Helmuth Spaeter

"Poprawna monografia" Wydanie "Na Straży..." jest wydaniem ekonomicznym. Szary żółty papier oraz miękka łatwo łamiąca się oprawa nie dają tej książce zbyt imponującego wyglądu. Na tym papierze fatalnie i mało czytelnie wyglądają dość ciekawe schematy i mapy. Zdjęcia też wyżyn nie sięgają. Pomijając wybitnie ekonomiczne wydanie do kolejnych wad książki należą: 1. Tłumaczenie stopni niemieckich; 2. Nazistowska propaganda. Wydawca we wstępie wyjaśnia "nowatorskie" podejście do tematu i tłumaczenia części stopni na język polski a tych nie mających odpowiednika w naszej armii zostawienia w oryginale. Otrzymujemy swoisty "bigos" niezbyt strawny dla osób nieosadzonych w temacie. Wydawca przyznaje, że to co zrobił nie jest zgodne ze sztuką przekładu tekstów i ich redakcji. Nie prościej było wszystko zostawić w oryginale? Do kolejnych ciekawostek jest brak oryginalnego tytułu publikacji. Książka jest pisana przez Niemca. Z pewnych fragmentów tekstu wnioskuję, że nazwanie go nazistą nie będzie błędem. Zresztą sam służył w owej formacji. Bardzo często eksponuje okropności jakich dopuszczają się Rosjanie, jest zdumiony niezbyt przyjaznym przyjęciem w Polsce. Nigdy zaś nie docieka przyczyn takich zachowań. Oczywiście żołnierze niemieccy to krystaliczni bohaterowie, nieomylni w swoim fachu i prowadzący tę wojnę dla wszystkich uciśnionych ludów wokół. Na szczęście owej propagandy jest niezbyt dużo, i można ją po prostu lekceważyć podczas czytania. Kolejną wadą monografii jest przedstawienie działań Grossdeutschland w oderwaniu od sąsiednich formacji zbrojnych. Przydałoby się nakreślenie choćby zależności niektórych operacji. Tyle złego. Przejdźmy do pozytywów. Książka nasączona jest cytatami z dzienników poszczególnych jednostek. Jest tego bardzo dużo i znakomicie uzupełniają one tekst wiodący. Mamy też liczne wspomnienia. To również moim zdaniem jest na plus monografii. Autor opisuje całe spektrum działań jednostki. Oprócz działań czysto bojowych mamy logistykę i służbę oddziałów wartowniczych w "Wilczym Szańcu". Jest to ważne, gdyż Grossdutschland zaczynała od zwykłej warty i przez cały okres wojny niektóre jej kompanie ją pełniły. W książce można odczuć delikatną krytykę działań niektórych wyższych dowódców. Szczególnie w kontekście ponoszonych ofiar przez wykonawców tych rozkazów. Jest też pokazany tragiczny w skutkach "friendly fire". O dziwo występował zbyt często i był przyczyną sporych strat jednostki. Pierwszy tom książki jest początkiem trzytomowej monografii. Nie jest ona czymś wyjątkowym, ale też nie można powiedzieć o niej, że jest zła. Odrzuciwszy błędy, możemy obcować z solidnym rzemieślniczym dziełem. Początek wypadł zachęcająco i mam nadzieję, że wydawca na tym nie poprzestanie.