Margaret Atwood: dwadzieścia dwa lata przemyśleń

Esej to inaczej próba. Jak wskazuje tytuł, w przypadku Atwood jest to próba trafienia w ruchomy cel, uchwycenia tego, co nieuchwytne: myśli, wrażenia, obserwacji. Jej teksty są subiektywne i osobiste, a przez to rzucają więcej światła na nią samą – jak sugeruje wstęp, można je traktować jako rodzaj autobiografii, bo pisząc o innych, Atwood w pewnym stopniu pisze też o sobie. Co ją ukształtowało? Jak powstawały jej najsłynniejsze powieści? Na co zwraca uwagę w książkach i filmach? Dlaczego pisze – i dlaczego tak trudno jej o tym mówić? To przede wszystkim spojrzenie pisarki na pisarstwo innych i autorefleksja nad własnym.

Część esejów i recenzji skupia się na pisarzach tak znanych, jak George Orwell, Virginia Woolf, Gabriel García Márquez, Italo Calvino, Lucy Maud Montgomery, Ursula Le Guin czy Ryszard Kapuściński. Inne nawiązują do twórczości autorów mniej znanych w Polsce. Obawiałam się, że w tym drugim przypadku lektura okaże się nużąca, ale tak się nie stało. Atwood opisuje przyjaciół i pisarzy tak, jak bohaterów swoich książek: wnikliwie, często humorystycznie. W rezultacie, nawet jeśli ich nie znamy, z zainteresowaniem śledzimy ich losy.

Nie ma wątpliwości co do tego, że Margaret Atwood jest jednym ze współczesnych mistrzów słowa. Poza sugestiami ciekawych lektur zaznaczyłam w „Ruchomych celach” wiele myśli i cytatów, jak we wstępie, gdzie autorka stwierdza, że „już w pewnym sensie nie żyje”, przynajmniej z perspektywy młodszych pokoleń. Niektóre opowiadania Calvina określa jako „embrionalne”, wspomina też o „zmotoryzowanej wodzie” kanadyjskich jezior. Lektura tekstów napisanych takim językiem, prezentujących głębokie przemyślenia na temat literatury i życia, była wielką przyjemnością i wartościowym doświadczeniem.

Agnieszka Kruk