Rozmowy z Hitlerem

Ogromną wartością felietonów jest odniesienie do potwierdzonych dokumentów, pozwalających zgłębić wydarzenia związane z początkiem, rozwojem i końcem III Rzeszy. Mocno jednak można wyczuć stronniczość autora, a także niekiedy nachalne oceny i wtrącenia własnych opinii. Nie można jednak odmówić, że książka jest ciekawa.

Czytałem tę książkę, z punktu widzenia dzisiejszych czasów, można powiedzieć, w świecie w miarę normalnym, gdy prawica i lewica miały swoje od początku XX w. i wcześniej, ugruntowane pozycje. I biorąc ją do ręki, podejrzewałem, że będzie chodzić o dwa imperia. Od 2005 roku świat przyspieszył, jak na równi pochyłej i mamy w tej chwili dwa imperia, które tak jak Imperium Romanum chcą żyć z wojny, albo z konfliktów między państwami. Najgorsze jest to, że na horyzoncie widać trzecie państwo pretendujące do "tytułu" Imperium.

Spojrzenie na II wojnę światową z punktu widzenia ideowca-fanatyka. Interesująca z uwagi na zupełnie inne postrzeganie wydarzeń i świata oraz świadectwo ciężkich zmagań na froncie wschodnim. Niestety należy czytać ze świadomością kto ją napisał. Mimo wszystko polecam - warto zapoznać się z tą pozycją :)

Tytuł mówi za siebie. Trzecia z największych plag ( po najazdach Mongołów i czarnej ospie ), jakie nawiedziły Europę w ostatnim 1000 leciu. Komunizm niestety zaatakował cały świat. Pochłonął więcej ofiar, niż wszystkie wojny XXw. i dalej ma zwolenników, którzy pod zmienioną nazwą i - na razie ? - innymi metodami, próbują zdobyć dominację, nawet w dawnym tzw."wolnym świecie". Niech ta książka będzie przestrogą, bo " Historia nie powtarza się nigdy, ludzie powtarzają się zawsze" Voltaire. Polecam.

Dlaczego Adolf Hitler z nic nieznaczącego podrostka stał się czołową postacią III Rzeszy? Jak w tym czasie kreował się jego przeciwnik Winston Churchill jak obaj panowie byli postrzegani przez swoich współpracowników? Autor zawarł odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące niewątpliwie ciekawszych postaci znanych z kart historii. Należy dodać że książka zawiera niecodzienne zdjęcia jak np Adolfa Hitlera w okularach lub też podczas spotkania z św. Mikołajem :D Czy też Churchilla w dresach :)

Wyjaśnienie pochodzenia Protokołów i całego zarysu historycznego ich powstania. Język pozycji dość ciężki w odbiorze (dla mnie), choć trzeba przyznać że temat uważam osobiście za sprawą tej książki za wyczerpany. Na pewno na plus fragmenty materiału źródłowego w drugiej części. Mnie zmęczyła, ale dla wielbicieli tematu raczej must have.

Książka to typowo naukowa rozprawa na temat SS. Od samego jej powstania po upadek, napisana typowym językiem naukowca, czyli ciężkim. Mnóstwo szczegółowych informacji, na temat struktury tej zbrodniczej formacji. Na pewno, nie jest to lektura dla osoby, która pobieżnie interesuje się tym zagadnieniem. A dla tych którzy głęboko siedzą w temacie III Rzeszy, a szczególności aparatu bezpieczeństwa.

Obrzydliwość – bogacenie się na wojnie, kosztem tylu ludzkich istnień. Zdumiewające powiązania bogatych, znaczących, wpływowych biznesmenów i polityków ówczesnych lat. Wojna nie przeszkadzała im prawie w niczym, bo nadal realizowali swoje interesy. Jak wynika z tych relacji, to nie tylko Adolfowi Hitlerowi zależało na unicestwieniu Żydów – był majątek, w tym dzieła sztuki, na które mieli ochotę również inni europejscy koneserzy. W dyskursie publicznym przy okazji rozmów o III Rzeszy niezwykle mało było poruszanych takich wątków jakie wystąpiły w tej publikacji.

Gorzka chwała to fascynująca pozycja historyczna, którą czyta się z dużą przyjemnością, zwłaszcza zważywszy na fakt, że autorem jest osoba spoza Polski, niezaangażowana emocjonalnie w opisywane wydarzenia. To podejście sprawia, że lektura zyskuje obiektywizm i świeżość spojrzenia, rzadko spotykaną w polskiej literaturze historycznej. Autor prezentuje wyważoną analizę, dostrzegając zarówno ponadprzeciętne sukcesy dyplomatyczne Polski, jak i krytyczne spojrzenie międzynarodowej opinii politycznej, która często postrzegała nasz kraj jako awanturniczego gracza na scenie międzynarodowej. Ta dwustronność nadaje książce głębi i wielowymiarowości, zachęcając do refleksji. Szczególnie interesująca jest hipoteza postawiona przez autora, sugerująca, że wybuch II wojny światowej mógłby zostać zapobiegnięty, gdyby Polska przed szczytem monachijskim zawarła ścisły sojusz z Czechosłowacją i zdecydowanie, być może nawet z użyciem siły, przeciwstawiła się Niemcom. Ta sugestia dodaje nową perspektywę do znanych wydarzeń i skłania do ponownego rozważenia historycznych decyzji.

Ta książka to mój największy literacki wyrzut sumienia – czekała na przeczytanie 13 lub 14 lat. Jest również czwartym moim spotkaniem z historią Polski, po podręcznikach do historii, "Bożym igrzysku" Normana Daviesa oraz cyklu Pawła Jasienicy. "Dzieje Polski" to pozycja licząca sobie już 140 lat. Powstała w czasie, gdy polskie nauki historyczne dopiero raczkowały, a powszechną doktryną wśród historyków był polski mesjanizm dziejowy. Tymczasem autor postarał się napisać dzieło możliwie obiektywne, nie pozbawione jednak głosów ubolewania nad kolejnymi działaniami prowadzącymi pierwszą Rzeczpospolitą do upadku. Świetnie zostało przedstawione, jak od początku XVI wieku marnowane były kolejne próby poprawy ustroju Polski, jak z upływem czasu coraz mniejszej liczbie ludzi zależało na poprawie kondycji państwa. Nieraz ogarniała mnie złość, jak marnowane były kolejne okazje dziejowe lub w kluczowym momencie brakowało uporu, by opisywaną sprawę doprowadzić do końca. Jako, że historia XVI i XVII wieku streszczona została na około 140 stronach, szybko wymieniane są kolejne niewykorzystane szanse, aby Polska nie znalazła się w tak rozpaczliwym położeniu przed rozbiorami, a w czytelniku rodzi się złość na krótkowzroczność lub gnuśność przodków. Książka napisana jest lekkim, ale bogatym słownictwem, nad mało którym tematem autor rozwodzi się tak, żeby zaczynało to nużyć, tak więc nie ma co się jej bać. Krótko mówiąc – polecam wszystkim zainteresowanym historią Polski.

Postać autora, oficera służb policyjnych III Rzeszy jest niezwykła, wystarczy wskazać, że jako jedyny z tak wysoko postawionych osób z kręgów SS uniknął poważnego wyroku i niejako suchą nogą przeszedł do świata powojennego. Służby, w których awansował na sam szczyt zajmowały się wywiadem i kontrwywiadem, konkurując w tym zakresie z wywiadem wojskowym. Same te okoliczności powinny gwarantować niezwykłość wspomnień takiej postaci. Tymczasem jestem po lekturze trochę rozczarowany. O ile, jak można się było spodziewać, autor wybiela się, pomija niewygodne aspekty, swój udział w zbrodniach III Rzeszy, skupia się często, szczególnie we wspomnieniach z końca wojny na działalności, która dała mu podstawy do łagodnego wyroku i przychylności aliantów, wysuwa na pierwszy plan zabiegi ratujące w tym czasie więźniów obozów, w tym narodowości żydowskiej, to jednak brakuje w książce tego co mogło być najciekawsze, tzn. głębszego wejrzenia w działalność wywiadowczą. Mamy ledwie parę informacji w tym zakresie, trochę o kontaktach z służbami innych krajów, kilka spostrzeżeń, a większość książki poświęcona jest relacją i dziwnym podchodom pomiędzy głównymi aktorami politycznych machin III Rzeszy. Możemy poznać relacje Himmlera z Hitlerem, Heydrichem, Ribbentropem. Ich animozje, wzajemne niechęci i gry przeciwko sobie. Sam Schellenberg przedstawia też swoje wrażenia odnośnie tych najważniejszych postaci, swoje lawirowania między nimi, walkę o względy, wypracowywanie pozycji i ścieżkę kariery. Jest to ciekawe spojrzenie na słabość systemu podporządkowanego rywalizacji osób odpowiedzialnych za decyzyjność w państwie i prowadzenie wojny. Książka wyszła jeszcze w czasach słusznie minionych i opatrzona jest irytującymi przypisami, dotyczącymi niemal wyłącznie poprawiania wizerunku ZSRR w II wojnie światowej. Ciekawiej czytałoby się te wspomnienia z solidnym opracowaniem edytorskim. Książka warta przeczytania, choć więcej obiecuje niż daje.

Bardzo ważna książka - katastrofa pozostanie co prawda nie wyjaśniona przez następne dziesiątki lat (jeśli w ogóle) ale to że autor angielski pisał o tym jako pierwszy w latach 60tych powoduje że tym trudniejsze to było. W każdym razie książka opisuje wszystkie możliwe przyczyny i nie przesądza który jest najbardziej prawdopodobna - ale podaje argumenty za każdą z nich. Lektura (darmowy audiobook na yt) zachęciła mnie do przeczytania kolejnych książek autora który wydaje się niesłusznie został jedną z pierwszych ofiar cancel "culture"

Książka ma charakter naukowy i jest edycją źródłową z komentarzem. Jest to dzieło o dużym stopniu doskonałości, w którym ważnym są zarówno wstęp, treść zasadnicza jak zakończenie z suplementami. Z publikacji dowiadujemy się tylko o Hitlerze i Trzeciej Rzeszy ale także o sposobie zbierania redagowania informacji w służbach radzieckich okresu stalinowskiego. Warto jednak zastrzec, że czytając o kulisach sprawowania władzy przez Hitlera jak i o jego degeneracji jako przywódcy, nie zapoznajemy się w rzeczą kompleksową, a strumieniem świadomości naocznych świadków - dwóch oficerów, którzy nie należeli do najbliższego kręgu dyktatora, lecz stali tuż za nim. Książkę warto przeczytać.

Ksiądz Tadeusz Isakowicz - Zalewski jest znany głównie jako duchowny obrządku ormiańskiego oraz żywy krzewiciel pamięci o rzezi wołyńskiej. Jednak kilkanaście lat temu był na ustach całej Polski z zupełnie innego powodu. Spod jego pióra wyszła bowiem książka przedstawiająca zupełnie inny obraz księży katolickich w naszym kraju. Pozycja ta wstrząsnęła niejednym czytelnikiem i zmusiła do zadania sobie pytania - to w takim razie co było wolne od inwigilacji, skoro tym procederem został objęty nawet kościół? "Księża wobec bezpieki" to gruntowna monografia dotycząca księży z archidiecezji krakowskiej, którzy w jakiś sposób podjęli współpracę z krakowskim Urzędem Bezpieki bądź wobec nich była prowadzona inwigilacja. Nie wszyscy byli tego świadomi, co jeszcze bardziej podkreśla ich dramat, ale też wyrachowanie funkcjonariuszy SB. Dzięki zachowanym w krakowskim IPNie teczkom możliwe było prześledzenie historii większości z nich, a przez to zrekonstruować ich działalność. Jak dla mnie sporym zaskoczeniem było to, że donosy dotyczyły chociażby takich osób jak ks. Franciszek Blachnicki (twórca Ruchu Światło - Życie), ks. Antoniego Sołtysika (twórca Ruchu Apostolstwa Młodych), Józefa Tischnera, a nawet kardynała Franciszka Macharskiego. Na końcu publikacji znajduje się dość pokaźnych rozmiarów aneks zawierający listy z wyjaśnieniami od księży, co do których jest przypuszczenie, że współpracowali z bezpieką. Kiedy książka "Księża wobec bezpieki" pojawiła się na rynku, znaleźli się jej zwolennicy, ale i przeciwnicy. Wiele ludzi twierdziło, że źle się stało, że niektóre fakty ujrzały światło dzienne. Ale może też pokazało to, że ludzie związani z Kościołem są tak samo słabi i podatni na manipulację jak każdy inny. Że też mają swoje wady, a przez to bliżej im do przeciętnego człowieka, niż do Boga. Myślę, że to ważne, bo z jednej strony są oni następcami Chrystusa na ziemi, a z drugiej wcale nie daje im to boskiej natury, jak chciałby niejeden z nas.

Trochę dziwne, że przeczytałem tę książkę dopiero teraz, gdy na półce mam ją od wielu lat, a historią fascynuję się od zawsze. Tym bardziej, że życiorys tak ważnej postaci znać trzeba bezwzględnie. Nie chodzi oczywiście o ten poziom detali, by wiedzieć jaki rozmiar butów nosił Kiliński albo ile trawy ciął kosą w jednym pokosie Kościuszko. Niemniej poznanie biografii Naczelnika pomaga w rozumieniu pewnego kawałka dziejów Polski, jego myśli, legendy i cały mit, jak niezwykle celnie twierdził Voegelin, mający fundamentalne znaczenie dla dziejów każdej większej zbiorowości. Mamy przecież swoisty kult jednostki, często spontaniczny i dobrowolny (choć nie zawsze inkluzywny), czasem przymusowy i niezbyt grzeczny, jak przekonali się o tym m. in. dr Stanisław Cywiński czy Jerzy Zdziechowski. Ponieważ jestem urodzonym narzekaczem, to jak zwykle zaburzę proporcje. Od razu zaznaczę, że książka mi się podobała - Garlicki pisał świetnie, narracja jest naprawdę żywa, stawiane wnioski podbudowane rozsądną weryfikacją źródeł (choć czasem kontrowersyjne), spora doza wiedzy o Piłsudskim i epoce. Ale o proporcjach, bo będę dużo narzekał; dla dobra czytelnika. Pozycja pisana była w czasach reżimu słusznie minionego i stąd szereg wad - wojna polsko-bolszewicka stanowi zbyt mały procent pracy. To być może najważniejszy, a na pewno najbardziej interesujący opinię publiczną fragment życiorysu Naczelnika, więc jeśli pochylamy się nad każdym pierdnięciem premiera Bartla w dalszej fazie, to skrócenie tego istotnego rozdziału jest niedopuszczalne. Podobnie nie do przyjęcia są komusze sformułowania. "Za armią polską wracali na Ukrainę polscy obszarnicy" (343). "Celem politycznym [ofensywy polskiej] było stworzenie burżuazyjnego państwa ukraińskiego". Sugestia, że chłop ukraiński dostawał ziemię od ZSRR (XD, s. 343). Zresztą przymiotnik "burżuazyjny" sponsoruje ten rozdział, jakby Garlicki musiał się asekurować i jakiś cenzor z PZPR miał mu wykreślić to lekką ręką, gdyby nie takie wstawki rodem z posiedzenia egzekutywy. Spoko, jestem w stanie to przełknąć, ale na Boga, jak się wydaje książkę po x latach w teoretycznie wolnej Polsce, to może warto te wszystkie sroły powykreślać? Tym bardziej, że słowo "burżuazja" odmieniane w tym przypadku jest czysto marksistowskie, nie ma nic wspólnego z ujęciem socjologicznym - gdzie na Ukrainie w latach 1918 - 1920 burżuje w rolniczym krajobrazie? Proletariatu to tam było pewnie procentowo tyle co ludzi, którzy zagłosowali na Bogusława Ziętka w wyborach prezydenckich 2010. Z tego wynika kolejny minus - za dużo miejsca poświęconego KPP i innym komunistycznym przybudówkom. To są ciekawe rzeczy, autor miał dostęp do archiwów KC, ale podzielił się z nimi w biografii Piłsudskiego. Trochę za dużo o historii PPS też, za szerokie wg mnie tło - choć tutaj taki zabieg jest bardziej uprawniony z oczywistych przyczyn zaangażowania Piłsudskiego w akcję socjalistycznąh. Niemniej jeśli ktoś np. miał w ręce Poboga-Malinowskiego (żaden z niego historyk i pisał na kolanach przed Naczelnikiem, ale jednak ciekawie i miał dostęp do szeregu bezcennych poznawczo relacji), to wiele rzeczy można sobie by darować. Dysproporcja pracy: połowa niemal od zamachu majowego do śmierci, z czego jakaś połowa z tej połowy to na oko zwykła historia polityczna II RP. Można byłoby to skrócić o wiele, wiele stron, niektóre sprawy odbywały się bez rezonansu Piłsudskiego albo nie miały większego wpływu na jego biografię. Ktoś kto sięgnął po to, by dowiedzieć się czegoś o Naczelniku potrzebowałby o Obozie Wielkiej Polski dwa zdania, a nie kilkanaście wrzutek w różnych miejscach. Co kogo obchodzi Straż Narodowa czy rozwiązanie Ligi Narodowej? To nie ma żadnego sensu w kontekście życiorysu Naczelnika, a obładowuje niepotrzebnie książkę. I piszę to jako miłośnik historii politycznej II RP - niemniej sięga się po pozycję w ściśle określonym celu. A tutaj takich dygresji jest zwyczajnie za dużo. Co do rzeczonych dygresji - dysproporcja wspomniana łatwo może zostać uzasadniona przez szereg autoplagiatów profesora Garlickiego. Jak już poczytacie o powstawaniu Obozu Wielkiej Polski, sięgnijcie po "Od maja do Brześcia" (s. 83 - 84), a przekonacie się, że fragmenty żywcem się pokrywają. "U źródeł obozu belwederskiego", "Od Brześcia do maja", "Zamach majowy" - tu nie ma autonawiązań, są po prostu przepisane teksty. I to też drażni, jak czytacie drugi raz lub któryś raz to samo. Nie powinno tak to wyglądać, nawet jeśli powyższe dzieła są interesujące i autor się szczycił co bardziej udanymi fragmentami. Już wskazywałem, że praca była pisana wiele lat temu; ale czy naprawdę nie można byłoby jej poprawić też w kontekście przypisów? Jakie Archiwum KC? Gdzie to teraz jest po 1989? Jak można do tych papierów dotrzeć? Czy Centralne Archiwum Wojskowe czy Archiwum Akt Nowych? To już moje zawodowe skrzywienie, ale lubię wiedzieć, z czym mam do czynienia, a teraz wiele tych papierów to dla mnie rzeczy-widmo. Brakuje mi też bibliografii, ale to trzeciorzędny zarzut ze strony czytelnika - pierwszorzędny z kolei dla historyka. Powoływanie się w pracach i polemizowanie z takimi indywiduami szemranymi jak Ludwik Hass czy Feliks Tych, zięć Jakuba Bermana - zasługiwałoby raczej na osobne studium. Ale i tak mi się podobało - co zaznaczyłem wyżej. Niemniej wspomniane wady, mimo wielkiej pracy Garlickiego, nie pozwalają mi dać wyższej noty. Nawet jeżeli ciężko znaleźć zbyt wielu historyków, którzy pisali bardziej zajmująco. Zatem bardzo polecam, bo warto - wysoka wartość poznawcza - i jednocześnie przestrzegam, bo od luk, błędów i przeinaczeń (a także nieskrywanych predylekcji autora) stronić trudno.

Hasło: „zimna wojna” generuje nieciekawe skojarzenia. Część z Nas żyła w czasach permanentnego stanu zagrożenia wojną i wie, czym była żelazna kurtyna, ale dla pokoleń urodzonych po 1989 roku bipolarny podział świata bywa równie enigmatyczny, co geneza wielkiej rewolucji francuskiej. I tu z pomocą przychodzi John Lewis Gaddis i jego „Zimna wojna” z oferty Wydawnictwa RM, czyli kompendium wiedzy o zimnej wojnie, stworzone z myślą o młodych czytelnikach. Gaddis, jak na wykładowcę akademickiego przystało, prowadzi swego czytelnika przez kolejne dekady tytułowego konfliktu, począwszy od jego powojennej genezy, aż do symbolicznego dla świata roku 1989. Dba przy tym o chronologię i logikę swej narracji, dzięki czemu odbiorca nie błądzi w gąszczu dat i wydarzeń, a raczej ma poczucie stopniowego odkrywania mechanizmów rządzących światem drugiej połowy XX wieku. Nie ma tu nadmiaru szczegółów, jest za to umiejętna selekcja faktów i skoncentrowanie na kluczowych punktach zwrotnych: doktrynach politycznych, kryzysach międzynarodowych, wyścigu zbrojeń czy rywalizacji ideologicznej między Wschodem a Zachodem. Na uwagę zasługuje także szeroka perspektywa (brawa za polskie akcenty) prezentowanych wydarzeń. Zimna wojna nie jest tu wyłącznie konfliktem USA–ZSRR, lecz globalnym zjawiskiem wpływającym na losy Europy i pozostałych kontynentów. Dzięki temu, czytelnik zyskuje świadomość, że napięcia między supermocarstwami przenikały niemal każdy aspekt życia politycznego i społecznego, a ich skutki odczuwalne są do dziś. Autor pokazuje również paradoks świata balansującego na krawędzi nuklearnej zagłady, który jednocześnie potrafił zachować względną stabilność. „Zimna wojna” skutecznie oswaja trudny i obciążony emocjonalnie temat. Dla starszych czytelników może być uporządkowaniem własnych wspomnień i doświadczeń, dla młodszych pierwszym rzetelnym wprowadzeniem do epoki, o której słyszeli jedynie z opowieści. To lektura, która pomaga zrozumieć współczesny świat i jego geopolityczne napięcia.