Krzysztof Klenczon. Historia jednej znajomości

Pierwsze słowo, które przyszło mi na myśl już w trakcie czytania to - czystość. Czystość, schludnosć w formułowaniu, dobieraniu słów. Autorka pisze tak przejrzyście, że każde jej zdanie ujmuje blaskiem. Książka ma niesamowitą moc przyciągania. Odrywając się od niej, miałam chęć jak najszybciej do niej wrócić. Pani Krystyny nie znałam do tej pory, (gdzieś w przeczytanych auto/biografiach przewijało się nazwisko jej męża, znanego reżysera), mimo to już od pierwszej strony polubiłam ich oboje. Na początku przedstawiona została krótka historia z dzieciństwa, wczesnej młodości pana Kuby z czasów II wojny światowej, gdy musiał uciekać, ukrywać się w piwnicy. Wojna odcisnela piętno na reżyserze do tego stopnia, że nie chciał tworzyć kina wojennego oraz nie chciał mieć dzieci, żeby nie spotkał ich taki sam los jak jego. Dzieci faktycznie nie mieli. Późniejsze czasy, czasy PRL-u, komuny, stanu wojennego były biedne, były dziwne i często straszne. Czyhający esbecy, pośpiech aby zdążyć przed godziną milicyjną czy braki żywności, nie były powodem do śmiechu a mimo to właśnie w tamtym czasie zawierane przyjaźnie były najmocniejsze. Ludzie byli bardziej otwarci na siebie. Grono licznych przyjaciół mieli również państwo Morgenstern. Wśród nich m.in. Roman Polański, który gościł ich w Paryżu, jak również był częstym gościem w warszawskim domu Pani Krystyny i Pana Kuby. Książkę poleciła mi moja mama, która przeczytała ją przede mną. Podsumowała ją jednym słowem - piękna. I ja się pod tą opinią podpisuję obiema rękami.

Bardzo mnie dziwi niska ocena tej książki. W sumie zaczęło się od tego, że książka - i jej autorka - została zaatakowana przez znawców literatury. Profesorów od pozytywizmu, profesorów od Prusa (tak, są tacy). Na spotkaniach i w kuluarach nie dawali autorce żyć. Dlaczego atakowali? Bo, według tychże "profesorów od" książka jest nienaukowa, zawiera wiele półprawd i zmyśleń. I że jak autorka śmiała w ogóle coś takiego popełnić? Ale zaraz, zaraz. To nie miała być książka naukowa. A skoro tak, to autorka mogła sobie pisać, co chce. I wyszło bardzo dobrze. Pokazała , a właściwie starała się zrekonstruować, ludzką stronę pisarza. Dzięki tej niezwykłej książce Prus zszedł z pomnika i opowiedział o swoich lekach. Wreszcie z ikony stał się wyrazisty i - no właśnie - ludzki. Dzięki tej książce Prusa bardziej zrozumiałem i polubiłem. Niestety, autorka uległa presji naukowych środowisk i nawet nie próbowała bronić swojego stanowiska, swojego - dodajmy świetnego - pomysłu. Przez nieodpowiedzialność, a może i zazdrość profesorów, może nie podejmie się innych, ciekawych przedsięwzięć. Wkurza mnie to.

Książka przyjemna, choć nie rozbawiła mnie tak, jak się spodziewałem. Felietony pana Jacka z przeróżnych magazynów bywały lepsze, ale jako całość - fajnie przypomnieć sobie niektóre absurdy minionej epoki - więc oceniam pozytywnie. (Sprawdzę jeszcze "W zasadzie ciąg dalszy", ot tak, dla rozrywki ;).

Dlaczego nie zachwyca, a zachwycać miała…? Wydaje mi się, że wielu czytelników pomyliło Mistrza Młynarskiego z książką ‘Młynarski. Rozmowy’. Większość super pozytywnych recenzji rozpoczyna się od peanów na cześć, od wyznań miłości, pokłonów w kierunku twórczości czy podziwu dla charyzmy, kultury osobistej, intelektu i finezji pana Wojciecha. I ja mogę się również podpisać pod tym wszystkim obiema rękami i nogami. Albowiem Młynarskiego lubię. Nie uwielbiam, ale nucę, cytuję, słucham ku pokrzepieniu serc. Mocno zdziwiło mnie, że ktoś może postrzegać go jako przaśnego, rubasznego i seksistowskiego twórcę przyśpiewek i pioseneczek w stylu pijanego wujka na weselu (https://lubimyczytac.pl/ksiazka/od-oddechu-do-oddechu-najpiekniejsze-wiersze-i-piosenki/opinia/64575960), ale obce jest mi też popadanie w kolejną skrajność. Rewelacyjna? Wybitna? Arcydzieło? – takie są w większości opinie o książce „Młynarski. Rozmowy”, której autorem jest … Wojciech Młynarski. Czy jednak na pewno? Jest autorem odpowiedzi na pytania, ale moderatorem rozmowy, autorem koncepcji przedstawienia portretu, niejako współtwórcą tego pamiętnika jest Agata Młynarska. A ona, jako rozmówca i autor całego przedsięwzięcia, arcydzieła – moim skromnym zdaniem - nie stworzyła. Nie chcę odbierać książce uroku. Ciekawe było poczytać, jak zostaje się tekściarzem. Miło było udać się w podróż sentymentalną po spektaklach, na których wystawałam gdzieś na schodach na wejściówkach, bo na bilety mnie nie było stać (nawet z pieniędzy oszczędzanych na szkolnych obiadach :))), albo po prostu było niemożliwością je dorwać. Wspaniele dowartościować się znajomością większości wymienianych twórców, poetów, aktorów (A może jednak zdołować, gdzyż tak dalekie sięganie pamięcią już mniej uroczo przypominało mi moim wieku?). Fajnie było zajrzeć do warsztatu mistrza, zobaczyć jego biurko – takie zwykłe, odziedziczone po dziadku, stojące gdzieś w mieszkaniu na warszawskim blokowisku. Ale to były takie drobne smaczki, nawet nie ploteczki. Wszystko poza tym, to nic innego jak – i tu zacytuję kolejnego czytelnika, gdyż nie sposób się z nim nie zgodzić – „Niewiele więcej niż laurka od dzieci. […] Trzeba czekać na poważną biografię”. (https://lubimyczytac.pl/ksiazka/mlynarski-rozmowy/opinia/66407359) Na koniec dodam pewną anegdotkę. Lubię pisać limeryki i inne moskaliki. Dobrze się przy tym bawię i śmiem twierdzić, że wychodzą mi nieźle, nawet po angielsku. Pewnego dnia moja mama powiedziała: „Piszesz o wszystkich, a kiedy stworzysz limeryk na mój temat?” Wyzwanie podjęłam, ale … wiłam się straszliwie. Limeryk, a raczej cały 18-zwrotkowy limerykowy ‘poemat’ powstawał w ogromnych bólach. Nie twórczych. Ale ‘cenzorskich’. Bo mój wewnętrzny cenzor co chwila zadawał mi pytania czy aby nie za ironicznie, nie za ostro, czy mama się nie obrazi moim postrzeganiem jej osoby. I wydaje mi się, że w tym przypadku zadziałał ten sam mechanizm. Poprawnie napisana laurka, bez trudnych pytań … Dodatkowo, w ebooku czasami podpisy nie zgadzały się ze zdjęciami, a załączone programy czy listy, przy nawet największym powiększeniu były nieczytelne, co było lekko irytujące. Ps. Errata. Otóż ... przy okazji wiosennych porządków znalazłam na półce egzemplarz tej książki. Namacalny nie tylko w sensie dosłownym, ale też jako dowód, że naprawdę chciałam tę książkę przeczytać (a ze względu na ograniczenia lokalowe nie kupuję zbyt dużo książek drukowanych). I muszę przyznać, że tu dopiero widać różnicę między ebookiem (o audiobooku nawet nie wspominając) a wydaniem klasycznym. Książka jest pięknie wydana, zdjęcia w tej oprawie są bardzo klimatyczne i poniekąd zrewidowałam swój pogląd na zachwyty innych czytelników. Podwyższam ocenę z 5 na 6 (jednocześnie podtrzymując to, co napisałam wcześniej :))

Tytuł książki pachnie sensacją i czytelnik spodziewa się lekkiej, demaskatorskiej lektury, podlanej tanim erotyzmem oraz odpowiedzi na tytułowe pytanie w tonie przeczącym. Tymczasem jest to publikacja naukowa, oparta na solidnej kwerendzie źródłowej i dorobku poprzednich biografów Boya. Portrety życiowych partnerek Żeleńskiego nakreślono prawie jak osobne dzieła - od narodzin, przez pierwsze związki, moment spotkania Boya, perypetie ich związku, okoliczności rozstania i dalsze życie, aż po grób. Autor zręcznie prostuje nieścisłości w źródłach, szczególnie jeśli są to konfabulacje i przemilczenia autorów wspomnień. Osoby spragnione pikantnej erotyki będą zawiedzione - tematyka seksualna pojawia się w dyskretnej, taktownej formie. nie ona jest, wbrew tytułowy, główną narracją dzieła. Wyraźnie za to nakreślono sam życiorys Boya i jego poglądy, przez co nawet mniej zorientowany Czytelnik nie będzie zagubiony. Równie wyraźnie oddano jego epokę, szczególnie młodopolski Kraków, w którym spędził młodość. Miejscami gąszcz znanych nazwisk może być przytłaczający, jednak jest to konieczne, aby umiejscowić bohatera w kontekście. Całość splata się w fascynującą podróż przez trzy, a nawet cztery epoki. Rozbiory z Wielką Wojną, Dwudziestolecie, niemiecka i sowiecka okupacja oraz lata powojenne. Zabrakło niestety - o ironio - zdecydowanej odpowiedzi na tytułowe pytanie: kobieciarz cz feminista. A może to celowy zabieg Autora, mający zostawić odpowiedź czytelnikowi? Może faktycznie lepiej na to pytanie odpowiedzieć samodzielnie, po przeanalizowaniu zawartych w książce źródeł i komentarzy? Pomimo tej "wady" książka jest zdecydowanie warta lektury, szczególnie, że niektóre kwestie nadal, po prawie 100 latach, są zabójczo aktualne.

Autorka opisuje życie pisarza, zaczynając od jego dzieciństwa w Wilnie, a kończąc na śmierci w Warszawie. Mamy okazję poznać również rodzinę Konwickiego i odwołania do niej oraz do innych autobiograficznych wydarzeń w książkach. Oprócz rozdziałów poświęconych literackiemu dorobkowi pisarza, są tu części dotyczące jego scenariuszy i pracy reżyserskiej. Dużo miejsca autorka poświęciła przyjaźniom z Antonim Słonimskim, Stanisławem Dygatem, Gustawem Holoubkiem i Andrzejem Łapickim. „Cudzoziemiec tranzytowy” to gratka dla miłośników twórczości Tadeusza Konwickiego, ale po tę biografię mogą sięgnąć także ci, którzy nie znają dorobku autora – może będzie to zachęta do przeczytania jego książek i obejrzenia filmów... Polecam szczerze!

Bardzo miła, przyjemna i rozczulająca książka wspomnieniowa o Wojciechu Młynarskim. Mimo, że książka opowiada o twórczości Młynarskiego, jest w niej obraz różnych polskich poetów, tekściarzy, kabareciarzy i wykonawców. Po przeczytaniu czuję się dumna z ludzi kultury, którzy się tam wypowiadają. I nostalgię za pewną epoką kunsztu artystycznego, która powoli przemija.

Już od wielu lat miałam książkę na czytniku, nie wiedzieć czemu, zawsze było coś innego do przeczytania. Po obejrzeniu filmu Pasikowskiego, zaciekawiona tematem przeczytałam. To jedna z tych książek od których nie można się oderwać, historia sama w sobie.

Książka Ludzie i zwierzęta autorstwa Antoniny Żabińskiej to wyjątkowe dzieło, które odsłania niezwykłą historię jej i jej męża, Jana Żabińskiego – dyrektora warszawskiego zoo. Z postaciami Państwa Żabińskich po raz pierwszy spotkałam się w powieści Marii Paszyńskiej Willa pod Zwariowaną Gwiazdą. Od tamtej pory, pragnąc poznać więcej o ich życiu i działalności, zaczęłam poszukiwać książek i materiałów na temat Państwa Żabińskich oraz ich czasów. Ludzie i zwierzęta okazało się doskonałym źródłem wiedzy nie tylko o powstaniu warszawskiego zoo, ale także o tragicznych i pełnych poświęcenia wydarzeniach z czasów II wojny światowej oraz trudach odbudowy zoo po jej zakończeniu. "Ludzie i zwierzęta" to książka, która otwiera przed nami drzwi do niezwykłego świata Żabińskich – ludzi, którzy mimo wojennego chaosu, potrafili nie tylko zachować swoje człowieczeństwo, ale także podjąć heroiczną walkę o życie innych. Jest to dzieło pełne emocji, które pokazuje, jak w ekstremalnych warunkach może powstać coś pięknego – silna więź między człowiekiem a zwierzęciem oraz ludzka solidarność. To książka, która powinna trafić do każdego.

Fajna ta Agata. Opowieść z czasów przed fejsbukowych, przed instagramowych. To absolutnie moje czasy. Nie muszę chyba dodawać, że bardziej prawdziwe? I na czym to polega, że wtedy trafiało do nas wszystko to, co miało trafić i co było nam potrzebne? A dziś trafia do nas to, co przydzielą nam algorytmy? I zatracamy siebie i własne myślenie. Nie wiem czy pani Agata zgodziłaby się ze mną. Ale ja czytam i filtruję przez siebie.

Jestem bliżej, niż dalej. Jestem dalej, niż bliżej. Jakiś czas wstecz Kukuczka, teraz Rolke, później może Republika. Czas pokaże, co z tego wyniknie, faktem jednak jest, że ten wywiad rzeka z mistrzem fotografii czyta się bez pośpiechu, fragmentami, ze świadomością, że przeżyć tyle, co Tadeusz Rolke to trzeba się przynajmniej dwa razy urodzić. Fotografia, określona forma twórczego przekazu nie jest dla mnie i nigdy nie będzie tak szczególnie wrażliwym medium, jakim od zawsze jest dla niego. Za trzy tygodnie, 24 maja będzie obchodził swoje 88 urodziny. Miał 10 lat, gdy wybuchła wojna, pięć lat później brał udział w Powstaniu Warszawskim, które w konsekwencji zamieniło się dla niego przez jakiś czas w wielką tułaczkę, łącznie z możliwością oglądania pięknego Gdańska zanim spalili go Rosjanie. Jednak krótki cytat, którym w tym miejscu chciałbym się podzielić to już okres późniejszy, kiedy Polska Ludowa powoli dźwigała się z gruzów. Rodzaj ludzki, ty, ja, ksiądz Twardowski. Nie umiem odpowiedzieć, kogo do kogo ciągnie. Jest porozumienie telepatyczne, jest wibracja, o której wiesz, i jest pohib, czyli seksapil. Mówimy tak w naszej brygadzie: Prażmowski, Grygiel, Niedenthal też już się tego nauczył. Piękne słowo, chyba słowackie. Taka Ania na przykład miała kolosalny pohib. Świadomość życia i tworzenia, poszukiwanie dobrych kadrów w każdym ułamku życia, otaczanie się ludźmi, w znacznej większości kobietami. To coś na dobry początek w spontanicznej materii nocy. W pełnym spojrzeniu do odkrycia w poniższym linku: https://bit.ly/1001ksiazek

Przesmutna biografia. Chwile wcześniej czytałam Potwory Claire Deirdre, m. in. jest tam o matkach, które porzuciły dzieci, by tworzyć swobodnie. Nie mogłam pozbyć się myśli: co by było, gdyby Irena porzuciła narzuconą rolę żony J. i oddała się twórczości własnej? Jak namawiał ją brat? Czy byłaby wówczas na koniec szczęśliwsza? Mało o stosunkach ze Stefanią (dopiero pod koniec) i z bratanicą. I ambiwalentny jest obraz Ireny samotności i jej stosunków z przyjaciółkami. Listow jest dużo, ale czy np wyjeżdżała odwiedzić je? Dlaczego nie? Czy one odwiedzały ją? Autorka może kierując się taktem sporo też spraw pomija, których dopowiedzenie dopełniłoby jeszcze tego obrazu smutnej, nadwrażliwej, cierpiącej, samotnej, a jakże utalentowanej kobiety.

Żeby nie było, że "Wajda wielkim reżyserem był" warto oglądać jego filmy by się samemu przekonać. A pomocna może być właśnie ta książka, niezwykle wciągająca, od której trudno się oderwać. A zasługa tego, że składa się z wypowiedzi aktorów i współpracowników reżysera, którzy pracowali z nim na kolejnych planach filmowych. Jedyne zastrzeżenie, że pierwsze filmy są opisane bardzo szczegółowo, a później akcja zdecydowanie przyspiesza.

Dotychczas nie byłem tak wielkim fanem Ireny Jarockiej. Lubię lata 70. i 80. w polskiej muzyce, ale repertuar piosenkarki wydawał mi się zbyt delikatny i refleksyjny jak na moją osobowość. Tymczasem po przeczytaniu tej książki autorka mnie totalnie „kupiła”! Jestem pod ogromnym wrażeniem jej klasy, wrażliwości i profesjonalizmu. Doceniłem też dorobek artystyczny i sporo się dowiedziałem o tym, jak wyglądało w tamtych czasach budowanie kariery estradowej. Jarocka zaimponowała mi także swoim bogatym życiem duchowym, zainteresowaniami filozofią, ezoteryką i innymi kulturami. W momencie, kiedy opisuje amerykański okres swojego życia (jej kariera została wtedy wygaszona), miałem obawy, że czekają mnie nudne fragmenty książki, a tymczasem pojawiła się przede mną kobieta inteligentna, świadoma i zdecydowanie godna podziwu. Niestety, wspomniana już wrażliwość autorki chwilami nie służy autobiografii. Subtelność i dyskrecja nie pozwalają jej rozwinąć niewygodne i trudne wątki, jak chociażby próbę samobójczą podczas stypendium w Paryżu. Ten dramatyczny moment został wspomniany tylko jednym zdaniem, jakby wydarzył się mimochodem, po czym natychmiast został zamieciony pod dywan. Nie chodzi mi o roztrząsanie tego czy dawanie pożywki brukowcom, ale o konsekwencję w opowiadaniu swojego życia, skoro już się zdecydowało na pisanie biografii. Niemniej nadal jestem Jarocką oczarowany!

Czytając tę książkę, miałam wrażenie, że przysłuchuję się rozmowie Anny Seniuk z jej córką - Magdaleną Małecką - Wippich. Znana i lubiana aktorka opowiada o swoim życiu: o radościach, pasjonującej pracy,o miłości, narodzinach dzieci, szarej rzeczywistości PRL-u, a wreszcie o chorobie, a także o rozstaniu z mężem. Czy wiesz, że pradziadek Anny Seniuk zarządzał majątkiem koło Odrzykonia? Jak aktorka radziła sobie z tremą? Kto imponował jej w czasie studiów? Czy akceptuje siebie i swoją samotność po pracy? Czym Anna Seniuk się teraz zajmuje? Czy zmieniłaby coś w swoim życiu? Gdzie kupiła przytulną chatkę, w której chce wypoczywać? To książka, którą czyta się jednym tchem. Polecam miłośnikom biografii i tym, którzy chcą bliżej poznać Annę Seniuk.

Audiobook " Warto być przyzwoitym." - Władysław Bartoszewski Wspomnienia o zwyczajnym niezwyczajnym człowieku. 123 historyjki, humoreski, dykteryjki- czasem smutne, czasem żartobliwe, ale zawsze z konkluzją i morałem. Świetne na przypomnienie sobie jakim człowiekiem był Pan Władysław Bartoszewski.

Niezła, choć dość bezkrytyczna biografia. Na pewno nie przynudza, więc czyta się z zainteresowaniem, ale razi to, że autor bierze za dobrą monetę większość przekonań Tyrmanda, mimo że miał on charakter narcystyczny i skłonny był do konfabulacji. Trochę razi np. wielokrotne powtarzanie, jakiż to był prześladowany w czasach stalinizmu, a przecież w tym czasie wychodziły jednak jego książki i dostał nawet samochód Wartburg od władz. Co nie zmienia faktu, że kilka książek Tyrmanda należy do moich ulubionych i dlatego właśnie sięgnąłem po tę lekturę.

Jakkolwiek cenię sobie kąśliwe pióro Pana Jacka, to tym razem nie czerpałem oczekiwanej przyjemności z lektury. I nie wiem jakimi względami mam to wytłumaczyć. W tym zbiorku felietonów, obejmującym właściwie ponad 15 lat publikowania na łamach wszelakich periodyków, znajdują się teksty rzeczywiście bardzo celne i zabawne. Ot, choćby rozważania o rowerzystach, problemach wynikających z wszechobecnej angielszczyzny, dlaczego nie warto pytać miejscowych o drogę. Myślę, że wartość tych felietonów tkwi w uniwersalnym charakterze – nie zestarzały się ani na jotę. Dodajmy do tego charakterystyczne rysunki Autora – bez nich ta książka byłaby dużo uboższa. Bardzo zajmująco wypadły teksty poświęcone powojennej Warszawie oraz absurdach PRL – taka swoista i potrzebna kapsuła czasu. Niestety czasami przy czytaniu odczuwałem pewne znużenie, zwłaszcza przy lekturze tekstów o zabarwieniu politycznym. Czyżby nieuchronne zmęczenie politykami i polityką, która od dawna przestała być zabawna ? A może powtarzalność pewnych wątków ? Dziś programy w rodzaju satyrycznego „Dziennika Telewizyjnego” czy „Polskiego ZOO” nie miałyby racji bytu w kształcie takim jak dawniej. Na tle innych książek Pana Jacka tę postrzegam subiektywnie jako nieco słabszą.

Kobieta instytucja, żywa ikona. Można ją lubić lub nie ale Jandę zna każdy. Ja uwielbiam ją pasjami. Każde spotkanie z Jandą w teatrze to dla mnie jak święto. Przyszedł czas na jej dzienniki. Dla mnie bomba. Pisane skrupulatnie, z dystansem do własnej osoby, inteligentne i z jajem. Dużo trafnych spostrzeżeń na otaczającą codzieność. Świetna aktorka i fenomenalna obserwatorka życia. W dzienniku jest wiele rzeczy pod którymi mogę się podpisać i ja. Lata 2000 ... Boże kiedy to było :)

Ciekawa, choć bardzo nierówna. Miałam wrażenie, że książkę pisały dwie osoby. Za mało o domu rodzinnym, który go ukształtował, szczególnie o matce, zwanej panią Różą. Książka wzbudza apetyt na więcej, szkoda, że autorka nie pokusiła się o bardziej wyczerpującą i dogłębniejszą pracę. Mimo to warto sięgnąć, choć u mnie książka zostawiła duży niedosyt.