Hsin Hsin Ming. Księga Niczego

Najlepsze wprowadzenie do buddyzmu zen. Zwięzłe, przejrzyste i napisane przez autora zanurzonego w tradycji i duchowości Dalekiego Wschodu. Suzuki wyjaśnia, że zen zaczyna się i kończy na osobiście zdobytym doświadczeniu. Ci, którzy nie mogą oprzeć się na własnym doświadczeniu, niczego nie rozumieją. Ponadto zen z całą mocą i uporem domaga się wewnętrznego duchowego przeżycia. Jedną z metod praktykowania zen są koany, czyli paradoksalne pytania lub opowiastki. Konstrukcja koanu przeczy logice, uderzając w nasze przywiązania i przyzwyczajenia. W ten sposób koan wyzwala człowieka z myślowych schematów, zbijając umysł z kolein, w które sam wszedł. Przykłady klasycznych koanów: 1) Uczeń: Czym jest Budda? Mistrz: Trzy funty lnu. 2) Dwie dłonie i mamy klaśnięcie. Jaki jest dźwięk jednej dłoni? 3) Jak wyglądała Twoja pierwotna twarz, nim narodzili się Twoja matka i Twój ojciec? 4) Jaki jest dźwięk fletu bez otworów? Autor "Wprowadzenia..." uspokaja, że zen mimo całej swej oryginalności nie musi być wcale hermetyczny czy elitarny. „Ci, którzy wiedzą o zen tylko tyle, ile przeczytali we wcześniejszych rozdziałach o jego nielogiczności czy o zen jako afirmacji wyższego rzędu, mogą dojść do wniosku, że jest on niedostępny i bardzo odległy od zwykłego powszedniego życia, że jest bardzo ponętny, lecz i bardzo nieuchwytny. My zaś nie możemy ich winić za to, co myślą. Z tych powodów powinno się przedstawiać zen także od jego łatwej, zrozumiałej i przystępnej strony. Życie jest podstawą wszystkiego, poza nim nie istnieje nic. Z całą naszą filozofią, ze wszystkimi wspaniałymi i wzniosłymi ideami nie możemy uciec od życia, które przeżywamy. Badacze gwiazd nie przestają stąpać po twardej ziemi. Czym jest zatem zen, kiedy staje się przystępny dla każdego? Joshu (Czao-czou) spytał raz nowego mnicha: – Czy byłeś już tu kiedyś? – Tak, panie, byłem – odparł mnich. Na co mistrz rzekł: – Napij się herbaty. Kiedy indziej, gdy przyszedł inny mnich, Joshu zadał mu to samo pytanie: – Czy byłeś tu już kiedyś? Tym razem odpowiedź była odmienna: – Nie byłem tu nigdy, panie. Stary mistrz jednakże rzekł tak jak przedtem: – Napij się herbaty. Inju (mnich zarządzający klasztorem) spytał potem mistrza: – Jakże to, ofiarowujesz tę samą filiżankę herbaty bez względu na to, jaka jest odpowiedź? – O Inju! – zawołał stary mistrz. – Słucham, mistrzu – odparł niezwłocznie mnich. Na co Joshu rzekł: – Napij się herbaty”.

Ta publikacja ma instrukcję obsługi. Zgodnie z wytycznymi nie można przeczytać całości w jeden dzień. To trochę jak recepta ze wskazaniami od lekarza – maksymalnie dwie opowieści dziennie, może się zdarzyć, że będą skutki uboczne. „Modlitwa żaby” to zbiór krótkich opowiadań, anegdot, żartów pochodzących z różnych kultur i religii. Z każdego tekstu można wydobyć coś dla siebie, na dany dzień, na dany etap, sytuację. Jest duże prawdopodobieństwo, że kilka trafi indywidualnie wprost w nas, przyniesie rozwiązanie albo temat do szerszego przemyślenia, refleksji, zmiany postawy, próby poprawy siebie. Zabiegani, zapracowani, wciąż gdzieś spóźnieni? Może to dobre, książkowe rozwiązanie dla Was, te 3-5 minut na trening koncentracji, skupienia na ciekawym, często żartobliwym tekście. Dzieło De Mello, to nie nudna lekcja, to raczej szansa na codzienne spotkanie z ulubionym nauczycielem, który potrafi świetnie do nas dotrzeć, podzielić się cenną wiedzą ale i rozbawić. Spotkanie, które często nie daje bezpośredniej odpowiedzi – to my po przeczytaniu mamy szansę aby ją znaleźć, podrążyć u siebie, może chwilę później na nią wpaść.

Przeczytałem drugie wydanie, czyli odświeżyłem sobie Mowę Dharmy spisaną przez Jakusho Kwonga, gdyż czytałem tą książkę parę lat temu. Od czasu do czasu czytam literaturę Zen, ponieważ ta na nowo inspiruje do praktyki, która jest Skarbem, który należy pielęgnować, co czasem zapominam robić. Znowu dowiedziałem się, że praktyka to nie tylko pozycja lotosu i że pracuje się tak jak deszcz, nie licząc na zasługi i pochwały, tylko robiąc swoje, "odsuwając" na bok mały umysł. Bardzo dobra lektura jako dodatek do codziennej praktyki!

"Umysł..."jest zapisem mów wygłaszanych przez Suzukiego, podczas odosobnień medytacyjnych. Suzuki wygłaszał mowy po angielsku, którym nie posługiwał się perfekcyjnie. Celem jego mów była wyłącznie pomoc praktykującym. Mowy Suzukiego zostały zredagowane przez anglojęzycznych uczniów i tak powstała książka. Suzuki, kiedy przejrzał pierwsze wydanie, ponoć powiedział: bardzo dobra książka, ale to nie ja ją napisałem. W oryginalnym tytule podkreślona jest także nieformalność wskazówek Suzukiego. I tak, moim zdaniem, należy ją traktować. Jako zbiór rad dla praktyków, siedzących na poduszkach. Książka jest papierowa. Niebo jest niebieskie.

„Czasem trzeba pozbyć się Boga, by znaleźć Boga.” Przebudzenie to książka, która odchodzi od Kościoła, ale nie od Boga. Uczy obserwacji siebie i rozwijania samoświadomości, pokazując, jak nasze życie kształtują uwarunkowania, potrzeby i filtry, które nabywamy wraz z doświadczeniem. Najbardziej poruszyła mnie historia Toma, dawno utraconego przyjaciela, który stał się zupełnie innym człowiekiem. Często przywiązujemy się nie do ludzi, lecz do własnych wyobrażeń o nich: „Widzimy ludzi i rzeczy nie takimi, jakimi są, ale takimi, jakimi my jesteśmy.” W tej perspektywie szczególnie ważne staje się szukanie „ja”. De Mello pokazuje, że to, co nazywamy sobą, to zlepek ról, lęków i pragnień. Prawdziwe przebudzenie zaczyna się, gdy zaczynamy akceptować świat takim, jaki jest, i jednocześnie przestajemy bezrefleksyjnie utożsamiać się z tymi warstwami, obserwując je z uważnością. W ciszy i świadomości odsłania się głębsze „ja” - nie jako idea czy definicja, lecz jako autentyczne doświadczenie bycia.

Opowieści co niektóre faktycznie dające do myślenia, pokazujące, co naprawdę w życiu jest ważne. Jednak momentami miałam wrażenie, że jest aż nadto "mądra", brakowało czasem odniesienia do prawdziwego realnego życia w tych historiach. W miarę się czytało, ale też nie tak, żebym nie mogła się oderwać.

Niezwykła, piękna książka o tym, z czym mierzy się każda wielka czy mała religia, czyli o śmierci. Z pewnością jedna z najważniejszych popularnych książek buddyjskich, jakie w ogóle ukazały się na Zachodzie w drugiej połowie XX wieku. O śmierci powstało mnóstwo podobnych, dosłownie - całe mnóstwo, ale ta jest naprawdę wyjątkowa, poruszająca, spokojna i mądra. Mogą ją przeczytać i przeżyć ludzie, którzy nawet niespecjalnie się buddyzmem interesują i którzy już do buddyzmu nie wrócą. W przypadku niektórych może wręcz zmienić życie, a dla kogoś, kto akurat przeżywa stratę bliskiej osoby, może okazać się wręcz bezcenna, jak ratunek. Z pewnością daje unikalny wgląd w głąb buddyjskiej duchowości i wrażliwości bez przygniatania czytelników hermetycznym żargonem. Podziwu godne.

Cenna pozycja, szczególnie w czasach, kiedy na Zachodzie Dhamma jest coraz częściej zawłaszczana przez lewicę. Batchelor przekonująco argumentuje za czymś, co można by nazwać ponadkulturowym, kognitywnym rdzeniem buddyzmu dającym narzędzia do pracy nad sobą w niestałym, nieprzewidywalnym świecie - narzędzia, które sympatykom partii Razem mogą być przydatne nie mniej niż Samowi Harrisowi, konserwatywnym rewolucjonistom czy Azjatom z ich zamiłowaniem do wojny (fragment o Koreańczykach, którzy na jeden dzień przerywają odosobnienie medytacyjne, by wziąć udział w szkoleniu wojskowym doprawdy wspaniały). Batchelor - jak chyba nikt wcześniej - przybliżył mi również historycznego Buddę. Książka jest tak pomyślana, że w II części autor opisuje wrażenia z pobytu w miejscach życia. Przejmujące są opisy melancholii zapadłych dziur, które zostały po niegdyś kwitnącej stolicy klanu Śakjów czy po Radźagasze, jak gdyby potwierdzając kluczowe, buddyjskie rozpoznanie rzeczywistości: wszystko, co powstaje, podlega rozpadowi i nie jest mną.

„Umysł przypomina trochę wartko płynąca rzekę, której dna nie widać. Jeśli bylibyśmy w stanie powstrzymać bieg rzeki w obu kierunkach – tam, dokąd płynie, i tam, skąd wypływa - moglibyśmy ujrzeć jej dno. W medytacji możemy powstrzymać umysł goniący za obiektami zmysłowymi i myślami o przeszłości i przyszłości, aby zobaczyć, co kryje się pod burzą myśli. W ten sposób możemy odnaleźć ogromny spokój i jasność. Powinniśm y spróbować doświadczyć tego sami…” (s. 313) JEGO ŚWIĘTOBLIWOŚĆ DALAJLAMA. Howard C. Cutler, „Sztuka szczęścia”. Poradnik życia. Przekł. Joanna Grabiak, Dom Wyd. REBIS, Poznań 2024. Z NOTKI AUTORA: Poradnik życia wyrasta z rozmów (długich i szczegółowych) z Dalajlamą (Arizona i Indie). Jak przeczytamy: „celem naszej wspólnej pracy nad tym projektem było przedstawienie poglądów Jego ŚWIĘTOBLIWOŚCI Dalajlamy na temat szczęśliwego życia, wzbogaconych moimi osobistymi obserwacjami i komentarzem z perspektywy psychiatry żyjącego i pracującego na Zachodzie”.(s. 9) Jest miejsce na: • Cel życia. • Ciepło i współczucie. • Przekształcanie cierpienia. • Pokonywanie przeszkód. • Życie duchowe. Z życia Dalajlamy: „Bardzo łatwo przychodzi mi nawiązywanie kontaktów z ludźmi, nie jestem tylko zbyt dobry w dochowywaniu tajemnic! – zaśmiał się”.(s. 89) Z obserwacji autora: „Owa podwójna perspektywa, jednoczesny ogląd „wielkiego świata” i naszego własnego „małego światka” może pomóc nam oddzielić ziarno od plew- to, co jest naprawdę ważne w życiu, od tego, co zupełnie nieistotne”. (s. 200) „O sztuce szczęścia”- z duchowym przywódcą Tybetu – książką dla Każdego. Warto pamiętać: • nie jest to jedyny poradnik – autorów, z tak odległych kręgów kulturowych; • „Sztuka szczęścia w pracy”, „Sztuka szczęścia w trudnych czasach” –to także ich dokonania. 7/10

Krótka i treściwa, przyjemnie mi się czytało. Dowiedziałam się trochę a temat buddyzmu, chociaż szczerze mówiąc, brakowało mi większego uporządkowania tych pytań, poza tym w niektórych miejscach przydałby się odnośniki do jakichś badań czy źródeł. Mimo tego serdecznie polecam.

Świetna pozycja dla osób zarówno praktykujących buddyzm tybetański jak i totalnie zielonych w temacie. Można się z niej dowiedzieć naprawdę dużo o historii buddyzmu w Tybecie, historii samego Tybetu, czym jest buddyzm mahajana doktrynalnie. Zarówno w świetny sposób przedstawia różnice i podobieństwa głównych szkół buddyzmu tybetańskiego. Zdecydowanie polecam lekturę.

Książka bardzo dokładnie opisuje interpretacje podstawowych i zaawansowanych pojęć w różnych odmianach buddyzmu. Dla laika może być trudna. Jeśli ktoś szuka podstawowych informacji o założeniach buddyzmu ta książka może być za trudna. W jej napisanie włożono wiele pracy, żeby tak skrupulatnie zgromadzić wiedzę.

Jest to bez wątpienia dzieło wybitne, jeśli ktoś rozumie nauki takimi, jakimi one są w rzeczywistości i podąża za nimi, otrzymuje wspaniały dar szczęścia i spokoju. Dlaczego więc dałem książce ocenę 9/10 a nie pełną? Ponieważ jestem zwolennikiem pierwszego tłumaczenia na język Polski przez Pana Michalskiego, z jakiegoś względu zdecydowanie bardziej do mnie przemawia. W tym wydaniu natomiast, odnoszę wrażenie że całość jest na siłę uproszczona i czasem znika głęboki sens przekazu

Wiadomo, żadna książka o zen, nie będzie idealna, bo kto chce zrozumieć zen za pomocą rozumu i logiki niestety będzie błądził. Ale to też nie jest książka, która ma na celu nauczyć czytelnika jak zrozumieć nauki zen. Bardziej jest to wprowadzenie do zen tzn. można tam znaleźć podstawowe informacje na temat czym jest zen, jakie są szkoły, sztuka zen itp. Dzięki temu, że książka nie jest pisana przez wschodniego nauczyciela/mnicha, ale przez zachodni umysł, można łatwiej przyswoić wiedzę na temat zen. Polecam przeczytać bo warto.