Džena Andersone

Nie czytałem dotąd książek łotewskiej autorki, pani Džen`y Andersone, ale po lekturze książki „Krīta apļi” (→ „Kredowe kółka”) chce się powiedzieć: „Widać, że ona czuje życie!” Jej opowiadania dają do myślenia, akcentując złożoność natury człowieka, ogromną rolę wychowania człowieka, ale także rolę bagażu jego doświadczeń, które mocno determinują jego sposób myślenia i podejmowania decyzji w przyszłości. Próbując scharakteryzować jedną z najczęściej powtarzających się w opowiadaniach postaw, przed którymi autorka zdaje się przestrzegać czytelnika, jest w moim mniemaniu postawa, o której w Polsce mówimy: „Czemu on się tak czai?! Na co on czeka?!” A mówiąc pozytywnie, należałoby zacytować inne powiedzenie: „Do odważnych świat należy!”. . Najmocniejsze jest opowiadanie, od którego książka bierze swój tytuł. Myśląc o jego rozmiarze, powiedziałbym, że to minipowieść. Niektóre wątki, akcenty przypominają mi książkę Magdy Knedler „Nikt Ci nie uwierzy”, którą przeczytałem przed trzema laty, gdyż wzbudzają podobny niepokój i chęć potrząśnięcia bohaterami, aby uzmysłowić im, że pewne sposoby myślenia i działania, jeśli są oparte na iluzjach i kłamstwie, nie doprowadzą do osiągnięcia wartości, za którym tęskni człowiek, a więc nie dadzą mu szczęścia. O ile nie skończą się wcześniej jakąś tragedią. A nie ochronią człowieka przed tym żadne kredowe kółka — najpierw wymyślone i piastowane w swojej głowie, a potem dosłownie rysowane kredą na podłodze. . W książce jest też kilka lżejszych opowiadań, przy których można było się też uśmiechnąć, na przykład o starym człowieku, który świętuje już 105 rocznicę urodzin, ale jak świętuje; o chłopcach, którzy grając w piłkę na podwórku, wkopali ją przez okno do czyjegoś domu i co się z tym wiązało; o darmowym wyjeździe na odpoczynek w jednym z hoteli w Warszawie (sic!) i jak odmienił on życie bohaterki. . Czytało się świetnie. Język pani Dżeny uważam za bardzo porywający i przemawiający. Na półce czeka mnie jeszcze „Herbārijs ar leduspuķēm” (→ „Zielnik z begoniami”) tejże autorki. To już nie opowiadania, ale jej ostatnia powieść. Man nadzieję, że będzie jeszcze „smaczniejsza” niż „Kredowe kółka”. . ks. Paweł Kamola