François-Henri Désérable

Jesienią 2022 roku, w samym środku irańskich protestów po śmierci Mahsy Amini, Désérable podejmuje podróż, która staje się czymś więcej niż tylko włóczęgą. Podąża śladem Nicolasa Bouviera i jego legendarnego Oswajania świata, przemierzając tę samą trasę, którą szwajcarski pisarz wybrał w latach 60. XX wieku. Jednak współczesny Iran, rozdarty gniewem i niepokojem, ukazuje się w zupełnie innym świetle. Désérable spogląda na tę rzeczywistość z reporterską uważnością, ale zarazem z ironią i lekkością felietonisty. Jego język, pełen humoru i błyskotliwych spostrzeżeń, sprawia, że opowieść o miesięcznej wędrówce staje się nie tylko świadectwem podróży, ale i komentarzem do teraźniejszości. Książkę czyta się niczym dziennik wyprawy – lekki, pełen anegdot, z reporterską czujnością, ale i literackim oddechem. To sprawia, że lektura jest przyjemnością, a czas spędzony z autorem nie wydaje się stracony. Jednocześnie miałam poczucie pewnego niedosytu: zabrakło mi głębszego wglądu w sam Iran, w przemiany społeczne i polityczne, które trzęsły tym krajem. Owszem, te kwestie pojawiają się na kartach książki, ale pozostają jakby w tle podróży, zamiast stać się jej centralnym punktem. Mimo tego niedosytu, książka Désérable’a pozostaje ciekawą próbą spojrzenia na Iran – nie wprost, lecz przez pryzmat wędrowca, który przede wszystkim notuje własne wrażenia i spotkania. To lektura, która bardziej niż faktami karmi się nastrojem, a czytelnikowi oferuje przede wszystkim doświadczenie samej podróży – z jej rytmem, niepewnością i chwilami zachwytu. “Kruszenie świata” nie jest reportażem sensu stricto, lecz pełnym nastroju i spotkań zapisem z wyprawy – bardziej literackim niż faktograficznym. To książka dla tych, którzy zamiast suchej analizy wolą smak podróży i towarzyszących jej refleksji.