadeusz Wolsza szarpie naszymi emocjami, zmusza do przemyśleń i naprawdę głębokich refleksji. Przekonuje nas jak wiele jeszcze jest w naszej historii białych plam, ponurych tajemnic, niewygodnych pytań, które trzeba zadać i winnych których trzeba osądzić, choć dziś już niekiedy tylko symbolicznie.

Polacy w armii III Rzeszy i walczący po stronie Hitlera podczas II Wojny Światowej to w dalszym ciągu u nas temat tabu, często spłaszczany do "dziadka z Wehrmachtu" i volksdeutscha-zdrajcy zapatrzonego na narodowosocjalistyczną wizję świata, w którym panuje tylko rasa aryjskich panów. Tymczasem książka obala parę - nadal utrzymujących - mitów. Pierwszym jest w ogóle obecność Polaków w Wehrmachcie, drugim - skala tej obecności. Książkę naprawdę warto przeczytać, tym bardziej, że Autor nie skupił się tylko suchym przytoczeniu faktów, ale podjął się również tematu m.in. postaw Polaków w armii niemieckiej, odwołując się tutaj do listów i wspomnień żołnierzy. Wydaje się jednak, że kilka wątków mogłoby być bardziej rozwiniętych, np. późniejsze losy żołnierzy w okresie PRL, ale z drugiej strony tenże wątek na dobrą sprawę zasługiwałby na osobną publikację. Polecam.

Z jakichś, nie do ustalenia, powodów książka wpadła w moje ręcę dopiero teraz. Myślę, że dobrze się stało. Wspomnienia Bora-Komorowskiego niewiele wniosły do mojego rozumienia fenomenu Armii Podziemnej. Znacząco jednak pomogły w utwierdzeniu się w przekonaniu o nieuchronności wybuchu Powstania Warszawskiego. Nieuchronności wynikającej wyłącznie z cech charakteru i inteligencji Bora i jego sztabu. Wiem, że nie brzmi brzmi to dobrze. Tylko jak ma brzmieć, jeżeli z wojskowego punktu widzenia, o czym wiedzieli zarówno Komendant AK jak i Monter, jako komendant Okręgu Warszawa AK, walka w Warszawie nie miała szans powodzenia.