Niedokończone arcydzieło

Tak więc współczuję każdemu, kto aktualnie się przeprowadza. Wiąże się to przecież również ze stresem. Nowe miejsce to często problemy ze spaniem, lokalizowanie sklepów, ustalanie godziny wyjścia z domu, aby zdążyć do pracy, czy próba przypomnienia, gdzie położyłem patelnię. Nie wspominając już o sąsiadach. Tutaj nigdy nie ma pewności, na kogo się trafi. A znając moje szczęście, to na nocnych melomanów heavymetalowych płyt.

„Witaj w domu” Lucii Berlin to trochę taka kawa trzy w jednym (chociaż jakościowo zdecydowanie lepsza). Najpierw otrzymujemy niedokończoną powieść przeplataną zdjęciami, a następnie mamy okazję przeczytać kilkanaście listów autorki do przyjaciół. W sumie nie wiem, czy „powieść” to najwłaściwsze słowo, gdyż to bardziej forma pamiętnika, szkiców. Berlin opisuje wszystkie miejsca, w których mieszkała, a było ich naprawdę sporo. I nie robi tego wyłącznie poprzez opis budynku, ale również zapachy, kolory i intensywne wspomnienia. Dzięki temu obserwujemy niezwykłą wrażliwość autorki, która poprzez detale i szczegóły przekazuje nam wgląd w swoje życie.

Druga część to listy. Trochę ich jest, ale lektura korespondencji nie jest tak fascynująca, jak mogłoby się wydawać. Berlin pisze o tym, co aktualnie dzieje się w jej życiu. Czasem robi to chaotycznie, aby zaraz skrótowo odpowiedzieć na coś, czego kontekstu nie znamy. Niemniej jest to interesujące i jest pewnym przedłużeniem niedokończonej powieści, gdyż zgrywa się czasowo z licznymi przeprowadzkami.

Ogromnie żałuję, że „Witaj w domu” nie zostało ukończone. Autorka nagle przerwała naprawdę interesujący projekt. O każdym kolejnym miejscu czyta się z dużym zainteresowaniem i mieszaniną fascynacji oraz lęku, gdyż życie Berlin było naprawdę intensywne i niekiedy przygnębiające. Pisarka potrafi jednym zdaniem kompletnie zmienić nastrój i zdradzić o wiele więcej niż niejeden autor dziesięcioma akapitami tekstu. Ale każdy, kto czytał „Instrukcję dla pań sprzątających”, jest świadom, jak wybitną artystką była Berlin.

Książka zawiera również przedmowę Jeffa Berlina – syna. Warto się z nią zapoznać przed lekturą, gdyż rzuca trochę światła na twórczość Berlin. Dowiadujemy się chociażby, że listy z lat 1959–1965 nie zostały wybrane przypadkowo, a jednym z ważniejszych wspomnień Jeffa z dzieciństwa jest odgłos maszyny do pisania, który budził większość domowników.

„Witaj w domu” to świetna pozycja dla fanów twórczości Lucii Berlin. Jeżeli nie macie ochoty czytać listów, to nie czytajcie. To nie jest aż tak interesująca lektura. Jednak jej proste szkice o miejscach zamieszkania są absolutnie zachwycające i zostaną z wami na długo.

Michał Wnuk