Lisa Strømme

Wydawnictwo LeTra jest moim niedawnym odkryciem, zatem z przyjemnością sięgam po wydane przez nie tytuły, tym bardziej, że do tej pory się nie zawiodłam, a każda kolejna książka łączyła w sobie to co w literaturze lubię najbardziej – sensacyjną lub osadzoną na faktach opowieść z perfekcyjnie wpisanym w nią wątkiem z historii sztuki. Nie inaczej jest w "Dziewczynce z poziomkami" Lisy Stromme. Tym razem zatem rzecz się będzie kręcić wokół pewnego ekscentrycznego, norweskiego artysty malarza, który wszem i wobec znany jest z dzieła, które na stałe wpisało go w kanon największych artystów malarskiej sztuki – mowa tu o „Krzyku” i jego twórcy Edwardzie Munchu. „Dziewczynka z poziomkami” nie jest jednak biografią artysty, lecz stanowi swoistą powieść obyczajową, wytwór wyobraźni Autorki, w którym Munch będzie odgrywał pierwsze skrzypce, gdyż fabuła powieści przenosi czytelnika do dawnej Christianii, w której w dorosłe życie będzie wchodziła pewna młoda i nieopierzona jeszcze panna, której przyjdzie jednak szybko dorosnąć. Tytułowa dziewczynka z poziomkami - Johanne, spod opiekuńczych skrzydeł matki, trafia do pracy do Państwa Ihlenów, gdzie oprócz swych codziennych obowiązków staje się powiernicą sekretów córki swych pracodawców – Tullik. A że Tullik to dziewczę krnąbrne, a dodatkowo uparte i nieprzejmujące się wszelkimi konwenansami, to wkrótce Johanne staje się świadkiem burzliwego romansu, łamiącego wszelkie obyczajowe zasady, a który stał się udziałem Tullik i demonicznie postrzeganego malarza. Czy to uczucie ma rację bytu? Czy chwile uniesienia i chwilowej fascynacji przerodzą się w trwałe uczucie i przyniosą szczęśliwe zakończenie? Jak w tym wszystkim potoczą się losy samej Johanne? Chociaż, jak już na wstępie zaznaczałam, nie jest to powieść biograficzna, to Lisa Stromme w mistrzowski sposób ożywia wprowadzane na karty powieści postaci, pokazując na ich przykładzie zarówno ówczesną klasę pracująca, życie elit, jak i artystycznej bohemy – idealnie je ze sobą przeplatając. Historię nieśmiałej dziewczyny z klasy pracującej, która staje się świadkiem wyjątkowego związku malarza i jego wybranki, staje się przyczynkiem dla opisów ówczesnych zwyczajów, społecznych zawiłości i powstawania malarskiego dorobku wybitnego twórcy. Opowieść osadzona w XIX wieku doskonale oddaje atmosferę epoki oraz realia społeczne. Autorka ukazuje nam nie tylko burzliwe relacje między głównymi bohaterami, ale również subtelnie komentuje hierarchię społeczną, normy obyczajowe oraz ograniczenia płciowe panujące w tamtych czasach. Ta warstwa powieści dodaje głębokości i autentyczności całej opowieści. Czy musimy uwierzyć w tę historię? Nie, ale Lisa Stromme z pewnością potrafi ją tak przedstawić, że czytelnik nie jest pewny co w istocie jest fikcją a co rzeczywistymi zdarzeniami, co oznacza, że Autorka potrafi wciągnąć czytelnika w głąb wydarzeń, umiejętnie budując napięcie i wzbudzając zainteresowanie czytelnika. Jej narracja jest pełna polotu i wyczucia, a przy tym nie pozbawiona delikatnego humoru, który doskonale łagodzi powagi sytuacji. Dodatkowym walorem "Dziewczynki z poziomkami" jest ukazanie postaci Edvarda Muncha w zupełnie innym świetle. Malarz, który stał się ikoną sztuki, tutaj przedstawiony jest jako mężczyzna pełen sprzeczności, zmagający się z własnymi demonami i ambicjami. Wreszcie, romansem przeplatają się również tropy artystyczne, co wzbogaca całą opowieść. Opisy procesu twórczego Muncha oraz odniesienia do jego dzieł wprowadzają dodatkowy wymiar narracji, umożliwiając czytelnikowi jeszcze głębsze zanurzenie się w świat sztuki. "Dziewczynka z poziomkami" jest zatem nie tylko osobliwym romansem, ale hołdem dla artysty i jego sztuki, ukazanej jednak bez nadmiernego patetyzmu. Lisa Stromme w tej powieści nie tylko ożywia barwny obraz społeczeństwa i obyczajów epoki, ale także serwuje nam głęboko tkwiącą emocjonalną opowieść o miłości, marzeniach i odwadze.