Reinhart Koselleck

o pre-katastrofie oświecenia z chciwości wyzwolenia i postępu oraz o fatalnych post-katastrofach konsekwencji w postaci niezliczonych wojen przekonań, rewolucji godności i niepokojach indywiduum... interesujący wątek masonerii jako ruchu obywatelskiego, będącego obroną prywatności przez absolutyzmem... *** "Albowiem w rękach nowoczesnego człowieka utopia – ten dialektyczny przejaw pośredniego stosunku społeczeństwa do polityki, które potajemnie utworzyło front przeciw suwerennemu państwu absolutystycznemu – stała się wekslem do spłaty w przyszłości. Był to jednakże weksel bez pokrycia politycznego. O jego spłatę po raz pierwszy upomniała się rewolucja francuska." *** "Pogrążona w bellum omnium contra omnes republika uczonych poszukiwała coraz to nowych racji moralnych dla swoich suwerennych działań, nie rozumiejąc wcale, że wszelka suwerenność we właściwym sensie tego słowa obywa się bez jakichkolwiek racji. Ponieważ z istotnych względów odmówiono jej udziału we władzy, jej żywiołem była ciągła zmiana argumentacji. Koniec końców musiała dekapitować króla. Zwątpiwszy, czy jest w stanie pojąć istotę władzy, desperacko uciekła w nagą przemoc. Uzurpowała sobie prawo do władzy, choć fałszywe sumienie moralisty kazało jej wierzyć, że właściwym sensem dziejów jest uczynienie władzy całkowicie zbyteczną." *** "Chociaż wydała ją na świat elita nowego społeczeństwa, utopia jest "naturalnym dzieckiem" absolutyzmu. Suwerenne państwo absolutystyczne stało się ofiarą swoich własnych uwarunkowań. Powstałe by przeciwdziałać destrukcyjnemu katolicyzmowi, było formalnym spoiwem porządku, który dla swojego sprawnego funkcjonowania wymagał wykluczenia udziału człowieka jako takiego. Dlatego poddani otrzymali status ludzi prywatnych. Aby zachować suwerenność, państwo musiało wyznaczyć neutralny obszar indyferencji polityczno-religijnej, który chronił poddanych przed okropieństwami wojny domowej, tak by mogli w spokoju dbać o swoje sprawy. Lecz niepogodzony z dezintegracją własnej istoty człowiek – reprezentowany początkowo przez przodujące warstwy inteligenckie – zjednoczył się w społeczeństwo obywatelskie, poszukując swojej ojczyzny z dala od polityki i religii. Znalazł ją w moralności, która była produktem prywatyzacji religii w obszarze dobrze funkcjonującego państwa. Moralność oddziaływała ponad granicami na cały świat. Pośredni szturm na państwo absolutystyczne rozpoczął się pod sztandarem – uprzednio wydalonej z jego obszaru – moralności uniwersalnej, która przy zachowaniu pozorów neutralności politycznej doprowadziła do wewnętrznego rozkładu całego systemu. Koncentrując władzę w rękach gwarantującego bezpieczeństwo polityczne suwerena, państwo absolutystyczne stworzyło dogodne warunki dla rozwoju społeczeństwa. Jednak w miarę postępującej integracji społeczeństwa system jako taki stał się zbędny. Będąc wytworem konkretnych okoliczności historycznych – wojen i konfliktów na tle wyznaniowym, mediatyzowanych i zdławionych dzięki sformalizowanej strukturze aparatu władzy – padł ofiarą własnej ewidencji historycznej." *** https://kulturaliberalna.pl/2016/03/29/marta-bucholc-recenzja-reinhart-koselleck-krytyka-kryzys/