Lekcje milczenia

Dodatkową trudność stanowi fakt, że twórczość Han Kang jest głęboko zakorzeniona w koreańskim kontekście kulturowym i historycznym, który nie zawsze jest oczywisty dla zagranicznego odbiorcy. Przemoc, wstyd, zbiorowa pamięć i relacja jednostki z autorytetem pojawiają się jako motywy uniwersalne, lecz ich znaczenie często wynika z konkretnych doświadczeń społecznych Korei Południowej. Bez tej wiedzy czytelnik może czuć się zagubiony, a sens utworu — nieuchwytny, jakby celowo wymykał się jednoznacznym interpretacjom.

Han Kang po raz kolejny zaserwowała czytelnikom niezwykle spokojną, kameralną i unikatową książkę. Na pierwszym planie mamy dwoje bohaterów: kobietę, która zamilkła, i mężczyznę, który ślepnie. Ona postanawia pójść nauczyć się innego języka, aby odzyskać swój głos, on z kolei uczy starożytnej greki, gdyż znalazł w nim spokój. Lekcje są więc pewną przestrzenią, w której oboje czują się bezpiecznie i mogą – każde na swój sposób – przeżywać wewnętrzne burze.

Bohaterka świadomie rezygnuje z mowy. Czuje się porzucona przez rzeczywistość, więc automatycznie się od niej odcina. Najpierw porzucił ją mąż, a następnie straciła prawa do opieki nad jedynym dzieckiem. Nowy język jest więc nie tylko próbą poradzenia sobie z utratą, ale i trudnym zadaniem zdefiniowania się na nowo. W obliczu niespodziewanego ciosu i związanej z tym traumy wszystko, co zbędne traci sens.
On natomiast wyjechał za młodu do Niemiec, a po powrocie nie potrafił się przystosować. Nigdzie nie jest u siebie, gdyż za granicą różni się wyglądem, a w Korei – stracił kontakt z domem przodków. Praca nad martwym językiem jest więc swojego rodzaju mostem do zrozumienia swojego miejsca w świecie. I oswojenia tego, co nadciąga, czyli nieuniknionej ślepoty. Bohater ma świadomość, że wtedy stanie się ciężarem, a jest kompletnie sam.

Książka jest intymna, sensualna i niezwykle poetycka. Autorka odsłania przed czytelnikami podbrzusze bohaterów i pokazuje ogrom napięć. Wspólnie się świetnie uzupełniają – u kobiety decyzja jest świadoma, a mężczyzna nie ma wpływu na to, co traci. Lawirujemy więc między uczuciami i różnymi stanami psychologicznymi, szukając odpowiedzi na kwestie związane ze zdrowiem, emigracją czy relacjami. Ludzie są samotni, nie mają nikogo, nic tego nie zmieni.

„Lekcje greki” to nie romans, a opowieść o pokrewieństwie dusz. Nie ma tutaj klasycznych dla zachodniej prozy zabiegów: punktów kulminacyjnych czy odważnych deklaracji. Bohaterowie poprzez swoje braki inaczej odczuwają świat. W efekcie autorka chce nam przekazać bardzo prostą prawdę: milczenie jest złotem. I chociaż trudna jest to książka, to spróbujcie podejść do niej trochę inaczej. Poprzez powolną lekturę. Uważną, z chwilą na refleksję.

Nie jestem rozczarowany, ale nie będę kłamał, że wyłapałem wszystkie niuanse. Wiele tu mądrości, do których trzeba dojrzeć. Czytajcie więc i dzielcie się swoimi przemyśleniami. Może wtedy wyłapiemy wszystkie znaczenia i sensy.

— Michał Wnuk